Không còn là những bài hội thoại xoay quanh chủ đề gia đình hay trường lớp, ngày càng nhiều học sinh Việt Nam đang sử dụng tiếng Anh để bàn luận về những vấn đề của thời đại.
“Em nghĩ AI không bao giờ có thể thay thế được con người. Bởi vì chúng không có cảm xúc thực sự và không có trái tim để để thực sự hiểu được niềm vui của một chiến thắng. AI chỉ có thể thay thế những người lười biếng, luôn muốn tìm một kết quả có sẵn”. Đây là chia sẻ quan điểm của em Võ Minh Nhật, học sinh lớp 6, Trường THCS Lê Anh Xuân, Phường Phú Thọ Hòa, TP.HCM khi tham gia chuỗi tọa đàm bằng tiếng Anh iSMART Ambassador Talk & Share.
Bên cạnh chủ đề AI, nhiều chủ đề hấp dẫn khác như: áp lực từ mạng xã hội, bắt nạt trên không gian mạng, nước sạch và trách nhiệm của cá nhân đối với cộng đồng… đều được các em học sinh cấp 2 bàn luận sôi nổi.
Ở đó, tiếng Anh không chỉ là ngôn ngữ giao tiếp, mà trở thành công cụ để học sinh đặt câu hỏi, bảo vệ chính kiến và trao đổi về những vấn đề của cuộc sống, phản ánh sự chuyển dịch từ học để thi sang học để tư duy, phản biện và kết nối với thế giới.
Trong nhiều năm, tiếng Anh chủ yếu được các em học sinh, phụ huynh nhìn nhận như một môn học với mục tiêu đạt điểm cao hoặc để lấy chứng chỉ.
Tuy nhiên, trong bối cảnh Việt Nam từng bước triển khai định hướng đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thứ hai trong trường học, cách tiếp cận ấy đang dần thay đổi.
Nếu tiếng Anh chỉ dừng lại ở những bài kiểm tra trên lớp, học sinh rất khó hình thành thói quen sử dụng ngoại ngữ như một phương tiện tư duy. Ngược lại, khi các em được trao cơ hội trình bày quan điểm, tranh luận và giải quyết những vấn đề gần gũi với cuộc sống bằng tiếng Anh, ngoại ngữ sẽ trở thành công cụ để tiếp cận tri thức thay vì chỉ là mục tiêu phải chinh phục.
Đó cũng là điều có thể quan sát qua iSMART Ambassador Talk & Share – chuỗi tọa đàm dành cho những học sinh đạt thành tích nổi bật tại sân chơi iSMART Ambassador 2026, nơi các em được khuyến khích chia sẻ góc nhìn cá nhân thay vì những bài phát biểu học thuộc.
Với chủ đề “mạng xã hội và an toàn số”, Phan Diệu Anh, học sinh lớp 7, Trường THCS Võ Văn Kiệt, Phường Phú Mỹ, TP.HCM cho rằng: “Em nghĩ cách để không bị mạng xã hội điều khiển là mình hãy suy nghĩ nhiều hơn về cuộc sống thực tại. Ví dụ như trước khi đi ngủ hãy tự hỏi hôm nay mình đã làm gì? Mình đã ra ngoài chưa hay chỉ lướt mạng xã hội xem người ta đi du lịch và làm đủ thứ khác? Hãy ra ngoài hoạt động thay vì chỉ xem người khác thông qua màn hình”.
Diệu Anh cũng thẳng thắn chia sẻ về áp lực đồng trang lứa, nỗi sợ bị bỏ lỡ (FOMO), tin giả hay thói quen chia sẻ quá nhiều thông tin cá nhân trên Internet. Một thông điệp được em nhấn mạnh là: “Đừng so sánh hậu trường của mình với thước phim đẹp nhất của người khác trên mạng xã hội”. Theo em, kỹ năng số không chỉ là biết sử dụng công nghệ, mà còn là khả năng tư duy phản biện, nhận diện thông tin sai lệch và tự bảo vệ bản thân trong môi trường trực tuyến.
Từ không gian mạng, các cuộc thảo luận tiếp tục mở rộng đến vấn đề bạo lực học đường và bắt nạt trên mạng. Điều đáng chú ý là các em học sinh không chỉ nói về người gây ra hành vi bắt nạt hay nạn nhân, mà còn đặt ra trách nhiệm của những người chứng kiến. Theo các em, sự im lặng đôi khi vô tình tiếp tay để hành vi bắt nạt tiếp diễn. Một lời lên tiếng đúng lúc, sự đồng cảm hay tìm kiếm sự hỗ trợ từ giáo viên và phụ huynh đều có thể góp phần bảo vệ người bị tổn thương và xây dựng môi trường học đường an toàn hơn.
Ở chủ đề nước sạch, các góc nhìn cũng rất đa dạng. Có em tiếp cận từ câu chuyện công bằng xã hội và quyền được tiếp cận nguồn nước sạch. Có em liên hệ nước sạch với sức khỏe học đường và cơ hội học tập bình đẳng. Nhiều ý tưởng nhỏ nhưng thiết thực cũng được đưa ra, như “quy tắc 10 giây” để tiết kiệm nước hay ứng dụng trò chơi hóa (gamification) nhằm khuyến khích cộng đồng thay đổi hành vi…
Điểm chung của tất cả những cuộc trao đổi ấy là học sinh không chỉ nhận diện vấn đề mà còn chủ động tìm kiếm giải pháp, từ những hành động nhỏ có thể tạo ra tác động tích cực cho cộng đồng.
Từ những cuộc đối thoại ấy, có thể thấy giá trị của giáo dục tiếng Anh không chỉ nằm ở khả năng giao tiếp, mà còn góp phần nuôi dưỡng năng lực tư duy phản biện, đặt câu hỏi, lắng nghe những quan điểm khác biệt và trình bày chính kiến. Khi đó, tiếng Anh trở thành phương tiện để tiếp cận tri thức, kết nối với những vấn đề toàn cầu và chuẩn bị cho các em hành trang bước vào một thế giới không còn nhiều ranh giới.
Đích đến của việc học tiếng Anh không chỉ là điểm số hay một chứng chỉ quốc tế, mà là khả năng sử dụng ngôn ngữ để suy nghĩ, đối thoại và hành động có trách nhiệm trước những vấn đề của cuộc sống.
Bộ GD-ĐT mới công bố dự thảo thông tư quy định về quản lý và sử dụng học bạ số trong các cơ sở giáo dục phổ thông và cơ sở giáo dục thường xuyên.
Theo đó, dự thảo quy định mỗi người học được tạo lập một học bạ số duy nhất gắn với mã số hồ sơ học tập suốt đời. Dữ liệu dùng để tạo lập học bạ số phải được kiểm tra, đối chiếu, xác thực từ hồ sơ người học, dữ liệu định danh và dữ liệu quản lý giáo dục của cơ sở giáo dục.
Học bạ số được sử dụng chính thức sau khi hoàn thành việc kiểm tra, xác thực dữ liệu và ký số. Việc ký số được thực hiện bởi cá nhân có thẩm quyền và cơ sở giáo dục; bao gồm các bước hoàn thiện dữ liệu, kiểm tra, đối chiếu, xác nhận, ký số cá nhân, ký số của cơ sở giáo dục và cập nhật trạng thái ký số trên hệ thống.
Mỗi lần phát hành học bạ số, bản điện tử hoặc trích lục điện tử phải được ghi nhận trên hệ thống, bảo đảm có thể kiểm tra, xác thực và truy xuất nguồn gốc.
Theo dự thảo, học bạ số được sử dụng trong các hoạt động như chuyển trường, tuyển sinh, xác nhận kết quả học tập, rèn luyện, xét hoàn thành chương trình, xét lên lớp, cấp bản điện tử, trích lục, xác minh thông tin học tập, thực hiện thủ tục hành chính và phục vụ công tác quản lý giáo dục.
Dự thảo quy định người học được truy cập, tra cứu, khai thác học bạ số của bản thân; được yêu cầu cơ sở giáo dục kiểm tra, chỉnh sửa dữ liệu khi phát hiện sai sót; được sử dụng học bạ số hợp pháp trong các giao dịch, thủ tục hành chính và hoạt động khác theo quy định.
Cha mẹ hoặc người giám hộ của người học chưa thành niên được xem dữ liệu học bạ số của người học, theo dõi kết quả học tập, rèn luyện và đề nghị kiểm tra dữ liệu khi có căn cứ.
Dự thảo nêu rõ, dữ liệu học bạ số tại các cơ sở giáo dục phải được kết nối, đồng bộ với cơ sở dữ liệu quốc gia về giáo dục và đào tạo theo chuẩn dữ liệu, chuẩn kỹ thuật do Bộ GD-ĐT quy định; bảo đảm khả năng tích hợp, khai thác trên nền tảng số giáo dục quốc gia, Cổng Dịch vụ công quốc gia, ứng dụng định danh quốc gia VNeID và các hệ thống thông tin có liên quan khi đáp ứng điều kiện kết nối, xác thực, an toàn thông tin.
Việc khai thác, chia sẻ dữ liệu học bạ số phải đúng thẩm quyền, đúng mục đích, đúng đối tượng, chỉ trong phạm vi dữ liệu cần thiết; có xác thực, phân quyền, ghi nhận lịch sử chia sẻ và lịch sử khai thác.
Dữ liệu học bạ số phải được bảo mật trong toàn bộ quá trình tạo lập, cập nhật, lưu trữ, truyền nhận, khai thác, sử dụng và chia sẻ; nghiêm cấm các hành vi truy cập trái phép, sửa xóa hoặc làm sai lệch dữ liệu, tiết lộ, chia sẻ, mua bán, sử dụng trái phép dữ liệu học bạ số; giả mạo chữ ký số, mã xác thực, bản điện tử hoặc trích lục điện tử học bạ số.
Cơ sở giáo dục chịu trách nhiệm tổ chức tạo lập, cập nhật, chuẩn hóa, kiểm tra, xác thực, ký số, phát hành, lưu trữ, khai thác và sử dụng học bạ số; bảo đảm dữ liệu đầy đủ, chính xác, kịp thời, an toàn và thống nhất với hồ sơ quản lý người học.
Đề và đáp án môn tiếng Anh thi lớp 10 của TPHCM năm 2026
Giảm “bẫy" ngữ pháp “vẹt"
Theo Hệ thống Giáo dục Hocmai, đề thi tuyển sinh vào lớp 10 môn tiếng Anh của TPHCM năm 2026 giữ ổn định về cấu trúc nhưng có độ khó nhỉnh hơn so với năm 2025. Đây là một đề thi mang tính thời sự và có tính phân hóa.
Ma trận kiến thức trải rộng từ nhận biết đến vận dụng cao. Đề giảm hẳn tính hàn lâm “bẫy” ngữ pháp "vẹt", thay vào đó là tăng cường việc hiểu bản chất ngữ pháp và cách sử dụng từ, loại được các học sinh học mẹo học tủ.
Các câu hỏi phân hóa tập trung vào một số câu hỏi từ vựng như câu 33 (word form phủ định), câu 35-36 (tư duy khai thác entry từ điển) và câu 39 (viết lại câu với phrasal verb "run out of").
Về cấu trúc và phạm vi kiến thức, đề thi giữ nguyên thời gian làm bài 90 phút với 40 câu hỏi bao gồm cả 2 hình thức trắc nghiệm và tự luận ngắn.
Đề chia thành 4 phần rõ rệt.
Phần 1 là chọn đáp án đúng (multiple choice), câu 1-16. Nội dung phần này bao gồm ngữ âm (phát âm - trọng âm), ngữ pháp nền tảng, từ vựng theo ngữ cảnh, tình huống giao tiếp, nhận diện biển báo (sign) và thông báo (votice).
Phần 2 là bài đọc hiểu điền từ vào chỗ trống (reading cloze), câu 17-22. Bài đọc điền từ vào chỗ trống, kiểm tra sự kết hợp giữa ngữ pháp (từ loại, giới từ, liên từ) và từ vựng dựa trên ngữ cảnh tổng thể.
Phần 3 là đọc hiểu (reading comprehension), câu 23-28. Bài đọc hiểu chọn đúng/sai (true/false) có 4 câu và câu hỏi trắc nghiệm đa lựa chọn (tìm tiêu đề và tìm chi tiết/cảm xúc của nhân vật).
Phần 4 là biến đổi dạng từ và chuyển đổi câu (word form & sentence transformation), câu 29- 40, gồm 6 câu biến đổi từ loại (word form) thông thường, 2 câu viết dựa trên ngữ cảnh từ bài viết mẫu (entry) và 4 câu viết lại câu không đổi nghĩa.
Tính thực tiễn cao
Điểm nổi bật của đề thi ở tính thực tiễn cao và chất liệu đề thi mang hơi thở thời đại. Đề thi đã thoát ly khỏi các câu hỏi ngữ pháp hàn lâm, khô khan. Các chủ đề được lựa chọn trong phần đọc và từ vựng đều vô cùng thời sự, gắn liền với công nghệ, kỹ năng sống và xu hướng phát triển của thế giới.
Chất liệu công nghệ và đời sống xuất hiện hàng loạt các từ khóa hiện đại như A.I, deepfake, cleaning robot, metro system, smart watch, music-streaming platforms.
Cùng với đó, dạng câu hỏi biển báo/thông báo (sign/notice) trực quan, bám sát đời sống.
Tiếp tục phát huy thế mạnh của đề TPHCM, các câu hỏi dạng hình ảnh kiểm tra khả năng đọc hiểu ngôn ngữ công cộng. Tuy nhiên, các phương án nhiễu được thiết kế rất tinh vi, đòi hỏi học sinh phải phân tích kỹ bản chất của hình ảnh chứ không chỉ nhìn từ khóa.
Ví dụ, câu 15 - biển báo cấm, hình ảnh chiếc thuốc lá truyền thống và thuốc lá điện tử nằm trong vòng tròn đỏ gạch chéo. Học sinh rất dễ nhầm với phương án liên quan đến thiết bị điện tử/pin.
Tương tự, câu 16 - thông báo, một bảng thông báo "Sales tomorrow - Half price for two weeks only!". Cách hỏi bẫy ở phương án D (buy only two items) hoặc A (free of charge), đòi hỏi học sinh phải làm phép quy đổi toán học và ngôn ngữ cơ bản: "two weeks" = "14 days" để chọn đáp án C. The special sales will last for 14 days.
Phần đọc hiểu (reading comprehension) kiểm tra tư duy thay vì dò chữ. Bài đọc về chuyến đi bộ đường dài (cliff trail) tại đỉnh núi Mansfield được viết dưới dạng tự sự ngôi thứ nhất, ngôn từ giàu tính biểu cảm. Cách hỏi không đơn thuần là bê nguyên văn bản xuống, mà buộc học sinh phải hiểu nghĩa tương đương hoặc suy luận.
Theo nhận định, nội dung phân hóa mạnh ở phần viết và từ loại (word form). Phần word form luôn là phần "thử thách" để sàng lọc học sinh khá giỏi. Đề thi đòi hỏi thí sinh phải hiểu sâu về ngữ nghĩa của câu để chọn đúng dạng từ (danh, động, tính, trạng) và chú ý đến các chi tiết nhỏ như số ít/số nhiều hoặc tiền tố phủ định.
Phần viết lại câu yêu cầu sự chính xác tuyệt đối về mặt cấu trúc ngữ pháp và sự tinh tế trong việc chuyển đổi các cấu trúc tương đương mà không làm thay đổi sắc thái nghĩa.
Mời bạn đọc theo dõi đề thi và đáp án tuyển sinh lớp 10 năm 2026 của TPHCM và các tỉnh, thành được cập nhật liên tục tại: Đề thi và đáp án thi lớp 10 năm 2026 của tất cả 34 tỉnh, thành
Đề và đáp án môn tiếng Anh thi lớp 10 của TPHCM năm 2026
5 trường mới được UBND TPHCM thành lập gồm Trường Tiểu học, THCS và THPT Lê Thị Riêng; Trường THPT Phan Văn Hớn; Trường THPT Thoại Ngọc Hầu; Trường THPT Hà Huy Tập và Trường THPT Võ Nguyên Giáp.
Cụ thể, mức điểm chuẩn vào lớp 10 của các trường như sau:
Trường THPT Phan Văn Hớn, phường Đông Hưng Thuận điểm chuẩn 16.
Trường Tiểu học, THCS và THPT Lê Thị Riêng, phường Thới An điểm chuẩn 16,25.
Trường THPT Thoại Ngọc Hầu, phường Tân Phú với điểm chuẩn 16,25.
Trường THPT Hà Huy Tập, phường Dĩ An với điểm chuẩn 16,5.
Trường THPT Võ Nguyên Giáp, phường Phú Mỹ với điểm chuẩn 9.
Trong đó, Trường TH, THCS và THPT Lê Thị Riêng đặt tại số 1 Lê Thị Riêng, phường Thới An (trụ sở UBND quận 12 cũ), tuyển 450 chỉ tiêu lớp 10 năm học 2026-2027.
Trường THPT Phan Văn Hớn đặt tại khu tái định cư 38ha, phường Đông Hưng Thuận, tuyển 810 chỉ tiêu lớp 10.
Trường THPT Thoại Ngọc Hầu đặt tại số 70A Thoại Ngọc Hầu, phường Tân Phú (trụ sở UBND quận Tân Phú cũ), tuyển 675 chỉ tiêu.
Trường THPT Hà Huy Tập đặt tại khu phố Nhị Đồng 2, phường Dĩ An (trụ sở Trường Trung cấp Nghề Dĩ An cũ), tuyển 720 chỉ tiêu.
Trường THPT Võ Nguyên Giáp đặt tại khu dân cư 8A, đường Võ Nguyên Giáp, phường Phú Mỹ, tuyển 675 chỉ tiêu lớp 10 công lập.
Việc thành lập thêm 5 trường THPT mới và chính thức đưa vào tuyển sinh từ năm học 2026-2027 được xem là nỗ lực của TPHCM nhằm gia tăng thêm cơ hội học tập trường công lập cho con em nhân dân thành phố, đồng thời từng bước tiến tới việc phổ cập giáo dục phổ thông đến năm 2035 theo yêu cầu đặt ra của Nghị quyết 71.
