BS Ngô Quỳnh Trang, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết ung thư và quá trình điều trị không chỉ gây mệt mỏi mà còn làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng, suy giảm miễn dịch và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, không ít người bệnh hiện nay vẫn áp dụng các chế độ ăn kiêng cực đoan do nghe theo truyền miệng hoặc thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội.
Những quan niệm sai lầm này không giúp “bỏ đói” tế bào ung thư mà ngược lại có thể khiến cơ thể suy kiệt nhanh hơn, làm giảm khả năng đáp ứng với điều trị.
Giảm ăn hoặc nhịn ăn để “bỏ đói” khối u
Đây là một trong những quan niệm phổ biến nhất ở người bệnh ung thư. Nhiều người cho rằng cắt giảm tinh bột, ăn rất ít hoặc thậm chí nhịn ăn sẽ khiến tế bào ung thư không có nguồn dinh dưỡng để phát triển. Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy.
Các chuyên gia cho biết khối u không chỉ sử dụng năng lượng từ đường hay tinh bột mà còn có thể lấy năng lượng từ đạm và mỡ do chính cơ thể người bệnh phân hủy. Khi giảm ăn kéo dài, cơ thể sẽ mất cơ, sụt cân nhanh, suy dinh dưỡng, suy giảm miễn dịch và giảm khả năng chịu đựng các phương pháp điều trị như phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị.
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng suy dinh dưỡng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, kéo dài thời gian nằm viện và ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống của người bệnh ung thư. Mục tiêu dinh dưỡng trong điều trị ung thư không phải là “bỏ đói khối u” mà là cung cấp đủ năng lượng để cơ thể có sức chống chọi với bệnh tật và đáp ứng điều trị hiệu quả.
Kiêng hoàn toàn thịt đỏ
Không ít người bệnh loại bỏ hoàn toàn thịt bò, thịt lợn hoặc thịt dê khỏi thực đơn vì lo ngại những thực phẩm này làm khối u phát triển nhanh hơn. Tuy nhiên, thịt đỏ là nguồn cung cấp protein chất lượng cao cùng nhiều vi chất quan trọng như sắt, vitamin B12 và kẽm. Đây đều là những dưỡng chất cần thiết cho quá trình tạo máu, duy trì khối cơ, tăng cường miễn dịch và phục hồi sau điều trị.
Nếu kiêng tuyệt đối trong thời gian dài, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ thiếu đạm, thiếu máu, sụt cân, mệt mỏi và giảm khả năng đáp ứng với các phương pháp điều trị.
Theo các khuyến cáo quốc tế, việc hạn chế tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ và đặc biệt là thịt chế biến sẵn nhằm giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư, nhất là ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc người đã mắc ung thư phải loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ khỏi khẩu phần ăn.
Người bệnh nên sử dụng thịt đỏ ở mức hợp lý, ưu tiên thịt tươi và các phương pháp chế biến lành mạnh như luộc, hấp hoặc hầm. Đồng thời cần kết hợp đa dạng nguồn đạm từ cá, thịt gia cầm, trứng, sữa, đậu đỗ và các loại hạt.
Cắt bỏ hoàn toàn đường và tinh bột
“Đường nuôi tế bào ung thư” là quan niệm được nhiều người bệnh truyền tai nhau. Vì vậy, không ít người cắt hoàn toàn cơm, cháo, trái cây hoặc các thực phẩm chứa tinh bột với hy vọng làm chậm sự phát triển của khối u. Tuy nhiên, glucose là nguồn năng lượng thiết yếu cho mọi tế bào trong cơ thể, bao gồm cả các tế bào khỏe mạnh. Não, hồng cầu và nhiều cơ quan quan trọng đều cần glucose để hoạt động bình thường.
Khi cắt giảm quá mức tinh bột và đường, cơ thể dễ rơi vào tình trạng thiếu năng lượng, sụt cân, mất cơ, giảm miễn dịch và suy giảm thể trạng. Trong khi đó, tế bào ung thư vẫn có thể sử dụng năng lượng từ các nguồn khác do cơ thể tự phân hủy.
Đặc biệt, đối với người đang hóa trị hoặc xạ trị, thiếu năng lượng kéo dài có thể làm chậm quá trình hồi phục, tăng nguy cơ biến chứng và ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Người bệnh vẫn cần sử dụng carbohydrate với lượng phù hợp, ưu tiên các nguồn tinh bột lành mạnh như cơm, khoai củ, yến mạch, ngũ cốc nguyên hạt, sữa và trái cây. Trong khi đó, nên hạn chế nước ngọt, bánh kẹo nhiều đường và các thực phẩm siêu chế biến.
BS Trang cho hay dinh dưỡng là một phần quan trọng trong điều trị ung thư. Một chế độ ăn cân đối, đa dạng và phù hợp với tình trạng bệnh không chỉ giúp duy trì thể trạng mà còn góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, giảm biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Người bệnh không nên tự áp dụng các chế độ ăn kiêng cực đoan hoặc loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm khi chưa có chỉ định từ bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Khi có nhu cầu điều chỉnh chế độ ăn, người bệnh nên được tư vấn cá thể hóa để bảo đảm vừa đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng vừa phù hợp với quá trình điều trị.
Dừa là thực phẩm rất đa dạng, hầu như mọi phần của quả đều có thể sử dụng dưới nhiều dạng khác nhau. Cùi dừa tươi dùng ăn trực tiếp hoặc chế biến món ăn, trong khi nước dừa là thức uống giàu điện giải, ít chất béo. Từ cơm dừa có thể tạo ra sữa dừa, kem dừa hoặc dầu dừa dùng trong nấu ăn và làm đẹp. Ngoài ra, dừa còn được sấy khô hoặc xay thành bột, phù hợp cho các món bánh và chế độ ăn không gluten. Khi sử dụng hợp lý, các sản phẩm từ dừa có thể hỗ trợ sức khỏe tổng thể.
Giàu dinh dưỡng
Một trong những đặc điểm khác biệt nhất của dừa so với các loại trái cây khác là thành phần dinh dưỡng thiên về chất béo thay vì đường (carbohydrate). Thực phẩm này giàu khoáng chất như mangan, đồng, sắt và selen, giúp hỗ trợ xương, tạo hồng cầu và bảo vệ tế bào khỏi tổn thương. Đặc biệt, chất béo trong dừa chủ yếu là triglyceride chuỗi trung bình (MCT). Loại chất béo này được hấp thu nhanh và chuyển hóa thành năng lượng, ít tích lũy thành mỡ thừa hơn so với chất béo thông thường.
Dưới đây là bảng so sánh giá trị dinh dưỡng của 100 g cùi dừa tươi và dừa khô:
Thành phần
Dừa tươi (100g)
Dừa khô không đường (100 g)
Lượng calo
354
660
Protein
3 g
7 g
Carbohydrate
15 g
24 g
Chất xơ
9 g
16 g
Chất béo
33,5 g
64,5 g
Mangan
65% DV
119% DV
Đồng
48% DV
88% DV
Selen
18% DV
34% DV
Sắt
14% DV
18% DV
*DV: Giá trị cơ thể cần hàng ngày (%)
Kháng khuẩn
Dầu dừa giàu axit lauric, một số nghiên cứu ghi nhận có khả năng ức chế nhiều loại vi sinh vật gây hại. Chúng bao gồm tụ cầu vàng (gây nhiễm trùng da và hô hấp), Escherichia coli (E. coli) (liên quan đến ngộ độc thực phẩm), H. pylori (gây viêm loét dạ dày) và Streptococcus mutans (gây sâu răng).
Hỗ trợ kiểm soát đường huyết
Dừa có hàm lượng carbohydrate thấp nhưng giàu chất xơ và chất béo, giúp làm chậm hấp thu đường, hạn chế tăng lượng đường trong máu sau ăn. Nước dừa chứa axit ellagic, butin và quercetin, những chất giúp kiểm soát đường huyết, cải thiện chỉ số mỡ máu, đặc biệt là mức chất béo trung tính triglyceride ở người mắc hội chứng chuyển hóa.
Tuy nhiên, người mắc tiểu đường nên sử dụng dầu dừa ở mức vừa phải và tham khảo ý kiến bác sĩ vì chế phẩm từ dừa này có thể làm giảm nồng độ insulin trong ngắn hạn.
Chứa chất chống oxy hóa mạnh mẽ
Cả cơm dừa, nước dừa và dầu dừa đều chứa các hợp chất phenolic - nhóm chất chống oxy hóa có vai trò bảo vệ tế bào trước tác hại của các gốc tự do. Một số hợp chất tiêu biểu gồm axit gallic, axit caffeic, axit salicylic và axit p-coumaric.
Những hoạt chất này còn góp phần thúc đẩy quá trình lành vết thương, giảm viêm, duy trì độ ẩm và củng cố hàng rào bảo vệ da. Chúng hỗ trợ kiểm soát tình trạng viêm da cơ địa và bảo vệ nguyên bào sợi - yếu tố quan trọng quyết định độ săn chắc và vẻ tươi trẻ của làn da.
Lưu ý
Mặc dù giàu dinh dưỡng nhưng dừa chứa nhiều calo do hàm lượng chất béo cao nên có thể gây tăng cân nếu không kiểm soát khẩu phần. Một số người sử dụng dầu dừa có thể làm tăng cholesterol xấu LDL do nguồn chứa chất béo bão hòa. Hiệp hội Tim mạch Mỹ (AHA) khuyến cáo nên giới hạn lượng chất béo bão hòa dưới 6% tổng calo hàng ngày.
Ngày 11/5, đoàn công tác liên ngành gồm Viện Kiểm sát nhân dân khu vực 14 TP HCM, UBND xã Hòa Hiệp, UBND phường Trung Mỹ Tây, Hội Bảo vệ quyền trẻ em Việt Nam tại TP HCM và Trung tâm Công tác xã hội - Giáo dục dạy nghề Thiếu niên TP HCM đến thăm, trao tờ giấy khai sinh cho bệnh nhi 2 tuổi - nạn nhân vụ bạo hành do mẹ ruột và người tình gây ra.
Trước đó, khi nhập viện trong tình trạng nguy kịch, bé không có giấy tờ tùy thân. Dù đã được mẹ đặt tên, bé chưa từng được đăng ký khai sinh. Bé chỉ có giấy chứng sinh do Bệnh viện Nhân dân Gia Định cấp vào tháng 3/2024.
Nhờ sự phối hợp của "Mô hình một cửa" tại Bệnh viện Nhi đồng 1 cùng các cơ quan liên quan, thủ tục pháp lý được hoàn tất nhanh chóng. Đại diện UBND phường Trung Mỹ Tây đã trực tiếp trao giấy khai sinh cho bé ngay tại phòng bệnh. Đây là cơ sở để trẻ được bảo đảm các quyền về y tế, giáo dục, an sinh xã hội và bảo vệ pháp lý.
Dự kiến bé có thể xuất viện trong khoảng 10 ngày tới. Các thủ tục đang được hoàn tất để Trung tâm Công tác xã hội TP HCM tiếp nhận bé sau xuất viện. Bé sẽ được chăm sóc tại TP HCM tối đa 3 tháng để thuận tiện tái khám và theo dõi các nguy cơ biến chứng muộn, trước khi chuyển về Trung tâm Bảo trợ và Chăm sóc xã hội khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu nuôi dưỡng lâu dài.
Bé được chuyển lên Bệnh viện Nhi đồng 1 ngày 3/5 trong tình trạng đa chấn thương tạng gồm gan, lách, tụy, thận; dập rách hai phổi, vết gãy cũ ở xương cánh tay và nhiều vết xây xát do bị đánh đập. Sau hơn một tuần điều trị, tình trạng mất máu đã được kiểm soát, các chỉ số sinh tồn ổn định, chức năng nội tạng dần hồi phục. Bé đã tỉnh táo, biết vỗ tay, chơi đùa cùng nhân viên y tế.
Mẹ ruột của bé không có chồng và đang mang thai. Bé có ba người anh, trong đó một người đã được cho làm con nuôi, hai người còn lại sống với bà và dì. Khi cơ quan chức năng liên hệ đề nghị làm người giám hộ, cả bà ngoại lẫn dì đều từ chối nuôi dưỡng.
Trước hoàn cảnh này, Bệnh viện Nhi đồng 1 hỗ trợ toàn bộ viện phí, đồng thời các y bác sĩ thay nhau chăm sóc, động viên bé trong suốt quá trình điều trị.
Dù là vị trí tiện lợi nhất, nhưng cánh cửa lại là nơi "nóng" nhất và có nhiệt độ bấp bênh nhất trong tủ lạnh. Việc đặt thực phẩm sai chỗ không chỉ làm lãng phí ngân sách mà còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Cánh cửa tủ lạnh thường là nơi chúng ta ưu tiên cho những món đồ hay dùng như sữa, sữa chua hay mứt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, thói quen này đang gián tiếp "đốt tiền" của bạn qua việc làm thực phẩm nhanh hỏng và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Tiến sĩ Vanessa Coffman, Giám đốc liên minh tại tổ chức Stop Foodborne Illness và Mark McShane, đầu bếp kiêm chuyên gia an toàn thực phẩm, đã chỉ ra những sai lầm phổ biến và cách sắp xếp tủ lạnh khoa học nhất.
Tại sao cánh cửa tủ lạnh lại là "vùng nguy hiểm"?
Nhiều dòng tủ lạnh được thiết kế các khay ở cánh cửa rất bắt mắt, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc chúng dành cho thực phẩm dễ hỏng. Mỗi khi bạn mở cửa hoặc đứng phân vân khi xếp đồ mới vào, luồng khí ấm tràn vào sẽ khiến nhiệt độ ở khu vực này biến động dữ dội.
"Nguy cơ ngộ độc thực phẩm bắt đầu tăng đáng kể khi nhiệt độ thực phẩm vượt quá 4 độ C - ngưỡng dưới của 'vùng nguy hiểm'. Ở mức nhiệt này, vi khuẩn có thể nhân đôi số lượng chỉ trong vòng 20 phút", tiến sĩ Vanessa Coffman cảnh báo.
7 thực phẩm "cấm kỵ" đặt ở cánh cửa
Dưới đây là danh sách những món đồ bạn nên di chuyển vào ngăn trong ngay lập tức:
Sữa và sản phẩm từ sữa
Bao gồm cả phô mai mềm. Theo chuyên gia Mark McShane, sự thay đổi nhiệt độ ở cánh cửa sẽ làm mất đi các enzyme tinh tế và lợi khuẩn, làm giảm giá trị dinh dưỡng và khiến sữa nhanh chua hơn.
Trứng
Dù tủ lạnh thường tặng kèm khay trứng ở cánh cửa, bạn hãy từ bỏ nó. Trứng cần một môi trường lạnh ổn định để giữ được độ tươi và đảm bảo an toàn.
Đồ ăn sẵn và thức ăn thừa
Thịt nguội, thực phẩm đã chế biến hoặc đồ ăn từ bữa trước thường được dùng ngay mà không cần nấu lại. Việc để chúng ở cánh cửa sẽ thúc đẩy vi khuẩn sinh sôi, dễ gây đau bụng.
Bơ hạt tự nhiên và dầu thực vật tinh tế
Khác với loại có chất bảo quản, bơ hạt tự nhiên dễ bị tách lớp hoặc biến chất nếu nhiệt độ không ổn định.
Nước ép tươi
Các loại nước ép lạnh rất nhạy cảm với quá trình oxy hóa. Nhiệt độ cao và ánh sáng tràn vào khi mở cửa sẽ làm thất thoát vitamin C cực nhanh.
Thịt và cá sống
Chắc chắn bạn không muốn rủi ro với các loại đạm sống. Nhiệt độ bấp bênh ở cửa tủ là "thiên đường" cho các loại vi khuẩn gây bệnh phát triển trên thịt cá.
Rau củ quả tươi
Các loại quả mọng (berry), rau xanh lá rất dễ héo, mất cấu trúc và thối rữa nếu gặp nhiệt độ không ổn định. Đừng để giỏ rau từ chợ biến thành đống rác hữu cơ quá sớm.
Vậy nên để gì ở cánh cửa?
Câu trả lời là những mặt hàng ổn định và ít bị hỏng. Nhờ hàm lượng axit, muối hoặc đường cao, các loại gia vị này có khả năng "chống chọi" tốt với sự thay đổi nhiệt độ.
Tương cà, tương ớt, mù tạt.
Dưa bao tử muối, đồ chua.
Mứt hoa quả.
Giấm và nước tương (xì dầu).
Cách tái cấu trúc không gian lưu trữ khoa học
Để bảo quản thực phẩm một cách tối ưu, việc phân loại vị trí dựa trên độ nhạy cảm nhiệt độ là quy tắc sống còn.
Đối với khu vực cánh cửa, bạn chỉ nên dành không gian cho các loại gia vị, mứt, nước tương hoặc đồ muối. Đây là những mặt hàng có khả năng chịu đựng sự biến động nhiệt độ tốt nhờ hàm lượng muối và axit cao.
Trong khi đó, ngăn giữa và khu vực phía trong cùng của tủ lạnh - nơi có nhiệt độ ổn định nhất mới chính là "ngôi nhà" lý tưởng cho các thực phẩm dễ hỏng như sữa tươi, trứng và thức ăn đã chế biến sẵn. Riêng với thịt và cá sống, chuyên gia khuyến cáo luôn phải ưu tiên đặt tại ngăn dưới cùng.
Cách sắp xếp này không chỉ đảm bảo độ lạnh sâu nhất cho thực phẩm tươi sống mà còn ngăn chặn tình trạng nước thịt rò rỉ, gây nhiễm chéo vi khuẩn sang các nhóm đồ ăn khác trong tủ.
Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi đơn giản trước khi cất đồ: "Món đồ này liệu có chịu được khi để ở ngoài một tiếng đồng hồ không?". Nếu câu trả lời là "Không", hãy dọn nó vào ngăn trong ngay lập tức thay vì đặt ở cánh cửa.
Chuyên gia Mark McShane cảnh báo nhiệt độ ở kệ trên có thể tăng vọt thêm 10 độ C chỉ trong vài phút sau khi mở cửa. Do đó, hãy ưu tiên những ngăn giữa và phía sau để bảo quản thực phẩm được lâu nhất. Hãy coi cánh cửa tủ lạnh chỉ là "không gian phụ" cho các loại gia vị nếm trải chút hơi ấm mà không hề hấn gì. Việc sắp xếp đúng không chỉ bảo vệ sức khỏe gia đình mà còn giúp thực phẩm luôn giữ được hương vị thơm ngon nhất.
