Lúc này, rạng sáng 5/4, chuyến bay của hãng hàng không Nhật Bản từ TP HCM đi Tokyo đang ở độ cao 10.000 m, còn khoảng 30 phút nữa là hạ cánh xuống sân bay Haneda. Hệ thống loa trên máy bay vang lên bằng ba ngôn ngữ (Anh, Nhật, Việt), tìm kiếm bác sĩ hỗ trợ hành khách gặp sự cố y tế.
Bác sĩ Tiến, công tác tại Trung tâm Chấn thương Chỉnh hình, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, có mặt trên chuyến bay, vừa dùng xong bữa ăn và đang định nghỉ ngơi. Nghe thông báo, anh lập tức đứng dậy đến nơi một phụ nữ đang ngất xỉu được tổ bay đặt nằm nghiêng trên sàn. Sắc mặt bệnh nhân nhợt nhạt, gọi hỏi hoàn toàn không đáp ứng.
Chồng và con trai bệnh nhân đi cùng cho biết bà không có tiền sử đái tháo đường (nguyên nhân dễ dẫn đến hạ đường huyết), không tăng huyết áp, chưa từng bị ngất trước đó. Bác sĩ yêu cầu tiếp viên mang máy đo huyết áp tới, kiểm tra chỉ số của bệnh nhân 70/40 mmHg – mức tụt huyết áp rất sâu.
“Đây là mức huyết áp nguy hiểm”, bác sĩ Tiến cho biết, một ngày sau sự việc. Mức huyết áp này có thể gây rối loạn nhịp tim, giảm tưới máu đến các cơ quan trọng yếu như não, tim, thận, dẫn đến những biến chứng khó hồi phục như nhồi máu não hoặc nhồi máu cơ tim.
Trong điều kiện hạn chế trên không, không thể xác định ngay nguyên nhân bệnh nhân tụt huyết áp. Bác sĩ quyết định ưu tiên dùng dung dịch đẳng trương theo các khuyến cáo cấp cứu, cho đến khi tìm được nguyên nhân hoặc có đủ phương tiện có thể chẩn đoán chính xác nguyên nhân.
Trong vali cấp cứu y tế (doctor kit) của tổ bay mang theo có dung dịch truyền đẳng trương (Normal Saline) và kim luồn. Bác sĩ quyết định thiết lập đường truyền tĩnh mạch ngay tại chỗ cho bệnh nhân.
Chuyên ngành chính là chấn thương chỉnh hình, bác sĩ Tiến cho biết những thao tác như đặt đường truyền tĩnh mạch thường xuyên thực hiện thời học bác sĩ nội trú song đã khá lâu anh không đụng đến. Trong khi đó không gian chật hẹp của khoang cabin, máy bay đang giảm độ cao, hơi rung lắc cùng ánh mắt dõi theo của nhiều hành khách xung quanh càng tạo thêm áp lực.
“Lúc đó tôi thực sự có chút lo vì mình không làm việc này hằng ngày, nhưng trong tình huống khẩn cấp, không có nhiều thời gian để chần chừ”, bác sĩ Tiến nói với VnExpress, ngày 6/5.
May mắn, thao tác diễn ra trơn tru, kim được đâm vào đúng vị trí và dòng dịch truyền bắt đầu chảy đều. Để cả tổ bay, gồm một tiếp viên người Việt và các tiếp viên người Nhật, có thể phối hợp nhịp nhàng, bác sĩ Tiến chủ động trao đổi hoàn toàn bằng tiếng Anh trong suốt quá trình cấp cứu.
Sau khi thiết lập đường truyền, bác sĩ Tiến ngồi cạnh để theo dõi sát bệnh nhân. Khoảng 10 phút sau, khi chai dịch vơi đi một nửa, huyết áp dần cải thiện, người phụ nữ tỉnh táo trở lại và có thể nói chuyện. Trong suốt thời gian còn lại của chuyến bay, tổ tiếp viên liên tục đo huyết áp bệnh nhân mỗi 5 phút và ghi nhận các chỉ số tăng dần.
Khi máy bay đáp xuống sân bay Haneda, toàn bộ hành khách được yêu cầu nán lại cabin để đội cấp cứu mặt đất gồm 8-10 người lên tiếp cận bệnh nhân. Bác sĩ Tiến trực tiếp bàn giao tình trạng bệnh nhân cùng các bước đã xử trí cho đội y tế địa phương.
Bác sĩ Tiến sau đó tiếp tục chuyến bay nội địa đến Toyama để tham gia khóa học chuyên sâu về cột sống kéo dài ba tháng. Trước đó, anh học ở Nhật 6 tháng tại tỉnh Yamagata. Anh cũng tham gia nhiều khóa học tại Thụy Sĩ, Đài Loan…
Nhìn lại sự việc, bác sĩ Tiến coi đây là một trải nghiệm khó quên. Quá trình diễn ra chớp nhoáng rồi nhanh chóng trở lại bình thường, nhưng cảm giác xử trí một ca cấp cứu giữa không trung, ở độ cao 10.000 m, là điều anh chưa từng trải qua.
Những dòng tiêu đề về Hantavirus không khiến Gilbert Zermeño hoảng loạn nhưng chúng lại khơi dậy trong ông những ký ức đau thương. Ông là một nhiếp ảnh gia kỳ cựu của đài Arizona’s Family, thường được mọi người gọi thân mật là "Z". "Năm 2002 là địa ngục với tôi", Zermeño nói.
Tháng 4 của 24 năm trước, Zermeño nhận được cuộc gọi báo tin mẹ ông đang cấp cứu trong tình trạng nguy kịch. "Tôi bay ngay về nhà, kịp nhìn bà lần cuối tại bệnh viện nhưng khi tôi vừa về đến trang trại của gia đình thì bà đã ra đi", ông kể. "Năm ngày sau, em gái tôi, khi đó mới ngoài 40 tuổi, cũng qua đời. Em tôi bị liệt và phải ngồi xe lăn sau một tai nạn ôtô. Hai mẹ con sống cùng nhau trong một ngôi nhà".
Đó cũng chính là ngôi nhà ở vùng nông thôn phía tây Texas mà Zermeño và người vợ lúc đó vừa dọn dẹp trước đó không lâu. "Khi di chuyển đồ đạc, tôi thấy lớp bụi bay lơ lửng trong không trung. Giờ ngẫm lại, đó chính là lúc tôi tiếp xúc với phân chuột", ông nói.
Hantavirus chủ yếu lây lan qua việc tiếp xúc trực tiếp với loài gặm nhấm hoặc chất thải của chúng. "Khi có kết quả xác nhận em gái tôi nhiễm Hantavirus, điều đó đồng nghĩa với việc mọi người trong ngôi nhà đó đều đã phơi nhiễm", Zermeño nhớ lại. Gia đình ông bắt đầu tìm hiểu thông tin và chuẩn bị sẵn các số điện thoại khẩn cấp để dự phòng.
Một tháng sau, vào tháng 5, khi đang xem trận đấu của đội Arizona Diamondbacks dưới cái nóng hơn 40°C, Zermeño đột nhiên thấy lạnh run người. Đó chính là dấu hiệu đầu tiên của các triệu chứng nhiễm Hantavirus. "Chuyện đã xảy ra 24 năm rồi mà cảm giác vẫn như vừa mới hôm qua. Tôi nhớ họ rất nhiều", ông nói. "Đến tận bây giờ, thật khó để tôi không xúc động khi nhắc lại chuyện này".
Zermeño kể mẹ và em gái ông ban đầu bị chẩn đoán sai. Các bác sĩ lúc đầu cho biết cả hai qua đời vì nhiễm trùng máu nhưng sau đó mới xác định nguyên nhân là Hantavirus. Ông cho hay vì căn bệnh này rất hiếm gặp nên việc chẩn đoán và điều trị cho chính ông cũng gặp nhiều khó khăn. Tuy nhiên, nhờ sự giúp đỡ của các thành viên trong gia đình làm việc trong ngành y, ông đã có được chẩn đoán chính xác. "Lúc đó, mặt tôi tái mét", ông nhớ lại. Zermeño đã phải nằm viện khoảng 20 ngày.
Tháng 7 năm đó, ông trở lại làm việc. Hai tháng sau, vào tháng 9, cha ông cũng qua đời vì tuổi già ở tuổi 83. Nhìn lại năm 2002 kinh hoàng, Zermeño cảm thấy an ủi phần nào khi những người thân khác trong nhà, gồm cả cháu trai ông, đã không bị nhiễm bệnh.
Các cơ quan y tế toàn cầu đang theo dõi chặt chẽ một đợt bùng phát Hantavirus nguy hiểm (có thể gây chết người) xuất phát từ tàu du lịch treo cờ Hà Lan MV Hondius, làm 3 người tử vong và một số ca nhiễm.
Zermeño tin rằng những thông tin sai lệch trên mạng về căn bệnh này đã khiến công chúng hoang mang chỉ vì từ "virus". Ông khẳng định: "Tôi ở đây để nhắn nhủ mọi người rằng, hãy tìm hiểu kỹ về nó vì nó không đáng sợ như Covid-19".
Zermeño khuyên "hãy lắng nghe các chuyên gia y tế và chuẩn bị sẵn một kế hoạch trong trường hợp cảm thấy mình đã tiếp xúc với Hantavirus hoặc với người mắc bệnh. Khả năng bạn bị lây nhiễm từ người sang người là cực kỳ nhỏ".
Bà Ann Lindstrand, đại diện Tổ chức Y tế Thế giới tại Cape Verde, hôm 5/5 cũng chia sẻ với CBS News rằng không có nguy cơ trở thành đại dịch toàn cầu do khả năng lây truyền từ người sang người là rất thấp.
Trong tuyên bố một ngày sau đó, tiến sĩ Jay Bhattacharya, quyền Giám đốc Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC), cho biết Hantavirus "không lây lan bởi những người không có triệu chứng; việc lây truyền đòi hỏi phải tiếp xúc gần và nguy cơ đối với công chúng Mỹ là rất thấp".
Trong những hành khách trở về nhà, có một người sống tại bang Arizona. Giới chức cho biết người này hiện vẫn khỏe mạnh, không có triệu chứng nên không cần xét nghiệm hay cách ly vì khả năng lây từ người sang người là cực kỳ hiếm, chỉ xảy ra khi tiếp xúc rất gần. Các cơ quan y tế vẫn liên lạc hàng ngày để theo dõi tình hình. Nếu các triệu chứng xuất hiện trong thời gian ủ bệnh từ 4 đến 8 tuần, họ sẽ đánh giá lại tình hình.
Đến nay, Hantavirus đã khiến 3 hành khách trên tàu MV Hondius tử vong. Các điều tra viên tin rằng một cặp vợ chồng đã nhiễm bệnh tại Argentina trước khi lên tàu. "Với một đợt bùng phát như thế này, mọi thứ thay đổi rất nhanh chóng", tiến sĩ Joel Terriquez thuộc Sở Y tế Arizona nhận định.
Đối với trường hợp hành khách tại Arizona, các quan chức y tế khẳng định tính minh bạch là yếu tố then chốt lúc này. Bà Nicole Witt, đại diện Sở Y tế Arizona, nói: "Thông điệp quan trọng nhất của chúng tôi lúc này là đảm bảo rằng công chúng tại Arizona không cần phải lo ngại".
Trưa 19/6, số vụ ngộ độc bánh mì tại cơ sở Hồng Ngọc 37 tăng từ 218 hôm qua lên 232. Bệnh viện Đa khoa tỉnh Đồng Tháp là nơi tiếp nhận số lượng bệnh nhân lớn nhất - 136 ca, trong đó 61 trẻ em, hiện 11 bệnh nhân đã xuất viện.
Chị Đặng Thị Nguyên, 36 tuổi, vẻ mặt còn mệt mỏi, được người thân chăm sóc tại Khoa Nhiễm, Bệnh viện Đa khoa Đồng Tháp, là một trong 4 người cùng gia đình phải nhập viện. Chị cho hay chiều 16/6 đón con tan học, nhà không nấu ăn nên ghé tiệm bánh mì Hồng Ngọc 37 mua bánh mì cho 6 thành viên gia đình ăn.
Đến khoảng 1h sáng, các con chị bắt đầu đau bụng. Rạng sáng hôm sau toàn bộ thành viên trong gia đình liên tục ói, tiêu chảy, mệt mỏi.
"Mẹ và chồng tôi ăn ít nên chỉ bệnh nhẹ tự chăm sóc ở nhà, tôi cùng 2 con và cháu ruột phải nhập viện cấp cứu", chị Nguyên cho hay. Trưa hôm qua, một người con của chị xuất viện, đến chiều nay cả gia đình được cho về nhà.
Cạnh phòng chị Nguyên, chị Trịnh Thị Nga, 42 tuổi, cũng đang còn rất yếu, đi lại phải nhờ chồng dìu. Sáng ba hôm trước, chị đau đầu được chồng đưa đến bệnh viện.
Chị cho hay nhà bán quán cách cơ sở bánh mì Hồng Ngọc vài trăm mét và là khách quen, chồng chị ghé tiệm mua bánh mì cho vợ ăn. Ăn hết nửa ổ bánh mì, đến khoảng 4h sáng chị đau bụng, ói, sốt, được đưa vào khoa cấp cứu.
Bác sĩ Trần Thị Thanh Hải, Trưởng Khoa Nhiễm, cho hay đang điều trị 50 bệnh nhân. Đây là lần đầu tiên khoa tiếp nhận số lượng ca nghi ngộ độc lớn trong vài năm trở lại đây.
Hiện 9 bệnh nhân đã xuất viện, một số trường hợp lớn tuổi, có bệnh nền nên sau khoảng một tuần nữa sẽ về nhà. Bác sĩ Hải nhận định đa số trường hợp ngộ độc thực phẩm nhẹ người dân thường chủ quan, tự uống thuốc tại nhà.
"Bệnh nhân ói ba lần một giờ hoặc 6 lần trong 4 giờ kèm theo đau bụng, tiêu chảy nhiều phải nhanh chóng đến cơ sở y tế", bác sĩ Hải khuyến cáo.
Bệnh viện Quân y 120 đang điều trị 90 ca. Ông Tăng Quốc Thái, 60 tuổi, cho biết vợ ông mua hai ổ bánh mì cho ông và con trai ăn. Đến khuya hôm sau hai cha con bắt đầu bị đau bụng, tiêu chảy.
Người con trai triệu chứng nhẹ nên ở nhà tự uống thuốc, riêng ông đến trưa tiếp tục sốt cao phải nhập viện.
Điều tra dịch tễ cho thấy những bệnh nhân đều ăn bánh mì mua tại cơ sở Hồng Ngọc 37, đường Lý Thường Kiệt, ngày 16/6. Sau khi ăn, họ đau bụng, nôn ói, tiêu chảy, sốt, tê tay, mệt mỏi, đến bệnh viện cấp cứu, từ 22 người ban đầu tăng lên 93, sau đó lên 200 chỉ trong vòng hai ngày.
UBND phường Đạo Thạnh tổ chức đoàn kiểm tra liên ngành an toàn thực phẩm đột xuất đối với cơ sở sản xuất bánh mì Hồng Ngọc 37. Test nhanh 3 mẫu chả lụa, chả jambon và xúc xích tỏi thịt, kết quả âm tính với hàn the. Các mẫu chả lụa, chả jambon và xúc xích tỏi tại cơ sở này có nhiều lô, nhiều ngày sản xuất và hạn sử dụng, chủ cơ sở không xác định được mẫu đã sử dụng làm bánh mì trước đó nên đoàn kiểm tra không lấy mẫu. Ngoài ra, chủ cơ sở cho biết pate ăn kèm bánh mì do nơi này tự sản xuất và bán hết một ngày trước nên cũng không còn mẫu thực phẩm.
Bệnh viện Đa khoa Tiền Giang lấy 25 mẫu phân, 9 mẫu phết trực tràng bệnh nhân để xét nghiệm. Trung tâm Y tế Khu vực Mỹ Tho lấy 2 mẫu phân gửi xét nghiệm. Hiện chưa có kết quả kiểm nghiệm.
Cơ sở bánh mì Hồng Ngọc đã ngưng hoạt động để chờ kết quả xác minh của ngành chức năng.
Hồng Ngọc là thương hiệu bánh mì có hơn 100 cơ sở ở miền Tây. Đây là lần thứ ba chuỗi thương hiệu này xảy ra tình trạng ngộ độc cho hàng loạt người ăn.
Một cơ sở của chuỗi là tiệm bánh mì Hồng Ngọc 12 ở phường Hồng Ngự, hai lần gây ngộ độc. Lần một vào tháng 8/2024 khiến 149 người bị ảnh hưởng, cơ sở bồi thường 380 triệu đồng. Hai tháng trước, tiệm này bị đình chỉ hoạt động 4 tháng, xử phạt 90 triệu đồng và bồi thường 175 triệu đồng sau khi gây ngộ độc cho 86 người.
Đó là hai trường hợp trẻ em ngụ tỉnh Vĩnh Long. Ngay khi vào khoa Cấp cứu, trẻ được đánh giá nhanh tình trạng toàn thân, theo dõi sát dấu hiệu sinh tồn và mức độ ngộ độc. Bác sĩ lập tức triển khai các biện pháp xử trí ban đầu như bù dịch, kiểm soát nôn ói nhằm ổn định tình trạng.
Sau đó, bệnh nhân được chuyển đến khoa Nhi để tiếp tục điều trị chuyên sâu. Tại đây, các bác sĩ chỉ định sử dụng than hoạt cho bệnh nhi, nhằm hạn chế hấp thu độc chất còn lại trong đường tiêu hóa, đồng thời theo dõi chặt chẽ các biến chứng có thể xảy ra trên tim mạch, thần kinh và tiêu hóa.
Hiện tại, các bệnh nhi đã qua cơn nguy hiểm.
Theo BSCKI Trần Đăng Khoa, Trưởng khoa Nhi, hoa sứ - đặc biệt là sứ Thái Lan (còn gọi là sứ sa mạc) - chứa nhóm hoạt chất glycoside t Đây là một loại độc chất có khả năng tác động trực tiếp lên cơ tim, hiện diện ở toàn bộ cây, từ mủ, thân, lá đến hoa sứ.
Khi xâm nhập vào cơ thể, các chất này không chỉ gây kích ứng niêm mạc tiêu hóa với biểu hiện nôn ói, đau bụng mà còn có thể ảnh hưởng đến hệ tim mạch, gây rối loạn nhịp tim, tụt huyết áp. Trong những trường hợp nặng, bệnh nhân có nguy cơ biến chứng đe dọa tính mạng nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.
Điều đáng lo ngại là mủ cây sứ có màu trắng đục như sữa, dễ khiến trẻ nhỏ tò mò, trong khi hoa có hình dạng đẹp mắt, dễ bị nhầm lẫn là có thể ăn được. Những yếu tố nguy cơ này tồn tại ngay trong không gian sống quen thuộc như sân vườn, nhưng lại thường bị người lớn chủ quan bỏ qua.
Trước đây, một bệnh viện chuyên khoa nhi ở TPHCM từng tiếp nhận cháu bé 2 tuổi nhập viện với triệu chứng ngộ độc nặng, do người nhà cho uống nước sắc từ hoa sứ Thái Lan chữa biếng ăn. Bệnh nhi này cũng phải rửa dạ dày, uống than hoạt tính ngăn chất độc vào máu.
Bác sĩ Khoa khuyến cáo, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý không để trẻ chơi gần cây sứ, nhất là khi cây vừa bị cắt tỉa; hướng dẫn trẻ không chạm vào mủ cây, không đưa tay hoặc vật lạ vào miệng.
Trong trường hợp phát hiện trẻ có biểu hiện bất thường (như nôn ói, đau đầu sau khi tiếp xúc hoặc nghi nuốt phải mủ hoa sứ), người dân tuyệt đối không tự ý áp dụng các biện pháp truyền miệng, mà cần nhanh chóng đưa đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.