Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 24/6 tuyên bố thỏa thuận cuối cùng với Iran không thể bao gồm bất kỳ khoản phí nào đối với hoạt động vận chuyển hàng hải qua eo biển Hormuz, tuyến đường thủy huyết mạch vận chuyển 1/5 dầu mỏ toàn cầu.
“Điều đó là không thể chấp nhận được đối với tôi”, ông Trump nói khi trả lời câu hỏi của một phóng viên tại Phòng Bầu dục, liên quan tới việc Iran thu phí qua eo biển Hormuz.
Trước đó cùng ngày, trong một tuyên bố trên mạng xã hội, Tổng thống Trump tuyên bố Iran đã đảm bảo rằng sẽ không thu bất kỳ khoản phí nào với các tàu đi qua eo biển Hormuz.
“Iran đã thông báo với Mỹ rằng không thuế quan, không phí bảo hiểm và không có bất kỳ khoản phí nào khác mà phía Iran yêu cầu đối với các tàu thuyền di chuyển qua eo biển Hormuz”, Tổng thống Trump cho biết.
Nhà lãnh đạo Mỹ cảnh báo nếu Iran không thực hiện cam kết trên, các cuộc đàm phán “sẽ chấm dứt ngay lập tức”.
Mặc dù bản ghi nhớ mà Tổng thống Trump đã ký vào tuần trước không cho phép Iran thu phí tại eo biển Hormuz trong 60 ngày tới, nhưng bản ghi nhớ vẫn để ngỏ khả năng Tehran có thể làm như vậy sau thời hạn 60 ngày.
Bản ghi nhớ nêu rõ vấn đề đi lại qua eo biển Hormuz sẽ được thảo luận cùng với các quốc gia Vùng Vịnh, trong khi Mỹ tuyên bố sẽ không cho phép một cơ chế ưu tiên Iran mà gây bất lợi cho họ.
Cùng ngày, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cho biết việc thu phí trên eo biển Hormuz sẽ không xảy ra, trong bối cảnh có thông tin cho rằng Iran đang tìm cách thiết lập một cơ chế với Oman để điều tiết giao thông trên tuyến đường thủy quan trọng này.
Tuyên bố của ông Rubio được đưa ra trong một cuộc họp báo ở Kuwait, nhắc lại lập trường phản đối của Tổng thống Trump đối với ý tưởng Iran áp đặt chi phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz.
“Tôi nghĩ cả thế giới sẽ phản đối bất kỳ cơ chế nào thu phí qua tuyến đường thủy quốc tế. Đơn giản là vậy. Tổng thống đã nói rõ rằng điều đó sẽ không xảy ra”, ông Rubio nói với các phóng viên.
“Tôi không biết quốc gia nào trên thế giới ủng hộ việc thu phí sử dụng eo biển. Điều đó sẽ không xảy ra. Tổng thống đã nói rất rõ ràng”, ông Rubio nhấn mạnh.
Ngoại trưởng Rubio đến Kuwait để trấn an các đồng minh trong khu vực giữa lúc xuất hiện nhiều hoài nghi về việc liệu bản ghi nhớ gần đây giữa Mỹ và Iran, nhằm mục đích chấm dứt xung đột, có thể giúp cải thiện lợi ích an ninh của họ hay không.
Ông Rubio nhắc lại sự cần thiết Tehran phải tuân thủ các cam kết của mình theo thỏa thuận hòa bình song phương.
“Nếu họ không thực hiện những cam kết đó, tổng thống có rất nhiều lựa chọn”, Ngoại trưởng Mỹ nói thêm.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei tuần này xác nhận Iran đang hoàn thiện một cơ chế quản lý mới cho eo biển Hormuz, với sự phối hợp cùng Oman. Ông khẳng định chỉ có Iran và Oman là hai quốc gia ven biển của eo biển này.
“Iran sẽ thu phí đối với các dịch vụ ở eo biển Hormuz. Cơ chế này và các thỏa thuận quản lý eo biển đang được soạn thảo. Chúng tôi đã bắt đầu tham vấn với Oman từ lâu và đã thảo luận với một số quốc gia khác”, ông Baghaei nói.
“Các cơ chế quản lý eo biển Hormuz phần lớn đã được hoàn thiện với Oman. Việc quá cảnh an toàn sẽ được đảm bảo trong khi vẫn giữ vững chủ quyền và thẩm quyền của Iran đối với eo biển”, ông bổ sung.
New York Post ngày 25.5 đưa tin 2 công ty luật X-Law Group và Presidio tại Mỹ đã đại diện cho người dân thành phố Garden Grove (quận Cam, bang California) đệ đơn kiện, cáo buộc GKN Aerospace (Mỹ) đã không bảo vệ cộng đồng đúng mức khi quản lý vật liệu nguy hiểm.
Ông Filippo Marchino, luật sư kiêm nhà sáng lập công ty luật X-Law, cho biết: "Các gia đình ở Garden Grove không đáng phải sống cạnh một thảm họa hóa chất công nghiệp. Họ cần câu trả lời, cần người chịu trách nhiệm và cần được đại diện ngay lúc này, chứ không phải đợi đến khi mọi quyết định về xét nghiệm, dọn dẹp và bồi thường đã ngã ngũ".
Mục tiêu của vụ kiện tập thể được đệ trình hồi cuối tuần trước là yêu cầu doanh nghiệp bồi thường chi phí do sơ tán, tình trạng sụt giảm giá bất động sản do sự cố và các thiệt hại liên quan cho cư dân địa phương.
Theo Sở Cứu hỏa quận Cam, bồn hóa chất trên trở nên nóng và rò hơi hôm 21.5. Hãng AP dẫn lời các quan chức cho biết các van trên bồn bị hỏng hoặc tắc nghẽn, khiến lực lượng cứu hộ không thể tháo hóa chất ra hoặc giảm áp suất trong bình.
Cơ quan chức năng đã phải làm việc liên tục để ổn định bồn áp suất với dung tích khoảng 128.000 l, chứa methyl methacrylate (MMA). Đây là một loại hóa chất công nghiệp cực kỳ dễ bay hơi.
Ông Marchino nhấn mạnh những rủi ro liên quan đến hóa chất MMA đã được biết đến rất rõ trong ngành hàng không vũ trụ. Các sự cố liên quan đến bồn chứa hóa chất này có thể dẫn đến "những trường hợp khẩn cấp về an toàn công cộng quy mô lớn chỉ trong vài phút".
Ban đầu, giới chức lo ngại bồn chứa có thể phát nổ. Tuy nhiên, đến chiều 24.5, các chuyên gia cho biết tình hình đã được ổn định. Theo AP, bồn chứa nói trên đã xuất hiện vết nứt và điều đó có thể đã làm giảm thiểu nguy cơ xảy ra vụ nổ nghiêm trọng.
Dù bồn chứa bị biến dạng cấu trúc, các cảm biến đo chất lượng không khí đặt quanh hiện trường vẫn chưa phát hiện bất kỳ dấu hiệu phát tán chất độc hại nào ra môi trường.
GKN Aerospace chưa bình luận về vụ kiện tập thể nêu trên. Hồi năm ngoái, công ty từng trả 900.000 USD để đạt thỏa thuận dàn xếp, liên quan đến vụ kiện cáo buộc vi phạm môi trường hồi năm 2021, theo NBC News.
"Quân đội Áo đã kích hoạt báo động mức A, điều động biên đội tiêm kích Typhoon để nhận dạng hai máy bay PC-12 của không quân Mỹ bay vào vùng trời trưa 11/5", phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Áo Michael Bauer thông báo hôm nay.
Mức A là cấp cao nhất trong thang báo động chiến đấu của lực lượng vũ trang Áo.
Không quân Áo trước đó cũng điều động tiêm kích Typhoon sau khi phát hiện "hai máy bay PC-12 di chuyển trái phép qua khu vực Totes Gebirge thuộc bang Thượng Áo". Sau khi bị chặn, các phi cơ đã quay đầu và dường như trở về nơi xuất phát ở Munich, Đức.
Giới chức Áo không nêu rõ hai máy bay PC-12 Mỹ có xâm phạm không phận nước này trong sự việc ngày 11/5 hay không. Ông Bauer khẳng định Áo vẫn duy trì quy định về thủ tục quá cảnh qua không phận và sẽ giải quyết các sự việc thông qua kênh ngoại giao với Mỹ.
Quân đội Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Theo biên tập viên Thomas Newdick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, máy bay PC-12 mà Áo đề cập nhiều khả năng là biến thể U-28A Draco, được Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt của không quân Mỹ (AFSOC) dùng cho nhiệm vụ thu thập thông tin tình báo, giám sát và trinh sát.
Được chế tạo trên cơ sở máy bay Pilatus PC-12M của Thụy Sĩ, mẫu U-28A mang theo nhiều thiết bị, trong đó có cảm biến quang - điện tử và trinh sát điện tử. Những phi cơ này có cấu hình khác nhau tùy năm chế tạo, một số được cho là có thể dựng ảnh radar khẩu độ tổng hợp.
AFSOC đã nâng cấp U-28A lên cấu hình với định danh EQ+, trang bị cụm cảm biến mới với camera đa phổ độ nét cao, cho phép thu thập hình ảnh từ khoảng cách xa hơn. Điều này giúp U-28A bay cao và xa mục tiêu hơn khi làm nhiệm vụ, giữ bí mật hoạt động và giảm rủi ro cho kíp lái.
U-28A cũng có hệ thống liên lạc và chia sẻ dữ liệu mở rộng, cho phép truyền thông tin thu được về sở chỉ huy hoặc trực tiếp tới binh sĩ trên thực địa theo thời gian thực.
Không rõ quy mô của phi đội U-28A trong biên chế không quân Mỹ. Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) hồi tháng 12/2023 cho biết có gần 40 chiếc U-28A đang hoạt động.
Đây không phải lần đầu Áo cáo buộc máy bay quân sự Mỹ xâm phạm không phận. Trong thời gian tăng lực lượng đến Trung Đông vào năm 2002, trước khi tấn công Iraq, không quân Mỹ từng tìm cách cho hai chiến đấu tàng hình F-117A bay lén qua không phận Áo.
Quân đội Mỹ khi đó đề nghị Áo cho một máy bay tiếp dầu KC-10A bay qua và được cấp phép dễ dàng, do phi cơ không mang vũ khí. Hai máy bay F-117A bay sát chiếc KC-10A để giấu mình trước radar kiểm soát đường không. Tuy nhiên, sự bất thường trong kế hoạch bay của Mỹ khiến Áo điều hai tiêm kích Saab 35 tới giám sát và phát hiện biên đội F-117A.
Giới chức Áo sau đó công bố ảnh chụp biên đội máy bay Mỹ trước Hội đồng An ninh Quốc gia, rồi gửi kèm công hàm phản đối đến đại sứ quán Mỹ tại thủ đô Vienna.
"Khi xuất phát từ Đức tới Italy hoặc Trung Đông, phi cơ quân sự Mỹ thường bay qua không phận Áo và Thụy Sĩ nhằm tránh di chuyển quãng đường dài qua Pháp. Các chuyến xâm nhập không phận thường chỉ kéo dài trong vài phút", Newdick nói.
Trong thư gửi tòa án liên bang tại Manhattan ngày 24/4, công tố viên liên bang khu vực Nam New York Jay Clayton cho biết Bộ Tài chính Mỹ đã cấp giấy phép sửa đổi, cho phép các luật sư bào chữa của Tổng thống Venezuela Nicolas Maduro và phu nhân Cilia Flores nhận thanh toán từ chính phủ Venezuela.
Chính phủ Mỹ trước đó cấm các khoản thanh toán như vậy, lập luận rằng chúng có thể làm suy yếu lệnh trừng phạt đã áp đặt đối với Venezuela.
Giới chức Venezuela chưa lên tiếng về thông tin.
Lực lượng Mỹ rạng sáng 3/1 tập kích nhiều mục tiêu ở thủ đô Caracas của Venezuela, tạo điều kiện cho đặc nhiệm di chuyển bằng trực thăng vào bắt giữ vợ chồng Tổng thống Maduro. Hai người bị đưa sang New York và phải đối mặt với những cáo buộc hình sự liên quan ma túy. Họ tuyên bố vô tội và đang bị giam tại Brooklyn trong thời gian chờ xét xử.
Khi xuất hiện tại tòa án liên bang ở New York ngày 26/3, Tổng thống Maduro và bà Flores cho biết không đủ tài chính cá nhân để tự trang trải chi phí pháp lý. Các lệnh trừng phạt của Mỹ cũng khiến chính phủ Venezuela không thể thanh toán khoản phí này.
Barry Pollack, luật sư của ông Maduro, hồi tháng 2 đề nghị thẩm phán liên bang Alvin Hellerstein tại Manhattan bãi bỏ vụ án, lập luận rằng lệnh trừng phạt của Mỹ đang cản trở chính phủ Venezuela thanh toán phí pháp lý. Theo ông Pollack, lệnh cấm thanh toán đã vi phạm quyền được quy định trong hiến pháp Mỹ về lựa chọn luật sư bào chữa.
Các luật sư nêu rõ cả ông Maduro và bà Flores đều không đủ khả năng tự chi trả, trong khi chính phủ Venezuela sẵn sàng thanh toán khoản này.
Luật pháp Mỹ quy định mọi bị cáo trong các vụ án hình sự đều có quyền hiến định, bất kể họ có phải công dân Mỹ hay không.
Trong phiên điều trần ngày 26/3, thẩm phán Hellerstein cho biết không có ý định bãi bỏ vụ án, song nhấn mạnh ông có thể xem xét lại quyết định này nếu phát hiện chính quyền Tổng thống Donald Trump tự ý cản trở Venezuela thanh toán chi phí pháp lý. Trong trường hợp đó, luật sư của vợ chồng ông Maduro có thể tiếp tục đề nghị bác bỏ vụ án.
Công tố viên Kyle Wirshba lập luận trước tòa rằng lệnh trừng phạt được áp dụng dựa trên lợi ích chính đáng về an ninh quốc gia và chính sách đối ngoại. Ông cũng nhấn mạnh tòa án không có thẩm quyền buộc Bộ Tài chính Mỹ sửa đổi lệnh trừng phạt, vì chính sách đối ngoại thuộc thẩm quyền của nhánh hành pháp, không phải tư pháp.
Thẩm phán Hellerstein lưu ý Mỹ đã nới lỏng một số biện pháp trừng phạt đối với Venezuela kể từ khi ông Maduro bị bắt, quan hệ giữa Caracas với Washington cũng đã được cải thiện. "Bị cáo đang ở đây, bà Flores cũng ở đây. Họ không còn gây ra mối đe dọa an ninh quốc gia nào nữa. Quyền quan trọng nhất ở đây, vượt lên trên các quyền khác, là được có luật sư theo hiến pháp", ông cho hay.
