Phí qua kênh đào Panama tăng vọt, phải đấu giá hàng triệu USD mua suất ưu tiên

Giữa cánh đồng lúa mì còi cọc ở vùng Tây Texas khô cằn, Scott Irlbeck cúi người thọc sâu bàn tay vào một vết nứt trên mặt đất. Vết nứt do hạn hán lớn đến mức nuốt chửng cả cánh tay anh.

Mùa thu năm ngoái, Irlbeck gieo hạt nhưng lúa mì hầu như không thể phát triển vì trời không một giọt mưa. Anh giờ đây chỉ hy vọng nhân viên định giá bảo hiểm sẽ xác nhận vụ mùa mất trắng để không phải tốn thêm chi phí nhiên liệu đắt đỏ cho việc thu hoạch vào tháng tới.

Những nông dân như Irlbeck trên khắp các bang vùng đồng bằng Mỹ gồm Texas, Kansas, Oklahoma, Nam Dakota và Nebraska năm ngoái đã lao đao vì hệ lụy từ chính sách thương mại của Tổng thống Donald Trump khiến thị trường xuất khẩu tắc nghẽn và giá nông sản sụt giảm.

Khi họ chưa kịp gượng dậy, chi phí nhiên liệu và phân bón tăng vọt do cuộc chiến ở Iran đang khiến cuộc sống của họ càng thêm khổ sở. Kể từ khi eo biển Hormuz bị phong tỏa vào cuối tháng hai, giá dầu diesel dùng trong nông nghiệp đã tăng vọt 72%, theo Văn phòng Nông nghiệp bang Kentucky. Giá urê, loại phân bón chủ lực được sản xuất tại vùng Vịnh, đã tăng 55%, trong khi giá một loại phân đạm khác cũng tăng 33%.

Giữa lúc gánh nặng chi phí bủa vây, hạn hán tiếp tục diễn ra, khiến nông dân đối mặt nguy cơ mất mùa, không đủ tiền bù đắp cho tất cả các khoản thâm hụt.

Do không mua sẵn phân bón cho vụ lúa mì sorghum sắp xuống giống, Irlbeck cho biết anh có thể sẽ không dùng đến phân bón nữa, bởi giá mặt hàng này đã tăng vọt, còn hạn hán kéo dài lại đang làm giảm đáng kể năng suất cây trồng.

"Nào là nhiên liệu, hạn hán, rồi lại đến phân bón", Irlbeck liệt kê từng khó khăn đang đè nặng lên mình. "Cả ba đòn giáng liên tiếp xảy ra, liệu tôi có trụ nổi không?"

Hạn hán tàn phá

Texas là bang trồng lúa mì lớn thứ ba, trồng cao lương lớn thứ hai và trồng bông lớn nhất Mỹ.

Tại vùng Tulia nơi Irlbeck canh tác, những cơn gió thốc qua các cánh đồng khô khốc, xám xịt, trơ trọi vài cụm bông bám bụi và những gốc cao lương còn sót lại từ những vụ mùa trước.

Theo Bộ Nông nghiệp Mỹ, sản lượng lúa mì đỏ cứng vụ đông (loại chuyên dùng làm bánh mì) của nước này năm nay dự kiến chạm đáy kể từ năm 1957.

"Tôi chỉ đang đợi nó chết hẳn thôi", Irlbeck nói.

Hơn 60% diện tích lục địa Mỹ, khu vực có khoảng 153 triệu dân sinh sống, đang phải hứng chịu nạn hạn hán. Theo báo cáo mới nhất từ Cơ quan Giám sát Hạn hán Mỹ, tỷ lệ đã tăng mạnh so với mức 43% hồi đầu năm 2026 và 33% so với cùng kỳ năm ngoái.

Tại Oklahoma hồi cuối tháng 4, chuyên gia nông học Amanda De Oliveira Silva từ Đại học bang Oklahoma cho biết đối với những vùng chịu thiệt hại nặng nề nhất, vụ mùa lúa mì đã không thể cứu vãn, dù trời có mưa lập tức.

"Mưa có thể giúp cứu những gì còn sót lại, nhưng không thể đảo ngược những thiệt hại trước đó", cô nói.

Tại Nam Dakota, trước tình hình giá cả leo thang cùng điều kiện thời tiết bất lợi, nông dân đang phải tính toán lại kế hoạch bón phân cho vụ lúa mì gieo từ mùa thu năm ngoái, theo Clarence Winter, chuyên gia khuyến nông.

Khi được yêu cầu bình luận về chi phí phân bón, Bộ Nông nghiệp Mỹ cho biết toàn bộ chính quyền đang tập trung vào việc đảm bảo sản xuất nhiều hơn phân bón giá rẻ ở trong nước.

Xung đột tăng chi phí

Đối với những nông dân như Tommy Salisbury, người trồng lúa mì, cao lương và đậu nành ở hạt Tulsa, bang Oklahoma, chi phí đầu vào tăng cao đã thổi bay mọi lợi ích mà các hộ canh tác cá thể nhận được từ gói cứu trợ 12 tỷ USD từ chính quyền Tổng thống Donald Trump nhằm bù đắp tổn thất do chính sách thuế quan gây ra.

"Chúng tôi đang phải trả chi phí đầu vào của năm 2026 nhưng lại thu về giá nông sản và ngũ cốc ở những thập niên 1970 và 1980", ông nói.

Bộ trưởng Nông nghiệp Mỹ Brooke Rollins thừa nhận nông dân đang phải đối mặt muôn vàn bất lợi.

"Giá cả tăng mạnh vào đúng thời điểm nền kinh tế nông nghiệp đang gặp khó khăn", bà Rollins phát biểu trong một cuộc họp báo hôm 19/5.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội X tháng trước, bà cho biết khoảng 80% nông dân Mỹ đã chốt xong nguồn cung phân bón từ mùa thu năm ngoái, trước khi cuộc xung đột Iran nổ ra rất lâu.

Tuy nhiên, một cuộc khảo sát của Liên đoàn Nông trại Mỹ, tổ chức vận động hành lang nông nghiệp hàng đầu quốc gia, cho thấy hầu hết nông dân không đủ khả năng chi trả cho toàn bộ lượng phân bón cần thiết cho vụ mùa này.

Tỷ lệ đặt mua trước phân bón có độ chênh lệch rất lớn giữa các vùng. Trong khi hầu hết nông dân ở vùng Trung Tây đã đặt trước phân bón cho năm 2026 do luân canh giữa ngô và đậu nành, tình hình hoàn toàn trái ngược ở vùng đông bắc hoặc miền nam, nơi nhiều nông dân không có sẵn kho bãi lưu trữ.

Kody Carson, nông dân ở thành phố Olton thuộc vùng Tây Texas, cho hay ông đã không mua trước phân bón và có thể sẽ không mua một chút nào cho cánh đồng trồng bông của mình.

Nạn hạn hán đã làm sản lượng lúa mì vụ đông của ông giảm mạnh, ước tính chỉ còn khoảng 1,2 đến 1,35 tấn/ha so với kỳ vọng ban đầu là 5,4 tấn/ha.

"Làm sao tôi có thể mạo hiểm chi ra một khoản tiền lớn để đặt mua loại phân bón đắt đỏ đó, trong khi còn chẳng biết liệu mình có thu hoạch được gì hay không?" Carson nói.

Tom Gregory, người trồng bông, ngô và cao lương ở Petersburg, bang Texas, cũng không mua trước phân bón. Hồi tháng 4, ông cho biết phải đối mặt mức giá 558 USD một tấn, tăng lên từ mức 402 USD một tấn hồi tháng 2.

Dù vậy, Gregory cho biết vẫn cố gắng tiến hành gieo cấy vụ xuân, bởi nông nghiệp là sinh kế và cũng là truyền thống gia đình. Ông sẽ tìm cách bón phân tiết kiệm nhất có thể.

Những năm gần đây, Gregory cố gắng bù đắp chi phí đầu vào ngày càng tăng bằng cách nâng cao sản lượng thu hoạch. Tuy nhiên, ông cho hay kỳ vọng vào chiến lược đó cuối cùng cũng tan biến, ban đầu do hạn hán và giờ đây là vì giá phân bón tăng cao.

Gregory giờ chỉ còn biết dựa vào đức tin, gia đình và việc tập thể dục để vượt qua giai đoạn khó khăn hiện nay. "Hy vọng Chúa sẽ giúp chúng tôi", ông nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 19/5 nói với các phóng viên tại Nhà Trắng rằng ông chỉ còn "một giờ nữa" là ra quyết định nối lại chiến dịch tập kích Iran, song đã hoãn lại mệnh lệnh đó. Ông đề cập tuyên bố được đưa ra trước đó một ngày, khi thông báo đã hoãn kế hoạch tấn công Iran do nhận được đề nghị từ các nước vùng Vịnh.

"Quý vị biết đàm phán với quốc gia mà mình đang đánh cho tơi tả là như thế nào rồi. Họ tới bàn đàm phán và van xin một thỏa thuận", lãnh đạo Mỹ cho biết. "Tôi hy vọng chúng tôi không phải gây chiến, nhưng có thể chúng tôi sẽ phải giáng cho họ một đòn mạnh nữa. Tôi vẫn chưa chắc chắn".

Tổng thống Trump cảnh báo Mỹ sẽ nối lại tấn công Iran trong những ngày tới nếu hai bên không đạt được thỏa thuận.

"Hai hoặc ba ngày, có lẽ là thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ nhật hoặc đầu tuần tới, một khoảng thời gian giới hạn", ông nói.

Phó tổng thống Mỹ JD Vance, người đã đối thoại với Iran trong cuộc đàm phán thất bại ở Pakistan hồi tháng 4, cũng cho biết Washington đã sẵn sàng chiến đấu, song vẫn bày tỏ hy vọng đạt được giải pháp ngoại giao.

"Rất nhiều tiến triển tốt đang được tạo ra, chúng tôi sẽ tiếp tục nỗ lực về vấn đề này", ông nói với các phóng viên tại Nhà Trắng.

Phát ngôn viên quân đội Iran Mohammad Akraminia cùng ngày 19/5 cảnh báo Tehran sẽ mở "các mặt trận mới" để chống lại Mỹ nếu Washington nối lại chiến dịch tập kích. Ông thêm rằng Iran đã tận dụng khoảng thời gian ngừng bắn để "tăng cường năng lực chiến đấu".

Ebrahim Azizi, người đứng đầu ủy ban an ninh quốc gia của quốc hội Iran, cho biết Tổng thống Trump hoãn kế hoạch tấn công vì nhận ra rằng bất kỳ động thái nào nhằm chống lại Tehran đều sẽ dẫn đến "phản ứng quân sự kiên quyết".

Iran đã phản hồi lại đề xuất hòa bình của Mỹ. Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi cho biết đề xuất của Tehran có yêu cầu về chấm dứt giao tranh tại mọi mặt trận, trong đó có Lebanon, lực lượng Mỹ rút khỏi các khu vực gần Iran và Washington bồi thường cho những thiệt hại gây ra với Tehran.

Iran còn muốn được dỡ bỏ các lệnh trừng phạt, giải phóng tài sản bị đóng băng ở nước ngoài và Mỹ chấm dứt chiến dịch phong tỏa hàng hải.

Các điều kiện này dường như không thay đổi nhiều so với đề nghị trước đó của Iran, vốn đã bị Tổng thống Trump bác bỏ vào tuần trước và gọi là "rác rưởi".

Hàng nghìn người đã thiệt mạng sau các cuộc tập kích của Mỹ - Israel vào Iran trước khi giao tranh ngừng lại vào đầu tháng 4 nhờ thỏa thuận ngừng bắn. Trước đó, các cuộc tấn công trả đũa của Iran nhằm vào Israel và các nước vùng Vịnh cũng đã làm hàng chục người chết.

Thỏa thuận ngừng bắn nhìn chung vẫn được duy trì, dù máy bay không người lái (UAV) gần đây đã được phóng từ Iraq nhằm vào các nước vùng Vịnh, được cho là do Iran và đồng minh thực hiện.

Tin Gốc: Vnexpress

Theo Hãng tin AFP, ngày 7-4, Nga và Trung Quốc đã phủ quyết một nghị quyết của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc về việc mở lại eo biển Hormuz.

Dự thảo nghị quyết do Bahrain soạn thảo và được Mỹ ủng hộ. Kết quả thu về 11 phiếu ủng hộ, 2 phiếu chống và 2 phiếu trắng. Ngoại trưởng Bahrain Abdullatif bin Rashid Al Zayani cho biết các quốc gia vùng Vịnh "lấy làm tiếc" về kết quả này.

Cuộc bỏ phiếu về nghị quyết diễn ra trước hạn chót 20h ngày 7-4 (giờ Mỹ) mà Tổng thống Donald Trump đặt ra cho Iran, yêu cầu nước này đạt thỏa thuận và mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên ngay sát "hạn chót", ông Trump đã đồng ý hoãn tấn công Iran 2 tuần.

Đại sứ Mỹ tại Liên hợp quốc, ông Mike Waltz, khẳng định kết quả bỏ phiếu không hạn chế quyền của Mỹ trong việc tiếp tục hành động để tự vệ và bảo vệ tập thể các đồng minh, đối tác của nước này.

Trong khi đó Đại sứ Iran tại Liên hợp quốc, ông Amir Saeid Iravani, nói rằng "nếu được thông qua, dự thảo này có thể mở đường cho những cách diễn giải nguy hiểm và bị lạm dụng, nhằm biện minh cho việc sử dụng vũ lực và các hành động phi pháp vi phạm Hiến chương Liên hợp quốc".

Dự thảo ban đầu đề cập đến việc có thể trao ủy quyền của Liên hợp quốc cho bất kỳ nước nào muốn sử dụng vũ lực để mở lại eo biển Hormuz. Tuy nhiên dự thảo vấp phải sự phản đối của một số thành viên như Pháp, Nga và Trung Quốc.

Sau một số sửa đổi, phiên bản cuối cùng không còn đề cập đến việc cho phép sử dụng vũ lực, kể cả với mục đích phòng vệ. Bản dự thảo mới chỉ "khuyến khích mạnh mẽ" các quốc gia phối hợp các biện pháp mang tính phòng vệ phù hợp với tình hình để đảm bảo an toàn hàng hải, bao gồm việc hộ tống tàu thương mại, thay vì cho phép dùng vũ lực một cách rõ ràng.

Dự thảo cũng "yêu cầu" Iran ngay lập tức chấm dứt mọi cuộc tấn công nhằm vào tàu thương mại và cản trở tự do hàng hải tại eo biển Hormuz, đồng thời kêu gọi chấm dứt các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dân sự như nước, dầu và khí đốt.

Giải thích cho việc phủ quyết, Đại sứ Nga Vasily Nebenzya cho biết "hầu như mỗi đoạn trong dự thảo đều chứa đầy những yếu tố mất cân bằng, không chính xác và mang tính đối đầu". Ông cho biết ông hiểu những lo ngại về việc di chuyển ở eo biển Hormuz, đồng thời thông báo Nga và Trung Quốc sẽ đề xuất một dự thảo nghị quyết thay thế.

Theo phóng viên TTXVN tại Phnom Penh, quyền Nguyên thủ quốc gia Campuchia Samdech Techo Hun Sen đã ra sắc lệnh hoàng gia ban hành luật chống lừa đảo trực tuyến sử dụng công nghệ cao. Theo sắc lệnh hoàng gia, luật có hiệu lực ngay lập tức.

Luật chống lừa đảo trực tuyến mới quy định các hình phạt nghiêm khắc sẽ được áp dụng đối với các đối tượng phạm tội. Các hoạt động lừa đảo trực tuyến dẫn đến một hoặc nhiều trường hợp tử vong sẽ phải đối mặt với án phạt tù từ 15-30 năm, hoặc chịu mức án tù chung thân.

Luật mới quy định những đối tượng cầm đầu các đường dây lừa đảo phải đối mặt với án tù từ 5-10 năm cùng với mức phạt tiền lên đến 1 tỉ riel (khoảng 250.000 USD).

Nếu hoạt động lừa đảo có bao gồm hành vi bạo lực, tra tấn, giam giữ trái phép, buôn người hoặc lao động cưỡng bức, hình phạt sẽ tăng lên từ 10-20 năm tù và phạt tiền lên đến 2 tỉ riel (khoảng 500.000 USD).

Trong khi đó, các đối tượng trực tiếp lừa đảo sẽ phải đối mặt với án tù từ 2-5 năm, với mức phạt tiền lên đến 500 triệu riel (khoảng 125.000 USD).

Ngày 7-4, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cho biết quân đội nước này đang tham gia các cuộc tham vấn liên quan đến eo biển Hormuz, đồng thời tiết lộ kinh nghiệm phòng thủ hàng hải của Ukraine cũng đang nhận được sự quan tâm từ các nước châu Á.

"Các quân nhân Ukraine đang tham gia tham vấn về hoạt động tiếp theo tại eo biển Hormuz. Tự do hàng hải là một giá trị toàn cầu. Chúng tôi hiểu điều đó từ kinh nghiệm bảo vệ Biển Đen", ông Zelensky nói trong bài phát biểu hằng đêm.

Nhà lãnh đạo Ukraine cũng cho biết sự quan tâm đối với công nghệ quân sự của Kiev hiện đã vượt ra ngoài phạm vi châu Âu.

"Các nhà ngoại giao của chúng tôi đã nhận được yêu cầu từ các quốc gia châu Á, và tôi đã chỉ đạo xử lý nhanh chóng", ông nói, nhưng không nêu cụ thể quốc gia nào.

Theo Hãng tin Reuters, ngày 7-4, Đại diện thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết quan hệ kinh tế và thương mại Mỹ - Trung đang thể hiện sự ổn định và Tổng thống Donald Trump sẽ tìm cách duy trì trạng thái này trong cuộc gặp với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình vào tháng 5.

Theo ông Greer, Mỹ vẫn tiếp cận được nguồn đất hiếm từ Trung Quốc, đồng thời duy trì mức thuế quan đáng kể đối với hàng hóa Trung Quốc.

Dù thượng đỉnh Trump - Tập đã bị hoãn do xung đột ở Iran, các cuộc tham vấn cấp bộ trưởng và chuyên viên về vấn đề đất hiếm vẫn tiếp tục được diễn ra. Bên cạnh đó, Washington đang thúc đẩy các thỏa thuận đa phương nhằm đa dạng hóa nguồn cung khoáng sản.

Đại diện thương mại Greer cũng cho hay Mỹ và Trung Quốc đang thảo luận về việc thành lập một cơ chế gọi là "Hội đồng thương mại" để xác định những lĩnh vực hai bên có thể giao thương mà không vượt qua lằn ranh an ninh quốc gia. Ngoài ra, hai bên cũng cân nhắc một "Hội đồng Đầu tư", xử lý các vấn đề cụ thể liên quan đến từng dự án đầu tư.

Theo TTXVN, ngày 7-4, Bộ Tài nguyên thiên nhiên Trung Quốc thông báo nhóm thám hiểm Nam Cực thứ 42 của nước này đã hoàn thành thử nghiệm khoan băng nước nóng đầu tiên tại khu vực hồ băng ngầm (Subglacial) Kỳ Lân (Qilin), đạt độ sâu 3.413 mét.

Thành tựu này phá vỡ kỷ lục quốc tế trước đó trong thử nghiệm khoan băng nước nóng với độ sâu 2.540 mét, đồng thời đánh dấu khả năng của Trung Quốc trong việc tiến hành nghiên cứu khoan trên hơn 90% diện tích băng Nam Cực và toàn bộ băng Bắc Cực.

Được Trung Quốc đặt tên vào năm 2022, hồ băng ngầm Kỳ Lân là một trong những hồ ngầm lớn nhất được phát hiện ở Nam Cực, nằm ở vùng đất Princess Elizabeth thuộc dải băng nội địa Đông Nam Cực, cách trạm Thái Sơn (Taishan) của Trung Quốc khoảng 120km.

Nghiên cứu khoan nước nóng là một nghiên cứu khoa học tiên tiến quốc tế nhằm mục đích tìm hiểu những thay đổi môi trường cổ đại của Trái đất, dự đoán biến đổi khí hậu, khám phá ranh giới của sự sống và mở rộng kiến thức của nhân loại.

Thử nghiệm này chủ yếu nhằm mục đích chứng minh ứng dụng của hệ thống khoan nước nóng lớp băng sâu ở Nam Cực. Bằng cách khoan xuyên qua lớp băng phủ phía trên hồ băng ngầm Kỳ Lân, thử nghiệm nhằm mục đích tạo ra một con đường không bị ô nhiễm và hỗ trợ kỹ thuật quan trọng cho các quan sát tại chỗ tiếp theo về các hồ băng ngầm cùng việc thu thập nước và các mẫu đáy hồ.

Thử nghiệm này nhắm vào các tảng băng dày hơn 3.000 mét. Nó tích hợp nhiều thiết bị được thiết kế cho điều kiện vùng cực và giải quyết các thách thức kỹ thuật chính, bao gồm hoạt động ở nhiệt độ thấp, kiểm soát ô nhiễm bên ngoài và quản lý chính xác tời và ống dẫn sâu.

Việc khoan thành công chứng minh hoạt động hiệu quả, ổn định và thân thiện với môi trường, lấp đầy khoảng trống trong năng lực nghiên cứu vùng cực của Trung Quốc và thực hiện các khái niệm về "thám hiểm xanh" và công nghệ có trách nhiệm với môi trường của nước này.

Nguồn: https://tuoitre.vn/tin-tuc-the-gioi-8-4-nghi-quyet-ve-eo-bien-hormuz-bi-phu-quyet-campuchia-ra-luat-chong-lua-dao-20260408054123837.htm