“Chi tiết đặc biệt” tại đám cưới giữa ngày nắng nóng gây sốt mạng

Nếu trong nhiếp ảnh có một người mang dáng dấp của họa sĩ Van Gogh - tài năng xuất chúng nhưng vô danh lúc sinh thời - đó là Vivian Maier. Tạp chí The New Yorker nhận định di sản của bà làm thay đổi lịch sử nhiếp ảnh đương đại. Trong khi đó, giới chuyên môn gọi bà là "thiên tài nhiếp ảnh bí ẩn nhất thế kỷ 20".

Nhiều giám tuyển nghệ thuật và nhà phê bình nhiếp ảnh trên thế giới hiện nay đặt Vivian Maier ngang hàng với những tượng đài nhiếp ảnh đường phố thế kỷ 20 như Henri Cartier-Bresson, Diane Arbus hay Robert Frank.

Cuộc đấu giá 380 USD

Năm 2007, nhà môi giới bất động sản John Maloof chi 380 USD mua vài chiếc vali lớn tại một cuộc đấu giá kho ký gửi quá hạn ở Chicago. Thay vì tìm thấy tài liệu lịch sử như kỳ vọng, ông phát hiện hàng vạn phim âm bản nên cất vào kho suốt hai năm.

Khi đem rửa và scan ảnh, Maloof nhận ra đây là các tác phẩm khắc họa đường phố New York và Chicago giữa thế kỷ 20. Trẻ em, người già, người lao động hay giới thượng lưu hiện lên tự nhiên với bố cục chặt chẽ, mang phong cách của những nhiếp ảnh gia đường phố xuất sắc nhất nước Mỹ. Thấy tên "Vivian Maier" trên vali, Maloof tra cứu nhưng không có kết quả. Ông liên hệ những người cùng dự đấu giá để mua lại toàn bộ số vali còn lại.

Năm 2009, Maloof tra cứu lại và tìm thấy một cáo phó "Vivian Maier đã qua đời ngày 21/4/2009". Đang sở hữu hơn 100.000 phim âm bản (trong tổng số khoảng 150.000 bức ảnh di sản của bà), Maloof đăng một số tấm lên diễn đàn ảnh Flickr để xin lời khuyên: "Tôi nên làm gì với những thứ này? Tác phẩm này có xứng đáng triển lãm, in sách không?".

Bộ ảnh lập tức tạo hiện tượng mạng. Giới chuyên môn đổ xô đi tìm "thiên tài nhiếp ảnh đường phố" đã ghi lại chân thực nước Mỹ thế kỷ 20.

Maloof lần theo số điện thoại trên cáo phó, tìm đến gia đình Gensburg tại Chicago. "Vivian là bảo mẫu của chúng tôi", những người trong gia đình cho biết. Ba anh em nhà Gensburg do Vivian nuôi lớn nhưng không ai biết về tài năng nhiếp ảnh của bà, ngoài việc căn phòng luôn đầy vali và cấm người khác chạm vào.

Nữ bảo mẫu lập dị

Vivian Maier sinh năm 1926 tại New York, gốc Pháp và Áo. Sau khi cha bỏ đi năm 1930, bà cùng mẹ di chuyển giữa Pháp và Mỹ. Bà từng sống cùng nhiếp ảnh gia Jeanne Bertrand.

Năm 1951, bà về lại New York làm công nhân một thời gian ngắn trước khi chuyển sang nghề bảo mẫu. Công việc này giúp bà có thời gian dạo phố và chụp ảnh. Năm 1952, bà mua máy ảnh Rolleiflex. Loại máy có ống ngắm ngang hông giúp thao tác kín đáo.

Năm 1956, Vivian làm việc cho gia đình Gensburg ở ngoại ô Chicago và biến phòng tắm thành buồng tối rửa ảnh. Bà được mô tả là người nói tiếng Anh giọng Pháp, thường đội mũ rộng vành, đi giày da nam, máy ảnh đeo trước ngực. Yêu cầu đầu tiên của bà khi nhận việc luôn là có phòng riêng trang bị khóa.

Khi dắt trẻ ra ngoài, bà mang máy theo và chụp liên tục. Phil Donahue, một người từng thuê Vivian kể: "Thấy bà chụp một thùng rác, tôi chưa từng nghĩ những việc đó có giá trị nghệ thuật".

Khác với sự trần trụi hay đôi khi mang tính "săn mồi" (predatory) của nhiều nhiếp ảnh gia đường phố, giới chuyên môn đánh giá ảnh của Vivian mang tính thấu cảm sâu sắc. Bà có khả năng "đóng băng" những khoảnh khắc đời thường mang đậm tính điện ảnh nhưng không mang lại cảm giác lợi dụng hay phán xét nhân vật, nhất là với những người yếu thế.

Khác với tỷ lệ chữ nhật 35mm thông thường, khung ảnh vuông (square format) của Rolleiflex tạo ra một tỷ lệ vàng mang tính tĩnh tại và cổ điển. Định dạng này đòi hỏi tư duy bố cục chuẩn xác, không cho phép chụp vội, buộc bà quan sát và sắp xếp chủ thể trước khi bấm máy.

Chuyến đi vòng quanh thế giới

Tự nhận mình nghèo và không mua bảo hiểm y tế, nhưng Vivian có cách chi tiêu riêng. Năm 1959, nhận khoản tiền thừa kế bất động sản ở Pháp, bà dùng toàn bộ để du lịch vòng quanh thế giới trong 6 tháng. Bà đã đặt chân đến Ai Cập, Ấn Độ, Thái Lan, Việt Nam, Italy.

Bà không kết hôn và không có bạn thân. Nhiếp ảnh gia Anna Fox đánh giá ảnh của Vivian ghi lại sự sống động của những người yếu thế bên lề xã hội, khác biệt hoàn toàn với góc chụp về các tòa nhà chọc trời thời bấy giờ.

Các học giả tại Đại học Chicago nhận định di sản của bà không chỉ là những bức ảnh đơn lẻ mà là một "sự tích lũy các ý tưởng và phương pháp tiếp cận". Cách bà tự căn chỉnh, cắt cúp (crop) và ghi chú tỉ mỉ cho quá trình tráng rửa âm bản cung cấp một nguồn tư liệu đồ sộ, làm thay đổi cách giới học thuật nghiên cứu về lịch sử nhiếp ảnh đương đại, cũng như góc nhìn về vai trò, giai cấp của nữ giới trong nghệ thuật ở thế kỷ trước.

Đầu thập niên 1970, khi các con nhà Gensburg trưởng thành, Vivian chuyển việc. Bà mang theo hàng chục thùng phim qua nhiều nơi, cuối cùng phải thuê kho lưu trữ. Về già cạn kiệt tài chính, bà không thể trả phí nên số di sản này bị mang ra đấu giá năm 2007.

Anh em nhà Gensburg sau đó tìm thấy bà đang sống lang bạt và đưa về chăm sóc. Tháng 4/2009, bà qua đời tại một viện dưỡng lão sau một tai nạn trượt ngã.

Đến nay, di sản của bà vẫn được trưng bày tại nhiều triển lãm lớn trên thế giới, từ New York đến Thượng Hải. Cuộc đời bà cũng trở thành nguồn cảm hứng cho phim tài liệu Finding Vivian Maier.

Tin Gốc: Vnexpress

Một chiều tháng 5, Liang Baojun dẫn 7 con trai đi dạo tại một trung tâm thương mại. Hình ảnh những đứa trẻ hơn 4 tuổi mặc trang phục giống hệt nhau, đồng loạt gọi "bố" thu hút sự chú ý của nhiều người đi đường. Video về gia đình họ nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội.

Liang Baojun sinh ra trong một gia đình nông dân ở ngoại ô Bắc Kinh. Năm 1998, ở tuổi 27 tuổi, ông thành lập công ty khai thác mỏ và trở thành doanh nhân có tiếng trong khu vực. Lợi nhuận từ kinh doanh được ông trích một phần để thành lập cơ sở dưỡng lão miễn phí đầu tiên ở Bắc Kinh.

Dù cống hiến nhiều cho cộng đồng, vị giám đốc mỏ lại sống giản dị. Ông mặc quần áo rẻ tiền, tự tay rửa chiếc xe chở người già đi khám bệnh để tiết kiệm.

Về đời tư, Liang và vợ là thanh mai trúc mã. Họ có một con gái sinh năm 1999. Năm 2021, cặp vợ chồng lên kế hoạch sinh con thứ hai. Trong một lần khám thai, bác sĩ thông báo người vợ mang thai 7 bé trai. Bất chấp lời khuyên giảm thiểu phôi thai để đảm bảo an toàn, người vợ kiên quyết giữ lại tất cả.

Năm 2022, 7 bé trai chào đời. Quá trình sinh nở khiến người vợ suy nhược, phải nằm viện nhiều tháng. Liang quyết định bàn giao công việc kinh doanh để làm bố toàn thời gian. Mỗi ngày, ông dậy từ 6h30 chuẩn bị đồ vệ sinh cá nhân, ba bữa ăn và sắp xếp quần áo cho các con. Trong khi đó, vợ ông vẫn duy trì lịch đi làm bình thường.

Gia đình 9 người hiện sống trong một biệt thự 4 tầng rộng 700 m2. Liang cho biết, dù có nền tảng tài chính, việc nuôi dưỡng 7 đứa trẻ ở Bắc Kinh vẫn khá tốn kém. Hiện tại, học phí và tiền gửi trẻ của mỗi bé là khoảng 3.150 tệ (440 USD) một tháng, chưa bao gồm tiền thuê giáo viên mầm non tại nhà, ăn uống và sinh hoạt phí.

Trong sinh hoạt hàng ngày, cựu giám đốc rèn luyện cho các con tính tự lập. Ông đăng ký cho các bé học môn vật và phân công làm việc nhà như dọn bàn, chia bát đũa.

Liang thường biến các buổi đi chợ thành cuộc tập dượt. Có lần, ông để mỗi bé tự xách một túi trái cây mang biếu bà ngoại. Nửa đường, một bé làm rơi dưa hấu vì mỏi tay. Thay vì làm hộ con, ông ngồi xuống động viên con kiên trì hoàn thành nhiệm vụ. Khi các con biếng ăn, ông dẫn đi leo núi. Lúc bọn trẻ đói lả ở lưng chừng dốc, ông mới đặt câu hỏi để các con tự nhận ra tác hại của việc nhịn đói và vì sao cha mẹ luôn yêu cầu ăn uống đầy đủ.

Với 7 bé trai đang tuổi hiếu động, xích mích là khó tránh. Khi hai con đánh nhau, Liang đứng ngoài quan sát để bé bị đánh học cách tự bảo vệ mình. Đến khi hai bên "đình chiến", ông mới yêu cầu các con ôm và lau nước mắt cho nhau.

Một lần, 7 cậu bé ném gối tựa sofa từ cửa sổ tầng 4 xuống đường. Liang xách từng đứa trẻ xuống lầu, đứng xếp hàng tại hiện trường để kiểm điểm. "Một quả trứng gà rơi từ tầng 25 xuống có thể làm vỡ nát quả dưa hấu. Chiếc gối các con ném hôm nay còn nặng hơn trứng gà rất nhiều. Nếu chiếc gối đó trúng vào một bà cụ hoặc một em bé trong xe đẩy thì sao?", người cha đặt câu hỏi. Phương pháp này giúp những đứa trẻ hiểu được bản chất sự việc và chịu trách nhiệm.

Ông bố 55 tuổi cho biết các con sớm hình thành tính đoàn kết. Trong một lần kẹt thang máy mất điện, cậu con cả Muchen đã chủ động hướng dẫn 4 em bên trong hít thở sâu giữ bình tĩnh, trong khi hai bé ở ngoài dùng đèn pin chiếu sáng. Lúc cửa mở, Muchen nhường các em ra ngoài trước.

Không chỉ dạy con yêu thương gia đình, Liang còn thường dẫn bọn trẻ đi thăm người già trong trung tâm dưỡng lão để bồi đắp sự thấu cảm.

Dù lịch trình chăm con dày đặc, Liang cho biết ông hài lòng với lựa chọn của mình. "Việc tự tay chăm sóc giúp tôi nắm bắt thói quen và không bỏ lỡ tuổi thơ của các con", ông nói.

Tin Gốc: Vnexpress

Ngày 1-6, Tổng lãnh sự quán Mỹ tại TP.HCM chính thức khai mạc chương trình "Summer Camp" dành cho học sinh, sinh viên và công chúng yêu thích lịch sử, văn hóa Mỹ.

Dự chương trình có Tổng lãnh sự Mỹ tại TP.HCM Melissa A. Brown, các tình nguyện viên của chương trình Peace Corp.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Tổng lãnh sự Mỹ tại TP.HCM Melissa A. Brown cho biết sự kiện là một trong những hoạt động trong chuỗi chương trình kỷ niệm 250 năm Quốc khánh Mỹ.

Khách tham dự chương trình sẽ được tìm hiểu về những nhân vật như George Washington, Benjamin Franklin, Thomas Jefferson, Abigail Adams cùng nhiều nhân vật khác đã góp phần xây dựng nền độc lập của Hoa Kỳ.

Tổng lãnh sự cũng cho ra mắt bức tường ảnh Founders Museum (tạm dịch: Bảo tàng Những nhà lập quốc), giới thiệu bộ sưu tập ảnh từ Nhà Trắng tái hiện giai đoạn lập quốc của Mỹ cùng những cá nhân có đóng góp quan trọng trong quá trình hình thành đất nước.

Trong khuôn khổ lễ khai mạc, Tổng lãnh sự Mỹ cùng các khách tham dự đã tham gia trò chơi tương tác tìm hiểu địa lý nước Mỹ.

Bà Brown lần lượt giới thiệu thành phố Philadelphia, bang Pennsylvania - nơi Tuyên ngôn Độc lập được ký năm 1776; Washington D.C - thủ đô của Mỹ; đồng thời trao đổi với các bạn trẻ về những địa danh gắn với đổi mới sáng tạo và quan hệ đối tác giữa hai nước.

Theo bà Brown, dù quan hệ Việt Nam - Mỹ được thể hiện trên nhiều lĩnh vực như kinh tế, chính trị hay an ninh, yếu tố quan trọng nhất vẫn là con người.

Trong ba ngày diễn ra chương trình, các tình nguyện viên Peace Corps sẽ hướng dẫn khách tham quan tìm hiểu về lịch sử hình thành nước Mỹ, các giá trị cốt lõi, giáo dục, đổi mới sáng tạo, nghệ thuật, âm nhạc, đời sống sinh viên, cũng như văn hóa và lịch sử các bang của Hoa Kỳ.

Tham gia hỗ trợ chương trình, bà Valerie Sartor - tình nguyện viên Peace Corps đang giảng dạy tiếng Anh tại Trường THPT Trung Lập (xã Thái Mỹ, TP.HCM) - cho biết bà đến Việt Nam từ tháng 10-2025. Trước đó bà là giáo sư tại Đại học Akron, bang Ohio (Mỹ).

Theo bà Sartor, học sinh Việt Nam và Mỹ có nhiều điểm tương đồng.

"Tôi thấy học sinh Việt Nam và học sinh Mỹ có nhiều điểm giống nhau. Các em đều rất ham học hỏi, rất thông minh và đều thích du lịch, tìm hiểu những vùng đất mới", bà nói.

Nhân dịp kỷ niệm 250 năm Quốc khánh Mỹ, bà Sartor bày tỏ mong muốn hai nước tiếp tục mở rộng các chương trình trao đổi giáo dục.

"Tôi hy vọng sẽ có thêm nhiều cơ hội trao đổi dành cho học sinh trung học, sinh viên và giáo viên giữa hai nước", bà nói thêm.

Là một trong những học sinh tham dự ngày khai mạc, Lê Minh Phương, lớp 11 Trường THPT Nguyễn Chí Thanh (phường Tân Bình, TP.HCM), cho biết mình ấn tượng với cách tổ chức cũng như các hoạt động trải nghiệm.

"Em rất ấn tượng với các tình nguyện viên vì mọi người rất năng động và thân thiện", Minh Phương chia sẻ và kỳ vọng sẽ có thêm nhiều hoạt động giao lưu giữa giáo viên và học sinh của hai nước, cũng như nhiều chương trình học tập kết hợp trải nghiệm thực tế để học sinh có thể tiếp thu kiến thức một cách tự nhiên và cởi mở hơn.

Theo Minh Phương, việc có thêm giáo viên nước ngoài tham gia giảng dạy và các hoạt động giao lưu quốc tế sẽ giúp học sinh Việt Nam có thêm cơ hội tiếp cận nhiều nền văn hóa khác nhau và mở rộng góc nhìn của mình.

Tin Gốc: Tuổi Trẻ