“Quân đội Áo đã kích hoạt báo động mức A, điều động biên đội tiêm kích Typhoon để nhận dạng hai máy bay PC-12 của không quân Mỹ bay vào vùng trời trưa 11/5”, phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Áo Michael Bauer thông báo hôm nay.
Mức A là cấp cao nhất trong thang báo động chiến đấu của lực lượng vũ trang Áo.
Không quân Áo trước đó cũng điều động tiêm kích Typhoon sau khi phát hiện “hai máy bay PC-12 di chuyển trái phép qua khu vực Totes Gebirge thuộc bang Thượng Áo”. Sau khi bị chặn, các phi cơ đã quay đầu và dường như trở về nơi xuất phát ở Munich, Đức.
Giới chức Áo không nêu rõ hai máy bay PC-12 Mỹ có xâm phạm không phận nước này trong sự việc ngày 11/5 hay không. Ông Bauer khẳng định Áo vẫn duy trì quy định về thủ tục quá cảnh qua không phận và sẽ giải quyết các sự việc thông qua kênh ngoại giao với Mỹ.
Quân đội Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Theo biên tập viên Thomas Newdick của chuyên trang quân sự Mỹ War Zone, máy bay PC-12 mà Áo đề cập nhiều khả năng là biến thể U-28A Draco, được Bộ tư lệnh Tác chiến Đặc biệt của không quân Mỹ (AFSOC) dùng cho nhiệm vụ thu thập thông tin tình báo, giám sát và trinh sát.
Được chế tạo trên cơ sở máy bay Pilatus PC-12M của Thụy Sĩ, mẫu U-28A mang theo nhiều thiết bị, trong đó có cảm biến quang – điện tử và trinh sát điện tử. Những phi cơ này có cấu hình khác nhau tùy năm chế tạo, một số được cho là có thể dựng ảnh radar khẩu độ tổng hợp.
AFSOC đã nâng cấp U-28A lên cấu hình với định danh EQ+, trang bị cụm cảm biến mới với camera đa phổ độ nét cao, cho phép thu thập hình ảnh từ khoảng cách xa hơn. Điều này giúp U-28A bay cao và xa mục tiêu hơn khi làm nhiệm vụ, giữ bí mật hoạt động và giảm rủi ro cho kíp lái.
U-28A cũng có hệ thống liên lạc và chia sẻ dữ liệu mở rộng, cho phép truyền thông tin thu được về sở chỉ huy hoặc trực tiếp tới binh sĩ trên thực địa theo thời gian thực.
Không rõ quy mô của phi đội U-28A trong biên chế không quân Mỹ. Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) hồi tháng 12/2023 cho biết có gần 40 chiếc U-28A đang hoạt động.
Đây không phải lần đầu Áo cáo buộc máy bay quân sự Mỹ xâm phạm không phận. Trong thời gian tăng lực lượng đến Trung Đông vào năm 2002, trước khi tấn công Iraq, không quân Mỹ từng tìm cách cho hai chiến đấu tàng hình F-117A bay lén qua không phận Áo.
Quân đội Mỹ khi đó đề nghị Áo cho một máy bay tiếp dầu KC-10A bay qua và được cấp phép dễ dàng, do phi cơ không mang vũ khí. Hai máy bay F-117A bay sát chiếc KC-10A để giấu mình trước radar kiểm soát đường không. Tuy nhiên, sự bất thường trong kế hoạch bay của Mỹ khiến Áo điều hai tiêm kích Saab 35 tới giám sát và phát hiện biên đội F-117A.
Giới chức Áo sau đó công bố ảnh chụp biên đội máy bay Mỹ trước Hội đồng An ninh Quốc gia, rồi gửi kèm công hàm phản đối đến đại sứ quán Mỹ tại thủ đô Vienna.
“Khi xuất phát từ Đức tới Italy hoặc Trung Đông, phi cơ quân sự Mỹ thường bay qua không phận Áo và Thụy Sĩ nhằm tránh di chuyển quãng đường dài qua Pháp. Các chuyến xâm nhập không phận thường chỉ kéo dài trong vài phút”, Newdick nói.
Cuộc huấn luyện nói trên bao gồm các nội dung như bắn đạn thật, hỗ trợ và yểm trợ, và tìm kiếm cứu nạn tổng hợp, nhằm kiểm tra và nâng cao khả năng huấn luyện tác chiến thực tế của lực lượng tàu sân bay, theo tài khoản WeChat chính thức của hải quân Trung Quốc. Lực lượng này do tàu sân bay Liêu Ninh dẫn đầu.
Hải quân Trung Quốc khẳng định đây là cuộc huấn luyện thường lệ được tổ chức theo kế hoạch thường niên, nhằm nâng cao khả năng thực hiện nhiệm vụ của quân đội, và hoàn toàn tuân thủ luật pháp và thông lệ quốc tế.
Khi hải quân Trung Quốc thông báo về cuộc huấn luyện, lãnh đạo Viện Hành pháp Đài Loan Trác Vinh Thái hôm nay nói rằng việc Trung Quốc tiếp tục tiến hành các cuộc tập trận với quy mô và loại hình khác nhau ở khu vực eo biển Đài Loan, khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương, Biển Đông và thậm chí cả xung quanh Nhật Bản,
Mặt khác, Reuters dẫn lời ông Trác kêu gọi đàm phán. "Chúng tôi vẫn hy vọng vào những cuộc trao đổi lành mạnh và có trật tự giữa hai bên eo biển Đài Loan, và một cuộc đối thoại dựa trên sự bình đẳng và tôn trọng. Đây là nguyên tắc nhất quán của chúng tôi", ông Trác nhấn mạnh.
Văn phòng Sự vụ Đài Loan của Trung Quốc chưa đưa ra phản hồi ngay lập tức về phát ngôn trên của ông Trác.
Theo Hãng tin AP ngày 31-5, phát biểu tại một hội nghị của lực lượng đặc nhiệm Mỹ ở bang Florida, Đô đốc Frank Bradley - Tư lệnh Bộ Chỉ huy tác chiến đặc biệt Mỹ (SOCOM) - cho biết quân đội phải "rất thận trọng" khi đưa AI vào các hoạt động quân sự.
Ông Bradley nói trong tương lai AI có thể hỗ trợ xác định mục tiêu tấn công, nhưng con người vẫn phải bảo đảm công nghệ này chỉ được sử dụng đúng mục đích và không gây thiệt hại ngoài dự kiến.
Những phát biểu này được đưa ra trong bối cảnh Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth đang thúc đẩy quân đội đẩy nhanh việc ứng dụng AI.
Ông Hegseth cho rằng Lầu Năm Góc cần được phép sử dụng AI cho mọi mục đích quân sự hợp pháp và không nên bị giới hạn bởi các rào cản mang tính ý thức hệ.
Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump cũng nhiều lần nhấn mạnh Mỹ cần duy trì vị thế dẫn đầu thế giới về AI, đặc biệt trước sự cạnh tranh với Trung Quốc.
Theo một quan chức Lầu Năm Góc, AI đang được phát triển để hỗ trợ binh sĩ tìm kiếm, xác định và lựa chọn mục tiêu nhanh hơn, từ đó rút ngắn thời gian triển khai các đòn tấn công.
Tuy nhiên, nhiều lãnh đạo thuộc Bộ Chỉ huy tác chiến đặc biệt Mỹ cho biết họ xem AI chủ yếu là công cụ hỗ trợ con người thay vì thay thế con người.
Ông Andrew Krogman, cố vấn hạ sĩ quan cấp cao của SOCOM, cho rằng AI có thể đảm nhận các công việc hành chính để binh sĩ tập trung hơn vào nhiệm vụ tác chiến.
Bà Melissa Johnson, quan chức phát triển và trang bị công nghệ của SOCOM, cũng cho biết AI có thể giúp giảm bớt các công việc lặp đi lặp lại, qua đó hỗ trợ quá trình ra quyết định của quân nhân.
Theo bà Helen Toner thuộc Trung tâm An ninh và Công nghệ mới nổi của Đại học Georgetown (thủ đô Washington), AI hiện được quân đội Mỹ nghiên cứu cho nhiều mục đích khác nhau, từ xử lý dữ liệu đến hỗ trợ hoạt động trên chiến trường.
Bà cho biết con người vẫn là người đưa ra quyết định cuối cùng, nhưng AI đang giúp quân đội hoạt động với tốc độ và quy mô lớn hơn trước.
Việc ứng dụng AI trong quân đội cũng làm dấy lên tranh cãi giữa Lầu Năm Góc và công ty phát triển AI Anthropic.
Anthropic bày tỏ lo ngại về các nguy cơ như máy bay không người lái tự động hoàn toàn hoặc hệ thống giám sát quy mô lớn được hỗ trợ bởi AI.
Sau bất đồng liên quan đến việc sử dụng chatbot Claude trong các mạng lưới quân sự bí mật, Bộ Chiến tranh Mỹ đã chấm dứt hợp đồng trị giá 200 triệu USD với Anthropic và đưa công ty này vào danh sách rủi ro chuỗi cung ứng.
Anthropic sau đó khởi kiện, cho rằng quyết định trên là hành động trả đũa.
Trong khi đó, Lầu Năm Góc cho biết đang tăng cường hợp tác với các công ty công nghệ khác như Google, OpenAI và SpaceX để phát triển các hệ thống AI phục vụ quân đội.
Theo bà Toner, dù muốn tận dụng sức mạnh của AI, các chỉ huy quân sự Mỹ vẫn đặc biệt quan tâm đến việc tránh những sai sót như xác định nhầm mục tiêu, gây thương vong cho dân thường hoặc bắn nhầm lực lượng đồng minh.
Nhà dịch tễ học Wessam Mankoula tại Africa CDC cho hay với 894 trường hợp mắc Ebola được xác nhận cho đến nay, trong đó có hơn 200 ca tử vong, đợt bùng phát hiện tại tồi tệ gấp 3 lần so với đợt bùng phát ở Uganda vào năm 2000, theo AP.
Số ca Ebola thực tế được cho là cao hơn vì dịch bệnh được xác nhận vào ngày 15.5, vài tuần sau khi trường hợp nghi ngờ đầu tiên được phát hiện. Số ca mắc Ebola đã tăng 38% kể từ tuần trước và đang xảy ra ở 32 khu vực y tế trên khắp miền đông CHDC Congo, theo ông Mankoula.
Dịch Ebola hiện nay do chủng virus Bundibugyo hiếm gặp gây ra. Chưa có vắc xin hoặc phương pháp điều trị được phê duyệt cho chủng virus này. Virus Zaire phổ biến hơn, loại virus đã có vắc xin, là nguyên nhân gây ra hầu hết 16 đợt bùng phát dịch Ebola ở CHDC Congo trước đây.
Cho đến nay, 74 bệnh nhân khỏi bệnh Ebola ở miền đông CHDC Congo và Uganda. Các phương pháp điều trị thử nghiệm như kháng thể đơn dòng đang được phát triển cho bệnh nhân nhiễm Bundibugyo.
Dịch bệnh tập trung ở tỉnh Ituri thuộc miền đông CHDC Congo, chiếm hơn 90% số ca mắc. Những trường hợp mắc bệnh cũng đã được ghi nhận ở các tỉnh Bắc Kivu và Nam Kivu và đã lan sang biên giới Uganda, nơi có 19 trường hợp được xác nhận và 2 người tử vong.
Việc truy vết tiếp xúc vẫn là một vấn đề do khu vực này xa xôi và tình hình bất ổn đang diễn ra ở tỉnh Ituri. "Với 800 trường hợp được xác nhận đó, chúng tôi cần có từ 17.000 đến 35.000 người tiếp xúc trong danh sách liên lạc của chúng tôi", ông Mankoula nói.
Hiện tại, chỉ có khoảng 4.000 người tiếp xúc được theo dõi và đang được đánh giá, chưa đến 15%."Chúng ta vẫn còn rất xa mới kiểm soát được tình hình dịch bệnh này", ông Mankoula cảnh báo.
Theo văn phòng nhân đạo của Liên Hiệp Quốc, gần 1 triệu người đã phải di dời do nhiều năm xung đột ở Ituri, khiến việc truy vết tiếp xúc trở nên khó khăn khi người dân chạy trốn khỏi các cuộc tấn công hoặc di chuyển thường xuyên trong tỉnh rộng lớn. Việc truy vết cũng khó khăn đối với hàng ngàn thợ mỏ thường xuyên di chuyển giữa các địa điểm xa xôi trong khu vực giàu khoáng sản này.
Ông Mankoula cho hay trong số hơn 900 triệu USD được cam kết để chống lại dịch Ebola, chỉ có 90 triệu USD được giải ngân. Ngoài ra, Africa CDC ước tính cần 540 nhân viên để chống dịch, nhưng đến nay mới có 84 người.
