BS Ngô Quỳnh Trang, Bệnh viện Bạch Mai, cho biết ung thư và quá trình điều trị không chỉ gây mệt mỏi mà còn làm tăng nguy cơ suy dinh dưỡng, suy giảm miễn dịch và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị. Tuy nhiên, không ít người bệnh hiện nay vẫn áp dụng các chế độ ăn kiêng cực đoan do nghe theo truyền miệng hoặc thông tin chưa được kiểm chứng trên mạng xã hội.
Những quan niệm sai lầm này không giúp “bỏ đói” tế bào ung thư mà ngược lại có thể khiến cơ thể suy kiệt nhanh hơn, làm giảm khả năng đáp ứng với điều trị.
Giảm ăn hoặc nhịn ăn để “bỏ đói” khối u
Đây là một trong những quan niệm phổ biến nhất ở người bệnh ung thư. Nhiều người cho rằng cắt giảm tinh bột, ăn rất ít hoặc thậm chí nhịn ăn sẽ khiến tế bào ung thư không có nguồn dinh dưỡng để phát triển. Tuy nhiên, thực tế không đơn giản như vậy.
Các chuyên gia cho biết khối u không chỉ sử dụng năng lượng từ đường hay tinh bột mà còn có thể lấy năng lượng từ đạm và mỡ do chính cơ thể người bệnh phân hủy. Khi giảm ăn kéo dài, cơ thể sẽ mất cơ, sụt cân nhanh, suy dinh dưỡng, suy giảm miễn dịch và giảm khả năng chịu đựng các phương pháp điều trị như phẫu thuật, hóa trị hoặc xạ trị.
Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng suy dinh dưỡng làm tăng nguy cơ nhiễm trùng, kéo dài thời gian nằm viện và ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống của người bệnh ung thư. Mục tiêu dinh dưỡng trong điều trị ung thư không phải là “bỏ đói khối u” mà là cung cấp đủ năng lượng để cơ thể có sức chống chọi với bệnh tật và đáp ứng điều trị hiệu quả.
Kiêng hoàn toàn thịt đỏ
Không ít người bệnh loại bỏ hoàn toàn thịt bò, thịt lợn hoặc thịt dê khỏi thực đơn vì lo ngại những thực phẩm này làm khối u phát triển nhanh hơn. Tuy nhiên, thịt đỏ là nguồn cung cấp protein chất lượng cao cùng nhiều vi chất quan trọng như sắt, vitamin B12 và kẽm. Đây đều là những dưỡng chất cần thiết cho quá trình tạo máu, duy trì khối cơ, tăng cường miễn dịch và phục hồi sau điều trị.
Nếu kiêng tuyệt đối trong thời gian dài, người bệnh có thể đối mặt với nguy cơ thiếu đạm, thiếu máu, sụt cân, mệt mỏi và giảm khả năng đáp ứng với các phương pháp điều trị.
Theo các khuyến cáo quốc tế, việc hạn chế tiêu thụ quá nhiều thịt đỏ và đặc biệt là thịt chế biến sẵn nhằm giảm nguy cơ mắc một số loại ung thư, nhất là ung thư đại trực tràng. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc người đã mắc ung thư phải loại bỏ hoàn toàn thịt đỏ khỏi khẩu phần ăn.
Người bệnh nên sử dụng thịt đỏ ở mức hợp lý, ưu tiên thịt tươi và các phương pháp chế biến lành mạnh như luộc, hấp hoặc hầm. Đồng thời cần kết hợp đa dạng nguồn đạm từ cá, thịt gia cầm, trứng, sữa, đậu đỗ và các loại hạt.
Cắt bỏ hoàn toàn đường và tinh bột
“Đường nuôi tế bào ung thư” là quan niệm được nhiều người bệnh truyền tai nhau. Vì vậy, không ít người cắt hoàn toàn cơm, cháo, trái cây hoặc các thực phẩm chứa tinh bột với hy vọng làm chậm sự phát triển của khối u. Tuy nhiên, glucose là nguồn năng lượng thiết yếu cho mọi tế bào trong cơ thể, bao gồm cả các tế bào khỏe mạnh. Não, hồng cầu và nhiều cơ quan quan trọng đều cần glucose để hoạt động bình thường.
Khi cắt giảm quá mức tinh bột và đường, cơ thể dễ rơi vào tình trạng thiếu năng lượng, sụt cân, mất cơ, giảm miễn dịch và suy giảm thể trạng. Trong khi đó, tế bào ung thư vẫn có thể sử dụng năng lượng từ các nguồn khác do cơ thể tự phân hủy.
Đặc biệt, đối với người đang hóa trị hoặc xạ trị, thiếu năng lượng kéo dài có thể làm chậm quá trình hồi phục, tăng nguy cơ biến chứng và ảnh hưởng đến kết quả điều trị. Người bệnh vẫn cần sử dụng carbohydrate với lượng phù hợp, ưu tiên các nguồn tinh bột lành mạnh như cơm, khoai củ, yến mạch, ngũ cốc nguyên hạt, sữa và trái cây. Trong khi đó, nên hạn chế nước ngọt, bánh kẹo nhiều đường và các thực phẩm siêu chế biến.
BS Trang cho hay dinh dưỡng là một phần quan trọng trong điều trị ung thư. Một chế độ ăn cân đối, đa dạng và phù hợp với tình trạng bệnh không chỉ giúp duy trì thể trạng mà còn góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, giảm biến chứng và cải thiện chất lượng cuộc sống.
Người bệnh không nên tự áp dụng các chế độ ăn kiêng cực đoan hoặc loại bỏ hoàn toàn một nhóm thực phẩm khi chưa có chỉ định từ bác sĩ hoặc chuyên gia dinh dưỡng. Khi có nhu cầu điều chỉnh chế độ ăn, người bệnh nên được tư vấn cá thể hóa để bảo đảm vừa đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng vừa phù hợp với quá trình điều trị.
Chiều 3/4, ông Sầm Văn Hải, Giám đốc Trung tâm Y tế Kỳ Sơn (Nghệ An), cho biết đơn vị đã tiếp nhận, cấp cứu 3 trường hợp trú tại xã Nậm Cắn nghi bị ngộ độc sau khi ăn rau rừng. Tình trạng các bệnh nhân đã tạm ổn định và đang tiếp tục được theo dõi, điều trị tích cực.
Trước đó, tối 2/4, các bệnh nhân được đưa đến cơ sở y tế với các biểu hiện như nôn nhiều, mê man, rối loạn hành vi, khó thở, tức ngực, tiểu tiện không tự chủ, nhịp tim ghi nhận 110-130 lần/phút, nhịp thở 24-26 lần/phút, kèm theo triệu chứng tê cứng đầu lưỡi.
Theo nhận định ban đầu, các trường hợp này nhiều khả năng bị ngộ độc do sử dụng rau rừng không rõ nguồn gốc.
Đại diện Trung tâm Y tế Kỳ Sơn cho biết, trong tự nhiên có nhiều loại cây có hình dáng tương tự rau ăn được nhưng lại chứa độc tố nguy hiểm.
Trung tâm Y tế Kỳ Sơn khuyến cáo người dân cần hết sức thận trọng khi sử dụng các loại rau, lá rừng. Tuyệt đối không tự ý hái hoặc dùng các loại cây lạ khi chưa xác định rõ đặc tính. Chỉ nên sử dụng những loại rau đã được nhận diện an toàn, có nguồn gốc rõ ràng.
Bệnh tiểu đường type 2 là một tình trạng mạn tính, xảy ra khi cơ thể mất đi khả năng sử dụng glucose (đường huyết) một cách hiệu quả. Glucose là nguồn năng lượng chính cho các tế bào. Khi quá trình này bị gián đoạn, lượng đường tích tụ trong máu tăng cao, dẫn đến hàng loạt các triệu chứng và biến chứng hệ lụy.
Bệnh tiểu đường type 2 có thể kiểm soát nếu được phát hiện sớm. Nhiều triệu chứng của bệnh bắt đầu xuất hiện từ rất sớm, nhưng đôi khi diễn ra âm thầm khiến người bệnh bỏ qua. Nhận diện đúng các dấu hiệu cảnh báo có thể điều trị kịp thời và bảo vệ sức khỏe lâu dài.
Một trong những dấu hiệu sớm và điển hình nhất của bệnh tiểu đường là tình trạng đi tiểu thường xuyên, đi tiểu quá nhiều, hoặc cả hai - về mặt y khoa còn gọi là đa niệu. Lượng đường trong máu tăng quá cao sẽ "tràn" vào nước tiểu. Thông thường, thận sẽ tái hấp thụ glucose nhưng khi lượng glucose vượt quá khả năng xử lý của thận, cơ thể buộc phải đào thải nó qua nước tiểu, khiến bạn đi tiểu liên tục, bao gồm cả tiểu đêm và dễ bị gián đoạn giấc ngủ.
Vết thương chậm lành
Nếu bạn nhận thấy các vết cắt, trầy xước hoặc bầm tím lâu lành, đó có thể là dấu hiệu của đường huyết cao. Tình trạng này thường liên quan đến lưu thông máu kém, khi đường huyết tăng lâu ngày làm mạch máu bị thu hẹp và xơ cứng, khiến oxy và dưỡng chất khó đến vùng tổn thương để phục hồi. Đồng thời, lượng đường dư thừa cũng làm suy yếu hệ miễn dịch, khiến tế bào bạch cầu hoạt động kém hiệu quả. Vì vậy, cơ thể khó chống lại vi khuẩn, làm tăng nguy cơ nhiễm trùng và kéo dài thời gian lành vết thương.
Mờ mắt
Mờ mắt thường là triệu chứng xuất hiện sớm khi lượng đường trong máu không được kiểm soát. Đường huyết tăng đột ngột làm thay đổi áp suất thẩm thấu và ảnh hưởng đến các mạch máu nhỏ trong mắt, khiến chất lỏng rò rỉ vào thủy tinh thể, làm thay đổi hình dáng của nó, gây nhìn mờ.
Tình trạng này có thể cải thiện khi đường huyết được kiểm soát, nhưng nếu tiểu đường kéo dài không điều trị tốt, mắt có thể gặp nhiều biến chứng nghiêm trọng hơn. Người bệnh có nguy cơ mắc đục thủy tinh thể hoặc tăng nhãn áp, dễ bị lẹo tái phát, rối loạn bề mặt nhãn cầu, nguy hiểm nhất là bệnh võng mạc do tiểu đường.
Đói, khát nước dữ dội
Đi tiểu nhiều khiến cơ thể mất nước, dẫn đến cảm giác khát liên tục để bù lại lượng dịch đã mất. Ở người tiểu đường, dù uống nhiều nước, cảm giác khát vẫn khó cải thiện do đường huyết cao làm cơ thể mất nước ở cấp độ tế bào, gây mệt mỏi và ảnh hưởng sinh hoạt.
Bên cạnh đó, cảm giác đói tăng cao cũng là dấu hiệu thường gặp. Do tình trạng kháng insulin, tế bào không hấp thụ được glucose để tạo năng lượng, khiến cơ thể luôn "thiếu nhiên liệu" và liên tục phát tín hiệu đói, ngay cả khi vừa ăn xong.
Các mảng da sẫm màu
Một dấu hiệu dễ nhận biết bên ngoài là sự xuất hiện của các mảng da sẫm màu, mịn ở những vùng nếp gấp như cổ, nách hoặc bẹn, còn gọi là gai đen. Không chỉ đổi màu, vùng da này còn có thể dày lên bất thường.
Nguyên nhân chủ yếu là do tình trạng kháng insulin khiến lượng insulin trong máu tăng cao, kích thích tế bào da phát triển quá mức. Đây được xem là dấu hiệu cảnh báo sớm khá điển hình của tiểu đường type 2.
Da ngứa
Ngứa da đôi khi là một trong những dấu hiệu sớm của tiểu đường. Tình trạng này có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân như nhiễm nấm hoặc nấm men, da bị khô do cơ thể mất nước khi đi tiểu nhiều, hoặc lưu thông máu kém, đặc biệt ở vùng cẳng chân, khiến da không được nuôi dưỡng đầy đủ và dễ ngứa.
Khô miệng là vấn đề răng miệng phổ biến ở người tiểu đường, liên quan đến việc giảm tiết nước bọt khi đường huyết tăng cao. Người bệnh thường cảm thấy miệng khô liên tục, môi nứt nẻ, lưỡi khô ráp, đồng thời gặp khó khăn khi nhai, nuốt hoặc nói chuyện. Tình trạng này còn làm tăng nguy cơ loét và nhiễm trùng trong khoang miệng.
Không gian sống sạch sẽ cũng ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe hằng ngày. Nhiều vật dụng trong nhà nếu dùng quá lâu có thể tích tụ vi khuẩn, nấm mốc và làm tăng nguy cơ bệnh tật. Vì vậy, thay mới đúng lúc là cách đơn giản giúp bảo vệ cả gia đình, theo trang sức khỏe Health.
Miếng bọt biển dùng để rửa chén là nơi vi khuẩn phát triển mạnh. Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Scientific Reports vào năm 2017 cho thấy vật dụng này chứa lượng vi khuẩn rất lớn. Việc khử trùng nhiều lần chưa chắc mang lại hiệu quả như mong đợi.
Các nhà nghiên cứu khuyến khích thay miếng rửa chén thường xuyên, tốt nhất mỗi tuần 1 lần để hạn chế vi khuẩn tích tụ trong bếp.
Bàn chải đánh răng sẽ mất tác dụng làm sạch khi lông bị tòe, cong hoặc bết dính. Nếu để quá lâu trong phòng tắm, bàn chải còn có thể bám vi khuẩn từ môi trường xung quanh.
Hiệp hội Nha khoa Mỹ khuyến nghị thay bàn chải mỗi 3 đến 4 tháng. Người có sức đề kháng yếu, đang điều trị bệnh hoặc hóa trị nên thay sớm hơn.
Bàn chải cũ làm sạch răng kém hiệu quả và dễ ảnh hưởng đến nướu. Sau khi bị cảm cúm, người dùng cũng nên thay bàn chải mới để giữ vệ sinh.
Máy lạnh và hệ thống thông gió nếu không thay bộ lọc định kỳ sẽ phát tán bụi bẩn, nấm mốc và chất gây dị ứng trong không khí.
Bộ lọc cũ còn có thể giữ lại vi khuẩn gây bệnh đường hô hấp. Theo đó, bạn nên thay bộ lọc khoảng 3 tháng một lần để không khí trong nhà sạch hơn.
Thiết bị báo khói giúp giảm nguy cơ tử vong khi xảy ra hỏa hoạn. Tuy nhiên, pin yếu hoặc thiết bị cũ có thể khiến báo khói hoạt động không chính xác.
Hiệp hội Phòng cháy chữa cháy quốc gia Mỹ khuyến nghị kiểm tra báo khói mỗi tháng bằng nút thử tín hiệu. Nếu thiết bị không phát ra âm thanh, người dùng cần thay pin ngay. Thiết bị sử dụng trên 10 năm nên được thay mới.
Thuốc để quá lâu có thể giảm tác dụng hoặc không còn an toàn cho sức khỏe.
Các chuyên gia y tế khuyên nên kiểm tra tủ thuốc mỗi 6 tháng để loại bỏ thuốc hết hạn hoặc không còn sử dụng.
Máy lọc nước giúp loại bỏ tạp chất và cải thiện chất lượng nước uống. Tuy nhiên, lõi lọc cũ sẽ giảm hiệu quả hoạt động.
Vi khuẩn cũng có thể phát triển bên trong lõi lọc đã dùng quá lâu. Vì vậy, người dùng cần thay lõi theo đúng khuyến cáo của nhà sản xuất.
Rèm phòng tắm và lớp lót bên trong thường xuyên tiếp xúc với độ ẩm nên dễ bám vi khuẩn và nấm mốc.
Bạn nên vệ sinh định kỳ và thay mới khoảng 3 tháng 1 lần. Phòng tắm cũng cần được lau dọn thường xuyên để hạn chế vi khuẩn phát triển.
