Theo Hãng tin AFP, ngày 9-4, Thủ tướng Nawaf Salam của Lebanon tuyên bố quốc tang, sau khi các cuộc không kích mới nhất của Israel làm rung chuyển nước này và khiến ít nhất 182 người thiệt mạng.
Văn phòng Thủ tướng Lebanon nói rằng ngày 9-4 sẽ là “ngày quốc tang dành cho các nạn nhân thiệt mạng và bị thương trong các cuộc tấn công của Israel nhằm vào hàng trăm dân thường vô tội, không có khả năng tự vệ”, đồng thời ra lệnh đóng cửa các cơ quan công quyền và treo cờ rủ.
Văn phòng của ông Salam cũng cho biết ông đang tiến hành các nỗ lực ngoại giao “nhằm huy động toàn bộ nguồn lực chính trị và ngoại giao của Lebanon để chấm dứt cỗ máy giết chóc của Israel”.
Ngày 8-4, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron cho biết ông đã thúc giục Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian đưa Lebanon vào thỏa thuận ngừng bắn đã đạt được giữa hai bên.
Các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon trong ngày 8-4 khiến 182 người thiệt mạng và 890 người bị thương, theo số liệu ban đầu của Chính phủ Lebanon. Trong đó, thủ đô Beirut hứng chịu các đợt oanh kích dữ dội nhất kể từ khi cuộc chiến giữa Israel và nhóm vũ trang Hezbollah bùng phát đầu tháng 3.
“Tôi đã bày tỏ hy vọng rằng thỏa thuận ngừng bắn sẽ được tất cả các bên tham chiến tôn trọng đầy đủ, trên mọi khu vực đối đầu, gồm cả tại Lebanon” – ông Macron viết trên nền tảng X sau khi trao đổi với hai nhà lãnh đạo.
Ông nêu rõ đây là “điều kiện cần thiết để thỏa thuận ngừng bắn có tính đáng tin cậy và lâu dài”.
Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian khẳng định việc ngừng bắn tại Lebanon là một trong những điều kiện then chốt trong kế hoạch 10 điểm của Cộng hòa Hồi giáo Iran nhằm chấm dứt xung đột ở Trung Đông, theo Hãng tin ISNA.
Ngày 8-4, Mỹ nói rằng Iran phải mở lại eo biển Hormuz “ngay lập tức, nhanh chóng và an toàn”, sau khi rộ lên thông tin tuyến đường thủy chiến lược này vẫn bị đóng cửa dù Mỹ và Iran đã đạt thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần.
Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các phóng viên rằng bất kỳ hành động đóng cửa nào tại eo biển này đều “hoàn toàn không thể chấp nhận”.
“Tôi xin nhắc lại kỳ vọng và yêu cầu của Tổng thống Trump rằng eo biển Hormuz phải được mở lại ngay lập tức, nhanh chóng và an toàn” – bà nêu rõ.
Ngày 8-4, Bahrain cho biết nước này đã mở lại không phận, sau khi Iran và Mỹ đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần. Trước đó, Iraq cũng thông báo mở lại không phận của mình.
Cơ quan hàng không dân dụng nước này thông báo “mở lại không phận trên Vương quốc Bahrain”, trong khi đơn vị vận hành sân bay quốc tế Bahrain, gần thủ đô Manama, “xác nhận việc dần nối lại các chuyến bay”.
Ngày 8-4, Các Tiểu vương quốc Ả Rập thống nhất (UAE) nói rằng Iran phải bồi thường cho những thiệt hại do các cuộc tấn công của Tehran tại vùng Vịnh gây ra, đồng thời cho biết họ đang muốn được làm rõ về việc thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ – Iran sẽ bảo đảm Tehran chấm dứt các hành động thù địch và mở lại eo biển Hormuz như thế nào.
Mỹ và Iran đã đạt được thỏa thuận ngừng bắn kéo dài hai tuần sau hơn một tháng xung đột, nhưng thỏa thuận ngừng bắn này vẫn mong manh khi một số quốc gia Vùng Vịnh, gồm cả UAE, cho biết họ đã bị Tehran tấn công.
Bộ Ngoại giao UAE nói nước này “đang muốn được làm rõ thêm về các điều khoản của thỏa thuận nhằm bảo đảm Iran cam kết đầy đủ việc chấm dứt ngay lập tức mọi hành động thù địch trong khu vực, cũng như việc mở lại hoàn toàn và vô điều kiện đối với eo biển Hormuz”.
Cơ quan này cũng nhấn mạnh các cuộc tấn công của Iran “đòi hỏi lập trường cứng rắn, bao gồm việc bảo đảm Iran phải chịu trách nhiệm đầy đủ đối với các thiệt hại và bồi thường”.
Ngày 8-4, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu tuyên bố nước này vẫn sẵn sàng đối đầu với Iran nếu cần thiết, bất chấp thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ – Iran.
“Xin nói rõ: Chúng tôi vẫn còn những mục tiêu cần hoàn thành và chúng tôi sẽ đạt được chúng, hoặc thông qua thỏa thuận, hoặc thông qua việc nối lại giao tranh” – ông Netanyahu phát biểu trên truyền hình.
Nhà lãnh đạo Israel nêu rõ: “Chúng tôi sẵn sàng quay trở lại chiến đấu bất cứ lúc nào cần thiết. Ngón tay của chúng tôi vẫn đặt trên cò súng. Đây không phải là kết thúc của chiến dịch, mà là một bước trên con đường đạt được tất cả mục tiêu”.
“Iran bước vào giai đoạn tạm ngừng này trong tình trạng yếu hơn bao giờ hết” – ông Netanyahu nhận định.
Ngày 8-4, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf nhận định thỏa thuận ngừng bắn và các cuộc đàm phán với Mỹ hiện nay “không hợp lý”, do những hành động vi phạm kế hoạch 10 điểm của Tehran, bao gồm các cuộc tấn công của Israel tại Lebanon, một chiếc máy bay không người lái xâm nhập không phận Iran, và việc phủ nhận quyền làm giàu uranium của Tehran.
“Sự ngờ vực sâu sắc mang tính lịch sử mà chúng tôi dành cho Mỹ bắt nguồn từ việc nước này liên tục vi phạm mọi cam kết – một khuôn mẫu đáng tiếc đã lặp lại một lần nữa”, ông Ghalibaf đăng trên X, đồng thời liệt kê ba hành động vi phạm đối với đề xuất của Iran.
Ông bình luận: “Hiện nay chính “nền tảng khả thi để tiến hành đàm phán” đã bị vi phạm một cách công khai và rõ ràng, thậm chí ngay trước khi các cuộc đàm phán bắt đầu. Trong tình huống như vậy, một thỏa thuận ngừng bắn song phương hoặc các cuộc đàm phán là điều không hợp lý”.
Ngày 8-4, Nhà Trắng cho biết ông Trump sẽ tiếp tục thảo luận với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu về ý tưởng đưa Lebanon vào thỏa thuận ngừng bắn trong cuộc xung đột ở Trung Đông.
“Tôi chắc chắn rằng vấn đề này sẽ tiếp tục được thảo luận giữa Tổng thống Trump và Thủ tướng Netanyahu” – Thư ký báo chí Nhà Trắng Karoline Leavitt nói với các phóng viên.
Theo Hãng tin Reuters, ngày 3-5, Washington và Tehran tiếp tục đấu khẩu dữ dội giữa lúc đàm phán hòa bình bế tắc.
Trong thông cáo chính thức, Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố Mỹ đang đứng trước hai lựa chọn: hoặc "một chiến dịch quân sự bất khả thi", hoặc "một thỏa thuận tồi" với Tehran.
Lực lượng này đồng thời nhấn mạnh "phạm vi ra quyết định của Mỹ đã thu hẹp lại".
Trước đó, ngày 2-5, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Kazem Gharibabadi khẳng định "quả bóng đang ở phía Mỹ" và Washington phải chọn giữa "con đường ngoại giao hoặc tiếp tục cách tiếp cận đối đầu".
Theo ông Gharibabadi, Iran "đã sẵn sàng cho cả hai con đường".
Đáp lại những lời cảnh báo trên, ông Trump cho biết trên mạng xã hội Truth Social rằng ông sẽ sớm xem xét kế hoạch Iran vừa gửi sang.
Tuy nhiên, ông nhấn mạnh: "Tôi không thể tưởng tượng nổi nó có thể được chấp nhận. Iran chưa phải trả cái giá đủ lớn cho những gì họ đã làm trong 47 năm qua".
Cũng trong ngày 3-5, ông Mohsen Rezaei - cố vấn quân sự cho Lãnh tụ tối cao Iran Mojtaba Khamenei - viết trên X rằng các lực lượng nước này sẵn sàng đánh chìm tàu chiến Mỹ.
Ông Rezaei cảnh báo: "Hãy chuẩn bị đối mặt với một nghĩa địa của tàu sân bay và lực lượng các ngươi".
Ngày 3-5, quân đội Israel (IDF) phát cảnh báo khẩn, yêu cầu cư dân của 11 thị trấn và làng ở miền Nam Lebanon rời khỏi nhà, di chuyển ít nhất 1.000m tới khu vực trống.
Theo Reuters, Tel Aviv cáo buộc lực lượng Hezbollah đã vi phạm lệnh ngừng bắn. Do đó, Israel cần tiến hành các chiến dịch chống lại lực lượng này. IDF đồng thời cảnh báo bất kỳ ai ở gần các tay súng hoặc cơ sở của Hezbollah đều có nguy cơ bị tấn công.
Những tuyên bố trên trực tiếp đe dọa đến lệnh ngừng bắn mong manh giữa Israel và Hezbollah.
Thực tế dù đã có lệnh ngừng bắn, Israel và Hezbollah vẫn thường xuyên cáo buộc nhau vi phạm và tiến hành những cuộc tấn công hạn chế vào nhau. Tuy nhiên đến nay, lệnh ngừng bắn chưa sụp đổ hoàn toàn.
Nếu lệnh ngừng bắn chính thức bị phá vỡ, tiến trình đàm phán Mỹ - Iran, vốn đang bế tắc, hoàn toàn có thể bị đình trệ hơn. Tehran đã nhiều lần nhấn mạnh các cuộc đàm phán với Washington không thể tiếp tục nếu lệnh ngừng bắn ở Lebanon không được duy trì.
Trong đề xuất hòa bình 14 điểm vừa gửi cho Mỹ, Iran cũng nêu rõ việc "kết thúc chiến tranh trên mọi mặt trận, bao gồm Lebanon" là một yêu cầu chính.
Ngày 3-5, Ngoại trưởng Đức Johann Wadephul điện đàm với người đồng cấp Iran Abbas Araghchi. Ông đã yêu cầu Iran mở lại eo biển Hormuz và từ bỏ chương trình vũ khí hạt nhân.
Ông Wadephul viết trên X: "Tôi nhấn mạnh rằng Đức ủng hộ giải pháp đàm phán. Là một đồng minh thân cận của Mỹ, chúng tôi chia sẻ cùng mục tiêu: Iran phải hoàn toàn từ bỏ vũ khí hạt nhân và ngay lập tức mở lại eo biển Hormuz".
Cuộc điện đàm diễn ra trong bối cảnh Berlin nỗ lực hạ nhiệt căng thẳng giữa ông Trump và Thủ tướng Đức Friedrich Merz.
Ngày 27-4, ông Merz tuyên bố Iran đang "làm bẽ mặt" Washington tại bàn đàm phán, kéo theo loạt phản ứng giận dữ từ Washington.
Mỹ sau đó thông báo điều chuyển 5.000 binh sĩ khỏi các căn cứ quân sự ở Đức. Ông Trump cũng tuyên bố thuế quan của Mỹ với ô tô và xe tải nhập từ Liên minh châu Âu (EU) sẽ tăng từ 15% lên 25% trong những ngày tới.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm hôm nay tiếp Thủ tướng Slovakia Robert Fico tại Phủ Chủ tịch, nhấn mạnh Việt Nam luôn trân trọng, ghi nhớ và chân thành cảm ơn sự giúp đỡ quý báu, hiệu quả cả về vật chất, tinh thần mà nhân dân Slovakia dành cho Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng đất nước, theo Bộ Ngoại giao.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho hay Việt Nam nhất quán coi trọng và mong muốn làm sâu sắc hơn nữa quan hệ với Slovakia, đồng thời bày tỏ hài lòng khi hai nước nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược.
Thủ tướng Fico cho hay cá nhân ông có tình cảm rất đặc biệt với đất nước và con người Việt Nam, luôn trân trọng dân tộc Việt Nam anh hùng trong đấu tranh giải phóng dân tộc và một Việt Nam vô cùng năng động trong phát triển kinh tế - xã hội cũng như hội nhập quốc tế, nhất là chính sách đối ngoại đúng đắn của Việt Nam trong bối cảnh tình hình thế giới diễn biến hết sức phức tạp hiện nay.
Thủ tướng cho biết Việt Nam luôn là nguồn cảm hứng để Slovakia học hỏi kinh nghiệm trong phát triển, hội nhập quốc tế và khu vực, nhấn mạnh Slovakia luôn coi Việt Nam là đối tác quan trọng nhất tại Đông Nam Á và một trong ba đối tác lớn nhất tại châu Á.
Thủ tướng Slovakia cho hay sẽ phối hợp chặt chẽ với Việt Nam để triển khai ngay các thỏa thuận đạt được, đặc biệt trong những lĩnh vực mang tính đột phá như kinh tế - thương mại, khoa học - kỹ thuật, quốc phòng - an ninh, công nghiệp, năng lượng tái tạo, du lịch, nông nghiệp công nghệ cao và AI.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu một số định hướng lớn để hai bên triển khai, trong đó có tăng cường tin cậy chính trị, đưa hợp tác kinh tế - thương mại, đầu tư trở thành trụ cột chính của hợp tác.
Hai bên chú trọng thành lập các dự án "hải đăng" ở lĩnh vực công nghiệp ôtô, năng lượng tái tạo, công nghệ cao, chuyển đổi số và công nghệ thông tin, đào tạo nhân lực chất lượng cao, tăng cường hợp tác lao động và mở rộng hợp tác địa phương. Hai nước cần tận dụng tối đa vị trí cửa ngõ để tiếp cận thị trường ASEAN và EU.
Trao đổi về các vấn đề khu vực và quốc tế, hai bên nhấn mạnh về tầm quan trọng của việc tuân thủ luật pháp quốc tế, tôn trọng Hiến chương Liên Hợp Quốc và nguyên tắc cơ bản của quan hệ quốc tế, thúc đẩy giải quyết các tranh chấp bằng biện pháp hòa bình trên cơ sở đối thoại, hợp tác và tôn trọng lẫn nhau, qua đó góp phần duy trì môi trường hòa bình, ổn định, tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển bền vững, thịnh vượng của các quốc gia.
Việt Nam - Slovakia nhấn mạnh tầm quan trọng của giao lưu nhân dân, coi đây là nền tảng vững chắc và động lực quan trọng để tăng cường hiểu biết lẫn nhau, thắt chặt tình hữu nghị truyền thống và củng cố quan hệ hợp tác toàn diện giữa hai nước.
Thủ tướng Fico và Thủ tướng Lê Minh Hưng sáng nay hội đàm tại trụ sở chính phủ, sau đó chứng kiến lễ trao 6 văn kiện hợp tác giữa hai nước trong nhiều lĩnh vực, trong đó có công nghiệp quốc phòng, ngoại giao, văn hóa, năng lượng nguyên tử. Hai Thủ tướng cũng thông qua Tuyên bố chung về nâng cấp quan hệ Việt Nam - Slovakia lên Đối tác Chiến lược.
"Sẽ là chính xác nếu nói rằng chúng tôi đã đạt được kết luận đối với phần lớn các vấn đề đang được thảo luận. Tuy nhiên, nếu bảo rằng điều này đồng nghĩa với việc việc ký kết một thỏa thuận đã cận kề, thì không ai có thể đưa ra lời khẳng định như vậy", người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei ngày 25/5 cho biết.
Ông Baghaei nói thêm, Iran đang đàm phán về việc chấm dứt xung đột chứ không thảo luận về các vấn đề hạt nhân ở thời điểm hiện tại. Ông cũng nhắc lại rằng những thay đổi trong lập trường của các quan chức Mỹ đang gây ra nhiều trở ngại cho bất kỳ thỏa thuận nào.
Đây là bình luận chính thức đầu tiên của Iran sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump cuối ngày 23/5 thông báo thỏa thuận hòa bình tiềm năng với Iran “phần lớn đã đàm phán xong”.
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio hôm 24/5 cho biết, một thỏa thuận nhằm chấm dứt xung đột với Iran có thể sẽ thành hình "ngay hôm nay”. Tuy nhiên, không lâu sau đó, Tổng thống Trump cho biết, ông đã chỉ đạo đoàn đàm phán của Mỹ không vội ký thỏa thuận với Iran vì “thời gian đang đứng về phía chúng ta”.
Các nguồn tin cho hay, theo dự thảo thỏa thuận đình chiến giữa Mỹ và Iran, 2 bên sẽ gia hạn ngừng bắn 60 ngày. Trong thời gian này, eo biển Hormuz sẽ được mở cửa trở lại, Iran sẽ có thể tự do bán dầu và các cuộc đàm phán sẽ được tiến hành nhằm hạn chế chương trình hạt nhân của Iran.
Đổi lại, Mỹ sẽ dỡ bỏ lệnh phong tỏa đối với các cảng biển của Iran và ban hành một số lệnh miễn trừ trừng phạt để cho phép Iran tự do bán dầu.
Bản dự thảo thỏa thuận cũng bao gồm các cam kết từ phía Iran về việc không bao giờ theo đuổi vũ khí hạt nhân, đồng thời tiến hành đàm phán về việc đình chỉ chương trình làm giàu uranium và loại bỏ kho dự trữ uranium đã được làm giàu ở cấp độ cao của nước này.
Thế tiến thoái lưỡng nan của ông Trump
Khi có thêm nhiều chi tiết của một thỏa thuận tiềm năng được tiết lộ, ông Trump sẽ phải đối mặt với một vài câu hỏi quan trọng. Thứ nhất, liệu thỏa thuận cuối cùng của ông có chặt chẽ hơn thỏa thuận với Iran năm 2015 dưới thời cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama không? Thứ hai, liệu việc ông Trump hủy bỏ thỏa thuận đó có đưa Mỹ vào một vị thế tốt hơn đối với Iran hay không?
Tổng thống Donald Trump đã nhiều lần tuyên bố rằng một thỏa thuận nhằm chấm dứt cuộc xung đột do chính ông lựa chọn để chống lại Iran đang đến rất gần. Tuy nhiên, mỗi lần như vậy, những dự đoán của ông đều hóa ra chỉ là hy vọng.
Những chi tiết đang dần lộ diện về một thỏa thuận tiềm năng với Iran cho thấy các điều khoản của một thỏa thuận hòa bình có thể nằm ngoài khả năng của ông Trump trong việc biến nó thành một chiến thắng vang dội.
Cuối cùng, Mỹ có thể giải băng một số tài sản của Iran và từng bước dỡ bỏ lệnh phong tỏa để thuyết phục Iran mở cửa lại eo biển Hormuz.
Trong khi đó, khoảng thời gian đề xuất 60 ngày để đàm phán nhằm giải quyết các rào cản còn lại đối với việc làm giàu uranium của Iran dường như cũng khá gấp rút nếu xét đến tính chất phức tạp của vấn đề. Lịch sử cho thấy Iran muốn kéo Mỹ vào một giai đoạn ngoại giao kéo dài và không đi đến kết quả nào trong nhiều tháng hoặc nhiều năm.
Mỹ và Israel đã coi việc loại bỏ các kho chứa uranium làm giàu ở mức độ cao của Iran là một mục tiêu then chốt. Tuy nhiên, những thương vong có thể xảy ra từ một nỗ lực nhằm thu giữ số vật liệu đó bằng vũ lực là quá lớn, trong khi những nhượng bộ mà Iran sẽ yêu cầu để bàn giao số vật liệu đó thông qua con đường ngoại giao có khả năng sẽ rất cao.
