Trung Quốc đang đối mặt với một trong những thách thức y tế nghiêm trọng nhất lịch sử hiện đại: sự gia tăng nhanh chóng của bệnh Alzheimer và các dạng sa sút trí tuệ. Tính đến nay, nước này có hơn 16 triệu bệnh nhân, chiếm gần 30% tổng số ca toàn cầu, theo tờ South China Morning Post ngày 27.4. Con số này được dự báo tiếp tục tăng mạnh trong những thập niên tới.
Các ước tính cho thấy số bệnh nhân Alzheimer tại Trung Quốc có thể đạt 19,1 triệu vào năm 2030 và 27,6 triệu vào 2050. Một nghiên cứu đăng trên tạp chí khoa học PLOS One gần đây thậm chí cho rằng con số này có thể vượt 60 triệu, thậm chí hơn 100 triệu người vào giữa thế kỷ 21.
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở cấu trúc dân số tại Trung Quốc đang thay đổi nhanh chóng. Đến cuối năm 2023, Trung Quốc có gần 297 triệu người từ 60 tuổi trở lên, tương đương hơn 21% dân số. Con số này dự kiến vượt 400 triệu vào năm 2035 – xấp xỉ tổng dân số của Anh và Mỹ cộng lại, theo Reuters. Tuổi thọ tăng, trong khi tỷ lệ sinh giảm khiến số người phụ thuộc ngày càng lớn, kéo theo áp lực lên hệ thống y tế và an sinh.
Trong bối cảnh đó, Alzheimer không chỉ là vấn đề y tế mà còn là thách thức kinh tế – xã hội. Khoảng 70% bệnh nhân hiện được chăm sóc tại nhà, trong khi lực lượng chăm sóc chuyên nghiệp còn thiếu hụt, khiến gánh nặng dồn lên các gia đình.
Trước áp lực này, Trung Quốc đã phát động một “cuộc chiến” chống bệnh Alzheimer mang tính hệ thống. Về chính sách, Trung Quốc ban hành Kế hoạch hành động quốc gia về giải quyết chứng mất trí nhớ ở người cao tuổi (giai đoạn 2024 – 2030), hướng tới xây dựng một hệ thống toàn diện từ phòng ngừa, sàng lọc đến điều trị và chăm sóc, theo Tân Hoa xã. Các địa phương được yêu cầu triển khai sàng lọc nhận thức cho người từ 65 tuổi trở lên nhằm phát hiện sớm và can thiệp kịp thời.
Hệ thống chăm sóc cũng được mở rộng mạnh mẽ. Đến năm 2030, hơn 50% cơ sở dưỡng lão dự kiến có đơn vị chuyên biệt cho bệnh nhân sa sút trí tuệ, đồng thời khoảng 15 triệu nhân sự chăm sóc sẽ được đào tạo. Các mô hình chăm sóc tại nhà, cộng đồng và cơ sở y tế được kết hợp nhằm giảm tải cho gia đình, theo China Daily.
Ở lĩnh vực khoa học, Trung Quốc đang tăng tốc đáng kể. Số thử nghiệm lâm sàng về Alzheimer đã tăng từ 9 vào năm 2021 lên hơn 100 vào 2024. Nước này hiện đứng thứ 2 thế giới về số lượng công trình nghiên cứu trong lĩnh vực này. Song song đó, các công ty công nghệ sinh học và viện khoa học hàng đầu Trung Quốc đang chạy đua phát triển 4 loại thuốc mới nhằm ngăn chặn khủng hoảng y tế công cộng và giảm phụ thuộc vào các liệu pháp đắt đỏ hiện có, theo South China Morning Post.
Ngoài ra, Trung Quốc cũng đầu tư vào công nghệ chẩn đoán sớm. Các xét nghiệm máu mới có thể phát hiện nguy cơ Alzheimer trước 10 – 15 năm khi triệu chứng xuất hiện, trong khi các ngân hàng dữ liệu sinh học giúp xác định các biến thể gien đặc thù của người châu Á, theo Reuters.
Dù vẫn tồn tại những thách thức về chất lượng nghiên cứu, chia sẻ dữ liệu và tiêu chuẩn khoa học, nhiều chuyên gia quốc tế cho rằng Trung Quốc đang nổi lên như một trung tâm nghiên cứu Alzheimer mới. Tiến sĩ John Hardy từ Viện Nghiên cứu sa sút trí tuệ Anh nhận định: “Trong khi môi trường nghiên cứu của Mỹ có phần khép kín, Trung Quốc đang trở thành một trung tâm lớn cho nghiên cứu sa sút trí tuệ toàn cầu”.
Cảnh sát Singapore ngày 15/5 cảnh báo đường dây lừa đảo nhằm vào các doanh nhân từng giao dịch với các quan chức chính phủ Singapore. Một nạn nhân đã bị lừa 4,9 triệu đôla Singapore (3,8 triệu USD) sau khi nhận được tin nhắn qua ứng dụng WhatsApp có hình Thư ký Nội các Wong Hong Kuan.
Kẻ giả mạo yêu cầu doanh nhân tham gia cuộc họp có mặt Thủ tướng Lawrence Wong, đồng thời nhận được email từ Thư ký Nội các về hỗ trợ tài chính khẩn cấp cho chính phủ do tình hình eo biển Hormuz.
"Email này bao gồm một văn bản giả thư bảo lãnh do chính phủ ban hành, có chữ ký của Thủ tướng Wong, trong đó nêu rõ rằng chính phủ Singapore sẽ hoàn trả số tiền trong vòng 15 ngày làm việc", cảnh sát Singapore cho hay.
Sau cuộc họp, một kẻ lừa đảo đã giả danh luật sư liên hệ riêng với nạn nhân để thuyết phục chuyển tiền. Nạn nhân đã chuyển hàng triệu USD thông qua loạt giao dịch vào tài khoản mang tên doanh nghiệp do nhóm lừa đảo cung cấp. Chuyển tiền xong, nạn nhân mới cảm thấy bất thường và lập tức liên hệ với Thư ký Nội các hôm 14/5. Lúc này, ông mới phát hiện ra mình đã bị lừa.
Cảnh sát Singapore ngày 16/5 cho biết đã thu thập được video cuộc họp trực tuyến qua Zoom liên quan tới vụ lừa đảo. Cuộc họp này được dàn dựng hoàn toàn bằng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) tạo ra các hình ảnh, âm thanh giả nhưng trông như thật (deepfake).
Video hiển thị hình ảnh ông Wong, Tổng thống Tharman Shanmugaratnam, Bộ trưởng Văn phòng Thủ tướng Indranee Rajah cùng các đại diện đến từ Ngân hàng trung ương Singapore.
Trong video còn xuất hiện các quan chức chính phủ nước ngoài như Ngoại trưởng Canada, Cố vấn ngoại giao cấp cao của Tổng thống Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), cùng các đại diện thuộc khối tư nhân như tập đoàn tài chính BlackRock và Trung tâm Tài chính Quốc tế Dubai.
"Nạn nhân được giới thiệu tham gia cuộc họp với tư cách là một trong những đại diện thuộc khu vực tư nhân", cảnh sát Singapore cho hay. "Cuộc họp trực tuyến sau đó diễn ra với phần báo cáo ngắn từ các quan chức chính phủ về tình hình eo biển Hormuz, kết thúc bằng một video Deepfake quay cảnh Thủ tướng Lawrence Wong phát biểu bế mạc, trong đó ghi nhận sự hiện diện của nạn nhân tại buổi họp".
Cảnh sát Singapore nhận định có nguy cơ xuất hiện thêm nhiều trường hợp tương tự và khuyến cáo người dân nâng cao tinh thần cảnh giác, đặc biệt thận trọng khi liên lạc qua nền tảng trực tuyến.
"Các sản phẩm giả mạo bằng AI Deepfake ngày càng tinh vi, khiến việc phân biệt giữa nội dung thật và giả trở nên vô cùng khó khăn", cảnh sát Singapore nhấn mạnh.
Một nhân viên vệ sinh và một bảo vệ tại khu chung cư ở Bắc Kinh đang làm việc dưới mặt đất thì nghe thấy tiếng kêu cứu vọng xuống từ trên cao hôm 1/4. Ngước lên nhìn, họ phát hiện một cụ bà đang bám vào hệ thống rào chắn bảo vệ điều hòa ở tầng 26.
Họ lập tức gọi cứu hộ và nhắc cụ giữ nguyên vị trí chờ người đến cứu. Tuy nhiên, cụ bà vẫn tiếp tục leo xuống đến khi kiệt sức và dừng lại ở tầng 21, cách mặt đất khoảng 50 m.
Lúc này, lực lượng cứu hỏa đã có mặt tại hiện trường và tiến hành giải cứu. Họ buộc dây vào người cụ bà, cắt song sắt để tạo khoảng trống cho cụ bà ngồi nghỉ trên dàn nóng điều hòa, cung cấp áo khoác và nước uống.
Sau khi để bà nghỉ ngơi 20 phút, họ dùng cáng tạo thành cầu nối giữa bệ dàn nóng điều hòa và cửa sổ của căn hộ tầng 21, rồi nhoài người ra ngoài để đưa cụ bà vào bên trong. Cụ không bị thương, chỉ cảm thấy kiệt sức và sợ hãi.
Cụ cho hay sống một mình trong căn hộ ở tầng 27 và vô tình khóa cửa nhốt mình trong phòng ngủ, trong khi điện thoại để ở phòng khách. Cụ quyết định bám rào chắn điều hòa để leo xuống. Người thân của cụ bà đã vội vàng chạy đến sau khi được báo tin và cảm ơn lực lượng cứu hỏa.
Video về sự việc thu hút hơn 4 triệu lượt xem trên một nền tảng mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều người thán phục sức mạnh thể chất và ý chí của cụ, đặt cho cụ biệt danh "bà ngoại siêu nhân" và "phiên bản bà ngoại của Alex Honnold". Honnold là nhà leo núi tự do nổi tiếng, người gần đây đã chinh phục tòa nhà chọc trời Đài Bắc 101 cao 508 m mà không cần buộc dây hay thiết bị an toàn.
"Người sinh năm 89 không dám leo xuống từ tầng 27, nhưng một cụ bà 89 tuổi đã dám làm điều đó", một người bình luận.
Trong đoàn, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch NVIDIA Jensen Huang, tỉ phú Elon Musk (Tesla), nhà lãnh đạo Apple Tim Cook cùng nhiều lãnh đạo các tập đoàn lớn của Mỹ cũng tháp tùng chủ nhân Nhà Trắng đến Trung Quốc.
Bloomberg đưa tin thương vụ bán 500 máy bay Boeing 737 Max, một trong những đơn hàng lớn nhất lịch sử của Boeing, dự kiến sẽ được công bố trong chuyến thăm. Tổng thống Trump và Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình sẽ thảo luận việc thành lập một hội đồng thương mại mới để điều phối danh sách các mặt hàng Mỹ mà Trung Quốc nên mua và ngược lại. Vấn đề kiểm soát đất hiếm được cho là cũng nằm trong chương trình nghị sự giữa hai nhà lãnh đạo. Và hai bên dường như sẽ thảo luận về khả năng gia hạn thời gian tạm dừng thương chiến Mỹ - Trung, vốn đạt được trong cuộc gặp của hai nhà lãnh đạo tại Hàn Quốc hồi tháng 10 năm ngoái.
Vấn đề Đài Loan cũng trở thành một tâm điểm mà giới quan sát chú ý với câu hỏi liệu sự ủng hộ của Washington đối với Đài Bắc có giảm đi nếu Mỹ và Trung Quốc đạt một số thỏa thuận. Trước khi đến Bắc Kinh, ông Trump từng tiết lộ sẽ trao đổi với ông Tập về các hợp đồng chuyển giao vũ khí Mỹ cho Đài Bắc. Đây là động thái hoàn toàn khác với quan điểm trước đó của các đời tổng thống Mỹ rằng Washington sẽ không tham vấn Bắc Kinh về vấn đề hỗ trợ Đài Loan.
Thêm một trọng tâm khác của chuyến thăm sẽ là trí thông minh nhân tạo (AI), khi cả hai nước đều đối mặt những lời kêu gọi hãy hợp tác liên quan hệ thống các tiêu chuẩn và cơ chế an ninh nhằm bảo đảm an toàn cho người dùng khi sử dụng công nghệ này trên toàn cầu.
Hôm qua, Bộ Ngoại giao Trung Quốc cho biết "hoan nghênh" chuyến thăm của ông Trump và khẳng định "Trung Quốc sẵn sàng hợp tác với Mỹ để mở rộng hợp tác và lèo lái những bất đồng". An ninh đã được đặc biệt siết chặt tại Bắc Kinh trước chuyến thăm. AFP đưa tin cảnh sát được triển khai tại các nút giao thông lớn của thành phố và phía an ninh áp dụng các biện pháp kiểm tra trên hệ thống tàu điện ngầm của thủ đô.
Theo Tân Hoa xã, lịch trình cuộc gặp thượng đỉnh bao gồm lễ đón chính thức, những cuộc gặp riêng giữa hai nhà lãnh đạo và chuyến tham quan Thiên Đàn, quần thể đền thờ tế trời cổ đại lớn nhất Trung Quốc ở quận Đông Thành của Bắc Kinh. Ông Trump sẽ tham dự quốc yến vào chiều tối 14.5, kế đến là dùng trà và bữa trưa kết hợp làm việc với ông Tập vào ngày 15.5 trước khi về nước.
Trước khi lên máy bay đến Trung Quốc, ông Trump nói rằng có vẻ như không cần sự hỗ trợ của Bắc Kinh để chấm dứt cuộc xung đột với Iran cũng như nới lỏng sự kiểm soát của chính quyền Tehran đối với eo biển Hormuz.
