Theo NASA, từ khoảng 18h44 ngày 6/4 (5h44 ngày 7/4 giờ Hà Nội), khi bay qua phía sau Mặt Trăng, tín hiệu vô tuyến và laser – vốn cho phép trao đổi thông tin hai chiều giữa tàu Orion và Trái Đất – sẽ bị chính Mặt Trăng chặn lại, dẫn đến gián đoạn liên lạc. Trong gần một giờ, bốn phi hành gia sẽ trải nghiệm sự tĩnh lặng và cô lập hoàn toàn, lặng lẽ du hành trong không gian tối tăm của vũ trụ.
Phi công Victor Glover của nhiệm vụ Artemis II cho biết, ông hy vọng thế giới sẽ sử dụng khoảng thời gian này để đoàn kết lại. “Khi chúng tôi ở phía sau Mặt Trăng, mất liên lạc với mọi người, hãy coi đó là một cơ hội: cùng cầu nguyện, hy vọng, gửi những suy nghĩ và cảm xúc tốt đẹp để chúng tôi có thể kết nối trở lại”, ông nói với BBC trước chuyến bay.
Với phi hành đoàn Artemis II, sự gián đoạn với Trái Đất cho phép họ dành toàn bộ sự chú ý vào khám phá Mặt Trăng. Họ sẽ tập trung chụp ảnh, nghiên cứu địa chất, đồng thời quan sát kỹ vẻ đẹp của thiên thể.
Tuy nhiên, dưới Trái Đất, đây lại là giai đoạn căng thẳng với nhóm phụ trách duy trì liên lạc. Tại Trạm Mặt đất Goonhilly ở Cornwall, tây nam nước Anh, một ăng-ten khổng lồ đang thu thập tín hiệu từ Orion, cẩn thận xác định vị trí của nó xuyên suốt hành trình và truyền thông tin về trụ sở chính của NASA.
Matt Cosby, Giám đốc công nghệ tại Goonhilly, cho hay: “Lần đầu tiên chúng tôi theo dõi tàu chở người. Chúng tôi sẽ hơi lo lắng khi tàu khuất sau Mặt Trăng, và rồi sẽ rất mừng rỡ khi thấy nó trở lại, biết rằng tất cả đều an toàn”.
Giới chuyên gia hy vọng sự gián đoạn liên lạc này sẽ sớm được khắc phục thời gian tới, khi NASA cũng như các cơ quan vũ trụ khác bắt đầu xây dựng căn cứ trên Mặt Trăng, đẩy mạnh công cuộc khám phá thiên thể. “Để thiết lập sự hiện diện bền vững trên Mặt Trăng, bạn cần liên lạc đầy đủ 24 giờ một ngày, kể cả ở phía xa, vì phía xa cũng cần được khám phá”, ông nói.
Những chương trình như Moonlight của Cơ quan Vũ trụ châu Âu (ESA) dự kiến phóng một mạng lưới vệ tinh xung quanh Mặt Trăng nhằm mang đến khả năng liên lạc liên tục và đáng tin cậy trong tương lai.
Hơn nửa thế kỷ trước, phi hành gia NASA Michael Collins của nhiệm vụ Apollo 11 cũng trải qua sự cô lập do mất tín hiệu khi tàu bay qua phía sau Mặt Trăng, thậm chí đơn độc hơn vì không ở cùng đồng đội.
Năm 1969, trong khi Neil Armstrong và Buzz Aldrin làm nên lịch sử với việc đặt những bước chân đầu tiên lên bề mặt Mặt Trăng, Collins ở lại khoang điều khiển, bay quanh thiên thể này. Khi tàu bay qua phía xa của Mặt Trăng, Collins chỉ còn một mình khi liên lạc với hai người trên bề mặt Mặt Trăng, cũng như với trung tâm điều khiển dưới mặt đất, bị ngắt trong 48 phút.
“Lúc đó tôi chỉ có một mình, thực sự một mình, hoàn toàn bị cô lập khỏi cuộc sống. Nếu đếm, số người sẽ là ba tỷ cộng thêm hai ở phía bên kia của Mặt Trăng, và chỉ một (cộng thêm những thứ chỉ Chúa mới biết) ở phía bên này”, ông viết trong cuốn hồi ký Carrying The Fire: An Astronaut’s Journeys xuất bản năm 1974. Trải nghiệm này sau đó cũng chỉ có 6 người khác cảm nhận được.
“Ngoài cửa sổ, tôi có thể thấy những ngôi sao, chỉ có thế. Nơi tôi biết có Mặt Trăng lại là một khoảng tối đen. Tôi chỉ xác định được Mặt Trăng vẫn hiện diện nhờ sự vắng mặt của những ngôi sao”, Collins miêu tả. Ông chia sẻ, nếu so sánh với trải nghiệm dưới Trái Đất, việc ở một mình trên một chiếc thuyền nhỏ giữa Thái Bình Dương trong màn đêm tối đen có lẽ gần giống nhất.
Tuy nhiên, Collins không hề lo sợ và luôn cảm thấy kỳ lạ khi giới truyền thông miêu tả mình là “người đàn ông cô đơn nhất lịch sử”.
“Tôi cảm thấy, không phải sợ hãi hay lẻ loi, mà là cực kỳ mong đợi, hài lòng, tự tin, gần như là hân hoan. Tôi thích cảm giác đó”, ông viết.
Ba phi hành gia gồm chỉ huy Zhang Lu, chuyên gia tải trọng Zhang Hongzhang và Wu Fei - phi hành gia Trung Quốc trẻ nhất bay lên không gian, mới 32 tuổi khi phóng, đã hạ cánh an toàn tối 29/5 bằng tàu Thần Châu 22. Họ ở trên quỹ đạo 210 ngày, lập kỷ lục nhiệm vụ có người lái dài nhất của Trung Quốc.
Đáng chú ý, Zhang Lu, Zhang Hongzhang và Wu Fei bay lên trạm Thiên Cung hồi tháng 10/2025 bằng một tàu khác là Thần Châu 21. Con tàu sau đó đưa phi hành đoàn Thần Châu 20 về Trái Đất ngày 14/11/2025 do tàu của nhóm này va chạm với mảnh vỡ không gian và không còn đủ an toàn.
Theo Space, sau khi "nhường tàu", phi hành đoàn Thần Châu 21 rơi vào cảnh bấp bênh do không có "xuồng cứu sinh" để trở về. Tuy nhiên, tình trạng không kéo dài lâu khi Trung Quốc đẩy nhanh tiến độ đưa Thần Châu 22 lên bệ phóng, bay đến trạm Thiên Cung vào 24/11/2025 mà không chở người. Ngày 21/1, tàu Thần Châu 20 bị hư hại cũng trở về mà không có phi hành gia nào bên trong, hạ cánh xuống bãi đáp Đông Phong.
Tháng trước, đài truyền hình nhà nước Trung Quốc CCTV thông báo, phi hành đoàn Thần Châu 21 ở lại trạm Thiên Cung thêm một tháng so với kế hoạch. Trong khi các nhiệm vụ trên trạm thường kéo dài 6 tháng (180 ngày), Zhang Lu, Zhang Hongzhang và Wu Fei làm việc tới 7 tháng. Trong thời gian này, họ thực hiện ba chuyến đi bộ ngoài không gian, hoàn thành nhiều thí nghiệm trong các lĩnh vực như vật lý cơ bản, khoa học vật liệu và sự sống, y học, công nghệ.
Kế nhiệm phi hành đoàn Thần Châu 21 là phi hành đoàn Thần Châu 23, bay lên trạm Thiên Cung hôm 24/5, gồm chỉ huy Zhu Yangzhu, phi công Zhang Zhiyuan và chuyên gia tải trọng Lai Ka-ying. Một trong ba người sẽ thử nghiệm sống một năm trên trạm Thiên Cung, đánh dấu một cột mốc lịch sử khác trong chương trình vũ trụ Trung Quốc.
Nhiều người dùng phàn nàn về việc chiếc Mini PC của họ nhanh chóng xuống cấp và chạy chậm đi sau một thời gian sử dụng. Tuy nhiên, các chuyên gia công nghệ khẳng định thủ phạm thường không nằm ở phần cứng bên trong mà ở chính không gian xung quanh máy.
Về bản chất, Mini PC giống như những chiếc laptop không có màn hình và bàn phím. Để có được kích thước siêu nhỏ gọn, các nhà sản xuất phải nhồi nhét linh kiện vào một không gian hẹp với luồng khí lưu thông cực kỳ hạn chế. Vì thế, khi bị 'đối xử' như một chiếc router, bị nhét vào hộc tủ hoặc ép sát vào tường, Mini PC sẽ nhanh chóng rơi vào tình trạng quá nhiệt, dẫn đến giảm xung nhịp và hoạt động ì ạch.
Thay vì tốn tiền nâng cấp phần cứng vốn rất hạn chế của dòng máy này, người dùng có thể thực hiện những thay đổi nhỏ nhưng mang lại hiệu quả tức thì. Đầu tiên và quan trọng nhất là đưa máy ra không gian thoáng đãng. Việc đặt máy trên một chiếc giá đỡ hoặc sử dụng chân cao su cao hơn sẽ tạo ra khoảng trống cần thiết để mặt đáy của máy có thể thoát nhiệt.
Bên cạnh đó, vì Mini PC rất nhạy cảm với bụi bẩn, việc vệ sinh định kỳ các khe tản nhiệt bằng bình khí nén là bước bắt buộc để duy trì sức khỏe cho thiết bị. Một hệ thống thông thoáng có thể giúp bạn lấy lại 10 - 20% hiệu năng vốn bị bóp nghẹt do nhiệt độ cao.
Nếu muốn biến chiếc máy tí hon trở nên mạnh mẽ như một bộ PC, bạn có thể cân nhắc các giải pháp ngoại vi. Việc trang bị thêm một chiếc SSD di động giúp giảm tải cho bộ nhớ trong, trong khi một chiếc Dock USB4 hoặc Thunderbolt chất lượng sẽ mở rộng khả năng kết nối không giới hạn.
Đối với những người dùng chuyên nghiệp cần xử lý đồ họa hoặc chơi game, giải pháp sử dụng eGPU (card đồ họa rời) là một lựa chọn đắt đỏ nhưng xứng đáng, giúp nâng tầm sức mạnh của máy mà không cần can thiệp vào linh kiện bên trong.
Ngay cả khi chiếc Mini PC của bạn đã quá cũ để xử lý các tác vụ hiện đại, việc tối ưu hóa không gian và kết nối vẫn giúp nó hoạt động bền bỉ trong vai trò một máy chủ gia đình hoặc thiết bị giải trí nhẹ nhàng. Chăm sóc đúng cách chính là cách tốt nhất để kéo dài 'vòng đời' cho những cỗ máy tí hon này.
Theo phóng viên TTXVN tại Pháp, sự phát triển nhanh của công nghệ dịch thuật tự động dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI) đang làm dấy lên lo ngại về xu hướng "đồng nhất hóa" ngôn ngữ toàn cầu, trong bối cảnh Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hợp quốc (UNESCO) tăng cường các sáng kiến nhằm bảo vệ sự đa dạng văn hóa - ngôn ngữ.
Các thiết bị dịch thuật thời gian thực như tai nghe thông minh tích hợp AI cho phép người dùng giao tiếp trực tiếp bằng tiếng mẹ đẻ mà không cần học ngoại ngữ, nhờ khả năng chuyển đổi ngôn ngữ tức thì cả lời nói và văn bản.
Công nghệ này kết hợp xử lý dữ liệu ngay trên thiết bị với hệ thống thu âm định hướng, giúp tách giọng nói khỏi tạp âm môi trường, mang lại trải nghiệm dịch gần như đồng thời. Một số thiết bị hiện đã hỗ trợ nhiều ngôn ngữ phổ biến như tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha, tiếng Pháp, tiếng Đức, tiếng Ý và đang mở rộng sang các ngôn ngữ châu Á.
Tuy nhiên giới chuyên gia cảnh báo tiện ích này có thể làm suy giảm động lực học ngoại ngữ, từ đó đẩy nhanh quá trình đơn giản hóa ngữ pháp và thu hẹp vốn từ ở nhiều ngôn ngữ.
Nhà ngôn ngữ học người Mỹ John McWhorter nhận định trong kỷ nguyên giao tiếp đại chúng, những ngôn ngữ có khả năng kết nối số đông như tiếng Anh và tiếng Tây Ban Nha sẽ chiếm ưu thế. Ông dự báo đến năm 2100, số ngôn ngữ còn được sử dụng có thể giảm còn khoảng 600, so với hơn 7.000 hiện nay.
Theo UNESCO, gần 3.000 ngôn ngữ trên thế giới đang đứng trước nguy cơ biến mất, trong khi hơn 200 ngôn ngữ đã không còn được sử dụng kể từ năm 1950 do không còn người truyền lại.
Bà Colette Grinevald, chuyên gia về các ngôn ngữ ít được nghiên cứu, cho rằng tốc độ mai một đang diễn ra rất nhanh. Tại Bắc Mỹ, số lượng ngôn ngữ bản địa đã giảm mạnh chỉ trong vài thập kỷ và nhiều ngôn ngữ hiện chỉ còn rất ít người sử dụng.
Các dự báo cũng cho thấy trong vài thập kỷ tới, những ngôn ngữ phục vụ tốt cho thương mại, khoa học và ngoại giao sẽ tiếp tục mở rộng.
Theo nền tảng học ngôn ngữ Preply, tiếng Trung Quốc (Quan Thoại) có thể đạt khoảng 1,2 tỉ người bản ngữ vào năm 2050, tiếp theo là tiếng Tây Ban Nha, tiếng Anh và tiếng Hindi. Trong khi đó tiếng Pháp dự kiến duy trì ảnh hưởng về lãnh thổ và ngoại giao, đặc biệt tại châu Phi.
