Sự kiện diễn ra trong bối cảnh giá năng lượng toàn cầu vẫn tăng và chiến sự Trung Đông chưa có đột phá, thậm chí nhiều khả năng kéo dài, gây thêm bất ổn lên triển vọng chính sách kinh tế và tiền tệ của các nước. Giới quan sát sẽ theo dõi liệu quan chức Fed có đồng ý với khả năng nâng lãi suất năm nay, nếu lạm phát tiếp tục tăng tốc hay không. Bên cạnh đó, câu hỏi Powell có ở lại Hội đồng Thống đốc sau khi rời chức Chủ tịch hay không cũng có thể được giải đáp.
Nhiệm kỳ Chủ tịch Fed của Powell kết thúc vào tháng 5/2026. Tuy nhiên, nhiệm kỳ của ông trong Hội đồng Thống đốc Fed vẫn kéo dài đến năm 2028. Hội đồng Thống đốc là cơ quan lãnh đạo cao nhất của Fed, gồm 7 thành viên chịu trách nhiệm thiết lập chính sách tiền tệ, giám sát ngân hàng và ổn định tài chính quốc gia.
Thông thường, các chủ tịch Fed sẽ rời Hội đồng Thống đốc khi kết thúc nhiệm kỳ lãnh đạo. Tuy nhiên, Powell từng nhấn mạnh việc chấm dứt cuộc điều tra hình sự nhằm vào ông là điều kiện cần để ông rời Hội đồng Thống đốc. Trong cuộc họp báo tháng trước, Powell nói “không có ý định rời khỏi hội đồng cho tới khi cuộc điều tra kết thúc một cách minh bạch”. Ông nói có thể ở lại lâu hơn, “dựa trên những gì tốt nhất với tổ chức và người dân”.
Tuy nhiên, Bộ Tư pháp Mỹ tuần trước đã hủy cuộc điều tra này. Vì vậy, rào cản lớn nhất với việc phê chuẩn Kevin Warsh – người được Tổng thống Mỹ Donald Trump đề cử cho chức Chủ tịch Fed – đã được gỡ bỏ.
Các quan chức Cục Dự trữ liên bang Mỹ được dự báo giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp tuần này. Tuy nhiên, họ phải quyết định về khả năng tăng hay chưa, nếu lạm phát tiếp tục tăng tốc. Triển vọng điều chỉnh chính sách tiền tệ của Fed đến nay mờ mịt hơn hẳn so với đầu năm. Thị trường trái phiếu hiện dự báo cơ quan này giữ nguyên lãi suất đến ít nhất giữa năm 2027. Mức lãi 3,4-3,75% đã được duy trì từ tháng 12/2025.
Chính sách tiền tệ “đang ở tình huống tốt, và có lẽ phù hợp nếu duy trì chính sách ở mức này trong một thời gian”, Chủ tịch Fed St. Louis Alberto Musalem cho biết trong cuộc phỏng vấn với Reuters đầu tháng này.
Rất ít quan chức Fed phản đối việc giữ nguyên lãi suất ở thời điểm này. Ngay cả Thống đốc Stephen Miran, người ủng hộ mạnh nhất việc nới lỏng tiền tệ, gần đây cũng cho biết cân nhắc, vì triển vọng lạm phát “kém thuận lợi hơn một chút”.
Khi chiến sự nổ ra, các quan chức Fed khi đó cho biết tác động đến lạm phát và tăng trưởng kinh tế còn phụ thuộc vào việc xung đột kéo dài đến khi nào và liệu giá dầu có quay về mức trước chiến tranh, khoảng 70 USD một thùng, hay không.
Sau 2 tháng xung đột Trung Đông, các đợt ném bom đã tạm dừng, nhưng căng thẳng kinh tế vẫn tiếp diễn. Mỹ đang phong tỏa các cảng biển của Iran, trong khi Iran ngăn tàu khác đi qua eo biển Hormuz – tuyến hàng hải thiết yếu với thị trường năng lượng toàn cầu.
Giá dầu Brent đã tăng khoảng 50% từ đầu chiến sự. Đà tăng của giá xăng và năng lượng tháng trước cũng góp phần khiến Chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 3 của Mỹ tăng mạnh nhất gần 4 năm.
“Giá năng lượng duy trì ở mức cao trong thời gian dài và eo biển Hormuz bị hạn chế, khả năng lạm phát cao ăn sâu vào nhiều loại hàng hóa và dịch vụ càng lớn. Các tác động lên chuỗi cung ứng cũng bắt đầu xuất hiện. Hoạt động kinh tế thực và thị trường việc làm bắt đầu chậm lại”, Thống đốc Fed Christopher Waller tuần trước cho biết.
Waller cho rằng thế khó này có thể đồng nghĩa với việc giữ nguyên lãi suất. Tuy nhiên, theo biên bản cuộc họp tháng 3 của Fed, ngày càng nhiều đồng nghiệp của ông bắt đầu nhắc đến khả năng cần điều chỉnh chính sách.
Nhà đầu tư sẽ theo dõi liệu tuyên bố chính sách tuần này có các từ ngữ cho thấy động thái lãi suất tiếp theo của Fed có thể thay đổi hay không. Nếu có, đây sẽ là chuyển biến đáng kể.
Fed “tiếp tục giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp tháng 4”, các nhà kinh tế Bank of America tuần trước dự báo. “Rủi ro lạm phát đang tăng do chiến sự Trung Đông chưa chấm dứt. Dữ liệu lao động cũng cải thiện. Câu hỏi hiện tại là liệu các từ ngữ trong tuyên bố chính sách có cho thấy rủi ro hai chiều hay không. Đây là quyết định rất sít sao. Powell có khả năng phát tín hiệu cứng rắn”, nhà băng này nhận định.
VN-Index hiện giao dịch ở mức P/E dự phóng 13 lần, trong khi tăng trưởng lợi nhuận năm 2026 được kỳ vọng đạt 15%. Tuy nhiên, nếu nhìn chi tiết hơn, hơn 70% cổ phiếu trên thị trường đang giao dịch dưới mức P/E 10 lần. Mức định giá thấp này thường chỉ xuất hiện trong các giai đoạn khủng hoảng, thông tin được ghi nhận tại báo cáo phân tích từ VinaCapital.
Báo cáo cũng chỉ ra, đà tăng mạnh của nhóm cổ phiếu thuộc hệ sinh thái Vingroup hiện chiếm gần 30% vốn hóa VN-Index; điều này làm phần còn lại của thị trường đang có định giá tương đương như giai đoạn khủng hoảng.
Trong khi đó, thực tế lại hoàn toàn trái ngược khi nền kinh tế Việt Nam vẫn duy trì sức chống chịu tốt và xuất khẩu công nghệ cao tiếp tục tăng mạnh. Lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết đồng thời tăng trưởng tốt.
Theo thống kê, lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp niêm yết tăng 51% so với cùng kỳ trong quý I, vượt xa mức kỳ vọng đồng thuận của thị trường là 15%. Đà tăng này một phần đến từ Vinhomes (mã chứng khoán: VHM). Dù vậy, ngay cả khi loại trừ Vinhomes, lợi nhuận vẫn tăng khoảng 30% - gấp đôi kỳ vọng thị trường.
Lý giải hiện tượng này, theo chuyên gia, thị trường đang đối mặt với một số khó khăn, đặc biệt là việc đóng cửa eo biển Hormuz là thách thức lớn đối với châu Á. Hệ quả, đà tăng trưởng lợi nhuận của VN-Index nhiều khả năng sẽ chậm lại khi tác động kinh tế của chiến sự Trung Đông dần lan tỏa, trong khi mặt bằng lãi suất cao hơn được dự báo sẽ gây sức ép lên biên lợi nhuận của các ngân hàng trong những tháng còn lại của năm.
Dù vậy, chiến lược “ngoại giao cây tre” đã giúp Việt Nam bảo đảm đủ nguồn cung dầu, qua đó hạn chế đáng kể tác động tiêu cực từ cuộc chiến. Đến nay, cuộc chiến chưa gây xáo trộn đáng kể đến đời sống tại Việt Nam, trái ngược với tình hình tại Ấn Độ, Indonesia và Philippines.
Một trong những lý do giúp Việt Nam duy trì ổn định kinh tế là dòng vốn FDI từ các đối tác lớn như Trung Quốc và Nhật Bản vẫn tiếp tục đổ mạnh vào lĩnh vực sản xuất.
Bên cạnh đó, Việt Nam đang triển khai một loạt cải cách trên diện rộng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, đáp ứng các tiêu chí liên quan đến việc được đưa vào chỉ số thị trường mới nổi của FTSE, cũng như tháo gỡ để tái khởi động các dự án bất động sản bị đình trệ...
Chuyên gia nhận định, thị trường chứng khoán vẫn chưa phản ánh đầy đủ tác động của các cải cách này, do lợi ích sẽ được hiện thực hóa dần theo thời gian thông qua thanh khoản cải thiện, số lượng doanh nghiệp niêm yết gia tăng, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước và việc tái khởi động các dự án chậm tiến độ.
Trong bối cảnh thị trường chứng khoán phân hóa mạnh như hiện tại, chiến lược quản lý danh mục chủ động tại Việt Nam là đặc biệt quan trọng, bởi việc lựa chọn đúng các cổ phiếu dẫn dắt có thể tạo khác biệt lớn đối với hiệu quả đầu tư.
Dữ liệu của GasBuddy ngày 5/5 cho thấy tính trung bình, giá bán lẻ xăng tại Mỹ vượt 4,5 USD một gallon (1,2 USD một lít). Đây là lần đầu tiên kể từ tháng 7/2022, giá vượt mốc này. California hiện là bang có giá xăng trung bình cao nhất cả nước, với 6,14 USD một gallon.
Giá xăng ở Mỹ vượt 4 USD từ cuối tháng 3, do chiến sự tại Trung Đông gây gián đoạn nguồn cung năng lượng toàn cầu.
Eo biển Hormuz bị phong tỏa khiến 20% dầu thô và khí hóa lỏng không thể tham gia thị trường. Dầu Brent vì thế đã tăng gần 60% kể từ khi xung đột nổ ra cuối tháng 2.
Việc Mỹ sắp bước vào mùa hè - cao điểm sử dụng nhiên liệu, sẽ là một rào cản lớn với Tổng thống Donald Trump và đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11. Khi chiến sự chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, giới phân tích cho rằng giá nhiên liệu tại Mỹ có thể vượt các kỷ lục cũ.
"Eo biển Hormuz đóng sẽ tiếp tục kéo giá xăng, dầu lên cao. Tuy nhiên, chúng tôi cũng nhận thấy các vấn đề về lọc dầu đang làm trầm trọng thêm tình hình", Patrick De Haan - nhà phân tích tại Gas Buddy nhìn nhận.
Tháng trước, hãng dầu khí BP (Anh) cho biết nhà máy lọc dầu công suất 400.000 thùng một ngày của họ tại Indiana (Mỹ) mất điện đột ngột, khiến một cơ sở phải ngừng hoạt động trong thời gian ngắn.
De Haan dự báo nếu eo biển Hormuz không mở lại, giá xăng tại Mỹ hè này duy trì trên 4,5 USD một gallon. Giữa tháng trước, ông Trump cũng cho biết giá xăng có thể ở mức cao tới cuộc bầu cử giữa kỳ.
Tồn kho xăng tại nền kinh tế lớn nhất thế giới cũng giảm nhanh hơn bình thường. Theo dữ liệu của Cơ quan Thông tin Năng lượng Mỹ (EIA), tồn kho xăng của nước này tuần trước giảm hơn 6 triệu thùng xuống 222 triệu thùng. Đây là mức thấp nhất nửa năm và thấp hơn 2 triệu thùng so với trung bình 5 năm. Trong khi đó, nhu cầu xăng lại tăng 1% so với cùng kỳ năm ngoái, lên 8,95 triệu thùng.
Trong quyết định nâng triển vọng tín nhiệm công bố chiều 4/5, Moody's đánh giá chất lượng thể chế và quản trị đang được cải thiện, nhờ các cải cách hành chính, pháp lý và khu vực công đã tăng tốc từ cuối năm 2024. Năng lực cạnh tranh của nền kinh tế tiếp tục được củng cố thông qua đẩy nhanh số hóa, đầu tư hạ tầng, nâng cao kỹ năng lao động và phát triển thị trường vốn.
Moody's cũng nhận định rủi ro từ các biện pháp bảo hộ thương mại của Mỹ đã giảm so với dự báo trước đó. Trong khi đó, Việt Nam duy trì tăng trưởng kinh tế tích cực cùng dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài ổn định, qua đó tiếp tục khẳng định vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.
Moody’s "xếp hạng tín nhiệm" bằng thang điểm chữ cái từ Aaa đến C, kèm số từ 1 đến 3, nhằm thể hiện mức độ rủi ro dài hạn từ thấp đến cao. Bên cạnh đó, tổ chức này có thang "triển vọng tín nhiệm" gồm 4 trạng thái là tích cực, ổn định, tiêu cực và chưa rõ xu hướng để phản ánh hướng đi của xếp hạng trong trung hạn. "Triển vọng tín nhiệm" được xem như một tín hiệu định hướng.
Hãng đánh giá tín dụng toàn cầu cho rằng giữ nguyên xếp hạng Ba2 phản ánh tiềm năng tăng trưởng mạnh, dự trữ ngoại hối tốt, cơ cấu kinh tế đa dạng và ổn định, cộng thêm sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư nước ngoài. Nợ chính phủ thấp và ổn định, khả năng chi trả nợ tốt và mức phụ thuộc giảm dần vào tài trợ bên ngoài cũng là những yếu tố tích cực.
Tuy nhiên, theo Moody's, xếp hạng vẫn bị kìm hãm bởi những hạn chế mang tính cấu trúc. Rủi ro từ hệ thống ngân hàng và thị trường bất động sản vẫn hiện hữu. Dù vậy, các cải cách đang triển khai được kỳ vọng giảm dần rủi ro này. Ngoài ra, các yếu tố địa chính trị như xung đột Trung Đông có thể gây áp lực ngắn hạn thông qua giá năng lượng, chi phí vận tải và lạm phát.
Tổ chức này cho rằng xếp hạng tín nhiệm của Việt Nam có thể được nâng lên nếu những cải cách chính sách giải quyết các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng; vốn đầu tư nước ngoài (FDI) tăng vào các ngành giá trị cao như bán dẫn, AI. Ngoài ra, hai yếu tố khác hỗ trợ việc nâng hạng là ổn định vĩ mô và tăng cường quản lý hệ thống ngân hàng.
Ngược lại, xếp hạng tín nhiệm có thể bị hạ nếu cải cách chững lại hoặc đảo chiều, cộng thêm đòn bẩy nền kinh tế tăng nhanh gây rủi ro tài chính. Về khách quan, căng thẳng địa chính trị leo thang khiến xuất khẩu và FDI suy giảm, có thể ảnh hưởng đến xếp hạng tín nhiệm.
Tuy nhiên, Moody's nhấn mạnh, triển vọng tín nhiệm "tích cực" cho thấy khả năng bị hạ xếp hạng thấp. Việt Nam được tổ chức này xếp hạng tín nhiệm Ba2 từ tháng 9/2022.
Trong bản tin cùng ngày, Bộ Tài chính nói quyết định nâng triển vọng tín nhiệm của Moody's "thể hiện sự đánh giá cao của cộng đồng quốc tế về các nỗ lực chỉ đạo, điều hành của Đảng, Quốc hội và Chính phủ". Cơ quan này nói sẽ phối hợp với Moody's và các tổ chức xếp hạng tín nhiệm quốc tế để nâng cao chất lượng đánh giá, từng bước cải thiện xếp hạng tín nhiệm quốc gia.
