Phát biểu tại Lễ kỷ niệm 85 năm Ngày thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh tối 14-5, Phó thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà chỉ đạo các bộ, ngành, cơ quan ngang bộ tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách bảo vệ trẻ em. Trong đó, tăng cường phòng, chống xâm hại, bạo lực, tai nạn thương tích và đặc biệt quan tâm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng.
Theo Phó thủ tướng, Đội viên, trẻ em có điều kiện học tập và chăm sóc ngày càng tốt hơn. Trẻ em đang sống trong thời đại của tri thức, công nghệ, hội nhập toàn cầu. Đây là những cơ hội lớn chưa từng có của tuổi trẻ Việt Nam.
Phó thủ tướng đề nghị, các cấp ủy Đảng, chính quyền ưu tiên nguồn lực đầu tư trường lớp, thiết chế văn hóa, thể thao, điểm vui chơi, sinh hoạt cho thiếu nhi, để thiếu nhi học tập, vui chơi và phát triển toàn diện.
Phó thủ tướng nhấn mạnh, các bộ, ngành, cơ quan chức năng tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách bảo vệ trẻ em, phòng, chống xâm hại, bạo lực, tai nạn, thương tích. “Đặc biệt quan tâm bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng để các cháu được sống và phát triển trong môi trường an toàn, lành mạnh” – Phó thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà nói.
Bà đề nghị tổ chức Đoàn, Đội đổi mới nội dung, phương thức hoạt động để các phong trào của Đội ngày càng gần gũi, hấp dẫn, thiết thực hơn với thiếu nhi.
Anh Bùi Quang Huy, Bí thư thứ nhất Trung ương Đoàn, cho hay các em đang lớn lên trong giai đoạn phát triển mới, đặt ra yêu cầu cao hơn về tri thức, đạo đức, bản lĩnh, kỹ năng và khát vọng vươn lên.
Đây là thời đại của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và hội nhập quốc tế sâu rộng.
Theo anh Huy, trong bất cứ hoàn cảnh nào, điều làm nên giá trị bền vững của mỗi con người vẫn là lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc, tinh thần hiếu học, ý chí vượt khó, lối sống trung thực, nhân ái, trách nhiệm và khát vọng cống hiến.
Đó cũng chính là những giá trị tốt đẹp mà tổ chức Đội đã bền bỉ vun đắp cho các thế hệ thiếu nhi Việt Nam trong suốt 85 năm qua.
“Anh mong các em luôn tự hào về màu khăn quàng đỏ trên vai, luôn ghi nhớ 5 điều Bác Hồ dạy và biến những điều đó thành việc làm cụ thể trong học tập, rèn luyện và cuộc sống hằng ngày. Mong các em biết yêu thương gia đình, kính trọng thầy cô, đoàn kết với bạn bè, sống có trách nhiệm với bản thân, với cộng đồng và với quê hương, đất nước” – anh Huy nhắn nhủ.
Theo anh Huy, tổ chức Đoàn sẽ cùng Hội đồng Đội các cấp lấy thiếu nhi làm trung tâm của hoạt động, tôn trọng nhu cầu, nguyện vọng chính đáng và phát huy quyền tham gia của trẻ em. Đoàn, Hội đẩy mạnh đổi mới nội dung giáo dục truyền thống, đạo đức, lối sống, kỹ năng và năng lực số cho thiếu nhi.
Trên thế giới có những nơi mà chỉ cần nghe tên đã đủ khiến người ta tò mò, nơi cuộc sống không giống bất kỳ đâu và thiên nhiên luôn đặt ra những thử thách đặc biệt. Ẩn mình giữa những điều kiện khắc nghiệt, những ngôi làng độc lạ này vẫn tồn tại, thích nghi và tạo nên những câu chuyện khiến ai cũng muốn một lần tìm hiểu.
Nằm nép mình giữa những dãy núi phía đông bắc Ấn Độ, ngôi làng Mawsynram, bang Meghalaya được xem là nơi ẩm ướt nhất hành tinh, nơi những cơn mưa dường như chưa từng có điểm dừng.
Điều đáng nói ở nơi này mỗi năm, mưa trút xuống liên tục với cường độ dày đặc đến mức tiếng mưa rơi trên mái nhà có thể gây ra tiếng ồn như một cơn bão. Người dân đã nghĩ ra cách độc đáo: phủ cỏ lên mái nhà để giảm tiếng ồn và hạn chế nước mưa dội thẳng xuống mái tôn hoặc vật liệu cứng.
Lớp cỏ này hoạt động như một "tấm đệm tự nhiên" vừa giúp hấp thụ nước, vừa làm dịu tiếng mưa rơi rào rào ngày đêm. Nhờ vậy, dù sống giữa nơi mưa dày đặc, người dân vẫn có thể sinh hoạt tương đối bình thường.
Ngôi làng ấy không chỉ nổi tiếng vì thời tiết khắc nghiệt, mà còn vì sự thích nghi kỳ lạ và sáng tạo của con người trước thiên nhiên cực đoan.
Thay vì những cánh rừng nhiệt đới hay vùng gió mùa quen thuộc, chính ngôi làng nhỏ này mới là nơi giữ kỷ lục lượng mưa trung bình năm cao nhất thế giới, theo ghi nhận của Sách Kỷ lục Guinness với con số lên tới khoảng 11.873mm.
Có những thời điểm, lượng mưa ở đây đạt mức "khó tin": chỉ trong một ngày tháng 6/2022, Mawsynram ghi nhận hơn 1.004mm nước mưa cao hơn cả lượng mưa trung bình cả năm của nhiều quốc gia châu Âu như Ba Lan.
Tên gọi Mawsynram bắt nguồn từ tiếng Khasi bản địa, trong đó "maw" nghĩa là đá và "synram" nghĩa là lạnh cái tên "những tảng đá lạnh" như một mô tả trực diện về khí hậu ẩm ướt, se lạnh quanh năm của vùng đất này.
Hiện tượng mưa cực đoan tại đây được hình thành từ điều kiện địa lý đặc biệt. Mùa mưa kéo dài từ tháng 6 đến tháng 9, khi các luồng gió mùa tây nam mang theo hơi ẩm khổng lồ từ vịnh Bengal tràn vào đất liền.
Mưa không chỉ là thời tiết mà là một phần của đời sống thường nhật. Người dân nơi đây đã hình thành những cách thích nghi độc đáo để chung sống với điều kiện khắc nghiệt này.
Để chống lại thời tiết khắc nhiệt những mái nhà thường được lợp bằng cỏ một giải pháp tưởng chừng đơn sơ nhưng giúp giảm đáng kể tiếng ồn dữ dội từ những cơn mưa trút xuống ngày đêm. Dù vậy, lớp mái tự nhiên này vẫn phải thường xuyên được gia cố trước mỗi mùa mưa lớn, khi nước có thể làm xô lệch hoặc cuốn trôi cấu trúc.
Mới đây, tại xã Phiêng Pằn, tỉnh Sơn La, 6 người bị ngộ độc sau khi ăn nấm rừng chứa độc tố amatoxin. Một thiếu niên sinh năm 2010 tử vong trước khi tới bệnh viện. 5 người còn lại được chuyển xuống Bệnh viện Bạch Mai (Hà Nội) trong tình trạng tổn thương tiêu hóa, viêm gan, suy gan, trong đó một trường hợp suy đa tạng không qua khỏi dù được điều trị tích cực.
Theo Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai, các bệnh nhân cùng người thân ăn canh nấm màu trắng được hái trong rừng. Các bác sĩ xác định đây là nhóm nấm cực độc chứa amatoxin, thường gặp ở loài Amanita virosa hoặc Amanita verna, được xem là những loại nấm nguy hiểm nhất tại Việt Nam.
Khoảng 12-24 giờ sau bữa ăn, các bệnh nhân bắt đầu đau bụng, nôn ói, tiêu chảy dữ dội. Khi nhập viện tại Sơn La, nhiều người đã mất nước nặng, suy gan cấp, suy thận cấp và nhanh chóng được chuyển về Hà Nội cấp cứu.
Tại Trung tâm Chống độc, các bác sĩ tiến hành hồi sức, giải độc và lọc máu tăng thải độc. Tuy nhiên, diễn biến bệnh rất nặng.
BSNT Nguyễn Tiến Đạt cho biết bệnh nhân L.T.P. rơi vào suy gan tối cấp, suy tim, tụt huyết áp, suy thận, hôn mê gan và phù não. Men gan tăng hơn 7.000 U/L, cao gấp hàng trăm lần bình thường. Dù được áp dụng nhiều biện pháp hồi sức và lọc máu chuyên sâu, bệnh nhân vẫn diễn biến xấu nhanh chóng. Gia đình xin đưa bà về tối 6/5.
3 bệnh nhân khác gồm 2 phụ nữ 20 và 25 tuổi cùng 1 trẻ 5 tuổi bị viêm gan nặng, suy gan nhưng đang dần cải thiện. 1 nam bệnh nhân 35 tuổi tổn thương tiêu hóa nhẹ hơn đã xuất viện.
Cũng tại Sơn La, ngày 4/5 ghi nhận thêm vụ ngộ độc do 2 chị em ăn nấm rừng. Người chị 15 tuổi tử vong, các biểu hiện phù hợp ngộ độc amatoxin.
TS.BS Nguyễn Trung Nguyên cho biết nguyên nhân của hầu hết các vụ ngộ độc hiện nay đều xuất phát từ việc hái nấm mọc hoang trong rừng để ăn.
Theo ông, nấm độc được chia thành hai nhóm chính gồm nhóm gây ngộ độc sớm và nhóm gây ngộ độc muộn. Nhóm ngộ độc sớm thường xuất hiện triệu chứng trong vòng 6 giờ sau ăn, chủ yếu là nôn, đau bụng, tiêu chảy. Nếu được cấp cứu kịp thời, đa số bệnh nhân có thể qua khỏi.
Nguy hiểm nhất là nhóm ngộ độc muộn chứa amatoxin. Đây thường là những cây nấm màu trắng, hình thức sạch sẽ, bắt mắt và rất giống nấm ăn thông thường.
"Amatoxin ngăn cản quá trình tổng hợp protein, khiến cơ thể không thể tạo tế bào mới để thay thế các tế bào đang chết đi. Độc tố đi đến đâu phá hủy cơ quan đến đó, đặc biệt ở gan, thận, tim và não", TS.BS Nguyên nói.
Theo chuyên gia, ngộ độc amatoxin thường diễn tiến qua ba giai đoạn. Giai đoạn đầu xuất hiện muộn, sau ăn hơn 6 giờ với biểu hiện đau bụng, nôn, tiêu chảy dữ dội kéo dài khoảng một ngày. Sau đó là giai đoạn "im lặng", khi triệu chứng tiêu hóa giảm dần khiến người bệnh tưởng đã khỏi, nhưng gan đang bị phá hủy âm thầm.
"Nhiều người thấy đỡ nên chủ quan hoặc được cho về nhà. Chỉ ít giờ sau có thể quay lại viện trong tình trạng suy gan, suy thận, hôn mê và tử vong", ông cảnh báo.
Theo thống kê của Trung tâm Chống độc, tỉ lệ tử vong do ngộ độc amatoxin có thể lên tới 50% dù đã được hồi sức tích cực.
Để phòng tránh các vụ ngộ độc thương tâm, các bác sĩ khuyến cáo người dân tuyệt đối không hái các loại nấm mọc hoang dại để ăn, kể cả khi chúng có vẻ ngoài "sạch", "đẹp", "quen mắt" hay từng ăn trước đó.
Các loài nấm thường mọc nhiều nhất vào giai đoạn mùa xuân ở miền Bắc khi bắt đầu có mưa. Năm nay vụ ngộ độc nấm này xảy ra hơi muộn do mùa xuân năm nay mát hơn và mưa muộn.
"Có lẽ ngoại lệ duy nhất là mộc nhĩ. Còn lại, tốt nhất không sử dụng bất kỳ loại nấm rừng tự mọc nào làm thực phẩm", TS.BS Nguyễn Trung Nguyên nhấn mạnh.
Các chuyên gia cũng đề nghị chính quyền địa phương, trường học, đoàn thể tăng cường truyền thông tại cộng đồng vùng cao - nơi nguy cơ ngộ độc nấm vẫn đang âm thầm lặp lại với những cái giá quá đắt bằng sức khỏe và cả tính mạng con người.
Nhiều gia đình có thói quen ngâm rau sống vào nước muối với niềm tin "sẽ sát khuẩn". Tuy nhiên, dưới góc độ khoa học thực phẩm, nước muối loãng không hoạt động như một loại thuốc sát trùng để tiêu diệt vi khuẩn.
Đầu bếp Vũ Nhất Thông, sáng lập Trung tâm dạy nấu ăn Eric Vũ Cooking Class, cho biết cơ chế làm sạch của nước muối dựa trên nguyên lý vật lý về áp suất thẩm thấu. Khi pha muối vào nước ở nồng độ 2-3% (khoảng 20-30 gram muối trong một lít nước), dung dịch bên ngoài sẽ có nồng độ muối cao hơn bên trong tế bào vi sinh vật. Theo nguyên lý thẩm thấu, nước bên trong tế bào vi khuẩn và ấu trùng giun sán bị rút ra ngoài để cân bằng. Quá trình này khiến vi sinh vật mất nước, co lại, suy yếu và bong tróc khỏi bề mặt lá rau.
Để thực sự tiêu diệt các vi khuẩn gây bệnh như Salmonella hay E.coli, nồng độ muối phải đạt mức 10-20%. Tuy nhiên, ở nồng độ này, rau sẽ bị mất nước hoàn toàn và biến thành dạng rau muối chua (dưa muối), không còn phù hợp để ăn sống.
Do hiểu sai về cơ chế, người nội trợ thường mắc ba sai lầm khiến việc ngâm nước muối cho rau trở nên kém hiệu quả, thậm chí phản tác dụng:
Pha sai nồng độ
Nếu lượng muối quá ít (dưới 1%), dung dịch không đủ tạo ra áp suất thẩm thấu, vi sinh vật vẫn bám chặt trên bề mặt rau. Ngược lại, nồng độ muối quá cao (trên 5%) sẽ gây ra hiện tượng thẩm thấu ngược, rút nước và các dưỡng chất tan trong nước (như vitamin C) từ tế bào rau ra ngoài. Rau sẽ bị héo rũ, mất độ giòn và hao hụt dinh dưỡng. Mức nồng độ tối ưu được khuyến cáo là 2-3%.
Thời gian ngâm không phù hợp
Việc ngâm rau dưới 5 phút không đủ thời gian để áp suất thẩm thấu phát huy tác dụng. Ngược lại, ngâm quá 30 phút sẽ khiến rau hút ngược nước muối vào trong, đồng thời hòa tan và làm thất thoát nhóm vitamin B, C. Các chuyên gia khuyến cáo thời gian ngâm lý tưởng chỉ từ 10 đến 15 phút.
Không rửa lại bằng nước sạch
Đây là sai lầm phổ biến và nghiêm trọng nhất. Nước muối chỉ làm vi khuẩn và ấu trùng tách khỏi rau và lơ lửng trong nước. Nếu vớt rau ra ăn ngay, các vi sinh vật này sẽ bám ngược trở lại bề mặt.
Để đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, quy trình sơ chế rau sống cần tuân thủ 4 bước:
Loại bỏ các phần lá héo, dập nát, cắt bỏ gốc rễ.
Rửa sơ dưới vòi nước chảy nhằm mượn lực cơ học cuốn trôi 60-70% đất cát và bụi bẩn.
Ngâm rau trong dung dịch nước muối 2-3% từ 10-15 phút để bóc tách ấu trùng, vi khuẩn.
Rửa lại dưới vòi nước chảy từ 2 đến 3 lần để xả trôi hoàn toàn vi sinh vật và lượng muối dư thừa.
Ngoài ra, đối với mối lo ngại về dư lượng thuốc bảo vệ thực vật, nghiên cứu trên tạp chí khoa học Journal of Agricultural and Food Chemistry chỉ ra baking soda (Sodium Bicarbonate) mang lại hiệu quả cao hơn nước muối. Việc ngâm rau trong dung dịch baking soda 1% (10 gram/lít nước) từ 12-15 phút có thể phân hủy 80-96% dư lượng thuốc trừ sâu nhóm Organophosphate. Môi trường kiềm nhẹ (pH 8-9) của baking soda sẽ thúc đẩy phản ứng thủy phân, phá vỡ cấu trúc hóa học của thuốc trừ sâu thành các hợp chất không độc hại.
Người nội trợ có thể thay thế muối bằng baking soda ở bước ngâm, sau đó vẫn tiến hành xả sạch lại dưới vòi nước chảy để tối ưu hóa việc loại bỏ cả hóa chất lẫn vi sinh vật.
