Theo Hãng tin AFP, ngày 21-4 giờ Mỹ (sáng 22-4 giờ Việt Nam), Tổng thống Donald Trump đã thông báo gia hạn lệnh ngừng bắn của nước này với Iran nhằm tạo thêm thời gian cho đàm phán. Tuy nhiên, ông khẳng định sẽ duy trì phỏng tỏa các cảng của Iran.
“Dựa trên thực tế là Chính phủ Iran đang bị rạn nứt nghiêm trọng – điều không nằm ngoài dự đoán, và theo đề nghị của Thống soái Asim Munir cùng Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif, chúng tôi đã được yêu cầu tạm hoãn cuộc tấn công vào Iran cho đến khi các nhà lãnh đạo và đại diện của họ có thể đưa ra một đề xuất thống nhất.
Vì vậy, tôi đã chỉ đạo quân đội của chúng ta tiếp tục duy trì phong tỏa và, về mọi mặt khác, luôn ở trong trạng thái sẵn sàng hành động. Theo đó, tôi sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn cho đến khi đề xuất của phía Iran được trình lên và các cuộc thảo luận được hoàn tất, theo bất kỳ kết quả nào”, ông Trump viết trên mạng xã hội Truth Social.
Diễn biến này diễn ra không lâu trước thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần giữa Mỹ và Iran dự kiến kết thúc vào 6h50 sáng 22-4 (giờ Việt Nam).
Ngay sau thông báo về việc gia hạn ngừng bắn, Nhà Trắng cho biết Phó tổng thống JD Vance sẽ không đến Pakistan tham dự vòng đàm phán thứ hai như dự kiến.
“Trong bối cảnh bài đăng của Tổng thống Trump xác nhận Mỹ đang chờ đợi đề xuất từ phía Iran, chuyến đi tới Pakistan sẽ không diễn ra hôm nay. Mọi thông tin cập nhật thêm về các cuộc gặp trực tiếp sẽ được Nhà Trắng công bố”, một quan chức Nhà Trắng cho biết trong một tuyên bố, theo Đài CNN.
Trước thông báo của Mỹ, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baqaei cho biết quyết định cuối cùng về việc Iran có tham gia đàm phán hay không vẫn chưa được đưa ra, đồng thời cáo buộc Washington có “hành vi mâu thuẫn và các hành động không thể chấp nhận”.
Iran cũng cảnh báo sẽ tấn công các cơ sở sản xuất dầu của các nước láng giềng vùng Vịnh nếu lãnh thổ của họ bị sử dụng để tấn công Iran sau khi lệnh ngừng bắn hết hiệu lực.
Theo Hãng tin Reuters, sau thông báo của ông Trump Thủ tướng Pakistan Shehbaz Sharif – quốc gia trung gian trong đàm phán Mỹ – Iran – bày tỏ cảm ơn nhà lãnh đạo Mỹ vì đã chấp nhận đề nghị gia hạn ngừng bắn với Iran mà Islamabad đã đưa ra, nhằm tạo điều kiện cho tiến trình ngoại giao.
“Tôi chân thành hy vọng rằng cả hai bên sẽ tiếp tục tuân thủ lệnh ngừng bắn và có thể đạt được một ‘thỏa thuận Hòa bình’ toàn diện trong vòng đàm phán thứ hai dự kiến diễn ra tại Islamabad, để chấm dứt vĩnh viễn cuộc xung đột”, ông Sharif viết một bài đăng trên X.
Theo Đài Al Jazeera của Qatar, ông Mahdi Mohammadi – cố vấn chủ tịch Quốc hội Iran – cho rằng việc ông Trump gia hạn ngừng bắn là để “câu giờ cho một đòn tấn công bất ngờ”.
“Bên thua cuộc không thể áp đặt điều kiện. Việc tiếp tục bao vây không khác gì ném bom và phải được đáp trả bằng hành động quân sự. Hơn nữa, việc ông Trump gia hạn ngừng bắn chắc chắn là một mưu đồ nhằm câu giờ cho một cuộc tấn công bất ngờ. Đã đến lúc Iran giành thế chủ động”, ông Mohammadi viết trên mạng xã hội.
Tỉnh trưởng Belgorod Vyacheslav Gladkov và tỉnh trưởng Bryansk Alexander Bogomaz đã từ chức theo nguyện vọng cá nhân, Điện Kremlin thông báo ngày 13/5. Belgorod và Bryansk là hai tỉnh biên giới thường xuyên bị Ukraine tập kích đáp trả trong cuộc xung đột với Nga đã kéo dài hơn 4 năm.
Truyền thông Nga đưa tin Tổng thống Vladimir Putin đã bổ nhiệm ông Alexander Shuvaev, tướng quân đội từng tham gia chiến dịch ở Ukraine, và Yegor Kovalchuk, chuyên gia trong lĩnh vực ngân hàng, pháp lý và hành chính, làm người kế nhiệm Gladkov và Bogomaz.
Gladkov, 57 tuổi, lãnh đạo Belgorod từ năm 2021. Những tin đồn về khả năng ông từ chức xuất hiện từ đầu tháng 4. Tờ Vedomosti cho rằng nguyên nhân liên quan đến tình trạng sức khỏe và sự ủng hộ dành cho chính quyền Belgorod suy giảm. Ông Gladkov đã nghỉ phép khoảng một tháng trước đó.
Bogomaz, 65 tuổi, được Tổng thống Putin bổ nhiệm làm quyền tỉnh trưởng Bryansk năm 2014. Ông chính thức nhậm chức sau khi thắng cử năm 2015.
Dmitry Orlov, người đứng đầu Cơ quan Truyền thông Chính trị và Kinh tế Nga, nói với Izvestia rằng ông Gladkov và Bogomaz đều nằm trong "vùng màu vàng", tức là nhìn chung hoàn thành nhiệm vụ được giao.
Tuy nhiên, ông Orlov cho rằng ông Bogomaz đã rơi vào tình trạng quản lý trì trệ, không tạo được đột phá hay thành tựu đáng kể, trong khi ông Gladkov phát sinh nhiều bất đồng với các quan chức liên bang và vướng vào bê bối tham nhũng liên quan người thân cận.
Trong cuộc phỏng vấn công bố hôm 9/4, tổng thanh tra Bộ Quốc phòng Ukraine Yuriy Myronenko cho biết các doanh nghiệp tư nhân sẽ được phép tự trang bị hệ thống phòng không, nhằm bảo vệ cơ sở của mình khỏi đòn tập kích bằng máy bay không người lái (UAV) của Nga.
16 doanh nghiệp đã được cấp phép gồm các công ty trong lĩnh vực năng lượng, vốn là mục tiêu bị tấn công thường xuyên, cũng như vận tải và an ninh. Họ sẽ tự túc về chi phí và nhân sự vận hành mạng lưới phòng không. Myronenko, kiến trúc sư trưởng của dự án, tuyên bố một số công ty đã bắn hạ được UAV Nga, sự việc đầu tiên diễn ra cách đây hai tuần.
Tại khu vực gần tiền tuyến ở tỉnh Kharkov, một công ty đã sử dụng súng máy hạng nặng gắn trên tháp pháo điều khiển từ xa để chặn UAV Nga. "Tôi nghĩ Ukraine là nước đầu tiên trên thế giới tạo ra hệ thống này", ông nói.
Myronenko cho biết sau khi Bộ Quốc phòng Ukraine phát thông báo, hàng chục nhóm đã liên hệ với giới chức để tham khảo về dự án. "Chúng tôi không kỳ vọng lưới phòng không tư nhân sẽ giải quyết mọi vấn đề", ông cho hay, thêm rằng Ukraine phải thực hiện bước đi này nhằm tăng cơ hội bắn hạ UAV Nga.
Các công ty muốn tham gia chương trình sẽ phải trải qua quy trình cấp phép đặc biệt, trong đó có đảm bảo họ không liên hệ với Nga, trước khi được quyền mua vũ khí và huấn luyện nhân viên.
Những doanh nghiệp này cũng phải tham gia hệ thống điều phối theo thời gian thực của không quân Ukraine. Đây là thành phần then chốt trong mạng lưới được dùng để quản lý hàng nghìn tổ phòng không. "Phần mềm đặc biệt cho phép giới chỉ huy quan sát được ai đang bắn hạ cái gì, bằng vũ khí nào và thuộc tổ nào, cũng như xác định mục tiêu đang bay tới", Myronenko nói.
Về lâu dài, các công ty tư nhân Ukraine thậm chí có thể được phép mua vũ khí chuyên đối phó tên lửa hành trình, như tên lửa phòng không vác vai. "Chúng tôi không đặt giới hạn về phương tiện phòng vệ mà họ có thể mua", quan chức Ukraine nói, thêm rằng nguyên nhân là vì giới chức hiểu "xung đột sẽ thay đổi trong 3 hoặc 6 tháng tới".
Mục tiêu chính mà Bộ trưởng Quốc phòng Ukraine Mykhailo Fedorov đặt ra trong năm nay là "phát hiện được 100% mục tiêu đường không", gồm cả tên lửa và UAV, cũng như bắn hạ 95% trong số đó, so với mức khoảng 80% hiện nay.
Ông Myronenko cho rằng đây là mục tiêu "hoàn toàn thực tế" do sản lượng vũ khí đánh chặn của Ukraine đang tăng mạnh, với hàng chục nghìn sản phẩm được bàn giao cho quân đội mỗi tháng.
Kể từ cuối năm 2022, Nga thường xuyên triển khai UAV tự sát kiểu Geran nhằm vào các mục tiêu ở Ukraine và làm quá tải phòng không đối phương, mở đường cho những đòn tấn công bằng tên lửa đạn đạo và hành trình. Cuộc tập kích lớn nhất kể từ đầu chiến sự diễn ra hồi cuối tháng 3, khi Nga triển khai gần 1.000 UAV cùng tên lửa trong vòng 24 giờ.
Hãng thông tấn AFP cho biết lưới phòng không Ukraine, trong đó có hàng nghìn tổ chống UAV di động, đang hoạt động tương đối hiệu quả song không đủ sức bảo vệ toàn bộ đất nước. Đó là lý do quân đội Ukraine trao một phần nhiệm vụ phòng không cho lĩnh vực tư nhân.
"Tôi đã chỉ đạo quân đội duy trì phong tỏa và duy trì trạng thái sẵn sàng hành động trên mọi mặt. Tôi cũng sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn cho đến khi họ gửi đề xuất đàm phán và các cuộc thảo luận kết thúc", Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 21/4 thông báo trên Truth Social.
Ông nói quyết định này xuất phát từ đánh giá thực tế chính phủ Iran "đang chia rẽ nghiêm trọng". Lãnh đạo Mỹ cho biết Tư lệnh lục quân Pakistan Asim Munir và Thủ tướng Shehbaz Sharif đã đề nghị hoãn các đòn tấn công Iran "cho đến khi các lãnh đạo và đại diện Iran có thể đạt được đề xuất thống nhất".
Thông báo của ông Trump cho thấy quyết định gia hạn lệnh ngừng bắn lần này sẽ không có hạn chót, mà có thể kéo dài đến khi Iran chấp nhận đàm phán vòng hai và gửi đề xuất mới. Lệnh ngừng bắn ban đầu dự kiến hết hạn trong hôm nay sau hai tuần thực thi.
Động thái này đánh dấu sự thay đổi lập trường đột ngột từ Nhà Trắng. Chỉ vài giờ trước, ông Trump còn tuyên bố không muốn kéo dài lệnh ngừng bắn và cảnh báo thời gian dành cho Iran đang cạn dần trước khi Mỹ tiến hành các cuộc tấn công quy mô lớn vào hạ tầng nước này.
Thủ tướng Sharif đã gửi lời cảm ơn Tổng thống Trump trong thông điệp trên X, khẳng định Islamabad sẽ tiếp tục thúc đẩy các bên tìm kiếm thỏa thuận chấm dứt xung đột tại Trung Đông. "Tôi chân thành hy vọng cả hai phía sẽ tiếp tục thực thi lệnh ngừng bắn, đạt được một thỏa thuận hòa bình toàn diện trong vòng đàm phán thứ hai tại Islamabad và chấm dứt vĩnh viễn xung đột", lãnh đạo Pakistan cho biết.
Trong khi đó, ông Mahdi Mohammadi, trợ lý của Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf, nghi ngờ tuyên bố gia hạn ngừng bắn từ Tổng thống Trump lại là "âm mưu câu giờ cho đòn đánh bất ngờ" và cho rằng giờ là lúc Iran cần giành thế chủ động.
"Phe đang thua không thể quyết định điều khoản đàm phán. Iran cần đáp trả quân sự với việc đối phương duy trì phong tỏa", ông nói.
