Sau khi nốc cạn vò rượu, vị “cao thủ túy quyền” bắt đầu lảo đảo, bước chân xiêu vẹo, nhưng quyền pháp cũng trở nên biến hóa khôn lường. Đó là điều khán giả thường xuyên thấy qua những bộ phim võ thuật Trung Quốc.
Từ nhân vật Tô Khất Nhi của Châu Tinh Trì cho đến Thành Long trong Drunken Master. Hay gần gũi hơn nữa là Võ Tòng, Lỗ Trí Thâm trong Thủy Hử, cho đến cả những giai thoại về Lý Bạch, Bát Tiên…, túy quyền trở thành một biểu tượng của nét lãng tử, sự phóng túng trong võ thuật Trung Hoa.
Nhưng sự thật lịch sử lại khác: túy quyền có thật. Nhưng trong tập luyện nghiêm túc, việc uống rượu gần như là điều cấm kỵ.
Về mặt thuật ngữ, túy quyền (Zui Quan) thường được dịch là “quyền say” hay “drunken boxing”. Đây không phải một môn phái độc lập duy nhất, mà là nhóm kỹ thuật xuất hiện trong nhiều hệ võ cổ truyền Trung Quốc.
Điểm chung là người tập mô phỏng dáng vẻ say xỉn: bước chân xiêu vẹo, thân người nghiêng ngả, nhịp điệu rối loạn, tay co lại như đang cầm chén rượu.
Tuy nhiên, tất cả đều nằm trong kiểm soát. Chuyên trang võ thuật Charming China mô tả cốt lõi của túy quyền là dùng chuyển động thất thường để che giấu ý đồ tấn công, khiến đối thủ khó đoán hướng ra đòn.
Nguồn gốc của túy quyền không có một “ông tổ” duy nhất được giới sử học xác nhận. Nhiều nhánh truyền thừa cho rằng phong cách này chịu ảnh hưởng của Thiếu Lâm Tự, nơi các bài quyền kết hợp thân pháp né tránh, ngã lăn và phản kích được phát triển thành hệ thống.
Một tuyến giai thoại khác gắn túy quyền với truyền thuyết Bát Tiên trong Đạo giáo, khi tám vị tiên mang tám dáng say khác nhau để biểu trưng cho sự tự do và biến hóa.
Trong dân gian Hoa Nam, đặc biệt tại Quảng Đông, túy quyền còn gắn với nhân vật huyền thoại Tô Khất Nhi. Hình tượng ăn mày cao thủ ngoài say trong tỉnh, lấy vẻ nhếch nhác để che giấu công phu thượng thừa.
Tô Khất Nhi khó kiểm chứng hoàn toàn về mặt lịch sử, nhưng ảnh hưởng của nhân vật này với văn hóa võ hiệp là rất lớn. Điện ảnh Hong Kong sau đó đưa hình tượng ấy lên màn bạc, khiến nhiều thế hệ mặc định rằng túy quyền phải đi cùng hồ rượu và men say.
Bước ngoặt lớn nhất đến năm 1978, khi Thành Long đóng vai Hoàng Phi Hồng trong Drunken Master. Bộ phim pha trộn võ thuật, hài slapstick và tinh thần nổi loạn tuổi trẻ, tạo ra hiện tượng toàn châu Á rồi lan ra thế giới.
Từ đây, túy quyền trở thành biểu tượng đại chúng. Tuy nhiên, nhiều nhà nghiên cứu điện ảnh và võ thuật đều chỉ ra rằng yếu tố “uống càng nhiều đánh càng hay” chủ yếu là thủ pháp điện ảnh nhằm tăng tính giải trí.
Sự thật chuyên môn lại khác xa hoàn toàn hình tượng phim ảnh. Rượu làm giảm phản xạ thần kinh, suy yếu khả năng giữ thăng bằng, giảm tốc độ ra quyết định và tăng nguy cơ chấn thương. Với bất kỳ môn đối kháng nào, đó đều là bất lợi.
Hãng tin AFP trong phóng sự về những người luyện túy quyền tại Trung Quốc từng dẫn lời võ sư Lưu Húc Lương: người tập “trông như say nhưng thực ra rất tỉnh táo”, các động tác tưởng hỗn loạn nhưng được kiểm soát chặt chẽ.
Nói cách khác, túy quyền không khuyến khích say thật, mà yêu cầu mức tỉnh táo cao hơn bình thường. Người tập phải giữ trọng tâm trong lúc giả mất trọng tâm, phải nhìn rõ trong khi biểu diễn vẻ lờ đờ, phải tính được khoảng cách dù thân pháp có vẻ ngẫu hứng.
Đây là lý do nhiều võ sư xem túy quyền là một trong những bài khó của kung fu, đòi hỏi lưng hông linh hoạt, cổ chân khỏe, khả năng phối hợp tay mắt tốt và cảm giác cơ thể tinh tế.
Và để so sánh với một số môn võ khác, luyện túy quyền cảng cần phải tỉnh táo, phải vững vàng tuyệt đối. Việc có men rượu là điều cấm kỵ.
Về thực chiến, túy quyền tuy không đến mức là môn võ “chuyển bại thành thắng” vào những lúc khẩn yếu quan đầu, nhưng vẫn có giá trị rõ rệt.
Các kỹ thuật giả sơ hở để nhử đòn, đổi nhịp tấn công, hạ thấp người bất ngờ rồi phản công từ góc lạ đều có thể ứng dụng trong giao đấu.
Một số động tác lắc vai, đổi trục, ngả người né đòn cũng tương đồng với nguyên lý đánh lừa nhịp trong boxing hay sanda hiện đại. Dĩ nhiên, phần nhào lộn, ngã lăn cầu kỳ thường phù hợp biểu diễn hơn là thi đấu đối kháng.
Ngày nay, túy quyền tồn tại chủ yếu trong wushu biểu diễn, các trường võ cổ truyền và điện ảnh. Số võ sinh không nhiều như Thái Cực quyền hay Vịnh Xuân quyền, nhưng sức ảnh hưởng văn hóa lại vượt xa quy mô cộng đồng tập luyện.
Túy quyền vì thế là nghịch lý thú vị của võ học Trung Hoa. Đây là trường phái võ thuật có thật, có bề dày lịch sử và kỹ thuật hẳn hòi. Nhưng điều nổi tiếng nhất về túy quyền – càng uống rượu càng biến hóa, mạnh mẽ – lại chỉ mãi mãi là giai thoại.
Trước giờ bóng lăn tại sân NRG ở Houston (Mỹ), phần lớn sự chú ý đều đổ dồn về Cristiano Ronaldo. Sau màn trình diễn chói sáng của Lionel Messi trước Algeria, người hâm mộ chờ đợi siêu sao 41 tuổi sẽ có lời đáp trả bằng một trận đấu bùng nổ trước CHDC Congo, đội tuyển trở lại World Cup sau hơn nửa thế kỷ vắng bóng.
Nhưng sau 90 phút, cái tên được nhắc đến nhiều nhất lại không phải Ronaldo. Thay vào đó, Yoane Wissa - tiền đạo không nhận được nhiều sự chú ý trước trận bất ngờ nổi danh khi ghi bàn lịch sử, giúp CHDC Congo cầm hòa Bồ Đào Nha.
Phút bù giờ cuối hiệp một, từ đường tạt bóng của Arthur Masuaku, Wissa bật cao đánh đầu hiểm hóc hạ gục thủ môn Diogo Costa, đưa trận đấu trở lại vạch xuất phát 1-1. Đó không chỉ là bàn thắng giúp CHDC Congo giành điểm trước một ứng viên vô địch, mà còn là pha lập công đầu tiên của quốc gia Trung Phi này trong lịch sử World Cup.
Khoảnh khắc ấy khiến sân vận động NRG như bùng nổ. Wissa cùng các đồng đội nhảy điệu ăn mừng “Fimbu”, trong khi hàng triệu người Congo trên khắp thế giới hòa chung niềm vui sau 52 năm chờ đợi.
Ít ai biết rằng phía sau nụ cười rạng rỡ ấy là một hành trình đầy đau đớn.
Sinh ra tại Pháp nhưng lựa chọn khoác áo CHDC Congo, Wissa từng gây dựng tên tuổi trong màu áo Lorient rồi Brentford trước khi gia nhập Newcastle United ở mùa giải 2025 - 2026 với mức phí chuyển nhượng lên tới 50 triệu bảng. Tuy nhiên, mùa giải đầu tiên tại sân St James' Park lại trở thành quãng thời gian đáng quên với tiền đạo 29 tuổi khi anh liên tục vật lộn với chấn thương và chỉ ghi được 1 bàn tại Ngoại hạng Anh.
Dù vậy, khó khăn trên sân cỏ vẫn chưa phải thử thách lớn nhất trong cuộc đời Wissa.
Năm 2021, khi đang khoác áo Brentford, anh trở thành nạn nhân của một vụ tấn công bằng a xít. Chân sút người Congo bị bỏng mặt, tổn thương mắt và phải trải qua nhiều cuộc phẫu thuật. Có thời điểm, tương lai của anh với bóng đá chuyên nghiệp bị đặt dấu hỏi lớn.
Trong giai đoạn đen tối đó, Wissa nhận được sự động viên lớn từ gia đình, đặc biệt là người vợ Kahina. Chính sự đồng hành của những người thân đã giúp anh vượt qua cú sốc tâm lý, kiên trì điều trị và từng bước trở lại sân cỏ.
“Tôi đã nghĩ rất nhiều về việc liệu mình có còn có thể chơi bóng hay không. Nhưng gia đình luôn ở bên cạnh và cho tôi niềm tin để tiếp tục”, Wissa từng chia sẻ.
Niềm tin ấy tiếp tục được HLV Sébastien Desabre trao gửi. Bất chấp phong độ không như mong đợi ở Newcastle, chiến lược gia người Pháp vẫn đặt Wissa vào vị trí trung phong trong ngày CHDC Congo tái xuất World Cup. Và ông đã được đền đáp xứng đáng.
Trong suốt trận đấu với Bồ Đào Nha, đội bóng châu Phi lép vế hoàn toàn về thời lượng kiểm soát bóng nhưng không hề nao núng. Ngay cả khi Joao Neves mở tỷ số từ rất sớm, “Những chú báo” vẫn kiên cường chiến đấu, không để ký ức đau buồn của thất bại 0-9 trước Nam Tư năm 1974 ám ảnh.
Người kết thúc hành trình 52 năm chờ đợi ấy chính là Wissa.
Bàn thắng của anh không chỉ khiến Ronaldo và đồng đội đánh rơi chiến thắng ngày ra quân mà còn mang về điểm số đầu tiên trong lịch sử World Cup cho CHDC Congo. Từ một cầu thủ từng đứng trước nguy cơ phải từ bỏ sự nghiệp, Wissa giờ đây đã trở thành người hùng dân tộc.
Và với riêng CHDC Congo, pha đánh đầu vào lưới Diogo Costa có lẽ còn quý giá hơn cả một bàn thắng. Nó là biểu tượng của sự hồi sinh, của lòng kiên cường và của niềm tin rằng sau những biến cố tưởng chừng không thể vượt qua. Wissa chứng minh, bóng đá vẫn có thể viết nên những câu chuyện đẹp nhất.
Khi Julian Quinones cướp bóng rồi sút tung lưới Nam Phi ngay phút thứ chín trận khai mạc World Cup 2026, hành trình gần ba thập kỷ của tiền đạo từng chơi chân trần giữa vùng đất nghèo nhất Colombia bước sang trang mới. Bỏ lại tuổi thơ gian khó ở vùng đất nhiều cám dỗ tại Colombia, anh giờ đây trở thành người hùng của bóng đá Mexico.
Ba bàn sau bốn trận World Cup 2026 giúp Quinones đứng trước cơ hội chen chân vào nhóm cầu thủ ghi nhiều bàn thắng nhất cho Mexico tại giải. Chỉ cần thêm một pha lập công, anh sẽ cân bằng thành tích bốn bàn thắng của Javier "Chicharito" Hernandez và Luis "Matador" Hernandez.
Đó là thành tích khó tưởng tượng với một cầu thủ sinh ra ở Magui Payan, thị trấn nhỏ thuộc tỉnh Narino của Colombia. Magui Payan không nổi tiếng vì bóng đá, mà được biết đến nhiều hơn bởi nghèo đói, các nhóm du kích và nạn buôn bán ma túy. Những căn nhà gỗ lợp tôn tạm bợ, thiếu nước sạch là hình ảnh quen thuộc của thị trấn chỉ khoảng 20.000 dân. Với nhiều đứa trẻ, lựa chọn khi lớn lên thường chỉ là theo các nhóm vũ trang hoặc băng đảng tội phạm.
Quinones từng nói tuổi thơ của anh rất giản dị. Cả lũ trẻ chơi bóng chân trần, và đó là niềm vui lớn nhất. Cha bỏ đi từ khi anh còn nhỏ, để lại mẹ Gloria một mình nuôi bốn người con. Gia đình còn có bà ngoại mở một cửa hàng tạp hóa nhỏ để kiếm sống. Trong ngôi nhà ấy, Quinones lớn lên giữa năm người phụ nữ, gồm mẹ, bà và ba chị em gái.
Anh mang tên đầy đủ Julian Andres Quinones Quinones, chỉ có họ của mẹ. Tuổi thơ của anh thiếu vắng hình bóng người cha, nhưng không có tác động nào tiêu cực.
Sau này, Quinones thừa nhận chính những người phụ nữ trong gia đình đã định hình con người anh. Họ dạy anh sống có trách nhiệm, nghĩ cho tương lai thay vì chỉ hôm nay. Đặc biệt, bà ngoại luôn động viên cháu theo đuổi bóng đá, bởi bà tin sân cỏ sẽ giúp cậu bé thoát khỏi hiểm nguy, trước khi nghĩ đến chuyện thoát nghèo.
Cơ hội đổi đời đến khi Quinones 15 tuổi. Anh cùng một nhóm cầu thủ địa phương tới thành phố Cali ở Colombia thử việc tại học viện Futbol Paz. Hành trang chỉ là đôi giày rách đến mức các ngón chân thò ra ngoài. Thực tế, cậu bé ấy đã quen đá chân đất, nhưng yêu cầu hôm đó là phải đi giày. Trong buổi tuyển chọn, Quinones ghi bốn bàn. Hàng chục cầu thủ bị loại, chỉ mình anh được giữ lại.
Hai năm ở Futbol Paz giúp Quinones tăng cường thể lực, hoàn thiện kỹ năng và bùng nổ với 50 bàn qua 38 trận ở mùa 2014-2015. Thành tích ấy thu hút sự chú ý của Tigres UANL, một CLB mạnh của bóng đá Mexico.
Năm 2016, khi mới 17 tuổi, anh sang Mexico. Vì chưa đủ tuổi trưởng thành, mẹ Gloria phải đi cùng. Đó cũng là lần đầu tiên hai mẹ con bước lên máy bay. Và chuyến bay ấy thay đổi toàn bộ cuộc đời, sự nghiệp lẫn quốc tịch của Quinones.
Anh bắt đầu từ đội trẻ Tigres, rồi lần lượt khoác áo Venados, Lobos BUAP, Atlas và Club America tại giải VĐQG Mexico (Liga MX). Có những giai đoạn anh bị đẩy đi cho mượn, bị gạt khỏi kế hoạch dù chơi hay, nhưng tiền đạo sinh năm 1997 vẫn kiên trì.
Ở Lobos BUAP, anh ghi 17 bàn trong một mùa. Sang Atlas, Quinones góp công lớn giúp CLB vô địch Liga MX hai lần liên tiếp, chấm dứt cơn khát danh hiệu kéo dài 70 năm. Đến Club America, anh giành thêm hai chức vô địch nữa, nâng tổng số danh hiệu quốc nội tại Mexico lên sáu.
Mùa hè 2024, Al-Qadsiah chi 16 triệu USD để đưa Quinones sang Saudi Pro League. Đây là mức phí chuyển nhượng cao nhất lịch sử dành cho một cầu thủ rời Liga MX.
Nếu mùa đầu tiên anh ghi 20 bàn thì mùa 2025-2026 còn bùng nổ hơn. Ngày cuối mùa giải, Quinones lập hat-trick vào lưới Al-Ittihad, khép lại mùa bóng với 33 bàn sau 28 trận để vượt qua Ivan Toney, giành danh hiệu Vua phá lưới Saudi Pro League. Thành tích ấy càng gây chú ý bởi giải đấu còn có siêu sao Cristiano Ronaldo, cầu thủ của nhà vô địch Al Nassr.
Phong độ bùng nổ của Quinones khiến HLV Javier Aguirre không thể bỏ qua khi chốt danh sách Mexico dự World Cup. Đó cũng là phần thưởng cho quyết định lớn nhất sự nghiệp của anh.
Dù từng khoác các đội trẻ Colombia, Quinones chưa bao giờ dao động khi đứng trước lựa chọn đội tuyển quốc gia. Colombia nhiều lần gửi giấy triệu tập, nhưng anh từ chối. Năm 2023, khi quá trình nhập tịch gần hoàn tất, Colombia tiếp tục liên hệ. Quinones vẫn chờ Mexico.
Anh từng kể trận Mexico thắng Đức 1-0 tại World Cup 2018 khiến bản thân thực sự cảm nhận tình yêu với màu áo đội tuyển Trung Mỹ. Cuối năm 2023, anh ra mắt đội tuyển Mexico.
Đến World Cup 2026, quyết định ấy càng trở nên hiệu quả. Quinones đi vào lịch sử với tư cách cầu thủ ghi bàn đầu tiên ở World Cup 2026. Sau đó, anh còn ghi bàn vào lưới CH Czech, rồi ghi dấu giày vào cả hai bàn ở trận thắng Ecuador 2-0.
Đồng đội gọi anh là "Báo đen" bởi thể hình săn chắc, tốc độ và sức mạnh bùng nổ. Trong khi đó, tại Arab Saudi, người hâm mộ đặt cho anh biệt danh "Quý ông", nhờ sự chuyên nghiệp và phong cách thi đấu điềm tĩnh.
Thể trạng sung mãn của Quinones cũng có dấu ấn từ gia đình. Vợ anh, Ana Gabriela, tốt nghiệp ngành truyền thông nhưng là chuyên gia về dinh dưỡng và fitness. Cô trực tiếp hỗ trợ chế độ ăn uống cũng như quá trình tập luyện, giúp tiền đạo 29 tuổi duy trì nền tảng thể lực ở mức cao.
Tại đội tuyển Mexico, trợ lý Rafa Marquez cũng có ảnh hưởng lớn tới Quinones. Huyền thoại bóng đá Mexico thường xuyên nhắc anh chỉ còn cách lịch sử vài bàn thắng, đồng thời động viên tiền đạo gốc Colombia tận hưởng từng trận đấu vì cơ hội dự World Cup không đến nhiều lần trong đời.
Nhưng có lẽ điều khiến Quinones trở nên đặc biệt không nằm ở những con số. Giá trị lớn nhất của Quinones là hành trình từ cậu bé mang đôi giày rách, lớn lên giữa năm người phụ nữ ở một vùng đất bị lãng quên của Colombia, trở thành biểu tượng mới trên hàng công Mexico.
