Tôi vẫn giữ thói quen đi chợ gần như mỗi ngày. Cách đây vài năm, khoảng 200.000 đồng có thể đủ cho một ngày bữa cơm gia đình khá đầy đặn: ít thịt, chút cá, vài loại rau, thêm trái cây. Mọi thứ vừa vặn, tôi không phải đắn đo quá nhiều trước mỗi lựa chọn.
Nhưng vài năm trở lại đây, cảm giác ấy thay đổi rõ rệt. Cùng một giỏ hàng quen thuộc, số tiền tôi phải bỏ ra luôn cao hơn trước. Mớ rau muống từng quanh mức 8.000-10.000 đồng nay có lúc lên tới 15.000 đồng. Những loại rau gia vị tưởng như rất nhỏ như hành, rau thơm, dưa chuột… cũng không còn rẻ như trước. Thịt lợn, thịt bò, cá, hải sản… gần như không món nào đứng giá trong thời gian dài. Cùng một khoản tiền như cũ, nhưng lượng đồ tôi mang về ngày càng ít đi.
Một tô bún, một bát phở giá bây giờ cũng cao hơn vài nghìn đồng. Ly cà phê không còn là 20.000-25.000 đồng như trước, mà đã tăng lên 35.000-40.000 đồng. Cước xe công nghệ cũng nhích lên, phí giao hàng tăng, giá gửi xe cũng không còn như cũ. Ngay cả những khoản tưởng nhỏ như giặt ủi, cắt tóc, hay một buổi tập gym, một lớp kỹ năng cho con… cũng đều đang điều chỉnh theo hướng đi lên.
Thực tế, thu nhập trên danh nghĩa của tôi vẫn tăng, nhưng tốc độ tăng đó không đủ để theo kịp chi phí sinh hoạt đang tăng mạnh ở hầu hết các nhóm hàng thiết yếu. Lương có thể nhích lên, nhưng khi giá cả mọi thứ quanh mình cùng vọt lên nhanh hơn, thì cảm giác dư dả vẫn là điều xa xỉ. Càng ngày, tôi càng phải tính toán kỹ hơn cho những điều vốn dĩ rất cơ bản – một bữa ăn đủ đầy cho gia đình.
>> Quán phở tăng 10 K theo giá xăng, giờ nhất quyết không giảm
Tôi từng nghe một người bạn làm nhân viên văn phòng chia sẻ rằng trước đây, mỗi ngày ăn sáng và uống cà phê chỉ khoảng 70.000 đồng. Bây giờ, con số ấy đã tiến sát 100.000 đồng, thậm chí cao hơn nếu chọn những quán quen. Nếu nhân lên 20-22 ngày làm việc, khoản tăng đó đã là gần một triệu đồng mỗi tháng chỉ riêng cho một thói quen buổi sáng. Và đó mới chỉ là một lát cắt rất nhỏ trong toàn bộ bức tranh chi tiêu, còn ăn trưa, đi lại, tiền điện nước, điện thoại, mua sắm… – những khoản phát sinh không thể tránh.
Một điểm khác ít được để ý là mức tăng giá trong thực tế không diễn ra theo từng đồng lẻ. Rất hiếm khi một quán ăn tăng 1.000-2.000 đồng. Thay vào đó, mức điều chỉnh thường rơi vào những con số “tròn”: 5.000 đồng, 10.000 đồng, thậm chí cao hơn. Chính cách “làm tròn” này khiến tỷ lệ tăng thực tế cao hơn nhiều so với cảm giác khi nhìn số tuyệt đối. Một tô bún tăng từ 40.000 lên 50.000 đồng về bản chất, đó là mức tăng 25%.
Với các gia đình trẻ, giai đoạn hiện tại thường là thời điểm áp lực chồng lên nhau. Họ vừa bắt đầu xây dựng sự nghiệp, vừa phải ổn định cuộc sống, vừa lo tích lũy tài sản. Một bên là tiền thuê nhà hoặc khoản vay mua nhà dài hạn. Một bên là chi phí nuôi con, học hành, y tế. Xen giữa là những khoản chi tưởng nhỏ nhưng lặp lại mỗi ngày: ăn uống, đi lại, điện nước, internet, xăng xe. Trong điều kiện đó, chỉ cần giá cả tăng nhẹ ở nhiều nhóm hàng cùng lúc, khả năng tích lũy gần như bị thu hẹp ngay lập tức.
Không ít người trẻ từng nói với tôi rằng họ đã phải hoãn mua nhà, lùi kế hoạch sinh thêm con, hoặc cân nhắc lại việc đổi công việc dù có cơ hội tốt hơn. Không phải vì họ thiếu động lực, mà vì bài toán chi tiêu hàng tháng trở nên mệt mỏi hơn trước. Tại các đô thị lớn, một căn hộ nhỏ hoặc phòng trọ có chất lượng tương đối tốt đều có giá thuê cao hơn đáng kể so với trước dịch Covid-19. Không ít gia đình phải dành từ 25-40% thu nhập chỉ để chi trả cho nơi ở. Giấc mơ mua nhà ngày càng trở nên xa vời với nhiều người trẻ khi giá bất động sản tăng nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập.
Mỗi khi giá cả tăng, giải pháp thường được nhắc tới đầu tiên là tăng lương. Tuy nhiên, tăng lương không phải chiếc đũa thần có thể giải quyết mọi vấn đề. Nếu năng suất lao động không tăng tương ứng, việc tăng lương quá nhanh đôi khi lại tạo áp lực khiến giá cả tiếp tục leo thang. Do đó, bài toán cần được giải quyết từ nhiều phía.
Không riêng Việt Nam, nhiều nền kinh tế trên thế giới cũng từng đối mặt với áp lực chi phí sinh hoạt tăng cao. Tại nhiều nước phát triển, giá nhà ở và chi phí giáo dục đã trở thành chủ đề được thảo luận trong nhiều năm. Một số quốc gia đã triển khai các chương trình hỗ trợ thuê nhà, phát triển nhà ở xã hội hoặc trợ cấp trực tiếp cho các hộ gia đình có thu nhập thấp. Nhiều nước cũng đầu tư mạnh vào giáo dục công lập và y tế công để giảm áp lực chi tiêu của người dân.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy việc kiểm soát lạm phát là cần thiết nhưng chưa đủ. Điều quan trọng hơn là bảo vệ sức mua thực tế của người lao động. Người dân cần cảm nhận rằng thu nhập của họ đang tăng nhanh hơn chi phí sinh hoạt. Chỉ khi đó niềm tin tiêu dùng mới được củng cố và nền kinh tế mới có thể phát triển ổn định trong dài hạn.
Nút giao Hàng Xanh là cửa ngõ vào TP HCM nhưng thường xuyên kẹt xe kéo dài càng ngày càng tăng trên các tuyến đường. Việc điều chỉnh nút giao này đã được Phân Viện KHCN GTVT phía Nam và Công ty Tư vấn thiết kế giao thông vận tải TEDIS nghiên cứu và đề xuất nút giao khác mức bằng cầu vượt từ đường Đinh Bộ Lĩnh vượt qua nút giao Hàng Xanh từ những năm 2000. Đến năm 2012 lệnh khẩn cấp xây dựng cầu vượt thép qua nút giao từ đường Điện Biên Phủ đã giải quyết một phần giao thông qua nút.
Tuy nhiên, đến nay nút giao Hàng Xanh vẫn là điểm tắc nghẽn lớn, trong vòng xoay thường xuyên xảy ra xung đột, giao cắt giữa các tuyến khi trộn dòng dẫn đến ùn tắc và lan rộng đến các tuyến đường xung quanh, cụ thể như sau:
Đường Điện Biên Phủ: Đoạn từ cầu Văn Thánh - ngã tư Hàng Xanh - Bạch Đằng. Hiện tình trạng kẹt xe còn kéo dài đến chân cầu Sài Gòn vào cuối giờ chiều.
Đường Đinh Bộ Lĩnh: Đoạn từ cầu Đinh Bộ Lĩnh - Bạch Đằng.
Đường Bạch Đằng: Đoạn từ Phan Chu Trinh - Đinh Bộ Lĩnh - nút giao Hàng Xanh.
Đường Xô Viết Nghệ Tĩnh, Điện Biên Phủ.
>> Phân 4 luồng ôtô chống kẹt xe nút giao An Phú
Trên mô hình điều tiết giao thông tương tự tại ngã tư Bảy Hiền (được áp dụng từ năm 2003 đến nay khai thác rất hiệu quả với bốn tuyến đường vòng khép kín: Hoàng Văn Thụ, Xuân Diệu, Xuân Hồng, Trường Chinh) và tận dụng khai thác triệt để các đoạn đường có mật độ giao thông ít, tôi (một Thạc sĩ công trình giao thông) xin kiến nghị áp dụng cho nút giao Hàng Xanh với bốn tuyến đường vòng khép kín Điện Biên Phủ, Xô Viết Nghệ Tĩnh, Bạch Đằng, Đinh Bộ Lĩnh, cụ thể như sau:
- Phân luồng giao thông một chiều Đoạn từ ngã tư Hàng Xanh - Bạch - Đinh Bộ Lĩnh.
- Điều chỉnh giao thông một chiều Đoạn từ Đinh Bộ Lĩnh - Điện Biên Phủ.
- Điều chỉnh giao thông một chiều đoạn đường Điện Biên Phủ (từ Đinh Bộ Lĩnh - nút giao Hàng Xanh), phía trái đường Điện Biên Phủ hướng từ Đinh Bộ Lĩnh - nút giao Hàng Xanh.
>> 'Chỉ mở rộng một mét, cầu Kênh Tẻ không hết kẹt xe'
Nhằm tối ưu hóa năng lực thông hành khi ra vào nút giao Hàng Xanh thì việc điều chỉnh này sẽ giảm từ 12 điểm giao cắt xuống còn 2 giao cắt là hướng về cầu Sài Gòn và cầu Bình Triệu. Để triển khai việc này thì cần nghiên cứu:
Thứ nhất, bố trí tiểu đảo chặn làn: Chỉ cho phép lưu thông một chiều từ nút giao Hàng Xanh - đường Bạch Đằng.
Thứ hai, bố trí đèn tín hiệu ngày nút giao cho hai hướng về cầu Sài Gòn và cầu Bình Triệu.
Thứ ba, mở rộng đường Đinh Bộ Lĩnh (Đoạn từ Bạch Đằng - Điện Biên Phủ): Hiện trạng là bốn làn xe, có thể mở rộng thêm một làn để việc thông thoát xe nhanh hơn và cấm dừng đậu trên đoạn đường này.
Tôn Thất Anh HuyMòn mỏi chờ mở rộng Quốc lộ 13 để chấm dứt cơn ác mộng kẹt xe
'Hết ngập, chỉ mưa rả rích sao Hà Nội vẫn tắc cứng'
Vòng luẩn quẩn 'kẹt xe, đường bé nên phải leo vỉa hè'
Chuyển làn 12 lần dù cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ tắc dài
Nên xử phạt xe máy, ôtô 'rùa bò' cản đường nội thành
'Bốn việc cần làm ngay để Hà Nội, TP HCM hết kẹt xe'
Hai người mâu thuẫn với một nam công nhân vì mở nhạc to đã ra tay khiến nạn nhân tử vong. Một vụ việc đau lòng, bắt đầu từ hành vi bật loa ngoài điện thoại nơi công cộng (xe buýt đưa rước công nhân).
Sau mâu thuẫn vì bật nhạc lớn trên xe buýt, hai bên tiếp tục cự cãi khi xuống xe. Một người bị đuổi đánh, chạy lên xe trốn nhưng vẫn bị tấn công. Trong lúc xô xát, hung thủ dùng vật nhọn đâm nạn nhân tử vong rồi bỏ trốn, sau đó ra đầu thú, vụ việc xảy ra tại Tây Ninh ngày 21/4.
Từ vụ việc này, nhìn rộng ra, tôi thấy trên xe buýt, xe khách giường nằm, quán cà phê, sân bay hay thậm chí trong thang máy, không khó để bắt gặp cảnh nhiều người vô tư xem TikTok, nghe nhạc, gọi video với âm lượng lớn.
Có người cười nói ầm ĩ qua loa ngoài, có người để video chạy liên tục như thể không gian đó là của riêng mình. Những âm thanh chồng chéo, hỗn tạp ấy không chỉ gây khó chịu mà còn bào mòn sự kiên nhẫn của những người xung quanh.
Điều đáng nói là phần lớn những hành vi này không xuất phát từ ác ý. Đơn giản là thói quen, là sự thiếu ý thức về không gian chung. Nhưng chính sự vô tư đó lại là nguồn cơn của nhiều xung đột âm ỉ.
Một lời nhắc nhở có thể bị hiểu thành khiêu khích. Một ánh nhìn khó chịu có thể bị diễn giải thành xúc phạm. Và khi cái tôi cá nhân bị đẩy lên quá cao, mâu thuẫn rất dễ vượt khỏi kiểm soát.
Chúng ta đang sống trong một xã hội ngày càng đông đúc, sự "chung đụng" nơi công cộng giữa người với người xảy ra nhiều hơn bao giờ hết. Chính vì vậy, ranh giới giữa không gian riêng và không gian chung trở nên mong manh hơn bao giờ hết.
Không thể biện minh cho hành vi bạo lực, nhưng cũng không thể xem nhẹ những nguyên nhân dẫn đến nó.
Câu hỏi đặt ra là: Vì sao một hành vi đơn giản như dùng tai nghe lại chưa trở thành thói quen phổ biến? Phải chăng chúng ta chưa được giáo dục đủ về ý thức cộng đồng, hay đơn giản là sự dễ dãi với chính mình đã khiến những chuẩn mực nhỏ bị bỏ qua?
Vấn nạn karaoke 'tra tấn' chưa dẹp bỏ được thật ra có chung nguyên do với sở thích bật loa ngoài điện thoại nơi công cộng.
Vì sao chúng ta cứ tự do làm những điều mình thích mà không hề nghĩ rằng nó xâm phạm tự do, quyền lợi của người khác?
Sau đây là tóm tắt cho câu chuyện viral hôm qua: Một nhóm khách ngồi suốt 10 tiếng nhưng chỉ gọi một ly nước, sau đó bị phụ thu và để lại đánh giá một sao. Câu chuyện nhanh chóng bùng lên tranh cãi: Ai đúng, ai sai?
Trong nhiều năm qua, quán cà phê ở các thành phố lớn không chỉ là nơi uống nước. Đó là nơi học bài, làm việc, gặp gỡ, thậm chí nghỉ ngơi. Một ly cà phê đôi khi "khuyến mãi" đi kèm là vài tiếng sử dụng không gian của quán.
Vấn đề khách ngồi đồng ở quán cà phê xuất hiện từ nhiều năm nay. Ngồi 10 tiếng với một ly nước, mang đồ ăn bên ngoài vào, rời đi vẫn giữ chỗ, quay lại nằm nghỉ... có lẽ đã chạm tới giới hạn chịu đựng của một chủ quán cà phê. Bởi mỗi chiếc bàn trong quán không chỉ là chỗ ngồi, mà còn là doanh thu, là chi phí vận hành, là áp lực thuê mặt bằng, điện nước, nhân sự.
Việc phụ thu 40.000 đồng một người trong trường hợp này không phải là vô lý. Thậm chí, nhiều quán hiện nay đã có quy định rõ: giới hạn thời gian ngồi, yêu cầu gọi thêm nước, hoặc không cho mang đồ ăn từ ngoài vào.
Vấn đề nằm ở chỗ là những quy định đó có được thông báo rõ ràng từ đầu hay không. Nếu khách không được biết trước, việc áp dụng phụ thu dễ tạo cảm giác khó chịu. Ngược lại, nếu quán đã nhắc nhở nhưng không có cách xử lý mềm dẻo, câu chuyện lại chuyển sang xung đột.
Đáng nói hơn, việc quán đăng hình camera lên mạng xã hội đã đẩy mâu thuẫn từ một tình huống dịch vụ thành một cuộc đấu tố công khai. Khi đó, câu chuyện không còn dừng ở đúng sai, mà trở thành cuộc chiến hình ảnh: Ai cũng muốn chứng minh mình là nạn nhân.
Ở chiều ngược lại, cách hành xử của nhóm khách cũng khó có thể xem là hợp lý.
Quán cà phê không phải thư viện miễn phí. Việc mang đồ ăn, nước uống từ ngoài vào, chiếm chỗ cả ngày, thậm chí rời đi vẫn giữ bàn... là những hành vi dễ gây khó chịu, không chỉ với quán mà cả những khách khác.
Đặc biệt, việc để lại đánh giá một sao sau khi xảy ra mâu thuẫn cho thấy một xu hướng đáng lo mà nhiều người đã nói: Dùng đánh giá như "công cụ trả đũa", thay vì phản hồi mang tính xây dựng.
Một xã hội dịch vụ không thể vận hành lành mạnh nếu khách hàng chỉ nhấn mạnh quyền lợi mà bỏ qua trách nhiệm.
Mỗi lần xảy ra một vụ khách ngồi đồng tại quán cà phê, nó lại gây tranh cãi, bởi chúng ta vẫn đang vận hành bằng những luật bất thành văn khi ngồi cà phê. Khoảng trống đó khiến mâu thuẫn dễ phát sinh và khi không có quy trình xử lý rõ ràng, câu chuyện được đem lên mạng xã hội để giành lẽ phải về ai.
Để tránh những tình huống tương tự, điều cần thiết không phải là tranh cãi ai đúng ai sai, mà cần những bộ quy tắc ứng xử cho từng quán cà phê, mà chủ quán phải là người xây dựng nên chúng:
Cần công khai rõ ràng quy định (thời gian ngồi, phụ thu, đồ ăn ngoài...), nhắc nhở khách một cách bình tĩnh, chuyên nghiệp. Hạn chế đưa mâu thuẫn lên mạng khi chưa thực sự cần thiết.
Nếu không có sự điều chỉnh từ cả hai phía, những cuộc khẩu chiến như vậy sẽ còn lặp lại chỉ là ở một quán khác, với những vị khách khác.
