Thủ tướng dự Hội nghị cấp cao ASEAN: Việt Nam chung tay xây dựng một Cộng đồng ASEAN tự cường

Giới chức Mỹ hồi đầu tháng 4 thông báo giải cứu thành công một đại tá là phi công buồng sau trên tiêm kích F-15E bị bắn hạ ở miền nam Iran. Đại tá này sau khi nhảy dù đã phải lẩn trốn lực lượng Iran trong khoảng hai ngày trước khi được Cơ quan Tình báo Trung ương Mỹ (CIA) phát hiện vị trí ẩn nấp ở một khe núi.

Giám đốc CIA John Ratcliffe cho biết phi công trên "vô hình với kẻ thù, nhưng với CIA thì không". Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố lực lượng nước này có thể nhìn thấy "thứ gì đó chuyển động" trên sườn núi vào ban đêm ở khoảng cách xa tới gần 65 km.

Giới chức Mỹ không tiết lộ đã sử dụng công nghệ gì. Dù vậy, báo New York Post dẫn hai nguồn tin giấu tên cho biết CIA đã dùng một hệ thống bí mật được gọi là Ghost Murmur (Tiếng thì thầm của Bóng ma), do hãng Lockheed Martin phát triển, để tìm kiếm phi công. Công cụ này có khả năng phát hiện tín hiệu điện từ được phát ra từ nhịp tim con người ở khoảng cách rất xa.

Tổng thống Trump sau đó xác nhận với New York Post rằng Ghost Murmur đã đóng vai trò "rất quan trọng" trong chiến dịch tìm kiếm phi công F-15 bị mắc kẹt ở Iran. Ông tuyên bố đây là công cụ chưa từng được biết đến trước đó.

"Mọi người đều ngạc nhiên", Tổng thống Mỹ cho hay. "Chúng tôi có rất nhiều thứ mà chưa ai nghe đến bao giờ, cũng như các thiết bị mà chưa ai từng nghĩ tới". Dù vậy, ông không xác nhận phương thức hoạt động của Ghost Murmur.

Haley Fuller, cựu đại úy thủy quân lục chiến Mỹ và hiện là bình luận viên trên trang Military.com, trong bài phân tích ngày 21/4 cho rằng Ghost Murmur có thể là "bước nhảy vọt lớn" trong công nghệ cảm biến.

Theo Fuller, tim người khi đập tạo ra xung điện, từ đó sản sinh ra từ trường. Giới khoa học đo từ trường này bằng kỹ thuật gọi là từ tâm đồ, vốn được sử dụng làm công cụ nghiên cứu và y học trong hàng thập kỷ qua.

Dù vậy, tín hiệu từ mà tim người sinh ra rất yếu. Ngay cả trên bề mặt cơ thể, tín hiệu này cũng yếu hơn hàng triệu lần so với từ trường Trái Đất, nên rất khó đo được trong điều kiện bình thường.

"Trên thực tế, các nhà khoa học chỉ đo được tín hiệu đó ở khoảng cách rất ngắn, thường là cách ngực trong vòng khoảng 10 cm, và chỉ cần tăng một chút cũng khiến tín hiệu nhanh chóng mờ đi và lẫn vào nhiễu nền", Fuller cho hay.

Patrick Maletinsky, chủ nhiệm khoa vật lý tại Đại học Basel ở Thụy Sĩ, cũng cho biết các công nghệ đã được công khai chỉ có thể phát hiện nhịp tim ở khoảng cách rất ngắn, không quá vài cm. "Hạn chế chính là từ trường của tim sẽ suy yếu rất nhanh theo khoảng cách", ông nói.

Trong trường hợp mục tiêu ở cách hàng chục km, cường độ tín hiệu sẽ yếu hơn từ hàng tỷ đến hàng tỷ tỷ lần so với độ nhạy của cả những từ kế hiện đại nhất, trong đó có cảm biến lượng tử, theo Maletinsky.

"Nếu một hệ thống như vậy thật sự tồn tại, đây sẽ là bước đột phá vượt xa mọi thứ đã được ghi nhận trong các tài liệu khoa học", ông nhận định.

Fuller cho biết các hệ thống từ tâm đồ truyền thống sử dụng những thiết bị giao thoa lượng tử siêu dẫn (SQUID), đòi hỏi phải làm lạnh ở nhiệt độ rất thấp và vận hành trong môi trường được che chắn để lọc bỏ nhiễu nền.

Tuy nhiên, hệ thống Ghost Murmur của CIA ứng dụng cách tiếp cận mới là đo từ trường bằng tâm khiếm khuyết Nitrogen-Vacancy (NV). Đây là kỹ thuật sử dụng các khiếm khuyết trong kim cương nhân tạo để phát hiện từ trường bằng cách đo sự thay đổi về độ quay của electron khi được chiếu tia laser.

Ưu điểm của phương pháp này là cảm biến NV có thể hoạt động ở nhiệt độ phòng và nhỏ gọn hơn, nên dễ ứng dụng hơn so với các hệ thống cũ, theo Fuller.

Nguồn tin của New York Post cho biết cảm biến NV đã được CIA sử dụng kết hợp với công nghệ trí tuệ nhân tạo để lọc bỏ nhiễu nền, từ đó phát hiện được tín hiệu nhịp tim của phi công ở khoảng cách lớn hơn nhiều so với bình thường.

Người này thêm rằng vùng nông thôn ở Iran, nơi phi công được tìm thấy, là môi trường lý tưởng nhất có thể để ứng dụng Ghost Murmur vì có mức độ nhiễu điện từ thấp, đồng thời hầu như không có người ở nên không phát ra tín hiệu gây nhiễu. Sự tương phản nhiệt vào ban đêm giữa cơ thể người và bề mặt sa mạc giúp lực lượng Mỹ có thêm dữ liệu để xác định vị trí phi công.

"Thông thường tín hiệu này rất yếu, chỉ có thể đo được trong môi trường bệnh viện khi đặt cảm biến gần sát ngực", nguồn tin cho hay. "Thiết bị này hoạt động tốt nhất trong môi trường hoang vu, ít nhiễu và cần rất nhiều thời gian để xử lý".

Dựa trên thông tin được mô tả, Thad Walker, giáo sư vật lý tại Đại học Wisconsin-Madison ở Mỹ, dự đoán Ghost Murmur là từ kế NV, có thể là dạng cụm, được gắn trên thiết bị bay không người lái.

Ông cho hay các từ kế NV dân sự mà ông từng tiếp cận không thể đo được nhịp tim ở khoảng cách trên 100 m và phải mất nhiều ngày xử lý tín hiệu.

Chris Duncan, người viết luận án tiến sĩ về từ kế tiên tiến tại Đại học Capitol Technology ở Mỹ hồi năm 2025, cho rằng có khả năng Ghost Murmur đã thực sự hoạt động được như mô tả vì CIA sở hữu "nhiều công nghệ mà chúng ta chưa biết", song cho rằng khoảng cách phát hiện tối đa chỉ là 2-3 km.

Fuller nêu ra vài khả năng, một trong số đó là giới chức Mỹ đã phóng đại thông tin hoặc che giấu phương pháp thật sự được sử dụng trong chiến dịch giải cứu. Khả năng thứ hai là hệ thống này không chỉ dựa vào nhịp tim để hoạt động, mà còn cả các tín hiệu khác như chuyển động, nhiệt và do thiết bị chuyên dụng phát ra.

Các nguồn tin của New York Post cho biết Ghost Murmur đã được kết hợp sử dụng với thiết bị phát tín hiệu định vị do phi công F-15 mang theo. Một nguồn tin nói phi công này được Ghost Murmur phát hiện khi rời khỏi khe núi để sử dụng thiết bị phát tín hiệu định vị do Boeing sản xuất. Quân nhân Mỹ trước đó chỉ dùng thiết bị này một cách hạn chế để tránh bị lực lượng Iran phát hiện.

Dmitry Budker, giảng viên tại Đại học California ở Mỹ, cho rằng bên cạnh Ghost Murmur, CIA có thể đã kết hợp nhiều công nghệ như camera hồng ngoại để phát hiện hơi thở từ xa, hoặc dùng vệ tinh có khả năng chụp ảnh cận cảnh để tìm kiếm phi công.

"Tôi không biết nhiều về những thứ được giữ bí mật, song sẽ rất ngạc nhiên. Đây sẽ là bước đột phá rất lớn", Budker nói, đề cập năng lực được mô tả của Ghost Murmur.

Fuller cũng cho rằng có khả năng Ghost Murmur "thật sự tồn tại và được tích hợp những bước tiến chưa được tiết lộ, vượt xa những gì được nghiên cứu công khai".

Tin Gốc: Vnexpress

“Các cuộc đàm phán đã tiến triển theo cơ chế Iran có thể rút khỏi thỏa thuận nếu Tehran nhận thấy bất kỳ sự gián đoạn nào trong việc tiếp cận các tài sản bị đóng băng.

Nói cách khác, cơ chế tiếp cận 12 tỉ USD này phải đóng vai trò cho sự đảm bảo việc thực thi thỏa thuận”, truyền thông Iran nhấn mạnh.

Trong 12 tỉ USD này, 6 tỉ USD là “các khoản tiền của Iran đã bị đóng băng trước đây” và 6 tỉ USD còn lại là “khoản tiền mới phải được giải phóng trong giai đoạn này”.

Theo truyền thông Iran, quốc gia Hồi giáo này "không có ý tưởng bước vào tiến trình đàm phán, ký kết thỏa thuận và rồi một lần nữa lại mất quyền tiếp cận tài sản của mình nếu một cuộc chiến khác nổ ra".

Trong khi đó, Hãng thông tấn Tasnim cho hay tổng cộng 24 tỉ USD tài sản của Iran có thể được giải phóng nếu Tehran và Washington đạt thỏa thuận. Một nửa trong số đó sẽ được giải phóng khi thỏa thuận được công bố.

Cùng ngày, các hãng truyền thông Iran đưa tin Mỹ và Iran vẫn đang tiếp tục đàm phán, bất chấp việc nhiều quan chức cấp cao của nước này đe dọa leo thang nếu Israel tiếp tục triển khai các đợt tấn công vào Lebanon.

Theo đó, Hãng tin Mehr cho biết Iran vẫn đang xem xét bản dự thảo đề xuất cuối cùng về một thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ và chưa đưa ra bất kỳ tuyên bố nào với các bên trung gian. Giới chức Iran đang xem xét đề xuất này một cách thận trọng vì “thiếu niềm tin” ở Mỹ.

“Lịch sử hành động thiếu thiện chí của Mỹ và sự mất lòng tin lâu dài khiến Iran nhìn nhận vấn đề này hết sức nghiêm ngặt. Dựa trên những kinh nghiệm trước đây, Iran đang tìm kiếm những lợi ích cụ thể và thực chất”, một quan chức nói với Mehr.

Về phía Mỹ, Hãng tin Reuters dẫn lời Tổng thống Trump khẳng định các cuộc đàm phán với Iran vẫn đang diễn ra, bất chấp có thông tin cho rằng Tehran đã tạm dừng các cuộc thương lượng gián tiếp với Washington.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ

Theo trang tin Astra ngày 16.5, một vụ hỏa hoạn đã bùng phát tại nhà máy Nevinnomyssk Azot ở vùng Stavropol phía nam nước Nga sau một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái (UAV).

Nhà máy này là một trong những cơ sở sản xuất phân bón khoáng và hóa chất lớn nhất của Nga, được sử dụng trong sản xuất thuốc nổ. Ông Andrii Kovalenko, quan chức Hội đồng An ninh và Quốc phòng quốc gia Ukraine, trước đó đã mô tả cơ sở này là "một thành phần quan trọng" của tổ hợp công nghiệp quốc phòng Nga.

Cuộc tấn công diễn ra trong bối cảnh Ukraine tiếp tục chiến dịch tấn công bằng UAV tầm xa nhắm vào những cơ sở hạ tầng quân sự và công nghiệp của Nga, theo trang The Kyiv Independent.

Nhà máy Nevinnomyssk Azot sản xuất tới 1 triệu tấn amoniac và hơn 1 triệu tấn amoni nitrat mỗi năm, những nguyên liệu được sử dụng trong sản xuất thuốc nổ và đạn pháo.

Kênh Telegram Exilenova Plus của Ukraine đăng tải đoạn video được mô tả là cảnh cháy tại nhà máy, đồng thời cho biết thêm rằng người dân địa phương cho biết đã nghe thấy nhiều tiếng nổ trong đêm.

Nhà máy này nằm cách biên giới Ukraine khoảng 250 km, trong tầm hoạt động của UAV tầm xa của Ukraine.

Bộ Quốc phòng Nga ngày 16.5 cho biết rằng các đơn vị phòng không và tác chiến điện tử đã đánh chặn 138 UAV của Ukraine trong đêm trên 15 khu vực của Nga. Vùng Stavropol không được đề cập trong thông cáo.

Thống đốc vùng Stavropol Krai, ông Vladimir Vladimirov, xác nhận khu vực này đã bị tấn công bằng UAV, đồng thời khẳng định hệ thống phòng không Nga đã "đẩy lùi cuộc tấn công của UAV đối phương".

Hãng RIA ngày 16.5 dẫn thông cáo của Bộ Quốc phòng Nga cho biết quân đội nước này đã giành quyền kiểm soát các làng Borova và Kutkivka ở tỉnh Kharkiv của Ukraine.

Ukraine chưa lập tức bình luận về thông tin trên. Giới chức Ukraine ngày 16.5 cho hay lực lượng Nga tập kích tại nhiều nơi ở Ukraine khiến ít nhất 3 người thiệt mạng và 63 người bị thương trong vòng 24 giờ trước đó.

Theo Không quân Ukraine, Nga đã phóng 294 UAV trong đêm, 269 chiếc trong số đó đã bị bắn hạ. Có 20 UAV đánh trúng trực tiếp tại 15 địa điểm, trong khi mảnh vỡ rơi xuống được ghi nhận tại 9 địa điểm khác.

Nga chưa bình luận về thông tin trên. Hai bên trước nay luôn bác bỏ cáo buộc tấn công nhằm vào dân thường.

Ngày 16.5, cơ quan chức năng Ukraine cho biết đã hồi hương 528 thi thể mà Nga thông báo có thể thuộc về các binh sĩ Ukraine.

"Các điều tra viên thuộc cơ quan thực thi pháp luật, phối hợp với đại diện từ các viện pháp y, sẽ thực hiện mọi bước cần thiết để xác định danh tính hài cốt được hồi hương", phía Ukraine cho biết.

Hôm 8.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo Nga và Ukraine sẽ ngừng bắn trong ba ngày từ 9-11.5, cũng như việc trao đổi 1.000 tù nhân từ mỗi bên.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky xác nhận rằng việc trao đổi tù nhân hôm 15.5 đánh dấu giai đoạn đầu tiên của cuộc trao đổi mà ông Trump đã công bố.

Điện Kremlin ngày 16.5 thông báo Tổng thống Nga Vladimir Putin sẽ thăm Trung Quốc vào ngày 19 và 20.5, chỉ ít ngày sau chuyến thăm Bắc Kinh của Tổng thống Trump.

Trong chuyến công du sắp tới, Tổng thống Putin sẽ thảo luận với Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình về cách "thắt chặt quan hệ đối tác toàn diện và hợp tác chiến lược" giữa Moscow và Bắc Kinh, theo AFP dẫn thông báo từ Điện Kremlin.

Cũng theo thông báo này, hai nhà lãnh đạo sẽ "trao đổi quan điểm về các vấn đề quốc tế và khu vực quan trọng" và ký một tuyên bố chung khi kết thúc cuộc hội đàm.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Tổng thống Putin cũng dự kiến sẽ thảo luận về hợp tác kinh tế và thương mại với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường.

Tin Gốc: Thanh Niên