TAND tối cao vừa ban hành thông báo kết quả giải đáp trực tuyến một số vướng mắc trong công tác xét xử, để hệ thống các tòa án trên cả nước áp dụng.
Một trong những nội dung được hướng dẫn liên quan đến nhóm hành vi xâm hại tình dục trẻ em.
Tình huống thứ nhất, Nguyễn Văn A đưa bạn gái là Nguyễn Thị B (15 tuổi) về phòng trọ của A. Tại đây, A đã thực hiện hành vi giao cấu với B 2 lần. Vậy A có bị áp dụng tình tiết “phạm tội 2 lần trở lên” hay không?
TAND tối cao viện dẫn khoản 7 điều 4 Nghị quyết số 04/2025 của Hội đồng Thẩm phán TAND tối cao hướng dẫn áp dụng các tình tiết giảm nhẹ, tăng nặng trách nhiệm hình sự.
Theo đó, tình tiết tăng nặng trách nhiệm hình sự “phạm tội 2 lần trở lên” quy định tại điểm g khoản 1 điều 52 của bộ luật Hình sự là trường hợp người phạm tội đã thực hiện từ 2 lần phạm tội trở lên đối với một tội phạm mà mỗi lần phạm tội đều có đủ yếu tố cấu thành tội phạm nhưng chưa có lần nào bị truy cứu trách nhiệm hình sự và chưa hết thời hiệu truy cứu trách nhiệm hình sự.
Do vậy, trường hợp này, nếu mỗi lần thực hiện hành vi giao cấu của A đã đủ yếu tố cấu thành tội phạm thì A bị áp dụng tình tiết “phạm tội 2 lần trở lên”.
Tình huống thứ hai, Nguyễn Văn A (đủ 18 tuổi) nhiều lần thực hiện hành vi quan hệ tình dục đều có sự đồng ý của Nguyễn Thị B. Trong đó, có lần quan hệ tình dục khi B chưa đủ 13 tuổi và có lần quan hệ tình dục khi B đã đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi.
Vậy A bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội “hiếp dâm người dưới 16 tuổi” hay tội “giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi”, hay bị truy cứu trách nhiệm hình sự về cả 2 tội trên?
TAND tối cao cho hay, đối với hành vi quan hệ tình dục khi B chưa đủ 13 tuổi thì cấu thành tội hiếp dâm người dưới 16 tuổi, theo quy định tại điều 142 của bộ luật Hình sự.
Đối với hành vi quan hệ tình dục khi B từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi thì cấu thành tội giao cấu hoặc thực hiện hành vi quan hệ tình dục khác với người từ đủ 13 tuổi đến dưới 16 tuổi, theo quy định tại điều 145 của bộ luật Hình sự.
Trường hợp trên, A bị truy cứu trách nhiệm hình sự về cả 2 tội nếu có đủ yếu tố cấu thành tội phạm.
Tuy nhiên, khi quyết định hình phạt, ngoài việc căn cứ quy định tại điều 50 của bộ luật Hình sự, tòa án cần cân nhắc đến hoàn cảnh gia đình, môi trường sống, phong tục, tập quán và tình hình thực tiễn tại địa phương để xem xét, quyết định cho phù hợp.
Một vấn đề khác được đề cập, khoản 4 điều 12 của luật Tư pháp người chưa thành niên quy định tòa án chỉ áp dụng hình phạt tù có thời hạn đối với người chưa thành niên phạm tội khi xét thấy hình phạt và các biện pháp khác không có tác dụng răn đe, phòng ngừa.
Song, trường hợp người chưa thành niên phạm tội chỉ có 1 tình tiết giảm nhẹ “thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải” theo điểm s khoản 1 điều 51 của bộ luật Hình sự thì có bị áp dụng hình phạt và các biện pháp khác ngoài hình phạt tù hay không?
TAND tối cao cho hay, trường hợp này, khi xem xét, quyết định hình phạt đối với người chưa thành niên phạm tội, tòa án cần xem xét, đánh giá tính chất, mức độ nguy hiểm của hành vi phạm tội, các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ trách nhiệm hình sự cũng như khả năng giáo dục, phục hồi của người chưa thành niên.
Từ đó, tòa án quyết định hình phạt bảo đảm phù hợp với hoàn cảnh, độ tuổi, đặc điểm tâm sinh lý của người chưa thành niên mà không nhất thiết phải căn cứ bị cáo có một tình tiết giảm nhẹ.
Chiều 2/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chủ trì cuộc làm việc với Ban Chỉ đạo Trung ương về sơ kết một năm vận hành mô hình tổ chức tổng thể của hệ thống chính trị và mô hình chính quyền địa phương hai cấp.
Ông nhấn mạnh việc sơ kết không thể chỉ dừng ở các con số như giảm bao nhiêu đầu mối, sắp xếp bao nhiêu tổ chức, xử lý bao nhiêu trụ sở hay phân cấp được bao nhiêu nhiệm vụ, mà phải đánh giá được chất lượng vận hành của mô hình mới.
Theo người đứng đầu Đảng, Nhà nước, báo cáo cần trả lời rõ các câu hỏi: bộ máy có tinh gọn hơn không, vận hành có thông suốt hơn không, quyền hạn và trách nhiệm có rõ ràng hơn không, việc phục vụ người dân và doanh nghiệp có tốt hơn không, mô hình mới có tạo động lực phát triển hay không, và quan trọng nhất là có nâng cao hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị hay không.
Ông ghi nhận hệ thống chính trị đã triển khai khối lượng công việc rất lớn với phạm vi rộng và yêu cầu cao. Tuy nhiên, thành công trong giai đoạn sắp xếp tổ chức chưa đồng nghĩa với thành công trong giai đoạn vận hành. "Từ nay trở đi yêu cầu trọng tâm là phải chuyển từ sắp xếp xong bộ máy sang vận hành tốt bộ máy, từ ổn định tổ chức sang nâng cao chất lượng quản trị, từ phân cấp nhiệm vụ sang bảo đảm năng lực thực thi", Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh.
Đề cập những vấn đề cần tiếp tục làm rõ trong quá trình sơ kết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu nhìn thẳng vào các điểm nghẽn lớn đang đặt ra. Về thể chế và cơ chế vận hành, ông cho rằng một số quy định, quy trình hướng dẫn đã được ban hành nhưng chưa thực sự đồng bộ, chưa theo kịp yêu cầu của mô hình mới.
Đối với phân cấp, phân quyền, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu phải gắn với nguồn lực. Việc giao quyền phải đi đôi với giao trách nhiệm, tài chính, nhân lực, dữ liệu và công cụ thực hiện. Nếu chỉ giao việc mà không bảo đảm điều kiện thực thi thì cấp dưới và cán bộ cơ sở sẽ gặp nhiều khó khăn. Ngược lại, nếu phân cấp mạnh nhưng thiếu kiểm tra, giám sát sẽ dễ phát sinh rủi ro trong thực thi quyền lực, thậm chí dẫn đến tâm lý e ngại, không dám làm.
Về mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý nhiều nhiệm vụ trước đây thuộc cấp huyện nay được chuyển xuống cấp xã, trong khi năng lực cán bộ, hạ tầng, cơ sở vật chất, nguồn lực tài chính và cơ chế hỗ trợ chuyên môn giữa các địa bàn vẫn chưa đồng đều.
Ông cũng chỉ ra điểm nghẽn về chuyển đổi số, dữ liệu và năng lực tổ chức thực hiện. Đây là yếu tố mang tính quyết định bởi chủ trương đúng, thể chế đúng và mô hình đúng nhưng nếu khâu thực hiện yếu thì kết quả sẽ không đạt yêu cầu. Vì vậy, báo cáo cần chỉ rõ nơi làm tốt, nơi còn lúng túng, cấp nào còn yếu, khâu nào còn chậm và trách nhiệm của người đứng đầu ở từng ngành, địa phương.
Định hướng hoàn thiện báo cáo sơ kết, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị nâng cao hơn nữa tính khái quát, chiều sâu lý luận, tính thực tiễn và sức thuyết phục. Báo cáo cần có luận điểm trung tâm rõ ràng, tập trung đánh giá việc sắp xếp tổ chức bộ máy gắn với nâng cao năng lực lãnh đạo, năng lực quản trị và năng lực tổ chức thực hiện của toàn hệ thống chính trị.
Ông yêu cầu bổ sung các nội dung đánh giá sự đổi mới phương thức lãnh đạo của Đảng trong mô hình mới; năng lực vận hành của chính quyền địa phương hai cấp, nhất là cấp xã; hiệu quả phân cấp, phân quyền gắn với nguồn lực và kiểm soát quyền lực; mức độ chuyển đổi số, quản trị dựa trên dữ liệu; đồng thời nghiên cứu xây dựng bộ tiêu chí đánh giá hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả vận hành của mô hình mới và tiếp tục rà soát chức năng, nhiệm vụ để điều chỉnh phù hợp.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh cuộc cải cách tổ chức bộ máy lần này có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển lâu dài của đất nước. Mục tiêu không chỉ là giảm đầu mối mà phải xây dựng bộ máy mạnh hơn, vận hành thông suốt hơn, trách nhiệm hơn, hiệu quả hơn và phục vụ nhân dân tốt hơn; đồng thời tạo nền tảng cho mô hình quản trị quốc gia hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn mới.
Ngày 9-5, Phòng Kinh tế, Hạ tầng và đô thị phường Tây Nha Trang cho biết vừa đưa 1 con kỳ đà "đi lạc" này về tạm thời quản lý.
Trước đó, người dân và các sư thầy trong chùa Hải Đức phát hiện con kỳ đà đi trong khu vực sân chùa.
Con kỳ đà này nặng khoảng 4kg và dài khoảng 1,3m,. Nghi đây có thể là động vật hoang dã thuộc danh mục cần được bảo vệ, các sư thầy cùng người dân đã lùa kỳ đà vào một phòng kho trong chùa để bảo đảm an toàn, đồng thời báo cơ quan chức năng.
Phòng Kinh tế, Hạ tầng và đô thị phường Tây Nha Trang cho biết hiện chưa thể xác định chính xác đây là loài kỳ đà nào, có thuộc nhóm động vật rừng nguy cấp, quý, hiếm được pháp luật bảo vệ hay không.
Đơn vị sẽ phối hợp với Hạt Kiểm lâm Nha Trang - Diên Khánh tiến hành giám định, xác minh nguồn gốc để có hướng xử lý theo quy định.
Sáng 19/5, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng chủ trì hội nghị tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc về tài chính và đẩy mạnh giải ngân vốn năm 2026 lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Theo báo cáo, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công 5 tháng đầu năm trong lĩnh vực này mới đạt khoảng 14,78% - thấp hơn mức bình quân chung cả nước.
Điều này cho thấy tiến độ giải ngân của lĩnh vực khoa học và công nghệ đang chậm hơn nhiều so với mặt bằng chung, theo đánh giá của Phó Thủ tướng.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân cho biết cơ chế lập dự toán, phân bổ và quản lý kinh phí khoa học và công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có một số khó khăn.
Trong khi đó, các địa phương cũng đề cập vướng mắc trong phân bổ và triển khai vốn đầu tư, vốn chi thường xuyên cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.
Để tiếp tục hoàn thiện thể chế, Bộ Khoa học và Công nghệ kiến nghị Thủ tướng sửa đổi một số văn bản quy phạm pháp luật, nghị định và trong trường hợp cần thiết, tiếp tục kiến nghị Chính phủ có những nghị quyết đặc thù để tháo gỡ khó khăn cho các bộ, ngành, địa phương.
Đánh giá cao một số bộ, ngành, địa phương có kết quả giải ngân tích cực như Hà Nội, TPHCM, Phó Thủ tướng cũng nêu thực tế nhiều bộ, ngành, địa phương giải ngân rất chậm, thậm chí có nơi giải ngân bằng 0%.
Ông yêu cầu các đơn vị cần nghiêm túc nhìn nhận trách nhiệm của mình đối với tình trạng chậm giải ngân hiện nay.
Cho biết nguồn lực dành cho lĩnh vực này là rất lớn với 2% ngân sách Nhà nước, Phó Thủ tướng quán triệt không để xảy ra tình trạng vốn đã giao nhưng không giải ngân được.
Lãnh đạo Chính phủ nêu mục tiêu phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn trong năm 2026, Phó Thủ tướng nhấn mạnh bộ, ngành, địa phương nào không hoàn thành phải chịu trách nhiệm trước Thủ tướng và lãnh đạo cấp trên.
Theo Phó Thủ tướng, các bộ, ngành, địa phương cần rà soát lại toàn bộ danh mục nhiệm vụ, dự án khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong năm 2026 để phân loại cụ thể.
Với những dự án có thể triển khai ngay, cần tập trung nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ thực hiện và giải ngân. Còn dự án có vướng mắc phải xác định rõ nguyên nhân và tháo gỡ theo đúng thẩm quyền.
Lưu ý việc bố trí vốn phải có trọng tâm, trọng điểm, ưu tiên cho các nhiệm vụ có tính chiến lược, tạo đột phá và có sức lan tỏa lớn, Phó Thủ tướng yêu cầu chấm dứt tình trạng phân bổ dàn trải, manh mún, dẫn đến cuối năm không có sản phẩm nổi bật hay hiệu quả rõ ràng.
Ông giao Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp phối hợp tập trung tháo gỡ toàn bộ khó khăn, vướng mắc về cơ chế, chính sách, thủ tục đầu tư, tài chính trong tháng 6.
Phó Thủ tướng đồng thời yêu cầu hoàn thiện, nâng cấp hệ thống phòng thí nghiệm quốc gia nhằm tạo nền tảng cho hoạt động nghiên cứu khoa học. Bên cạnh đó, cần tập trung nguồn lực cho các nhiệm vụ và sản phẩm công nghệ chiến lược.
Cho biết Chính phủ đã lựa chọn khoảng 20 nhiệm vụ công nghệ chiến lược giao cho 10 bộ, ngành triển khai, Phó Thủ tướng yêu cầu phải sớm tạo ra sản phẩm cụ thể, hiệu quả rõ rệt ngay trong năm 2026.
Tinh thần được Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh là hành động quyết liệt, xử lý dứt điểm vướng mắc để bảo đảm nguồn vốn cho lĩnh vực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được triển khai hiệu quả, tạo ra sản phẩm cụ thể và đóng góp thiết thực cho phát triển đất nước.
