Ngày 8/4, Quốc hội phê chuẩn bổ nhiệm PGS. TS Hoàng Minh Sơn làm Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo. Đây luôn là “ghế nóng” với bộ máy nhân sự khổng lồ – hơn 1,6 triệu thầy cô, tác động đến khoảng 26 triệu học sinh, sinh viên.
Ông Lê Như Tiến, nguyên Phó chủ nhiệm Uỷ ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng (cũ) của Quốc hội, nhận định: “Tân Bộ trưởng sẽ đối mặt những thách thức mang tính thời đại khi giáo dục đang ở giai đoạn đổi mới toàn diện”.
“Mục tiêu của giáo dục không chỉ là truyền thụ kiến thức mà phải trang bị kỹ năng để người học thích ứng với thay đổi. Đó là đòi hỏi rất cao, người đứng đầu ngành phải có tầm nhìn để hiện thực hóa”, ông nói thêm.
Cuộc ‘đại phẫu’ mạng lưới giáo dục đại học
Cả nước có khoảng 240 trường đại học. Nghị quyết 71 nêu rõ hệ thống đại học hiện phát triển manh mún, chưa đáp ứng yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và nghiên cứu khoa học. Bộ Chính trị yêu cầu khẩn trương sắp xếp, tái cấu trúc hoặc sáp nhập, giải thể trường không đạt chuẩn.
Trả lời báo chí khi còn là Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội, ông Hoàng Minh Sơn nói đây là cơ hội và sứ mệnh để đẩy mạnh chất lượng giáo dục đại học.
Bộ đã có định hướng về việc này, đề nghị các bên hoàn thành hồ sơ trình cấp thẩm quyền trước 30/6. Tuy nhiên, chuyên gia nhìn nhận như vậy là chưa đủ.
TS Lê Viết Khuyến, Phó chủ tịch Hiệp hội các trường đại học, cao đẳng Việt Nam, nhấn mạnh tái cấu trúc hệ thống giáo dục đại học không chỉ cốt tinh gọn bộ máy, mà còn phải kiến tạo được một trục liên thông, giúp người học thuận lợi đi lên các bậc cao hơn.
Cùng đó là nhiều bài toán khác như bảo đảm quyền tự chủ toàn diện cho các trường mà không phụ thuộc mức độ tài chính; đầu tư cho nhóm ngành công nghệ mũi nhọn, thu hút giảng viên giỏi… để Việt Nam có ít nhất 8 trường thuộc nhóm 200 đại học hàng đầu châu Á, một trường vào top 100 thế giới ở một số lĩnh vực vào năm 2030, theo Nghị quyết 71.
“Việc có đại học trong top 100 thế giới sẽ là thách thức lớn với ngành giáo dục”, ông Tiến nói.
Xáo trộn tuyển sinh
Hơn 20 năm qua, tuyển sinh đại học có 6 lần thay đổi lớn. Từ chỗ thí sinh đăng ký trường nào phải thi tại trường đó; tổ chức kỳ thi “ba chung”: chung đề, chung đợt thi và sử dụng chung kết quả; đến tự chủ tuyển sinh, bùng nổ hàng loạt phương thức, kỳ thi riêng.
Năm ngoái, các trường phải bỏ xét tuyển sớm, quy đổi điểm tương đương các phương thức, tổ hợp. Mỗi trường lại đưa ra công thức tính riêng, dựa trên nhiều yếu tố như phổ điểm thi, kết quả của sinh viên khóa trước, đặc thù ngành…
Đến năm nay, cách mùa tuyển sinh khoảng 4-5 tháng, Bộ lại yêu cầu điều chỉnh xét tuyển học bạ với ràng buộc về điểm thi tốt nghiệp, đổi cách tính điểm cộng với chứng chỉ ngoại ngữ.
Các thay đổi, theo Bộ, giúp việc tuyển sinh công bằng hơn và giảm áp lực, song chuyên gia nhìn nhận việc này không có “thời gian chờ”, khiến thí sinh, phụ huynh bị động, rối loạn thông tin.
Trên thế giới, chính sách tuyển sinh đại học về cơ bản ổn định với hai hướng chủ đạo: Trung Quốc, Hàn Quốc tổ chức kỳ thi đại học chung toàn quốc; Mỹ, châu Âu để đại học tự chủ.
Tranh cãi dạy thêm – học thêm
Thông tư 29 của Bộ về dạy thêm, học thêm được coi như “liều thuốc mạnh” khi hạn chế dạy thêm trong trường và phải miễn phí. Song, nó gây tranh cãi suốt một năm qua, nhiều hiệu trưởng, chuyên gia cho rằng các quy định chỉ giải quyết “phần ngọn”, không làm giảm nhu cầu, trong khi phụ huynh tốn tiền gấp 2-4 lần vì phải đưa con em ra bên ngoài.
Ông Hoàng Minh Sơn trong hội nghị tiếp xúc cử tri đầu tháng 3 ở Hà Nội đã khẳng định một mặt “đấu tranh với những hiện tượng chưa lành mạnh” trong dạy thêm, học thêm, song sẽ tiếp thu các góc nhìn khác.
Trả lời VnExpress hồi tháng 3, TS Trần Thành Nam, Phó hiệu trưởng trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, cho rằng về lâu dài, ngành giáo dục cần làm tốt ba việc: đổi mới thi cử, đào tạo được những thế hệ giáo viên có phẩm chất tốt, học sinh có kỹ năng và tinh thần tự học.
Thiếu giáo viên dai dẳng
Nhiệm kỳ của Tân Bộ trưởng còn đối mặt một bài toán dai dẳng: cả nước thiếu khoảng 124.000 giáo viên, tính đến tháng 2/2026. Nhưng áp lực còn nằm ở sự mất cân đối, thừa – thiếu cục bộ, “khát” giáo viên mầm non, Tiếng Anh và các môn đặc thù như Tin học và Nghệ thuật. Nhiều địa phương có biên chế nhưng không có nguồn để tuyển. Cùng đó, tình trạng giáo viên nghỉ việc, chuyển việc có xu hướng gia tăng tại một số nơi.
Trong khi đó, cả nước đang triển khai đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục; thực hiện phổ cập mầm non cho trẻ từ 3 tuổi; tiếp tục đổi mới chương trình phổ thông theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực; đẩy mạnh chuyển đổi số… nên đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với đội ngũ nhà giáo.
Điều này đòi hỏi phải có chính sách và giải pháp phát triển đội ngũ đồng bộ, có hệ thống và dài hạn.
Đưa tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học
Bộ Chính trị từ tháng 8/2024 đề nghị từng bước đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học.
Hiện, môn Tiếng Anh là bắt buộc từ lớp 3. Chưa địa phương nào dạy tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai trên quy mô toàn tỉnh, mà mới ở dạng thí điểm. Năm học trước, khoảng 190.000 học sinh được học môn khác bằng ngôn ngữ này hoặc chương trình tích hợp.
Theo Bộ, để tiếng Anh được dùng rộng rãi ở tất cả 52.000 trường học, cả nước cần thêm 12.000 thầy cô có khả năng dạy bằng tiếng Anh vào năm 2030. Trong khi đó, hiện nhiều tỉnh, thành vẫn loay hoay vì không tuyển được giáo viên môn này. Ngoài ra, cơ sở vật chất, điều kiện để dạy và học tiếng Anh còn nhiều khó khăn, đặc biệt ở khu vực miền núi.
Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM vừa ban hành thông báo xét tuyển ĐH chính quy theo phương thức tổng hợp năm 2026. Phương thức này căn cứ trên kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 hoặc kết quả kỳ thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức năm 2026 với điểm học bạ 3 năm THPT.
Theo đó, trường quy định ngưỡng đầu vào gồm: Có kết quả thi THPT 2026, kết quả thi đánh giá năng lực do ĐH Quốc gia TP.HCM tổ chức năm 2026 đạt mức điểm nhận hồ sơ đăng ký xét tuyển các ngành/nhóm ngành/chương trình ĐH hệ chính quy năm 2026 theo quy định của trường. Hội đồng tuyển sinh trường quyết định và công bố sau khi có điểm kỳ thi tốt nghiệp THPT để thí sinh điều chỉnh theo kế hoạch tuyển sinh chung của Bộ GD-ĐT.
Đối với thí sinh tốt nghiệp năm 2026 và tham dự kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026, điều kiện để được xét tuyển vào một ngành/nhóm ngành khi thí sinh thỏa 1 trong 2 trường hợp gồm: Có tổng điểm của tổ hợp môn xét tuyển đạt từ 15 điểm trở lên (theo thang điểm 30); Có tổng điểm thi của môn toán, môn ngữ văn và một môn khác thuộc tổ hợp xét tuyển của ngành/nhóm ngành đạt từ 15 điểm trở lên (theo thang điểm 30). Nhà trường lưu ý, điểm các môn được sử dụng để xét tại 2 trường hợp trên là điểm gốc, trước khi quy đổi chứng chỉ ngoại ngữ, không cộng điểm xét thưởng và không cộng điểm ưu tiên khu vực, đối tượng.
Thí sinh đăng ký vào ngành thiết kế vi mạch, ngành công nghệ bán dẫn và ngành kỹ thuật hạt nhân, cần có thêm điều kiện riêng.
Đối với thí sinh đăng ký vào ngành thiết kế vi mạch, ngành công nghệ bán dẫn cần điểm thi môn toán có giá trị lớn hơn hay bằng ngưỡng điểm thuộc nhóm 20% thí sinh có điểm môn toán cao nhất toàn quốc trong kỳ thi THPT 2026 (theo số liệu do Bộ GD-ĐT công bố hằng năm) và tổng điểm tổ hợp 3 môn xét tuyển lớn hơn hay bằng ngưỡng điểm thuộc nhóm 25% thí sinh có điểm của tổ hợp môn xét tuyển trong kỳ thi THPT 2026 cao nhất toàn quốc (theo số liệu do Bộ GD-ĐT công bố). Đối với thí sinh đăng ký vào ngành kỹ thuật hạt nhân, thí sinh trúng tuyển vào ngành này cần có điểm THPT môn toán và vật lý phải từ 7,5 điểm trở lên.
Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM cũng công bố quy định điểm cộng xét tuyển phương thức tổng hợp năm nay.
Điểm cộng là điểm xét thưởng dành cho các đối tượng thí sinh có thành tích đặc biệt, mức điểm xét thưởng tối đa là 1,5 điểm theo thang điểm 30. Thí sinh chỉ được cộng 1 loại điểm cộng có mức điểm cao nhất. Điểm cộng được quy định như sau:
Môn đoạt giải được cộng điểm gồm: toán, vật lý, hóa học, sinh học, tin học, trí tuệ nhân tạo (kỳ thi Olympic trí tuệ nhân tạo toàn quốc VOAI/quốc tế), tiếng Anh. Riêng thí sinh đoạt giải môn địa lý được cộng điểm vào các ngành/nhóm ngành: hải dương học, nhóm ngành địa chất học, kinh tế đất đai, kỹ thuật địa chất, khoa học môi trường, công nghệ kỹ thuật môi trường, quản lý tài nguyên môi trường. Điểm cộng còn được tính cho thí sinh có kết quả cuộc thi lập trình ICPC THPT quốc gia/quốc tế, kết quả cuộc thi kỳ thi Olympic truyền thống 30/4 do Trường THPT chuyên Lê Hồng Phong (TP.HCM) tổ chức.
15 loại thành tích, giải thưởng được tính điểm cộng cụ thể như sau:
Các giải được xét là giải có thời gian đạt giải không quá 3 năm tính tới thời điểm xét và các giải này là giải đạt được trong năm lớp 10, 11, 12. Đối với các giải học thuật quốc tế khác sẽ do Hội đồng tuyển sinh xem xét và quyết định mức cộng điểm tương ứng với các giải trên theo quy định của Bộ GD-ĐT và ĐH Quốc gia TP.HCM.
Nguyên tắc xét giải để quy ra điểm cộng như sau: trường hợp thí sinh thỏa nhiều điều kiện cộng điểm xét thưởng, thí sinh chỉ được cộng một loại điểm xét thưởng cao nhất. Mỗi thí sinh đều có cơ hội đạt mức điểm tối đa của thang điểm xét, nhưng không thí sinh nào có điểm xét (tính cả các loại điểm cộng, điểm ưu tiên) vượt quá mức điểm tối đa (30 điểm theo thang 30). Đối với các giải khoa học kỹ thuật, Hội đồng tuyển sinh sẽ đánh giá nội dung giải thưởng để xác định đúng ngành/ nhóm ngành được cộng.
Từ ngày 25.5 đến ngày 20.6, thí sinh thực hiện khai thông tin trực tuyến để được cộng điểm. Thí sinh truy cập vào Cổng đăng ký xét tuyển của trường theo địa chỉ https://tuyensinhdh.hcmus.edu.vn để điền thông tin và tải hồ sơ lên để được cộng điểm thưởng cho phương thức này. Sau thời gian này, thí sinh sẽ không được quyền truy cập để nộp hồ sơ. Hồ sơ gồm: ảnh chụp giấy chứng nhận đoạt giải để được cộng điểm; ảnh chụp căn cước công dân mặt trước.
Thông báo tuyển sinh ĐH 2026 của Trường ĐH Khoa học tự nhiên TP.HCM cũng quy định, chậm nhất là ngày 7.7, trường sẽ tổ chức cho thí sinh tra cứu danh sách thí sinh có nộp giải thưởng để được xét điểm cộng đối với phương thức xét tuyển này và danh sách thí sinh nộp chứng chỉ ngoại ngữ thành điểm tiếng Anh trên hệ thống của trường.
Năm 2026 đánh dấu thời điểm đặc biệt với Trường ĐH Nha Trang khi nhà trường cùng lúc hướng đến 2 cột mốc quan trọng: kỷ niệm 50 năm phát triển tại Khánh Hòa (1976 - 2026) vào ngày 4.10 và 67 năm ngày truyền thống nhà trường vào ngày 1.8.
Hai cột mốc lịch sử song hành mang ý nghĩa đặc biệt đối với một cơ sở đào tạo được xem là cái nôi của ngành thủy sản Việt Nam. Một dấu mốc ghi nhận sự hình thành cơ sở đào tạo chuyên ngành thủy sản đầu tiên của cả nước, dấu mốc còn lại phản ánh hành trình nửa thế kỷ đồng hành cùng vùng đất Khánh Hòa để phát triển và khẳng định vị thế.
Từ một khoa nhỏ thuộc Học viện Nông lâm Hà Nội, từng đặt tại Hải Phòng, trường đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển trước khi chuyển vào miền Trung. Năm 1976, trường chuyển trụ sở đến Nha Trang và mang tên Trường ĐH Hải sản. Đến tháng 8.1981, trường đổi tên thành Trường ĐH Thủy sản và từ năm 2006 chính thức mang tên Trường ĐH Nha Trang theo quyết định của Chính phủ.
Sau nửa thế kỷ gắn bó với Khánh Hòa, nhà trường phát triển thành cơ sở đào tạo đa ngành, đa lĩnh vực, đa cấp học có uy tín, đồng thời giữ vai trò nổi bật trong lĩnh vực khoa học công nghệ biển và thủy sản tại Việt Nam. Không chỉ đào tạo hàng vạn sinh viên, trường còn là địa chỉ nghiên cứu, chuyển giao công nghệ biển có sức ảnh hưởng trong và ngoài nước.
Để đánh dấu cột mốc lịch sử, Trường ĐH Nha Trang xây dựng chuỗi hoạt động xuyên suốt năm 2026, kết hợp giữa học thuật, văn hóa, thể thao và hợp tác quốc tế.
Từ tháng 2, nhà trường công bố kế hoạch chiến lược và cơ cấu tổ chức mới giai đoạn 2025 - 2030, định hình mô hình phát triển tự chủ và hội nhập. Tháng 3, trường đăng cai Giải bóng đá Thanh Niên Sinh viên Việt Nam và Quốc tế năm 2026, đồng thời tổ chức hội thảo quốc tế "Phòng ngừa rác thải biển và thực hành bền vững hướng tới nền kinh tế tuần hoàn" (MARLISPACE 2026).
Đến tháng 6.2026, nhà trường dự kiến ra mắt Quỹ phát triển khoa học và công nghệ, đồng thời công bố định hướng nghiên cứu chiến lược giai đoạn 2026 - 2030 với 3 trọng tâm gồm khoa học và công nghệ biển, chuỗi giá trị thủy sản và kinh tế biển.
Nửa cuối năm, nhiều sự kiện được nâng tầm khu vực và quốc tế. Hội thảo quốc tế về nuôi trồng thủy sản lồng bè tại châu Á (CAA8), diễn ra từ ngày 16 - 18.7, dự kiến quy tụ nhiều chuyên gia đầu ngành. Ngày 1.8, Gala Cựu sinh viên và chương trình gặp mặt mạng lưới doanh nghiệp sẽ kết nối các thế hệ cựu sinh viên với sinh viên hiện tại thông qua các cơ hội hợp tác, tuyển dụng và phát triển nghề nghiệp.
Từ đầu tháng 7 đến ngày 10.10, triển lãm tư liệu và thành tựu 50 năm phát triển tại Khánh Hòa được tổ chức trong khuôn viên trường, tái hiện chặng đường hình thành và phát triển bằng tư liệu, hiện vật và những câu chuyện của nhiều thế hệ. Cùng với đó, nhà trường triển khai chỉnh trang, nâng cấp cơ sở vật chất và bảo tồn các giá trị kiến trúc lịch sử.
Ngày 3.10.2026, Trường ĐH Nha Trang sẽ tổ chức hội thảo quốc tế về khoa học biển, đồng thời ra mắt Diễn đàn Kinh tế biển và xuất bản số đặc biệt trên tạp chí khoa học quốc tế Regional Studies in Marine Science thuộc danh mục Q1/Q2 WoS. Theo định hướng của trường, đây là bước đi nhằm mở rộng vai trò từ đào tạo nguồn nhân lực sang tham mưu và đề xuất giải pháp phát triển kinh tế biển bền vững cho khu vực Nam Trung bộ, Tây nguyên và cả nước.
Lễ kỷ niệm chính thức diễn ra vào ngày 4.10.2026 với sự tham gia của nhiều thế hệ giảng viên, sinh viên, cựu sinh viên và đại biểu từ nhiều địa phương.
Bước vào năm kỷ niệm, Trường ĐH Nha Trang hiện có 3 trường chuyên ngành, 20 khoa và viện với khoảng 16.000 sinh viên trong và ngoài nước. Nhà trường đang đào tạo 71 chương trình đại học, gồm 6 chương trình đặt hàng doanh nghiệp và 7 chương trình đặc biệt; đồng thời có 15 chương trình thạc sĩ và 8 chương trình tiến sĩ.
Đội ngũ giảng viên trên 450 người, hơn 40% có trình độ tiến sĩ; hơn 18% trong số đó đạt học hàm giáo sư, phó giáo sư.
Trong giai đoạn 2020 - 2025, trường thực hiện 19 nhiệm vụ cấp quốc gia, 47 nhiệm vụ cấp bộ và cấp tỉnh, cùng nhiều đề tài hợp tác quốc tế. Nhà trường công bố 982 bài báo khoa học trong nước và 710 bài báo quốc tế thuộc danh mục WoS, Scopus.
Nhiều nghiên cứu được ứng dụng trực tiếp vào thực tiễn như quy trình sinh sản nhân tạo và nuôi thương phẩm các loài hải sản có giá trị kinh tế cao, đồng thời thương mại hóa hơn 20 dòng sản phẩm từ nước mắm, yến sào, collagen đến các chế phẩm sinh học giá trị gia tăng cao.
Viện Nghiên cứu chế tạo tàu thủy của trường cũng là một trong số ít đơn vị trong khối đại học thương mại hóa thành công các sản phẩm công nghiệp từ vật liệu composite, góp phần hiện đại hóa nghề cá cho ngư dân và thúc đẩy kinh tế biển phát triển.
Tính đến năm 2026, Trường ĐH Nha Trang đã 3 lần được công nhận đạt chuẩn kiểm định chất lượng giáo dục quốc gia vào các năm 2009, 2018 và 2023. Nhà trường đồng thời đạt xếp hạng tổng thể 5 sao theo định hướng đổi mới sáng tạo của Viện Đổi mới sáng tạo UPM với số điểm 763/1.000. Hơn 80% chương trình đào tạo hiện đã được kiểm định và đáp ứng tiêu chuẩn của Bộ GD-ĐT.
Với những đóng góp cho giáo dục đại học và sự phát triển kinh tế biển của đất nước, Trường ĐH Nha Trang đã được Đảng và Nhà nước trao tặng danh hiệu Anh hùng Lao động thời kỳ đổi mới cùng nhiều phần thưởng, huân chương cao quý khác.
Hướng tới tầm nhìn năm 2045, Trường ĐH Nha Trang đặt mục tiêu duy trì vị thế trong nhóm đại học hàng đầu Việt Nam và từng bước vươn lên nhóm đầu châu Á trong lĩnh vực khoa học công nghệ biển và thủy sản. Chuỗi sự kiện năm 2026 được xem như một điểm khởi đầu mới cho hành trình hiện thực hóa khát vọng đó.
