Trả lời PV Thanh Niên ngay trước ngày thi, Bộ trưởng Bộ GD-ĐT Hoàng Minh Sơn khẳng định Bộ đã chỉ đạo làm sao chấm thi ngữ văn không có sự chênh lệch do yếu tố định tính, kết quả chấm thi phải phản ánh được năng lực học tập của từng thí sinh (TS). Giữa các em làm bài tốt, làm bài văn hay với các em làm kém hơn phải có sự phân biệt rõ ràng, kết quả phản ánh được sự phân hóa.
Cô Trịnh Thu Tuyết, nguyên giáo viên (GV) ngữ văn Trường THPT chuyên Chu Văn An (Hà Nội), cho rằng đề thi năm nay hay và khó, đồng nghĩa với độ phân hóa cao và cũng là thử thách không nhỏ với nhiều TS trong cả nước.
Đồng quan điểm, cô Phạm Hà Thanh, GV Trường THPT Lê Quý Đôn - Hà Đông (Hà Nội), cho rằng đề thi ngữ văn năm nay phân hóa tốt hơn năm trước. Với đề năm trước, TS có năng lực tiếng Việt và ngữ văn tốt có thể đạt 9 - 9,5 điểm, thì năm nay chỉ khoảng 8 - 8,5 điểm. Nghĩa là việc phân biệt TS có năng lực tốt với năng lực khá hoặc trung bình khá sẽ rõ ràng hơn. Sự phân hóa chủ yếu thể hiện ở câu 2 phần viết (nghị luận xã hội). Dù vậy, cô Phạm Hà Thanh cũng nhìn nhận những sáng tạo hay quan điểm cá nhân của TS thường sẽ chỉ là suy nghĩ và những ý tưởng "chợt đến". Do vậy, ở các câu hỏi phân hóa, như câu "làm thế nào để có Steve Jobs của Việt Nam?" khi chấm thi cũng phải đặt trong nhận thức, tâm lý của lứa tuổi, bối cảnh tiếp cận yêu cầu của TS để đánh giá chứ không thể đòi hỏi TS phải đề xuất được giải pháp hay "hiến kế" về chính sách…
Năm nay, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo và Bộ GD-ĐT nêu quyết tâm đảm bảo độ công bằng, khách quan giữa các hội đồng thi khác nhau trong việc chấm thi môn ngữ văn, môn tự luận duy nhất trong kỳ thi tốt nghiệp THPT.
Một số chuyên gia và GV ngữ văn nhận định cách ra đề thi năm nay đã đáp ứng được yêu cầu phân hóa rõ hơn và như vậy, việc chấm thi cũng sẽ thuận lợi hơn khi nương theo những yêu cầu của đề thi mà cho điểm ở các mức độ bài làm khác nhau.
PGS-TS Bùi Mạnh Hùng, Điều phối viên chính, Ban phát triển Chương trình giáo dục phổ thông 2018, nhận định đề năm nay bám sát Chương trình giáo dục phổ thông 2018 hơn so với năm ngoái. Cách hỏi cũng đúng định hướng hơn.
Trả lời câu hỏi về việc làm thế nào để đảm bảo việc chấm thi ngữ văn năm nay công bằng và phản ánh đúng năng lực của TS hơn, ông Hùng cho rằng phải chờ đáp án chính thức của Bộ GD-ĐT và "vấn đề là đáp án có thực sự mở hay không".
PGS-TS Bùi Mạnh Hùng từng nêu quan điểm một đáp án mở chuẩn cần đáp ứng 2 yêu cầu: Thứ nhất, mở về nội dung, rõ về tiêu chí. Mở về nội dung là không bắt buộc bài viết phải đúng từng ý, từng dẫn chứng; chấp nhận nhiều cách hiểu, nhiều hướng triển khai, miễn hợp lý, có cơ sở. Thứ hai, rõ về tiêu chí, tức là chấm theo khả năng xác định vấn đề, lập luận, dẫn chứng, diễn đạt… "Tất nhiên, chấm bài viết của TS theo hệ thống tiêu chí đòi hỏi kỹ năng cao của giám khảo. GV cần được tập huấn kỹ trước khi tham gia chấm thi và cần tổ chức các buổi chấm mẫu dựa trên tiêu chí để giảm thiểu sự vênh lệch giữa các tỉnh thành và giữa các giám khảo", PGS-TS Bùi Mạnh Hùng chia sẻ.
Như vậy, đáp án và hướng dẫn chấm thi thế nào sẽ rất quan trọng để đánh giá toàn diện về một đề thi. Trước yêu cầu quyết liệt về việc chấm dứt tình trạng "chấm phóng tay" với môn ngữ văn, nhiều ý kiến tỏ ra lo ngại đáp án chấm thi sẽ bị "đóng" lại theo cách hướng dẫn chi tiết hơn, "đếm ý cho điểm".
Theo cô Phạm Hà Thanh, nếu đóng đáp án lại như trước kia thì sẽ rất "nguy hiểm" cho việc đổi mới dạy học và đánh giá. Cô Hà Thanh nhìn nhận khi đánh giá các câu yêu cầu TS viết về suy nghĩ, quan điểm cá nhân, giám khảo cần có sự linh hoạt. Nếu đáp án quá chi tiết, giám khảo phải khiên cưỡng đối sánh bài làm với đáp án thì bài làm của TS khó đạt điểm cao nhưng lại chưa phản ánh đúng năng lực của các em.
Một GV khác ở Hà Nội cho rằng chất lượng chấm thi phụ thuộc vào năng lực của người chấm nhưng cũng bị ảnh hưởng bởi năng lực chung của TS mỗi địa phương. Hà Nội là nơi hội tụ nhiều trường chuyên, nhiều trường top đầu nên chất lượng bài làm của TS cũng cao. Đội ngũ GV được chọn làm giám khảo cũng vậy, do đó nhiều khi yêu cầu của giám khảo khắt khe hơn so với các tỉnh khác. Ở chiều ngược lại, những địa phương có chất lượng TS không cao nên khi gặp một số bài làm chỉn chu, tốt hơn đa số bài còn lại, thì thường có xu hướng chấm "phóng tay".
Đó là điều lý giải tại sao các địa phương có chất lượng học ngữ văn không nổi trội nhưng lại nhiều điểm 9 hoặc 9,5; trong khi Hà Nội hay TP.HCM lại thường không có kết quả đứng đầu về môn này trong bảng xếp hạng.
PGS Đỗ Ngọc Thống, Chủ biên Chương trình môn ngữ văn trong Chương trình giáo dục phổ thông 2018, cũng cho rằng: "Trình độ giám khảo khác nhau, mục tiêu và động cơ khác nhau, thêm vào đó là áp lực thành tích của mỗi địa phương…, nên dù có đáp án và hướng dẫn chi tiết nhưng việc chấm bài vẫn mang tính chủ quan, kết quả có thể rất khác nhau nếu bộ chủ quản không có giải pháp quản lý và chỉ đạo chấm thi phù hợp và hiệu quả".
Tin Gốc: Thanh Niên
