Dù là vị trí tiện lợi nhất, nhưng cánh cửa lại là nơi “nóng” nhất và có nhiệt độ bấp bênh nhất trong tủ lạnh. Việc đặt thực phẩm sai chỗ không chỉ làm lãng phí ngân sách mà còn tiềm ẩn nguy cơ ngộ độc thực phẩm.
Cánh cửa tủ lạnh thường là nơi chúng ta ưu tiên cho những món đồ hay dùng như sữa, sữa chua hay mứt. Tuy nhiên, theo các chuyên gia an toàn thực phẩm, thói quen này đang gián tiếp “đốt tiền” của bạn qua việc làm thực phẩm nhanh hỏng và tạo điều kiện cho vi khuẩn phát triển.
Tiến sĩ Vanessa Coffman, Giám đốc liên minh tại tổ chức Stop Foodborne Illness và Mark McShane, đầu bếp kiêm chuyên gia an toàn thực phẩm, đã chỉ ra những sai lầm phổ biến và cách sắp xếp tủ lạnh khoa học nhất.
Tại sao cánh cửa tủ lạnh lại là “vùng nguy hiểm”?
Nhiều dòng tủ lạnh được thiết kế các khay ở cánh cửa rất bắt mắt, nhưng điều đó không đồng nghĩa với việc chúng dành cho thực phẩm dễ hỏng. Mỗi khi bạn mở cửa hoặc đứng phân vân khi xếp đồ mới vào, luồng khí ấm tràn vào sẽ khiến nhiệt độ ở khu vực này biến động dữ dội.
“Nguy cơ ngộ độc thực phẩm bắt đầu tăng đáng kể khi nhiệt độ thực phẩm vượt quá 4 độ C – ngưỡng dưới của ‘vùng nguy hiểm’. Ở mức nhiệt này, vi khuẩn có thể nhân đôi số lượng chỉ trong vòng 20 phút”, tiến sĩ Vanessa Coffman cảnh báo.
7 thực phẩm “cấm kỵ” đặt ở cánh cửa
Dưới đây là danh sách những món đồ bạn nên di chuyển vào ngăn trong ngay lập tức:
Sữa và sản phẩm từ sữa
Bao gồm cả phô mai mềm. Theo chuyên gia Mark McShane, sự thay đổi nhiệt độ ở cánh cửa sẽ làm mất đi các enzyme tinh tế và lợi khuẩn, làm giảm giá trị dinh dưỡng và khiến sữa nhanh chua hơn.
Trứng
Dù tủ lạnh thường tặng kèm khay trứng ở cánh cửa, bạn hãy từ bỏ nó. Trứng cần một môi trường lạnh ổn định để giữ được độ tươi và đảm bảo an toàn.
Đồ ăn sẵn và thức ăn thừa
Thịt nguội, thực phẩm đã chế biến hoặc đồ ăn từ bữa trước thường được dùng ngay mà không cần nấu lại. Việc để chúng ở cánh cửa sẽ thúc đẩy vi khuẩn sinh sôi, dễ gây đau bụng.
Bơ hạt tự nhiên và dầu thực vật tinh tế
Khác với loại có chất bảo quản, bơ hạt tự nhiên dễ bị tách lớp hoặc biến chất nếu nhiệt độ không ổn định.
Nước ép tươi
Các loại nước ép lạnh rất nhạy cảm với quá trình oxy hóa. Nhiệt độ cao và ánh sáng tràn vào khi mở cửa sẽ làm thất thoát vitamin C cực nhanh.
Thịt và cá sống
Chắc chắn bạn không muốn rủi ro với các loại đạm sống. Nhiệt độ bấp bênh ở cửa tủ là “thiên đường” cho các loại vi khuẩn gây bệnh phát triển trên thịt cá.
Rau củ quả tươi
Các loại quả mọng (berry), rau xanh lá rất dễ héo, mất cấu trúc và thối rữa nếu gặp nhiệt độ không ổn định. Đừng để giỏ rau từ chợ biến thành đống rác hữu cơ quá sớm.
Vậy nên để gì ở cánh cửa?
Câu trả lời là những mặt hàng ổn định và ít bị hỏng. Nhờ hàm lượng axit, muối hoặc đường cao, các loại gia vị này có khả năng “chống chọi” tốt với sự thay đổi nhiệt độ.
Tương cà, tương ớt, mù tạt.
Dưa bao tử muối, đồ chua.
Mứt hoa quả.
Giấm và nước tương (xì dầu).
Cách tái cấu trúc không gian lưu trữ khoa học
Để bảo quản thực phẩm một cách tối ưu, việc phân loại vị trí dựa trên độ nhạy cảm nhiệt độ là quy tắc sống còn.
Đối với khu vực cánh cửa, bạn chỉ nên dành không gian cho các loại gia vị, mứt, nước tương hoặc đồ muối. Đây là những mặt hàng có khả năng chịu đựng sự biến động nhiệt độ tốt nhờ hàm lượng muối và axit cao.
Trong khi đó, ngăn giữa và khu vực phía trong cùng của tủ lạnh – nơi có nhiệt độ ổn định nhất mới chính là “ngôi nhà” lý tưởng cho các thực phẩm dễ hỏng như sữa tươi, trứng và thức ăn đã chế biến sẵn. Riêng với thịt và cá sống, chuyên gia khuyến cáo luôn phải ưu tiên đặt tại ngăn dưới cùng.
Cách sắp xếp này không chỉ đảm bảo độ lạnh sâu nhất cho thực phẩm tươi sống mà còn ngăn chặn tình trạng nước thịt rò rỉ, gây nhiễm chéo vi khuẩn sang các nhóm đồ ăn khác trong tủ.
Hãy bắt đầu bằng một câu hỏi đơn giản trước khi cất đồ: “Món đồ này liệu có chịu được khi để ở ngoài một tiếng đồng hồ không?”. Nếu câu trả lời là “Không”, hãy dọn nó vào ngăn trong ngay lập tức thay vì đặt ở cánh cửa.
Chuyên gia Mark McShane cảnh báo nhiệt độ ở kệ trên có thể tăng vọt thêm 10 độ C chỉ trong vài phút sau khi mở cửa. Do đó, hãy ưu tiên những ngăn giữa và phía sau để bảo quản thực phẩm được lâu nhất. Hãy coi cánh cửa tủ lạnh chỉ là “không gian phụ” cho các loại gia vị nếm trải chút hơi ấm mà không hề hấn gì. Việc sắp xếp đúng không chỉ bảo vệ sức khỏe gia đình mà còn giúp thực phẩm luôn giữ được hương vị thơm ngon nhất.
8 trong số 13 người ngộ độc ngộ độc cấp khí H₂S tại Thanh Hóa đang được điều trị, theo dõi sức khỏe sát sao tại Trung tâm Chống độc, Bệnh viện Bạch Mai cơ sở Ninh Bình.
Về mức độ nguy hiểm của loại khí này, tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Trung Nguyên, Giám đốc Trung tâm Chống độc Bệnh viện Bạch Mai, cho biết, thuật ngữ y khoa gọi hiện tượng ngộ độc cấp H₂S liều cao trong không gian kín là "hội chứng búa tạ ở lò mổ".
Người đi vào khu vực có khí độc, hít phải khí này sẽ bất tỉnh, các cơ quan ngừng hoạt động, bị quật ngã gần như ngay lập tức, tỷ lệ tử vong tại hiện trường là cực kỳ lớn. Khí này hấp thu rất nhanh, gần như ngay lập tức vào cơ thể và gây kích ứng cực mạnh lên niêm mạc mắt, hệ hô hấp.
"Rất nhiều người dân và ngay cả một số nhân viên y tế tuyến dưới vẫn lầm tưởng các vụ ngạt hầm biogas, giếng khơi là do khí metan (CH₄). Nhưng thực tế, thủ phạm giết người hàng loạt trong tích tắc chính là khí sunphua hydro (H₂S)", bác sĩ Nguyên lưu ý.
Giám đốc Trung tâm Chống độc lo ngại, ở Việt Nam, các vụ tai nạn đau lòng này xảy ra hàng năm và tái diễn nhiều lần trong các hoàn cảnh như khơi giếng, chui xuống bể chứa, bể rác, bể phân, chất thải, cống, hầm chứa cá ở các tàu biển... dù trung tâm và các cơ quan báo chí đã liên tục cảnh báo, tuyên truyền.
Theo Trung tâm Chống độc, dấu hiệu nhận biết ngộ độc khí H₂S tại hiện trường: nạn nhân bị bất tỉnh rất nhanh ngay sau khi bước vào các không gian khép kín (bể chứa, hầm, giếng, hầm cá, khoang, hốc kín, cống...).
Kết mạc mắt của nạn nhân bị kích ứng, xung huyết.
Dấu hiệu đặc trưng: các vật dụng kim loại trên người nạn nhân (như đồ trang sức, cúc áo, khóa quần, thắt lưng...) bằng đồng, bạc, sắt bị xỉn màu, chuyển đen xám do phản ứng hóa học với khí H₂S.
Khuyến cáo cấp cứu khẩn cấp: tuyệt đối không tự ý lao xuống cứu trợ ngay theo quán tính nếu không có đồ bảo hộ (mặt nạ phòng độc với bình dưỡng khí).
Lập tức mở thông thoáng khí khu vực đó, dùng quạt thổi mạnh hoặc bơm khí để đẩy khí độc ra ngoài và đưa khí sạch vào.
Nếu bắt buộc phải xuống, người cứu hộ phải có trang thiết bị phòng độc lý tưởng (mặt nạ kết hợp bình dưỡng khí).
Hoặc phải buộc dây bảo hiểm chắc chắn vào cơ thể và luôn có đội ngũ ở trên sẵn sàng kéo ngay lên khi thấy có dấu hiệu bất thường.
Biện pháp phòng tránh lâu dài: tuyệt đối không tự ý đi vào các khu vực khép kín, thiếu lưu thông khí như bể chứa, hầm, hang hốc, giếng, cống rãnh sâu hoặc kín.
Nếu bắt buộc phải vào làm việc, bắt buộc phải đeo mặt nạ phòng độc có bình dưỡng khí chuyên dụng.
Hoặc phải thực hiện các biện pháp mở toang, thông thoáng gió toàn diện khu vực đó một thời gian đủ dài, hoặc bơm khí sạch vào đó trước, đo lường an toàn rồi mới được bước vào.
Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết hồ sơ sức khỏe điện tử là sản phẩm do Sở Y tế phối hợp Trung tâm Chuyển đổi số TP HCM xây dựng, nhằm giúp mỗi người dân có một "bản ghi sức khỏe" được cập nhật liên tục theo thời gian.
Thay vì lưu giữ giấy khám sức khỏe rời rạc sau mỗi lần kiểm tra, người dân có thể xem toàn bộ dữ liệu sức khỏe của mình trên một nền tảng duy nhất. Hồ sơ này được hình thành từ dữ liệu khám sức khỏe cộng đồng và sẽ tiếp tục bổ sung từ dữ liệu khám chữa bệnh điện tử tại các bệnh viện.
Trước mắt, hệ thống đã cập nhật dữ liệu của những người từng tham gia chương trình khám sức khỏe miễn phí của thành phố. Dữ liệu sẽ tiếp tục được bổ sung sau mỗi lần khám sức khỏe định kỳ.
Theo Sở Y tế, hồ sơ sức khỏe điện tử giúp người dân dễ dàng theo dõi sự thay đổi của các chỉ số quan trọng như cân nặng, huyết áp, đường huyết hoặc các nguy cơ bệnh lý theo từng năm. Nhờ đó, mỗi người có thể chủ động hơn trong việc chăm sóc sức khỏe, phát hiện sớm bất thường thay vì chỉ đi khám khi có triệu chứng.
Hồ sơ sức khỏe điện tử hiện hiển thị hai nhóm thông tin chính.
Nhóm đầu tiên là thông tin nền tảng, gồm họ tên, ngày sinh, giới tính, địa chỉ, số bảo hiểm y tế, nhóm máu, tiền sử dị ứng, bệnh nền, lịch sử tiêm chủng và thông tin tóm tắt của lần khám gần nhất.
Nhóm thứ hai là dữ liệu sức khỏe chi tiết, bao gồm kết quả khám thể lực như chiều cao, cân nặng, BMI, huyết áp, kết quả khám lâm sàng ở các chuyên khoa, xét nghiệm máu, nước tiểu, chẩn đoán hình ảnh (nếu có) cùng kết luận và khuyến nghị của bác sĩ sau mỗi lần khám.
Người dân được khuyến cáo nên chú ý phần kết luận sau khám, bởi đây là cơ sở quan trọng để theo dõi nguy cơ bệnh tật, lịch tái khám hoặc những thay đổi cần thiết trong lối sống.
Từ tháng 12/2026, TP HCM dự kiến bổ sung thêm mục thông tin bệnh tật khi kho dữ liệu y tế của thành phố hoàn thiện. Khi đó, người dân có thể tra cứu lịch sử khám ngoại trú, điều trị nội trú, chẩn đoán bệnh, đơn thuốc, kết quả xét nghiệm, phim chụp và các thủ thuật đã thực hiện. Việc liên thông dữ liệu này cũng giúp bác sĩ tiếp cận nhanh tiền sử bệnh của người dân, hạn chế chỉ định lặp lại các xét nghiệm không cần thiết, đồng thời nâng cao chất lượng điều trị.
Để sử dụng hồ sơ sức khỏe điện tử, người dân chỉ cần tải ứng dụng Công dân số trên điện thoại, đăng nhập bằng tài khoản định danh điện tử VNeID, sau đó vào mục Y tế và chọn Hồ sơ sức khỏe điện tử.
Sở Y tế lưu ý hồ sơ sức khỏe điện tử chỉ hiển thị cho chính người dùng sau khi xác thực tài khoản, nhằm đảm bảo an toàn dữ liệu cá nhân. Người dân không nên chia sẻ thông tin sức khỏe lên mạng xã hội hoặc cho người không có thẩm quyền.
Cơ quan này cũng nhấn mạnh hồ sơ điện tử không thay thế việc thăm khám trực tiếp khi xuất hiện dấu hiệu bất thường. Mỗi lần khám sức khỏe định kỳ không chỉ giúp phát hiện sớm bệnh tật mà còn bổ sung thêm dữ liệu, giúp hồ sơ sức khỏe ngày càng đầy đủ hơn theo suốt vòng đời mỗi người.
Trước đó, sáng 5-4, tại phố đi bộ Trần Nhân Tông, Hà Nội, chương trình khám bệnh, tư vấn sức khỏe miễn phí do Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam tổ chức trong khuôn khổ lễ mít tinh hưởng ứng Ngày Sức khỏe toàn dân đã thu hút đông đảo người dân tham gia.
Theo ban tổ chức chương trình đã khám và tư vấn sức khỏe cho hơn 7.800 người dân, với sự tham gia của 324 y, bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên đến từ nhiều bệnh viện tuyến trung ương và đơn vị y tế lớn.
Từ kết quả tổng hợp tại chương trình, các bác sĩ phát hiện khoảng 2.830 trường hợp có bất thường, chiếm gần 36% tổng số người được khám. Nhiều trường hợp được khuyến cáo cần theo dõi, đánh giá lại hoặc can thiệp chuyên sâu tại các cơ sở y tế.
Chương trình triển khai nhiều dịch vụ từ khám lâm sàng đến cận lâm sàng hiện đại. Trong đó, gần 860 lượt siêu âm (tuyến giáp, ổ bụng, tim, khớp) được thực hiện, hơn 400 lượt điện tim, 641 lượt chụp X-quang phổi và 1.380 lượt xét nghiệm chuyên sâu theo chỉ định.
Ngoài ra, hàng loạt kỹ thuật hỗ trợ tầm soát sức khỏe cũng được triển khai như đo mật độ xương, đo thành phần cơ thể InBody, FibroScan đánh giá xơ gan, nội soi tai mũi họng và sàng lọc ung thư cổ tử cung.
Qua khám sàng lọc, các bác sĩ ghi nhận nhiều nhóm bệnh phổ biến trong cộng đồng. Trong đó, nhóm bệnh cơ xương khớp - cột sống được các y, bác sĩ Bệnh viện 103, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức phát hiện nhiều nhất với hàng trăm ca bệnh. Các bệnh lý phổ biến được ghi nhận như thoát vị đĩa đệm, thoái hóa cột sống, thoái hóa khớp, đau khớp gối, vai…
Bên cạnh đó, các bệnh lý tai mũi họng, răng miệng và mắt cũng chiếm tỉ lệ cao, mỗi nhóm ghi nhận khoảng 180 - 200 ca bất thường.
Nhiều trường hợp đục thủy tinh thể đã được phát hiện, trong đó không ít ca cần phẫu thuật, cùng với các bệnh phổ biến như viêm họng, viêm xoang, sâu răng, viêm quanh răng.
Ở nhóm bệnh nội khoa, các bệnh lý mạn tính không lây như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu cũng được ghi nhận nhiều. Ngoài ra xét nghiệm máu cũng phát hiện hàng trăm trường hợp thiếu máu và các bất thường về tế bào máu.
Đặc biệt, tình trạng loãng xương và rối loạn dinh dưỡng cũng khá phổ biến, với khoảng 18% người được đo mật độ xương có dấu hiệu loãng xương, cùng nhiều trường hợp thừa cân, béo phì hoặc suy dinh dưỡng.
Dù chiếm tỉ lệ thấp hơn, các bệnh lý nguy hiểm như tim mạch, gan và phổi vẫn được phát hiện, trong đó có những ca nghi hội chứng mạch vành cấp, xơ gan hoặc tổn thương phổi cần chuyển viện ngay để theo dõi chuyên sâu.
Qua thăm khám, tư vấn các y, bác sĩ cũng ghi nhận nhiều vấn đề về sức khỏe tâm thần. Các bác sĩ chuyên khoa tâm thần cho biết tình trạng mất ngủ ở người cao tuổi, lo âu và trầm cảm ở học sinh, sinh viên xuất hiện khá phổ biến.
Ở nhóm trẻ em, các vấn đề dinh dưỡng như biếng ăn, suy dinh dưỡng, thừa cân - béo phì, thấp chiều cao hoặc chậm dậy thì cũng được phát hiện và tư vấn theo dõi chuyên sâu.
Thông qua chương trình khám, tư vấn sức khỏe miễn phí, Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan kêu gọi mỗi người dân chủ động thực hiện những hành động thiết thực.
Trong đó, dù cuộc sống bận rộn, nhiều áp lực nhưng mỗi người dân hãy dành thời gian, quan tâm nhiều hơn cho việc chăm sóc, bảo vệ sức khỏe của chính mình, trang bị kiến thức, chủ động phòng bệnh. Hãy coi việc rèn luyện thân thể, thể dục thể thao thường xuyên là một nhu cầu tự thân, một thói quen hằng ngày.
Bên cạnh đó, mỗi người cần xây dựng và thực hành văn hóa sức khỏe, duy trì lối sống khoa học, dinh dưỡng hợp lý, bảo đảm an toàn thực phẩm, hạn chế thuốc lá, rượu bia và các yếu tố nguy cơ, đồng thời bảo vệ môi trường sống xanh, sạch, khỏe.
