Bộ tư lệnh không quân Ukraine hôm 27/6 thông báo một tiêm kích MiG-29 bị rơi khi thực hiện nhiệm vụ chiến đấu ở tỉnh Poltava, miền trung nước này. Nguyên nhân dẫn tới sự việc không được tiết lộ, nhưng cơ quan này khẳng định phi công đã phóng ghế thoát hiểm an toàn và được giải cứu.
Chuyên trang quân sự Defence Security Asia hôm 28/6 dẫn lời các kênh mạng xã hội có liên hệ với quân đội Nga, cũng như giới phân tích dữ liệu tình báo nguồn mở, cho rằng chiếc MiG-29 Ukraine bị bắn hạ bởi một tên lửa đối không tầm xa R-37M phóng từ tiêm kích Su-35S Nga trên bầu trời tỉnh Belgorod.
AMK Mapping, tài khoản X chuyên theo dõi dữ liệu tình báo nguồn mở về chiến sự, cho biết một tên lửa không xác định đã bay về hướng thành phố Okhtyrka tại tỉnh Sumy rạng sáng 27/6, sau đó biến mất gần thành phố Zinkiv ở tỉnh Poltava.
“Dường như đây là tên lửa R-37M đã bắn hạ chiếc MiG-29 Ukraine gần thị trấn Velyka Bahachka ở tỉnh Poltava. Vụ đánh chặn diễn ra ở khoảng cách 190 km”, tài khoản này nhận định sau đó.
Nếu được xác nhận, đây sẽ là một trong những lần tiêm kích Nga bắn hạ chiến đấu cơ Ukraine ở khoảng cách xa nhất trong chiến sự.
Tên lửa đối không tầm xa R-37M, còn có tên gọi khác là RVV-BD, được Viện thiết kế Vympel phát triển và được đưa vào biên chế không quân Nga từ năm 2014. Mỗi quả đạn dài hơn 4 m, đường kính thân gần 0,4 m, nặng 510 kg. Tên lửa RVV-BD được cho là đạt tầm bắn tới 300 km và từng hạ mục tiêu ở khoảng cách 304 km trong thử nghiệm.
Tên lửa trang bị đầu dò radar chủ động và bán chủ động ứng dụng nguyên lý “bắn và quên”, có thể tự tìm tới mục tiêu sau khi được khai hỏa mà không cần phi công điều chỉnh. Không quân Nga hiện trang bị R-37M cho các tiêm kích Su-35S, Su-30SM và MiG-31 tham gia chiến dịch đặc biệt.
Colonel Cassad, tài khoản của một blogger quân sự Nga, cũng nêu một số khả năng dẫn đến vụ rơi tiêm kích MiG-29, như phi cơ gặp trục trặc kỹ thuật, bị tên lửa phòng không bắn rơi hoặc va chạm với máy bay không người lái (UAV) tự sát trong nỗ lực đánh chặn.
Bộ Quốc phòng Nga và quân đội Ukraine chưa bình luận về thông tin.
Sự việc ở tỉnh Poltava không phải tổn thất duy nhất đối với phi đội MiG-29 Ukraine trong ngày 27/6.
Giới chức Nga cùng ngày công bố video UAV tự sát Geran-4 tập kích sân bay quân sự Voznesensk ở tỉnh Mykolaiv. “Cuộc tập kích đã phá hủy hai tiêm kích MiG-29 kèm vũ khí đối không, một xe bồn nạp dầu, một xe nạp điện APA-5D. Các phi công và kỹ thuật viên phụ trách chuẩn bị chuyến bay cũng thiệt mạng”, Bộ Quốc phòng Nga cho hay.
Ukraine thừa hưởng 240 tiêm kích MiG-29 từ Liên Xô, đồng thời đã tiếp nhận hàng loạt máy bay từ các nước NATO kể từ khi xung đột bùng phát. Phi đội này thường được triển khai để đối phó UAV và tên lửa hành trình Nga, một số phi cơ còn được chỉnh sửa để phóng tên lửa và ném bom lượn do phương Tây viện trợ.
Oryx, trang theo dõi thông tin tình báo mở có trụ sở tại Hà Lan, ước tính ít nhất 36 chiếc MiG-29 Ukraine đã bị phá hủy kể từ đầu xung đột. Con số thực tế có thể cao hơn, do Oryx chỉ liệt kê những tổn thất có hình ảnh xác minh. Tính tới năm 2025, không quân Ukraine được cho là còn 53 máy bay MiG-29 trong biên chế.
"Họ đang tìm cách đánh cắp chiến thắng của hai ứng viên Cộng hòa xuất sắc trong bầu cử sơ bộ Thống đốc California và Thị trưởng Los Angeles. Lại là lượng lớn phiếu bầu qua thư xuất hiện rất muộn", Tổng thống Mỹ Donald Trump viết trên Truth Social vào rạng sáng 4/6.
Tuyên bố được ông Trump đưa ra khi California đang kiểm đếm phiếu bầu trong cuộc bầu cử sơ bộ cho ghế thống đốc bang và thị trưởng một số thành phố. Bang này áp dụng cơ chế "bầu cử rừng rậm", nghĩa là các ứng viên Dân chủ và Cộng hòa cạnh tranh với nhau ngay từ vòng sơ bộ.
"Có gian lận lớn ở California", ông Trump đăng bài khác 17 phút sau. "Phiếu bầu đều bị kẹt lại. Có thể nhiều tuần nữa mới xong. Văn phòng Công tố Liên bang ở Los Angeles đang điều tra. Vì sao kiểm phiếu chậm?".
Ông Trump có thể đang ám chỉ việc lượng lớn phiếu bầu qua thư được đưa vào kiểm đếm muộn có thể làm thay đổi cục diện tại một số cuộc đua sít sao, nhưng không đưa ra bằng chứng cho cáo buộc gian lận.
Văn phòng công tố liên bang từ chối xác nhận thông tin đang điều tra các cáo buộc ông Trump đưa ra. Bộ Tư pháp Mỹ tại Washington chưa phản hồi yêu cầu bình luận.
Thống đốc California Gavin Newsom đã phản bác thông tin từ ông Trump. "Ông ấy lại nói dối về California. Đến lúc thu điện thoại, đưa ông ấy đi ngủ rồi", văn phòng báo chí của Thống đốc Newsom phản hồi trên X.
Phát biểu trong họp báo tại Nhà Trắng cuối ngày 4/6, ông Trump tiếp tục lặp lại các cáo buộc, cho biết các quan chức bầu cử ở California "bất ngờ tìm thấy rất nhiều phiếu bầu vào tối qua".
Phiếu bầu qua thư chiếm tỷ trọng lớn trong bầu cử ở California, thường khoảng 80% tổng số phiếu. Theo quy định của bang, những phiếu này vẫn được tính nếu đến nơi trong vòng một tuần sau ngày bầu cử và có dấu bưu điện không muộn hơn ngày bỏ phiếu.
California loại bỏ các cuộc bầu cử sơ bộ theo đảng phái từ năm 2010 nhằm giảm bớt sự phân cực chính trị. Theo phương thức "bầu cử rừng rậm", tất cả ứng viên không phân biệt đảng phái đều cùng xuất hiện trên một lá phiếu để cử tri lựa chọn.
Hai ứng viên nhận được nhiều phiếu nhất trong "bầu cử rừng rậm" sẽ đối đầu trực tiếp trong tổng tuyển cử tháng 11, bất kể họ thuộc đảng nào. Cuộc đua giành ghế Thống đốc năm nay có tới 61 ứng viên.
Ứng viên Cộng hòa gần nhất giành chiến thắng trong cuộc đua Thống đốc California là Arnold Schwarzenegger vào năm 2006. Trong 4 cuộc bầu cử gần đây nhất, tỷ lệ ủng hộ của đảng Cộng hòa đều dưới 40%.
Một trong số quan chức Mỹ nói trên khẳng định với The New York Times rằng trong 3 tuần qua, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã hướng dẫn khoảng 70 tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz, ra vào Vịnh Ba Tư. Các quan chức Mỹ cho biết thêm hầu hết các tàu đã tắt thiết bị phát tín hiệu để tránh bị phát hiện khi đi qua tuyến đường thủy này.
Giới chức từ chối cho biết loại tàu nào đang đi qua và lộ trình của tàu, nhưng một quan chức cho hay ít nhất một tuyến đường không gần bờ biển Iran.
Các tàu đi qua gần Iran mà không được sự chấp thuận của Tehran đối mặt với nguy cơ gần như chắc chắn bị tấn công bằng máy bay không người lái hoặc tên lửa Iran. Các nhà phân tích hàng hải cho rằng các chuyến tàu vượt eo biển do Mỹ hướng dẫn dường như đi theo những tuyến đường gần Oman hơn.
Trước các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Iran từ cuối tháng 2, mỗi ngày có hơn 100 tàu thương mại đi qua eo biển Hormuz. Vì vậy, những chuyến đi do Mỹ điều phối, trung bình 3 chuyến/ngày trong suốt 3 tuần, không thể hiện sự phục hồi mạnh mẽ của ngành vận tải biển.
Tuy nhiên, việc các tàu liên tục đi qua eo biển Hormuz dưới sự hướng dẫn của Mỹ cho thấy một số chủ tàu sẵn sàng chấp nhận rủi ro để ra vào vịnh Ba Tư, nơi nhiều tàu đã bị mắc kẹt trong nhiều tuần, mất tiền và khiến thủy thủ đoàn rơi vào điều kiện khó khăn.
Tuyến đường do Mỹ điều phối cũng là một lựa chọn thay thế cho những chủ tàu không muốn phải xin phép Iran hoặc trả phí để đi qua eo biển Hormuz, theo The New York Times.
Vào đầu tháng 5, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố một chiến dịch quân sự lớn mang tên Dự án Tự do nhằm giúp các tàu đi qua tuyến đường này, nhưng sau đó nhanh chóng chấm dứt chiến dịch, một phần do sự phản đối từ Ả Rập Xê Út.
Kể từ đó, Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ đã khuyến khích các tàu đi qua eo biển Hormuz nhưng không cung cấp lực lượng hải quân hộ tống.
"Dù lực lượng Mỹ không hộ tống, chúng tôi vẫn tiếp tục liên lạc và phối hợp với các tàu thương mại muốn tự do và an toàn đi qua eo biển Hormuz, một hành lang quốc tế quan trọng đối với nền kinh tế khu vực và toàn cầu", phát ngôn viên Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ Tim Hawkins nhấn mạnh trong một tuyên bố hôm 30.5.
Các quan chức Mỹ cho rằng nguy cơ từ Iran đã bị phóng đại và đã tìm cách thuyết phục các tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz một cách an toàn. Dù sự hỗ trợ này đã được biết đến trong giới vận tải biển, các quan chức Mỹ thừa nhận rằng họ chưa công khai rộng rãi để tránh việc Iran nhắm mục tiêu vào các tàu thuyền đi qua dưới sự hướng dẫn của Mỹ.
Trong khi đó, lực lượng hải quân thuộc Lực lượng Vệ binh Cách mạng Iran (IRGC) ngày 31.5 thông báo 28 tàu, bao gồm tàu chở dầu, tàu container và các tàu thương mại khác, đã đi qua eo biển Hormuz trong 24 giờ trước đó sau khi nhận được giấy phép, theo Đài Press TV.
Lực lượng Hải quân IRGC cho hay số tàu này đã đi qua eo biển Hormuz với sự phối hợp và hỗ trợ an ninh của họ. Lực lượng này nói rằng vịnh Ba Tư thuộc về các quốc gia Hồi giáo trong khu vực và cáo buộc quân đội Mỹ là nguyên nhân chính gây mất an ninh ở đó.
Hiện chưa có thông tin phản ứng từ phía Mỹ cũng như Iran về thông tin do phía bên kia công bố.
