Sáng 9/7, Đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ thuộc Bộ Tư lệnh Tp.HCM tiếp tục mở rộng phạm vi tìm kiếm tại Công viên Lê Thị Riêng, sau khi phát hiện 11 hài cốt liệt sĩ cùng nhiều di vật như: cúc áo, tăng võng, băng đạn và các vật dụng cá nhân.
Theo Bộ Tư lệnh Tp.HCM, việc mở rộng phạm vi được thực hiện trên cơ sở đánh giá hiện trường, đối chiếu tư liệu lịch sử và thông tin do các nhân chứng cung cấp, với mục tiêu không bỏ sót bất kỳ vị trí nào có khả năng còn hài cốt liệt sĩ.
Giữa hiện trường, ông Trần Văn Bản - cựu bác sĩ quân y Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 268, Phân khu 1 Sài Gòn - Gia Định - lặng lẽ dõi theo từng động tác của lực lượng tìm kiếm.
Chia sẻ với Người Đưa Tin, ông Bản cho biết, ông từng trực tiếp tham gia chiến đấu, cứu chữa thương binh trên chiến trường Sài Gòn - Gia Định. Ở trận Mậu Thân năm 1968, ông tham gia đợt 2. Gần sáu thập kỷ đã trôi qua, nhưng ký ức về những người đồng đội ngã xuống trong ông vẫn còn nguyên vẹn.
Nhắc đến những hài cốt vừa được tìm thấy, cựu bác sĩ quân y nhiều lần nghẹn lời, đôi mắt đỏ hoe nhìn xuống hố khai quật.
"Đến giờ đã gần 60 năm, các anh vẫn nằm ở đó, dưới lòng đất lạnh lâu quá rồi…
... Khi nghĩ đến cảnh còn hàng vạn gia đình chưa biết con em mình nằm ở đâu, trong khi nhiều gia đình khác đã đoàn tụ. Sau chiến tranh, họ trở về có vợ, có con thì các anh vẫn nằm dưới lòng đất suốt ngần ấy năm, không người thân bên cạnh, đau lòng lắm...", ông Bản nghẹn ngào nói.
Ông kể, sau ngày đất nước thống nhất, nhiều cựu chiến binh đã trở lại chiến trường xưa, lần theo từng ký ức, từng lời kể của đồng đội để tìm kiếm những người còn nằm lại. Có người đi hàng chục lần, hết năm này sang năm khác, nhưng vẫn chưa tìm được.
"Đêm về, anh em lại ngồi vắt tay suy nghĩ, cố nhớ xem ngày ấy chôn đồng đội ở đâu, có dấu mốc gì đánh dấu không, rồi hôm sau lại tiếp tục đi tìm. Ai cũng chỉ mong đưa được các anh về, hết năm này sang năm khác không ngừng tìm kiếm", ông Bản kể thêm.
Là bác sĩ quân y trên chiến trường, ông và đồng đội khi ấy không chỉ cầm dao mổ. Ông nhớ có lần đang phẫu thuật trong hầm thì xe tăng địch chạy ngay phía trên.
"Khi có thương binh thì cứu chữa, nhưng địch tràn tới thì cũng phải cầm súng chiến đấu để bảo vệ thương binh. Xe tăng đi cách hầm chỉ vài mét. Chừng nào chưa cán trúng thì mình vẫn tiếp tục mổ. Không thể bỏ đồng đội được", ông bồi hồi nhớ lại.
Đơn vị của ông khi ấy có khoảng 1.000 cán bộ, chiến sĩ. Sau ngày giải phóng, chưa đến 100 người trở về. Riêng lực lượng quân y, hàng trăm người đã hy sinh.
Có lẽ vì vậy mà mỗi khi nghe tin tìm thấy thêm một hài cốt liệt sĩ, ông lại không giấu được xúc động: "Nếu tìm được các anh về với gia đình thì hạnh phúc lắm".
Không xa người cựu bác sĩ quân y là anh Vũ Đức Tâm, chiến sĩ Đội K74 thuộc Bộ Tư lệnh Tp.HCM.
Khác với bác sĩ Trần Văn Bản, anh sinh ra khi đất nước đã hòa bình. Anh biết về chiến tranh qua những trang sách và lời kể.
Khi đơn vị phát động tham gia Chiến dịch "500 ngày đêm" tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, anh là một trong những người đầu tiên tình nguyện đăng ký.
"Tôi rất vui vì đó là điều mình mong muốn từ lâu. Tôi muốn góp một phần công sức đưa các bác, các chú trở về", anh Tâm chia sẻ.
Ban đầu, anh được giao nhiệm vụ hậu cần, chăm lo bữa ăn và hỗ trợ vật chất cho lực lượng làm nhiệm vụ. Nhưng người lính trẻ luôn xin được trực tiếp tham gia tìm kiếm. 3 ngày ở hiện trường là 3 ngày anh không thể nào quên.
"Lần đầu nhìn thấy hài cốt, tôi run lắm", anh Tâm nói.
Anh kể, cảm giác ấy càng rõ hơn khi những chiếc cúc áo, băng đạn, tấm tăng từng bao bọc các liệt sĩ lần lượt xuất hiện dưới lớp đất.
Anh Tâm cho hay: "Đó đều là những vật dụng rất quen thuộc với người lính. Lúc ấy tôi vừa xúc động, vừa mừng vì cuối cùng cũng có kết quả. Tôi chỉ mong có thể tìm được hết các bác, các chú còn nằm lại".
Có mặt trực tiếp chỉ đạo tại hiện trường, Trung tá Lê Ngọc Hà, Đội trưởng Đội tìm kiếm thuộc Bộ Tư lệnh Tp.HCM, cho biết, sau quá trình khảo sát và xác minh thông tin, lực lượng đã xác định được vị trí có khả năng còn hài cốt liệt sĩ.
"Mong muốn lớn nhất của cán bộ, chiến sĩ trong đội là quyết tâm, nỗ lực, tỉ mỉ để tìm thấy và đưa các anh hùng liệt sĩ về với đồng đội và gia đình", Trung tá Hà chia sẻ.
Theo kế hoạch, sau khi hoàn tất công tác khai quật, các hài cốt và di vật sẽ được giám định, lưu giữ, phục vụ công tác xác minh danh tính trước khi tổ chức an táng theo quy định.
Buổi trưa, nắng vẫn phủ kín khoảng đất nơi những người lính năm xưa từng ngã xuống. Một bên là người cựu bác sĩ quân y tóc đã bạc, mắt vẫn đỏ hoe mỗi khi nhắc đến đồng đội. Một bên là người lính trẻ cẩn thận nhặt từng chiếc cúc áo, từng mảnh xương với tất cả sự trân trọng.
Gần 60 năm đã trôi qua kể từ mùa Xuân khói lửa năm 1968, chiến tranh đã lùi xa, nhưng hành trình tìm đồng đội của những người lính Việt Nam vẫn chưa dừng lại.
Tin Gốc: Người Đưa Tin
