Những ngày tháng 7, khi cả nước hướng về kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh – Liệt sĩ (27.7.1947 – 27.7.2026), quần thể Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng ở phường Quảng Phú (thành phố Đà Nẵng) đón hàng nghìn người dân, cựu chiến binh và du khách từ khắp mọi miền đất nước đến dâng hương, tưởng niệm.
Giữa không gian trang nghiêm, nhiều người lặng đi trước câu chuyện về người mẹ có 9 người con trai, 1 con rể và 2 cháu ngoại đã anh dũng hy sinh vì độc lập dân tộc.
Có người đứng rất lâu trước những dòng tư liệu, có người khẽ lau nước mắt khi nhìn những kỷ vật còn lưu giữ, như thể mỗi hiện vật đều đang kể lại một phần ký ức đau thương nhưng đầy tự hào của dân tộc.
Quần thể Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng được xây dựng theo nguyên mẫu Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ – biểu tượng của sự hy sinh cao cả của những người mẹ Việt Nam trong chiến tranh.
Khối tượng đài bằng đá granite nặng khoảng 20.000 tấn được tạo hình như vòng tay người mẹ dang rộng ôm trọn các con, biểu tượng cho tình mẫu tử bao la, sự chở che và khát vọng đoàn tụ của dân tộc sau chiến tranh.
Điểm đặc biệt khiến nhiều người xúc động nhất là không gian tưởng niệm nằm bên trong lòng tượng đài. Nơi đây ghi danh gần 50.000 Mẹ Việt Nam anh hùng trên khắp cả nước, đồng thời lưu giữ hàng trăm kỷ vật chiến tranh, từ những lá thư, ba lô, cuốn sổ tay, huân chương đến nhiều hiện vật gắn với cuộc đời những người Mẹ Việt Nam anh hùng và các liệt sĩ.
Lặng người trước những dòng giới thiệu về Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ cùng những hiện vật được gìn giữ cẩn trọng, chị Phạm Thị Kim Dung (45 tuổi, phường Vinh Phú, tỉnh Nghệ An) không giấu được sự xúc động.
Đây là lần thứ 2 chị trở lại viếng quần thể tượng đài, nhưng cảm giác nghẹn ngào xúc động vẫn nguyên vẹn như lần đầu.
“Chỉ cần nghĩ một người mẹ mất đi một người con đã là nỗi đau như đứt từng khúc ruột. Vậy mà mẹ Thứ đã tiễn 12 người thân, gồm 9 người con, 2 người cháu và 1 con rể ra chiến trường rồi mãi mãi không trở về. Sức chịu đựng và sự hy sinh của mẹ thật quá vĩ đại”, chị Dung nghẹn giọng.
Người phụ nữ đến từ Nghệ An cho biết, mỗi lần đọc lại tư liệu về cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Thứ hay ngắm nhìn những kỷ vật được trưng bày, nước mắt chị lại không thể kìm nén.
“Lần đầu đến tôi đã khóc. Lần thứ 2 quay lại vẫn vậy. Cứ nhìn thấy hình ảnh của mẹ, đọc những dòng chữ kể về cuộc đời mẹ là lòng tôi lại nghẹn lại”, chị chia sẻ.
Sự đồng cảm ấy càng trở nên sâu sắc bởi trong gia đình chị cũng có người thân đã ngã xuống trong chiến tranh.
“Bác tôi là liệt sĩ. Bà nội mòn mỏi chờ đợi nhưng cuối cùng vẫn không tìm thấy hài cốt. Vì thế, trước câu chuyện của mẹ Thứ, tôi càng thấm thía nỗi đau của những người mẹ Việt Nam. Chỉ một người con hy sinh đã đau đớn khôn cùng, huống chi mẹ phải chịu đựng sự mất mát của 12 người thân”, chị Dung xúc động.
Theo chị Dung, cứ vào tháng 7, chị lại cùng người thân vào đây viếng thăm quần thể Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng để thêm một lần thắp nén hương tri ân.
“Dù đã từng đến, tôi vẫn muốn quay lại để lặng lẽ ngắm những kỷ vật và nhớ về những con người đã hiến dâng điều quý giá nhất cho đất nước. Mỗi lần đến đây, tôi lại thấy mình biết ơn hơn cuộc sống hôm nay”, chị nói.
Đứng lặng dưới chân Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ, bà Nguyễn Thị Hạnh (60 tuổi, tỉnh Nghệ An) cũng không giấu được những giọt nước mắt.
Người phụ nữ vừa tự lái xe hàng trăm cây số từ Nghệ An vào Đà Nẵng cho biết cảm xúc đã ùa đến ngay từ khi bước qua cổng khu tượng đài.
“Vừa bước vào là tôi đã thấy gai ốc nổi khắp người. Đứng trước tượng mẹ, trong lòng chỉ dâng lên niềm biết ơn vô hạn đối với các Mẹ Việt Nam anh hùng và những người đã ngã xuống vì Tổ quốc”, bà Hạnh nghẹn ngào.
Khi tham quan khu trưng bày các kỷ vật của liệt sĩ và những hiện vật gắn với mẹ Nguyễn Thị Thứ, cảm xúc ấy càng trở nên mãnh liệt.
“Thật sự quá xúc động. Nhìn những kỷ vật còn lại, nghĩ đến biết bao con người đã hy sinh, biết bao gia đình mất đi người thân, tôi không cầm được nước mắt. Thế hệ chúng ta hôm nay có được cuộc sống hòa bình là nhờ sự đánh đổi bằng máu xương của rất nhiều người”, bà nói.
Đây là lần đầu tiên bà Hạnh trực tiếp đến viếng quần thể Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng. Trước chuyến đi, bà đã nhiều lần đọc và tìm hiểu về cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Thứ.
“Khi biết câu chuyện của mẹ, tôi đã rất xúc động. Nhưng chỉ đến khi tận mắt nhìn thấy tượng đài, nhìn cánh tay mẹ vươn ra giữa không gian rộng lớn, nước mắt mới thực sự chảy xuống. Cảm giác ấy rất khó diễn tả bằng lời”, bà Hạnh bật khóc.
Theo bà Hạnh, chuyến đi lần này là hành trình tự lái xe để trải nghiệm, kết hợp tham quan nhiều địa danh lịch sử, văn hóa. Dù quãng đường dài, bà vẫn quyết tâm ghé Đà Nẵng để viếng mẹ.
“Tôi đã có tuổi nên muốn đi nhiều nơi để hiểu thêm về lịch sử, về văn hóa dân tộc. Nhưng điều thôi thúc nhất là được đến những địa chỉ đỏ, những nơi nhắc nhở thế hệ hôm nay phải biết tri ân những người đã hy sinh. Mẹ mất quá nhiều người con cho đất nước. Đứng trước mẹ, tôi thấy mình cần biết ơn và trân trọng hơn cuộc sống hòa bình hôm nay”, bà Hạnh bày tỏ.
Giữa dòng người nối nhau vào dâng hương trong những ngày tháng 7, không ít người lặng lẽ cúi đầu thật lâu trước danh sách gần 50.000 Mẹ Việt Nam anh hùng được khắc ghi trong lòng tượng đài. Những lá thư chiến trường đã úa màu, chiếc ba lô bạc màu theo năm tháng hay những kỷ vật bình dị của các liệt sĩ vẫn lặng lẽ kể câu chuyện về sự hy sinh vì độc lập, tự do của dân tộc.
Và mỗi tháng 7, dòng người tìm về nơi đây cũng là một cách để lòng biết ơn được tiếp nối từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Ngày 20/4, Sở Văn hóa Thể thao TP Huế cho biết nhà tưởng niệm liệt sĩ tuyến đường 71 tại Tiểu khu 67 được xếp hạng di tích lịch sử văn hóa cấp thành phố cùng với 17 di tích khác.
Năm 2022, để tưởng niệm và ghi công các liệt sĩ đã hy sinh khi cứu hộ, cứu nạn công nhân ở thủy điện Rào Trăng 3, chính quyền TP Huế đã xây dựng nhà tưởng niệm ở trạm kiểm lâm 67 trên đường 71, nơi 13 chiến sĩ hy sinh với tổng kinh phí hơn 6,5 tỷ đồng.
Khu tưởng niệm có diện tích trên 1,8 hecta, với các hạng mục chính gồm: Nhà tưởng niệm, bia ghi tên liệt sĩ, tường chắn và gia cố mái taluy, đường nội bộ, bãi đỗ xe, hệ thống điện chiếu sáng năng lượng mặt trời. Công trình sau khi hoàn thành đã trở thành địa chỉ đỏ giáo dục cho thế hệ trẻ về tinh thần chiến đấu, hy sinh của những người lính.
0h ngày 12/10/2020, nửa quả núi sạt xuống vùi lấp lán trại, nhà điều hành cùng 17 công nhân thủy điện Rào Trăng 3, ở xã Phong Xuân cũ. Thiếu tướng Nguyễn Văn Man và đoàn cán bộ, chiến sĩ Quân khu 4 vào hiện trường để cứu hộ. Đến 0h ngày 13/10, khi cả đoàn đang nghỉ lại ở trạm Kiểm lâm 67 thì bị nửa quả núi sạt lở vùi lấp, 13 cán bộ, chiến sĩ hy sinh. Đến nay tại thủy điện Rào Trăng 3, lực lượng chức năng mới tìm thấy 6 thi thể công nhân, 11 người còn lại mất tích.
Sau khi di tích được xếp hạng, phường Phong Điền sẽ công khai khu vực khoanh vùng bảo vệ di tích và tổ chức cắm mốc giới trên thực địa; ban hành quyết định thành lập Ban quản lý di tích; tổ chức quản lý mặt bằng, không gian di tích, toàn bộ hiện vật có trong di tích.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã ký ban hành quyết định 178 của Bộ Chính trị về việc kiện toàn Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam.
Theo quyết định của Bộ Chính trị, Thường trực Ban Bí thư Trần Cẩm Tú là Trưởng Ban Chỉ đạo. 2 Phó trưởng Ban Chỉ đạo gồm: Thủ tướng Lê Minh Hưng và Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn.
6 Ủy viên Bộ Chính trị khác là Ủy viên Ban Chỉ đạo, gồm: Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Bùi Thị Minh Hoài; Trưởng Ban Tổ chức Trung ương Nguyễn Duy Ngọc; Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Sỹ Thanh; Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương Trịnh Văn Quyết; Trưởng Ban Chính sách, chiến lược Trung ương Nguyễn Thanh Nghị; Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung.
Quyết định của Bộ Chính trị cũng nêu rõ Ban Chỉ đạo còn gồm các Ủy viên:
- Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà
- Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh
- Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh
- Bộ trưởng VHTT&DL Lâm Thị Phương Thanh (Ủy viên Thường trực Ban Chỉ đạo)
- Bộ trưởng Nội vụ Đỗ Thanh Bình
- Bộ trưởng Công Thương Lê Mạnh Hùng
- Bộ trưởng GD&ĐT Hoàng Minh Sơn
- Bộ trưởng Tài chính Ngô Văn Tuấn
- Bộ trưởng KH&CN Vũ Hải Quân
- Bộ trưởng Tư pháp Hoàng Thanh Tùng
- Bộ trưởng Dân tộc và Tôn giáo Nguyễn Đình Khang
- Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong
- Phó Chánh Văn phòng thường trực Văn phòng Trung ương Đảng Nguyễn Thị Thu Hà
- Thứ trưởng Bộ Công an - Thượng tướng Phạm Thế Tùng
- Thứ trưởng Bộ Quốc phòng - Thượng tướng Nguyễn Văn Gấu
- Thứ trưởng Bộ VHTT&DL Trịnh Thị Thủy
- Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng.
Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam có nhiệm vụ nghiên cứu, đề xuất với Bộ Chính trị, Ban Bí thư xem xét, quyết định chủ trương, định hướng về xây dựng, thực hiện pháp luật, cơ chế, chính sách, giải pháp về phát triển văn hóa Việt Nam.
Ban Chỉ đạo cũng sẽ chỉ đạo, đôn đốc, phối hợp với các cấp ủy, tổ chức đảng hướng dẫn, kiểm tra, giám sát việc triển khai thực hiện các nghị quyết, quy định của Đảng về phát triển văn hóa Việt Nam.
Bên cạnh đó, Ban Chỉ đạo còn có nhiệm vụ rà soát cơ chế, chính sách, pháp luật liên quan đến lĩnh vực văn hóa để kiến nghị và yêu cầu các cơ quan có thẩm quyền xem xét, thực hiện...
Chính phủ ban hành Nghị định 267 có hiệu lực từ 1/7 quy định chi tiết việc áp dụng hình thức kỷ luật và bồi thường thiệt hại với hành vi gây lãng phí và vi phạm trong tổ chức thực hiện phòng chống lãng phí.
Theo Nghị định, trường hợp cán bộ, công chức, viên chức thực hiện theo mệnh lệnh cấp trên mà không biết là trái pháp luật sẽ được xem xét giảm nhẹ mức kỷ luật.
Người đứng đầu, cấp phó thiếu trách nhiệm, buông lỏng quản lý, để xảy ra lãng phí ở đơn vị, sẽ bị khiển trách nếu cấp dưới bị xử lý hình sự bằng hình thức phạt tiền, cải tạo không giam giữ hoặc phạt tù đến 3 năm; cảnh cáo nếu cấp dưới bị phạt tù 3 đến 7 năm; cách chức nếu cấp dưới bị phạt tù 7 đến 20 năm.
Cán bộ, công chức, viên chức gây lãng phí lần đầu, thiệt hại từ 2 đến dưới 50 triệu hoặc gây thiệt hại từ 50 đến 75 triệu đồng nhưng thuộc trường hợp được giảm nhẹ kỷ luật, sẽ bị khiển trách. Người không hoặc chậm ban hành, sửa đổi, bổ sung văn bản về định mức, tiêu chuẩn, chế độ trong lĩnh vực tiết kiệm, chống lãng phí dẫn đến hậu quả gây lãng phí, cũng bị khiển trách.
Mức cảnh cáo áp dụng với trường hợp gây lãng phí đã bị khiển trách nhưng vẫn tái phạm; lãng phí lần đầu gây thiệt hại từ 50 đến 75 triệu đồng.
Cán bộ, công chức, viên chức giữ chức vụ lãnh đạo, quản lý, sẽ bị cách chức nếu đã bị cảnh cáo nhưng tái phạm; gây lãng phí lần đầu thiệt hại trên 75 triệu đồng nhưng chưa đến mức buộc thôi việc, bãi nhiệm, và có thái độ tiếp thu, sửa chữa, chủ động khắc phục hậu quả.
Công chức, viên chức là lãnh đạo quản lý, nếu đã bị cách chức hoặc công chức, viên chức không giữ chức vụ lãnh đạo nhưng đã bị cảnh cáo, mà tái phạm, sẽ bị buộc thôi việc. Người gây lãng phí lần đầu hơn 75 triệu đồng nhưng không tiếp thu, sửa chữa, chủ động khắc phục hậu quả, cũng được áp dụng mức kỷ luật tương tự.
Ngoài ra, người cản trở hoặc thiếu trách nhiệm trong thanh tra, kiểm tra, kiểm toán tiét kiệm, chống lãng phí hoặc trong xác minh, xử lý, giải quyết, thi hành quyết định giải quyết khiếu nại, tố cáo về tiết kiệm, chống lãng phí, sẽ bị khiển trách. Người đã bị khiển trách vì những hành vi này mà tái phạm hoặc vi phạm trong bảo vệ người đấu tranh chống lãng phí sẽ bị cảnh cáo.
Cùng với các mức kỷ luật nêu trên, cán bộ, công chức, viên chức gây lãng phí sẽ phải bồi thường tương ứng với thiệt hại gây ra.
