Lúc này, rạng sáng 5/4, chuyến bay của hãng hàng không Nhật Bản từ TP HCM đi Tokyo đang ở độ cao 10.000 m, còn khoảng 30 phút nữa là hạ cánh xuống sân bay Haneda. Hệ thống loa trên máy bay vang lên bằng ba ngôn ngữ (Anh, Nhật, Việt), tìm kiếm bác sĩ hỗ trợ hành khách gặp sự cố y tế.
Bác sĩ Tiến, công tác tại Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, có mặt trên chuyến bay, vừa dùng xong bữa ăn và đang định nghỉ ngơi. Nghe thông báo, anh lập tức đứng dậy đến nơi một phụ nữ đang ngất xỉu được tổ bay đặt nằm nghiêng trên sàn. Sắc mặt bệnh nhân nhợt nhạt, gọi hỏi hoàn toàn không đáp ứng.
Chồng và con trai bệnh nhân đi cùng cho biết bà không có tiền sử đái tháo đường (nguyên nhân dễ dẫn đến hạ đường huyết), không tăng huyết áp, chưa từng bị ngất trước đó. Bác sĩ yêu cầu tiếp viên mang máy đo huyết áp tới, kiểm tra chỉ số của bệnh nhân 70/40 mmHg – mức tụt huyết áp rất sâu.
“Đây là mức huyết áp nguy hiểm”, bác sĩ Tiến cho biết, một ngày sau sự việc. Mức huyết áp này có thể gây rối loạn nhịp tim, giảm tưới máu đến các cơ quan trọng yếu như não, tim, thận, dẫn đến những biến chứng khó hồi phục như nhồi máu não hoặc nhồi máu cơ tim.
Trong điều kiện hạn chế trên không, không thể xác định ngay nguyên nhân bệnh nhân tụt huyết áp. Bác sĩ quyết định ưu tiên dùng dung dịch đẳng trương theo các khuyến cáo cấp cứu, cho đến khi tìm được nguyên nhân hoặc có đủ phương tiện có thể chẩn đoán chính xác nguyên nhân.
Trong vali cấp cứu y tế (doctor kit) của tổ bay mang theo có dung dịch truyền đẳng trương (Normal Saline) và kim luồn. Bác sĩ quyết định thiết lập đường truyền tĩnh mạch ngay tại chỗ cho bệnh nhân.
Chuyên ngành chính là chấn thương chỉnh hình, bác sĩ Tiến cho biết những thao tác như đặt đường truyền tĩnh mạch thường xuyên thực hiện thời học bác sĩ nội trú song đã khá lâu anh không đụng đến. Trong khi đó không gian chật hẹp của khoang cabin, máy bay đang giảm độ cao, hơi rung lắc cùng ánh mắt dõi theo của nhiều hành khách xung quanh càng tạo thêm áp lực.
“Lúc đó tôi thực sự có chút lo vì mình không làm việc này hằng ngày, nhưng trong tình huống khẩn cấp, không có nhiều thời gian để chần chừ”, bác sĩ Tiến nói với VnExpress, ngày 6/5.
May mắn, thao tác diễn ra trơn tru, kim được đâm vào đúng vị trí và dòng dịch truyền bắt đầu chảy đều. Để cả tổ bay, gồm một tiếp viên người Việt và các tiếp viên người Nhật, có thể phối hợp nhịp nhàng, bác sĩ Tiến chủ động trao đổi hoàn toàn bằng tiếng Anh trong suốt quá trình cấp cứu.
Sau khi thiết lập đường truyền, bác sĩ Tiến ngồi cạnh để theo dõi sát bệnh nhân. Khoảng 10 phút sau, khi chai dịch vơi đi một nửa, huyết áp dần cải thiện, người phụ nữ tỉnh táo trở lại và có thể nói chuyện. Trong suốt thời gian còn lại của chuyến bay, tổ tiếp viên liên tục đo huyết áp bệnh nhân mỗi 5 phút và ghi nhận các chỉ số tăng dần.
Khi máy bay đáp xuống sân bay Haneda, toàn bộ hành khách được yêu cầu nán lại cabin để đội cấp cứu mặt đất gồm 8-10 người lên tiếp cận bệnh nhân. Bác sĩ Tiến trực tiếp bàn giao tình trạng bệnh nhân cùng các bước đã xử trí cho đội y tế địa phương.
Bác sĩ Tiến sau đó tiếp tục chuyến bay nội địa đến Toyama để tham gia khóa học chuyên sâu về cột sống kéo dài ba tháng. Trước đó, anh học ở Nhật 6 tháng tại tỉnh Yamagata. Anh cũng tham gia nhiều khóa học tại Thụy Sĩ, Đài Loan…
Nhìn lại sự việc, bác sĩ Tiến coi đây là một trải nghiệm khó quên. Quá trình diễn ra chớp nhoáng rồi nhanh chóng trở lại bình thường, nhưng cảm giác xử trí một ca cấp cứu giữa không trung, ở độ cao 10.000 m, là điều anh chưa từng trải qua.
TS.BS Vũ Thị Thanh, Bệnh viện Bạch Mai, cho hay sỏi thận là các khối rắn được tạo thành từ sự kết tinh của các khoáng chất và muối trong nước tiểu như canxi, oxalate, axit uric, phosphate hoặc cystine. Trong đó, sỏi chứa canxi chiếm khoảng 80% các trường hợp, chủ yếu là sỏi canxi oxalate và canxi phosphate. Khoảng 20% còn lại là sỏi axit uric, sỏi nhiễm trùng (struvite) và sỏi cystine do rối loạn chuyển hóa di truyền.
Sỏi hình thành khi nước tiểu bị cô đặc, làm tăng nồng độ các chất khoáng. Các tinh thể nhỏ dần kết dính với nhau tạo thành nhân sỏi và phát triển theo thời gian. Quá trình này càng dễ xảy ra khi cơ thể thiếu các chất có tác dụng ngăn cản sự kết tinh như citrate hoặc magie.
Sỏi thận là một trong những bệnh lý đường tiết niệu phổ biến nhất hiện nay. Điều đáng mừng là căn bệnh này hoàn toàn có thể phòng ngừa từ sớm bằng những thay đổi đơn giản trong chế độ ăn uống và sinh hoạt hàng ngày.
Uống đủ nước mỗi ngày: Một trong những nguyên nhân phổ biến gây sỏi thận là uống quá ít nước. Khi cơ thể không được cung cấp đủ nước, lượng nước tiểu giảm và trở nên cô đặc. Nồng độ các khoáng chất trong nước tiểu tăng cao, tạo điều kiện thuận lợi cho sự kết tinh và hình thành sỏi.
Vì vậy, uống đủ nước là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất. Người trưởng thành nên uống từ 2,5-3 lít nước mỗi ngày để duy trì lượng nước tiểu tối thiểu khoảng 2 lít/ngày. Nên ưu tiên nước lọc, ngoài ra nước cam hoặc nước chanh tươi cũng có lợi nhờ chứa citrate - chất giúp hạn chế quá trình kết tinh tạo sỏi.
Hạn chế muối: Lượng natri cao khiến canxi bị đào thải nhiều hơn qua nước tiểu. Khi kết hợp với oxalate hoặc phosphate, canxi dễ tạo thành sỏi. Vì vậy, tổng lượng natri mỗi ngày nên dưới 2.000mg, tương đương khoảng một thìa cà phê muối. Cần hạn chế nước chấm, thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp, dưa muối, mắm tôm và mì ăn liền.
Duy trì lượng canxi hợp lý: Người trưởng thành nên bổ sung khoảng 800-1.200mg canxi mỗi ngày từ thực phẩm tự nhiên như sữa, sữa chua, phô mai hoặc cá nhỏ ăn cả xương. Canxi trong thức ăn sẽ kết hợp với oxalate ngay tại ruột, giúp giảm lượng oxalate hấp thu vào cơ thể và bảo vệ thận.
Kiểm soát lượng đạm động vật: Têu thụ nhiều thịt đỏ, nội tạng động vật và một số loại hải sản giàu purin làm tăng axit uric trong nước tiểu, đồng thời khiến môi trường nước tiểu trở nên axit hơn. Đây là điều kiện thuận lợi để hình thành sỏi axit uric và làm tăng nguy cơ xuất hiện sỏi canxi oxalate.
Nên hạn chế thịt đỏ, nội tạng động vật và các loại hải sản giàu purin. Có thể thay thế một phần bằng các nguồn đạm thực vật từ đậu, đỗ để giúp cân bằng môi trường nước tiểu.
Hạn chế thực phẩm giàu oxalate: Những thực phẩm cần sử dụng có kiểm soát gồm cải bó xôi, măng tây, sô-cô-la, trà đặc, hạnh nhân, hạt điều và đậu phộng. Nếu sử dụng, nên ăn kèm thực phẩm giàu canxi hoặc luộc bỏ nước đầu để giảm lượng oxalate. Các loại rau củ như bắp cải, súp lơ, su su, đậu Hà Lan cùng các loại quả như lê, mận là những lựa chọn phù hợp hơn.
Tăng cường thực phẩm giàu kali và magie: Chuối, bơ, thanh long và các loại rau xanh là nguồn cung cấp kali và magie tốt. Các khoáng chất này giúp giảm bài tiết canxi qua nước tiểu và hạn chế quá trình kết tinh tạo sỏi.
Không tự ý dùng vitamin C liều cao: Người dân không nên tự ý sử dụng kéo dài các chế phẩm vitamin C liều cao nếu chưa có chỉ định của bác sĩ. Lý do, sử dụng vitamin C liều cao kéo dài (trên 1.000mg/ngày) có thể làm tăng lượng oxalate trong nước tiểu. Trong khi đó, bổ sung vitamin D quá mức có thể làm tăng hấp thu canxi và gián tiếp làm tăng nguy cơ hình thành sỏi.
Chuyên gia lưu ý rằng không có một chế độ ăn chung cho tất cả người bệnh sỏi thận. Mỗi loại sỏi có cơ chế hình thành khác nhau và cần những khuyến cáo dinh dưỡng riêng biệt. Do đó, người bệnh nên mang theo kết quả xét nghiệm nước tiểu 24 giờ, kết quả phân tích thành phần sỏi và hồ sơ bệnh án khi khám chuyên khoa dinh dưỡng để được tư vấn chế độ ăn phù hợp, góp phần giảm nguy cơ tái phát và bảo vệ chức năng thận lâu dài.
"Việt Nam là nơi con gái tôi đã dành những ngày tháng cuối cùng với nhiều yêu thương. Nếu có thể đóng góp điều gì đó cho mảnh đất này, đó là điều vô cùng ý nghĩa với gia đình chúng tôi", người cha của cô gái chia sẻ hôm 8/4, khi nói về quyết định hiến tạng con để cứu người.
Mẹ cô gái cũng gửi lời tri ân các y bác sĩ đồng hành cùng bệnh nhân trong thời khắc sinh tử. Bà coi quyết định hiến tạng như cách gia đình nói lời cảm ơn Việt Nam - nơi con gái họ "tận hưởng những khoảnh khắc tuyệt vời cuối đời".
Trước đó, nữ du khách đến Việt Nam du lịch sau khi tốt nghiệp trung học. Một tai nạn giao thông nghiêm trọng xảy ra khiến cô chấn thương nặng. Dù các bác sĩ nỗ lực cứu chữa, Hội đồng chuyên môn Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức xác định bệnh nhân chết não vào ngày 2/4.
Ngay khi đến Việt Nam, cha mẹ cô gái đã chủ động đề nghị hiến tạng con. Từ nguồn tạng này, các bác sĩ tiến hành ghép gan cho một nam bệnh nhân 53 tuổi suy gan giai đoạn cuối do viêm gan B và xơ gan. Nhóm phẫu thuật cũng ghép hai quả thận cho một người đàn ông 35 tuổi và một phụ nữ 41 tuổi vốn mòn mỏi chạy thận nhân tạo nhiều năm.
Gia đình khẳng định nếu có quyền lựa chọn, cô gái cũng quyết định trao sự sống cho người khác. Họ tìm thấy sự an ủi khi nghĩ người thân vẫn tiếp tục hiện diện và hòa nhịp cùng đất nước cô từng yêu mến.
PGS Dương Đức Hùng, Giám đốc Bệnh viện Việt Đức, nhận định nghĩa cử của gia đình vượt qua mọi ranh giới quốc tịch, màu da, kết nối những con người xa lạ và hóa giải nỗi đau thành điều ý nghĩa. Ba người nhận tạng hiện hồi phục sức khỏe tốt sau ca ghép.
Trong thư gửi tới gia đình, Bộ trưởng Y tế Đào Hồng Lan đã bày tỏ sự tri ân sâu sắc trước nghĩa cử cao đẹp này. Bà nhấn mạnh đây là một trong những trường hợp hiến tạng của người nước ngoài đầu tiên tại Việt Nam, mang ý nghĩa đặc biệt không chỉ về y học mà còn về nhân văn và tình hữu nghị giữa hai quốc gia.
"Hành động ấy không chỉ cứu sống những con người cụ thể, mà còn lan tỏa một thông điệp mạnh mẽ, sự sống có thể tiếp nối ngay cả khi cái chết đã hiện diện. Lòng nhân ái không có biên giới và trong những thời khắc tưởng chừng đen tối nhất, con người vẫn có thể chọn cách thắp lên ánh sáng", trích dẫn từ thư cảm ơn của Bộ trưởng.
Nghiên cứu vừa được công bố trên tạp chí y khoa Cell Reports Medicine đã phát hiện sức mạnh kỳ diệu của một hoạt chất vốn có nhiều trong lòng đỏ trứng.
Nghiên cứu do các nhà khoa học tại Đại học Chicago (Mỹ) thực hiện trên mô hình chuột và tế bào T của người. Nhóm nghiên cứu đã phân tích một thư viện lớn các chất dinh dưỡng.
Kết quả đã phát hiện zeaxanthin có thể tăng cường khả năng tấn công ung thư của các tế bào miễn dịch. Nó cũng có thể làm cho các phương pháp điều trị miễn dịch hiện đại hiệu quả hơn, theo trang tin khoa học Science Daily.
Cụ thể, chất này trực tiếp tăng cường hiệu quả của các tế bào T CD8+, những tế bào đóng vai trò nhận diện và tiêu diệt tế bào ung thư.
Bằng chứng cho thấy bổ sung zeaxanthin vào chế độ ăn đã làm chậm sự phát triển của khối u. Và hiệu quả càng cao khi kết hợp với các liệu pháp miễn dịch.
Các nhà nghiên cứu cho biết, tế bào T CD8+ phát hiện tế bào bất thường thông qua thụ thể tế bào T. Zeaxanthin có khả năng ổn định quá trình hình thành phức hợp thụ thể này khi tế bào T tiếp xúc với tế bào ung thư, từ đó giúp tăng cường mức độ kích hoạt tế bào T và nâng cao hiệu quả tiêu diệt khối u, theo Science Daily.
Nhóm nghiên cứu cũng kết luận rằng zeaxanthin - hoạt chất có nhiều trong lòng đỏ trứng - đóng vai trò như một chất bổ trợ, giúp hệ miễn dịch “khóa mục tiêu” và tấn công tế bào ung thư hiệu quả hơn. Khi kết hợp với các liệu pháp điều trị hiện đại, hoạt chất này còn góp phần tăng cường hoạt hóa miễn dịch, hỗ trợ cơ thể chống lại ung thư mạnh mẽ hơn.
Ngoài lòng đỏ trứng, zeaxanthin còn có nhiều trong nhiều loại trái cây và rau củ nhiều màu sắc, như ớt chuông cam, quả hồng, quýt, bắp đỏ. Đặc biệt, các loại rau lá xanh đậm như rau bó xôi, rất giàu zeaxanthin.
