Theo báo The Guardian ngày 23-5, trong lần phóng tên lửa của Công ty SpaceX hôm 15-5 từ Trung tâm vũ trụ Kennedy (bang Florida, Mỹ), start-up BioOrbit đã đưa lên Trạm Vũ trụ quốc tế (ISS) thiết bị mang tên Box-E – một hộp công nghệ cao to cỡ lò vi sóng dùng để nuôi tinh thể protein siêu tinh khiết.
Thiết bị này sẽ hoạt động ngoài quỹ đạo khoảng sáu tuần. Trong môi trường vi trọng lực, các hợp chất dược phẩm có thể kết tinh thành cấu trúc tinh khiết và ổn định hơn so với trên Trái đất.
Sau khi được đưa trở lại mặt đất, các tinh thể này có thể được dùng để sản xuất thuốc điều trị ung thư dạng tự tiêm.
Người bệnh có thể bảo quản thuốc trong tủ lạnh và tự tiêm tại nhà hoặc nơi làm việc, thay vì phải đến bệnh viện để truyền liệu pháp miễn dịch qua đường tĩnh mạch trong nhiều giờ.
Tiến sĩ Katie King – đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành BioOrbit – cho biết trọng lực ảnh hưởng tiêu cực đến quá trình kết tinh protein.
“Điều đó đặc biệt quan trọng với các loại thuốc protein hay thuốc kháng thể vì chúng là những phân tử có kích thước rất lớn và linh hoạt. Khi đưa lên không gian, quá trình kết tinh đạt chất lượng vượt trội hơn nhiều so với trên Trái đất”, bà King nói.
Theo bà King, các phương pháp điều trị ung thư hiện nay cần liều lượng lớn, khiến dung dịch thuốc trở nên quá đặc để sử dụng với bút tiêm.
“Đó là lý do các phương pháp điều trị này chưa thể triển khai cho bệnh nhân dùng tại nhà. Nhờ sử dụng tinh thể, có thể tạo ra các công thức thuốc đậm đặc nhưng vẫn đủ loãng để đi qua kim tiêm”, bà King giải thích.
Công ty BioOrbit nhận định công nghệ mới có thể giúp giảm đáng kể số lần bệnh nhân phải đến bệnh viện, đồng thời tiết kiệm cho các hệ thống y tế “hàng triệu, thậm chí hàng tỉ bảng Anh”.
Nếu thử nghiệm thành công, công ty dự kiến triển khai nhiều thiết bị Box-E để tăng quy mô sản xuất dược phẩm trong không gian.
Các nhà khoa học của hãng dược Mỹ Merck & Co. từng tạo ra tinh thể protein cho thuốc điều trị ung thư mang tên Keytruda, giúp chuyển thuốc từ dạng truyền tĩnh mạch kéo dài sang dạng tiêm nhanh.
Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) đã phê duyệt hình thức điều trị mới này vào tháng 9 năm ngoái.
Mặc dù việc bật máy điều hòa giúp mang lại sự thoải mái trong những ngày nắng nóng, nhưng nó cũng kéo theo chi phí điện năng đáng kể. Tuy nhiên, một nghiên cứu mới từ Đại học Khoa học và Công nghệ King Abdullah (KAUST) ở Ả Rập Xê Út có thể thay đổi cách chúng ta làm mát trong tương lai.
Các nhà nghiên cứu đã phát triển hệ thống làm mát thụ động mang tên NESCOD (không cần điện và làm mát bền vững theo yêu cầu). Theo một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Royal Society of Chemistry, hệ thống này hoạt động bằng cách hòa tan amoni nitrat trong nước, từ đó kích hoạt phản ứng thu nhiệt giúp hấp thụ nhiệt từ môi trường xung quanh và nhanh chóng làm giảm nhiệt độ. Sau khi quá trình làm mát hoàn tất, hệ thống có thể được tái nạp năng lượng bằng năng lượng mặt trời, cho phép muối kết tinh lại để sử dụng cho lần sau.
Điểm đặc biệt của NESCOD là khả năng lưu trữ năng lượng làm mát và sử dụng khi cần thiết, cho phép người dùng có không khí mát theo yêu cầu. Trong các thử nghiệm, hệ thống này đã đạt công suất làm mát lên đến 191W trên mỗi mét vuông dưới ánh nắng trực tiếp, cho thấy tiềm năng của năng lượng mặt trời trong việc làm mát mà không cần điện.
Mặc dù NESCOD là một giải pháp hứa hẹn, hiện tại nó vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm và chưa được áp dụng rộng rãi. Các nhà nghiên cứu đang tiếp tục cải thiện và mở rộng quy mô công nghệ để đưa vào thực tiễn.
Hiện nay, các hệ thống điều hòa không khí hiện đại, bao gồm cả hệ thống HVAC và máy điều hòa cửa sổ, đều dựa vào chu trình nén hơi để tạo ra không khí mát. Quá trình này yêu cầu điện năng liên tục và theo Bộ Năng lượng Mỹ, điều hòa không khí chiếm khoảng 12% lượng điện tiêu thụ của các hộ gia đình, góp phần làm tăng chi phí điện trong những ngày hè oi ả.
Với sự phát triển của công nghệ làm mát thụ động như NESCOD, hy vọng rằng trong tương lai, chúng ta sẽ có những giải pháp hiệu quả hơn, tiết kiệm năng lượng và thân thiện với môi trường.
Tháng 9.2025, công ty con của Samsung là Harman đã hoàn tất việc mua lại một loạt thương hiệu âm thanh hi-fi nổi tiếng, bao gồm Denon, Marantz, Polk, Definitive Technology và Bowers & Wilkins. Đây là một phần trong chiến lược mở rộng hệ sinh thái âm thanh cao cấp của Samsung nhằm nâng cao trải nghiệm người dùng trên các thiết bị của hãng.
Sự xuất hiện của các thương hiệu âm thanh hi-fi nổi tiếng giúp Samsung tránh phụ thuộc vào công nghệ từ các thương hiệu con như JBL trong việc cải thiện chất lượng âm thanh cho các sản phẩm như điện thoại, tai nghe không dây, máy tính bảng…
Mặc dù các thương vụ mua lại đã hoàn tất, Samsung vẫn chưa công bố nhiều thông tin về việc tích hợp công nghệ từ Bowers & Wilkins hay các thương hiệu khác vào sản phẩm của mình. Chi tiết này có thể khiến nhiều người không hài lòng, đặc biệt đối với những người đam mê trải nghiệm âm thanh hi-fi thực sự.
Tuy nhiên, đây không phải là điều quá bất ngờ bởi thương vụ chỉ mới được hoàn tất vào cuối năm 2025. Dự kiến, người dùng chỉ có thể thấy sự thay đổi trên các thiết bị Samsung cho đến ít nhất năm 2027. Lý do vì việc tích hợp công nghệ mới vào sản phẩm hiện tại là một thách thức lớn, buộc Samsung cần thêm thời gian để nghiên cứu cách thức hoạt động của các thiết bị trong năm 2026.
Giới chuyên gia cho rằng, phần thưởng cho sự chờ đợi này chính là những trải nghiệm âm thanh cải tiến đáng kể trong tương lai, đặc biệt khi Samsung vẫn là nhà sản xuất điện thoại Android dẫn đầu về sự hài lòng của khách hàng.
Sẽ thú vị để xem cách Samsung khai thác kiến thức và công nghệ từ các thương hiệu hi-fi mới như thế nào. Nếu trải nghiệm âm thanh trên các thiết bị Samsung thực sự được nâng cấp, sẽ không bất ngờ nếu công ty Hàn Quốc có thể thu hút nhiều người hâm mộ hơn nữa đến với thương hiệu này.
So với công bố năm 2025, Trung tâm R&D của Qualcomm tại Việt Nam mở rộng hơn về lĩnh vực nghiên cứu, không chỉ AI mà hướng tới đa lĩnh vực. Trong giai đoạn đầu, trung tâm tập trung vào trí tuệ nhân tạo và phát triển hệ thống trên một vi mạch (SoC), trước khi mở rộng sang công nghệ ôtô, Internet vạn vật (IoT) và các công nghệ tiên tiến khác.
Theo Qualcomm, trung tâm tại Hà Nội là một phần trong mạng lưới R&D toàn cầu của hãng, tận dụng nguồn nhân lực công nghệ Việt Nam và thúc đẩy hợp tác với các đối tác trong nước.
Đội ngũ kỹ sư Việt Nam tại đây sẽ trực tiếp tham gia thiết kế, phát triển các công nghệ mới và phối hợp với các nhóm kỹ thuật khác của Qualcomm trên toàn cầu. Các giải pháp công nghệ được phát triển tại Việt Nam cũng hướng tới phục vụ cả thị trường trong nước lẫn quốc tế.
Doanh nghiệp cho biết việc mở rộng hoạt động R&D tại Việt Nam nhằm xây dựng đội ngũ kỹ sư đạt chuẩn quốc tế trong lĩnh vực bán dẫn và phần mềm. Hãng cũng sẽ hợp tác với các trường đại học và cơ sở đào tạo trong nước để phát triển nguồn nhân lực công nghệ cao.
Tại sự kiện, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cho rằng việc Qualcomm khai trương trung tâm R&D tại Việt Nam là "cột mốc mang ý nghĩa chiến lược".
Ông lý giải, Qualcomm không chỉ đầu tư vào ứng dụng công nghệ, mà còn đầu tư bài bản cho nghiên cứu và phát triển cùng Việt Nam, đồng hành trong nghiên cứu, phát triển và đào tạo nguồn nhân lực. "Đây là điều hết sức có ý nghĩa đối với Việt Nam", Thứ trưởng nhận định.
Theo ông, Việt Nam có nhiều lợi thế để thu hút đầu tư công nghệ cao như môi trường chính trị - xã hội ổn định, vị trí thuận lợi tại Đông Nam Á, mạng lưới 19 hiệp định thương mại tự do (FTA) cùng lực lượng lao động trẻ và nguồn nhân lực STEM dồi dào.
Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ đề nghị Qualcomm tiếp tục mở rộng hoạt động nghiên cứu và phát triển tại Việt Nam, tập trung vào thiết kế chip bán dẫn AI, IoT, kết nối di động 6G. Ông mong muốn công ty bắt tay với doanh nghiệp trong nước phát triển các thiết bị AI, thiết bị thông minh và hạ tầng trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam.
Bộ cũng đề nghị Qualcomm đẩy mạnh hợp tác với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp trong nước, hỗ trợ đào tạo nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy hình thành chuỗi cung ứng bán dẫn nội địa.
Tiến sĩ Baaziz Achour, Phó chủ tịch điều hành kiêm Giám đốc công nghệ toàn cầu Qualcomm Technologies, cho biết việc khai trương trung tâm thể hiện cam kết đầu tư dài hạn của hãng tại Việt Nam. Theo ông, động thái này khẳng định niềm tin vào vai trò "ngày càng quan trọng" của Việt Nam trong bức tranh công nghệ toàn cầu.
Các công nghệ Qualcomm triển khai nghiên cứu phát triển tại Việt Nam có nhiều tương đồng với danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược vừa được Chính phủ ban hành. Trong đó, Việt Nam hướng tới làm chủ công nghệ số, công nghệ mạng di động thế hệ sau; robot và tự động hóa; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến; công nghệ chip bán dẫn; công nghệ an ninh mạng và lượng tử; công nghệ biển, đại dương và lòng đất; công nghệ hàng không và vũ trụ; công nghệ đường sắt tốc độ cao và đường sắt đô thị.
