Thông tin được nêu trong báo cáo “UK TNE tại Đông Á” được Hội đồng Anh công bố mới đây. Cụ thể, đơn vị này thông tin có 13.285 người Việt theo học các chương trình UK TNE trong năm học 2024-2025, tăng 785 người so với năm học trước đó. Mức này đưa nước ta vào top 5 thị trường đông người học UK TNE nhất khu vực Đông Á và xếp thứ 14 thế giới.
Ngoài ra, tính riêng năm học 2023-2024, UK TNE ở Việt Nam góp tới 80% tăng trưởng tại khu vực Đông Nam Á.
UK TNE là khái niệm chỉ các chương trình đào tạo của cơ sở giáo dục Anh được triển khai ngoài lãnh thổ Anh thông qua đa dạng hình thức như mở phân hiệu tại nước ngoài, liên kết đào tạo với trường nước sở tại hay đào tạo từ xa…
Một xu hướng đáng chú ý là vào trước Covid-19, Đông Á là nơi có 4/5 thị trường UK TNE lớn nhất thế giới, gồm Trung Quốc, Malaysia, Singapore và Hồng Kông. Tuy vậy, vào năm học 2024-2025, bức tranh đã đổi thay khi sinh viên các khu vực này học UK TNE phần lớn đều chững lại, làm thứ hạng toàn cầu của 3/4 thị trường – trừ Trung Quốc – đều sụt giảm so với trước đại dịch.
Việt Nam là một “ngoại lệ đáng chú ý” trong xu hướng này, báo cáo nhận định, vì số lượng người Việt theo đuổi các chương trình UK TNE đã tăng hơn gấp ba từ sau Covid-19. “Nhiều khả năng” nước ta sẽ vượt Hồng Kông, trở thành thị trường lớn thứ 4 của UK TNE ở Đông Á trong những năm tới, báo cáo nêu.
Một yếu tố quan trọng đóng góp vào tốc độ tăng trưởng này là số chương trình UK TNE đang được vận hành ở Việt Nam. Theo dữ liệu tính tới tháng 6.2025 của Bộ GD-ĐT, Anh đang dẫn đầu số lượng chương trình liên kết đào tạo với các cơ sở giáo dục tại Việt Nam với 70 chương trình, theo sau là Úc (56), Pháp (55), Mỹ (50) và một số quốc gia, vùng lãnh thổ.
Tuy nhiên, số chương trình liên kết đào tạo của Anh thời điểm trên lại giảm 50 so với cùng kỳ năm 2024.
Một dữ liệu đáng chú ý khác được Hội đồng Anh nêu trong báo cáo là số lượng người Việt “du học tại chỗ” các chương trình UK TNE đang cao gấp 3,57 lần số chọn du học trực tiếp tại Anh trong năm học 2024-2025. Tỷ lệ này cũng tăng đều trong thời gian qua, chỉ ra thực tế nhu cầu về bằng cấp Anh vẫn hiện diện nhưng xu hướng đã đảo chiều từ du học trực tiếp tại Anh thành “du học tại chỗ” ngay tại Việt Nam.
Thống kê từ Cơ quan thống kê giáo dục ĐH Anh xác nhận điều này. Cụ thể, năm học 2024-2025 có 3.675 người Việt du học Anh, tăng nhẹ so với năm ngoái (3.515). Tuy vậy, nếu so với cách đây 10 năm vào 2014-2015, mức này chỉ mới bằng 87,5% (4.200). Một điểm đáng chú ý khác là số lượng người Việt du học Anh giảm đều từ giai đoạn 2014-2015 và chỉ mới tăng đều trở lại từ 2021-2022 tới nay.
Đối lập, số lượng người Việt theo học các chương trình UK TNE cách đây 5 năm vào 2019-2020 đã đạt 3.780, vẫn nhỉnh hơn số du học Anh ở thời điểm hiện tại. Và trái ngược với số du học Anh vẫn xoay quanh mốc 3.000-4.000 trong thập kỷ qua, số lượng học UK TNE đã sớm bứt phá mốc 10.000 được vài năm.
“Ngày càng nhiều sinh viên trong khu vực hoàn thành các chương trình UK TNE mà không cần nhập học trực tiếp ở Anh”, báo cáo nêu, cho biết thêm 2024-2025 còn lần đầu ghi nhận số người học từ Đông Á đăng ký chương trình UK TNE gần tương đương với số người học khu vực này đang theo đuổi các khóa đào tạo trực tiếp tại Anh.
Trên bình diện quốc tế, báo cáo ghi nhận hiện có 212.600 người học Đông Á theo đuổi các chương trình UK TNE, tăng 5,6% so với năm trước và tăng 36% nếu so với thời điểm trước Covid-19. Riêng 5 thị trường hàng đầu góp đến 95% số lượng, gồm Trung Quốc, Malaysia, Singapore, Hồng Kông và Việt Nam.
Bà Hoàng Vân Anh, Giám đốc Chương trình giáo dục của Hội đồng Anh tại Việt Nam, chia sẻ với Thanh Niên rằng kết quả báo cáo “cho thấy triển vọng tích cực” với cả khu vực Đông Á và Việt Nam. Nước ta hiện là một trong 3 trung tâm TNE hàng đầu trong khu vực Đông Á và sự tăng trưởng này cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của TNE trong quá trình hỗ trợ quốc tế hóa giáo dục ĐH của Việt Nam, theo bà Vân Anh.
“Điều này còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Việt Nam trở thành trung tâm giáo dục quốc tế”, bà Vân Anh nói, cho biết thêm Hội đồng Anh đã phối hợp cùng các bên thành lập Mạng lưới Hợp tác TNE Anh-Việt (UK-Viet Nam EmpowerTNE) hồi cuối năm ngoái nhằm phát triển hệ sinh thái TNE bền vững, chất lượng tại Việt Nam.
Trước đó, trao đổi với Thanh Niên bên lề tuần lễ giáo dục Đông Á tổ chức ở Indonesia hồi tháng 2, bà Jazreel Goh, tác giả báo cáo nêu trên, hiện đảm nhận vị trí Giám đốc Trung tâm phân tích giáo dục Đông Á thuộc Hội đồng Anh kiêm Giám đốc Hội đồng Anh tại Malaysia, nhận định từ sau Covid-19, ngày càng nhiều sinh viên Đông Á trong đó có Việt Nam muốn học gần nhà hơn. Đây cũng là tiền đề để các chương trình UK TNE phát triển.
Hai xu hướng đáng chú ý khác, theo bà Goh, là nhu cầu du học các điểm đến nói tiếng Anh như Anh, Úc, Mỹ… vẫn còn dư địa tăng trưởng, song song đó là người học đang ngày càng quan tâm tới các ngành về dữ liệu, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ máy tính và những lĩnh vực tương tự.
Bà Goh cho biết thêm, việc triển khai UK TNE tại Việt Nam không chỉ giúp người học Việt tiếp cận các chương trình đào tạo chuẩn quốc tế, mà còn là cơ hội để đào tạo và nâng chuẩn đội ngũ giảng viên nội địa. Đây cũng là động lực góp phần quốc tế hóa giáo dục ĐH ở Việt Nam, tạo tiền đề để Việt Nam xuất khẩu giáo dục ra thế giới – nhất là với những người bạn láng giềng như Lào và Campuchia.
“Tôi tin chúng ta còn chứng kiến nhiều mô hình hợp tác TNE hơn nữa trong tương lai, thay vì chỉ dừng ở việc gửi sinh viên ra nước ngoài du học”, bà nói.
Theo phân loại của Hội đồng Anh, khu vực Đông Á bao gồm các thị trường: Úc, Brunei, Campuchia, Trung Quốc, Hồng Kông, Indonesia, Nhật Bản, Lào, Malaysia, Myanmar, Philippines, Singapore, Hàn Quốc, Đài Loan, Thái Lan và Việt Nam.
Tại chương trình, các đại diện cơ sở đào tạo chia sẻ học cao đẳng không chỉ giúp người học sớm tiếp cận môi trường làm việc, mà còn mở ra cơ hội liên thông, phát triển nghề nghiệp lâu dài nếu có định hướng rõ ràng.
Theo TS Nguyễn Trung Nhân - Trưởng phòng đào tạo Trường đại học Công nghiệp TP.HCM, tỉ lệ sinh viên tốt nghiệp chưa có việc làm hiện tập trung nhiều ở nhóm đại học, không phải nhóm học nghề. Một phần nguyên nhân đến từ tâm lý coi trọng bằng cấp, khi nhiều người cho rằng phải vào đại học bằng mọi giá.
"Chính sách giáo dục đang được điều chỉnh theo hướng phân luồng rõ ràng hơn, nhằm phù hợp nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Điều quan trọng là học sinh cần hiểu rõ năng lực bản thân để lựa chọn con đường phù hợp", ông nhấn mạnh.
Ông gợi ý nếu năng lực ở mức vừa phải, học cao đẳng hoặc học nghề sẽ giúp các em học vừa sức, sớm có kỹ năng thực hành, thay vì cố gắng theo một con đường quá sức rồi không theo kịp.
Phát biểu tại chương trình, ThS Nguyễn Khánh Cường - Hiệu trưởng Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 - cho rằng đại học không phải là con đường duy nhất. Học sinh có thể lựa chọn học cao đẳng, đi làm tích lũy kinh nghiệm và tiếp tục liên thông lên đại học khi có nhu cầu.
Ông Cường cho biết nhà trường là một trong những đơn vị đầu tiên trong cả nước đạt kiểm định chất lượng cao, với mục tiêu đào tạo sinh viên sau tốt nghiệp có thể làm việc ngay.
Chương trình đào tạo được thiết kế gắn với doanh nghiệp. Từ năm thứ hai, sinh viên được đưa đến doanh nghiệp để thực hành, tiếp cận trực tiếp với máy móc, thiết bị và môi trường làm việc thực tế.
Hiện nhà trường đào tạo hơn 20 ngành nghề, trong đó có 6 ngành được Nhà nước hỗ trợ đến 70% học phí. Với các ngành như công nghệ ô tô, cắt gọt kim loại, điện công nghiệp, cơ khí chế tạo, lắp máy, hàn… mỗi học kỳ sinh viên chỉ cần đóng khoảng 2,7 triệu đồng.
Trả lời câu hỏi về những ngành phù hợp với nữ và cơ hội việc làm sau khi ra trường, ông Cường thông tin hiện nhà trường có nhiều ngành nghề phù hợp với nữ giới như điện công nghiệp, cắt gọt kim loại, cơ điện tử, điện tử công nghiệp, tự động hóa… Các chương trình đào tạo hiện nay chủ yếu tập trung vào vận hành máy móc, lập trình phần mềm và điều khiển hệ thống, nên không còn là rào cản đối với nữ sinh.
Không còn rào cản lớn khi liên thông đại học
Nhiều học sinh băn khoăn việc liên thông từ cao đẳng lên đại học có gặp khó khăn hay không. Trả lời vấn đề này, PGS.TS Nguyễn Duy Anh - Phó trưởng phòng đào tạo Trường đại học Bách khoa TP.HCM - cho biết chương trình đào tạo giữa các trường hiện có nhiều điểm tương đồng, tạo thuận lợi cho việc công nhận tín chỉ.
Theo ông, sinh viên tốt nghiệp cao đẳng ở các ngành như logistics, công nghệ ô tô và nhiều lĩnh vực kỹ thuật khác hoàn toàn có thể nộp hồ sơ liên thông và tiếp tục học lên đại học.
Ngoài ra đội ngũ giảng viên từ Trường đại học Bách khoa TP.HCM sẽ trực tiếp giảng dạy tại cơ sở liên kết, kết hợp với một số học phần tổ chức theo hình thức trực tuyến. Nhiều môn thực hành, thí nghiệm có thể thực hiện ngay tại địa phương thay vì phải lên TP.HCM. Điều này giúp sinh viên tiết kiệm đáng kể chi phí sinh hoạt, đồng thời có thể vừa học vừa làm.
Thạc sĩ Trần Thị Hồng Nhung, giáo viên Trường THCS Đông Hòa (P.Đông Hòa, TP.HCM), đánh giá đề thi lớp 10 môn tiếng Anh năm 2026, khá "dễ thở", bám sát cấu trúc đã được công bố trước đó và phù hợp với định hướng đổi mới trong kiểm tra, đánh giá năng lực học sinh. Nhìn chung, đề không xuất hiện những dạng câu hỏi đánh đố hay quá phức tạp, tạo điều kiện để học sinh có học lực trung bình khá trở lên phát huy năng lực và đạt kết quả tốt.
Về mặt kiến thức, đề thi lớp 10 sử dụng hệ thống từ vựng và cấu trúc ngữ pháp quen thuộc, nằm trong phạm vi chương trình THCS. Các câu hỏi ngữ âm, trọng âm, từ vựng, ngữ pháp và giao tiếp được thiết kế ở mức độ vừa phải, giúp phân loại năng lực học sinh một cách hợp lý mà không gây áp lực quá lớn.
Hai dạng bài Word Form và Sentence Transformation, vốn là những dạng bài thường khiến nhiều học sinh e ngại vì yêu cầu khả năng vận dụng ngôn ngữ linh hoạt. Tuy nhiên, trong đề năm nay, các câu hỏi được xây dựng rõ ràng, trực tiếp, không chứa yếu tố đánh lừa hay "bẫy" thí sinh. Nếu nắm vững kiến thức nền tảng và thực hiện bài làm cẩn thận, học sinh hoàn toàn có khả năng đạt điểm tối đa ở hai phần này. Những sai sót nếu có chủ yếu đến từ lỗi chính tả, dấu câu hoặc sự bất cẩn trong quá trình trình bày bài làm.
Ở phần đọc hiểu, thạc sĩ Hồng Nhung nhận xét, đề thi cho thấy xu hướng gắn với thực tiễn và các vấn đề mang tính thời sự. Bài đọc về công nghệ Deepfake không chỉ kiểm tra vốn từ vựng và khả năng xử lý ngôn ngữ mà còn yêu cầu học sinh hiểu nội dung, suy luận logic và nhận thức được những tác động của công nghệ đối với xã hội hiện đại.
Bên cạnh đó, bài đọc về hành trình khám phá Cliff Trail cũng đòi hỏi kỹ năng đọc hiểu chi tiết và xác định thông tin chính xác trong văn bản. Đây là những dạng bài giúp đánh giá năng lực sử dụng tiếng Anh trong bối cảnh thực tế thay vì chỉ kiểm tra ghi nhớ kiến thức đơn thuần.
Xét tổng thể, học sinh chỉ cần nắm chắc kiến thức cơ bản, luyện tập đầy đủ các dạng bài trong chương trình là có thể đạt mức điểm khá, giỏi. Dự đoán phổ điểm môn tiếng Anh năm nay sẽ tập trung ở mức 7 điểm. Đây được xem là một phổ điểm tích cực, phản ánh đúng năng lực học sinh cũng như mục tiêu đánh giá thực chất mà đề thi lớp 10 hướng tới.
UBND TP.HCM vừa có văn bản về tăng cường đào tạo nhân lực đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới, trong đó nhấn mạnh đào tạo theo nhu cầu thị trường lao động, đẩy mạnh ứng dụng AI và dữ liệu lớn.
Theo đó, Sở Nội vụ được giao chủ trì, phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển TP thu thập, phân tích, dự báo thông tin thị trường lao động. Nội dung dự báo chú trọng các ngành, nghề có nhu cầu tuyển dụng lớn, thiếu hụt nhân lực qua đào tạo, các ngành nghề mới nổi hoặc có xu hướng phát triển.
Trên cơ sở dự báo thông tin thị trường lao động, Sở Nội vụ và Viện Nghiên cứu phát triển TP phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan, đơn vị liên quan tổ chức triển khai đào tạo theo nhu cầu của xã hội.
Đáng chú ý, UBND TP.HCM giao Sở Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Sở Khoa học và Công nghệ, Đại học Quốc gia TP.HCM, Sở Tài chính, các trường đại học và doanh nghiệp xây dựng kế hoạch, tham mưu UBND TP.HCM đặt hàng đào tạo, đảm bảo nguồn nhân lực chất lượng cao phục vụ chuyển đổi sang nền kinh tế công nghệ cao.
Sở Giáo dục và Đào tạo cũng được giao nghiên cứu cơ chế đặc thù trong thu hút, trọng dụng và đãi ngộ đội ngũ nhà giáo, người có tay nghề cao.
Thành phố đồng thời tính đến chính sách đặt hàng đào tạo, hỗ trợ chi phí đào tạo, chi phí ăn ở và sinh hoạt nhằm thu hút người học tham gia đào tạo phục vụ các chương trình, dự án trọng điểm, các ngành, nghề đang thiếu hụt nhân lực trầm trọng, các ngành, nghề nặng nhọc, đặc thù.
Với các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, thành phố định hướng triển khai mô hình học tập linh hoạt theo mô đun. Theo đó, các khóa học được thiết kế ngắn gọn để người lao động nhanh chóng cập nhật kỹ năng cần thiết mà không phải tham gia chương trình dài hạn, qua đó tiết kiệm thời gian và chi phí.
Các cơ sở đào tạo cũng phải triển khai đề án ứng dụng công nghệ AI và dữ liệu lớn trong đào tạo: Phát triển các nền tảng học tập trực tuyến dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn để cá nhân hóa lộ trình học tập cho người lao động, giúp họ nhanh chóng đạt được kỹ năng phù hợp với yêu cầu cụ thể của từng ngành.
UBND TP.HCM yêu cầu các cơ sở đào tạo tăng cường đầu tư cơ sở vật chất, trang thiết bị đảm bảo đạt tiêu chuẩn trường chất lượng cao, từng bước đạt chuẩn khu vực và quốc tế, gắn đào tạo với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và thị trường lao động.
Đồng thời đẩy mạnh mô hình hợp tác giữa nhà trường và doanh nghiệp thông qua tham gia đào tạo, thực hành nghề, "học việc hưởng lương" và cơ chế đặt hàng kỹ năng, đặc biệt tại các khu công nghiệp, khu công nghệ cao.
Đối với giáo dục đại học, thành phố định hướng đổi mới chương trình theo chuẩn quốc tế, tích hợp phân tích dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, tinh thần doanh nhân và khởi nghiệp; mở rộng chương trình tài năng và đào tạo sau đại học gắn với nghiên cứu khoa học, nhất là trong các ngành khoa học cơ bản, kỹ thuật và công nghệ.
