Theo các chuyên gia đây là những yếu tố có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tim mạch, chuyển hóa và sức khỏe tổng thể.
Trao đổi với Tuổi Trẻ, bác sĩ Nguyễn Huy Hoàng, thành viên Hội Y học dưới nước và oxy cao áp, cho biết việc thức khuya xem bóng đá không đơn thuần là “mất ngủ vài đêm cho vui” mà là sự can thiệp trực tiếp vào hệ thống đồng hồ sinh học của cơ thể.
Theo bác sĩ Hoàng, khoảng thời gian từ nửa đêm đến rạng sáng là lúc não bộ bước vào giai đoạn ngủ sâu để sửa chữa tế bào, củng cố trí nhớ và phục hồi chức năng thần kinh. Tuy nhiên, việc liên tục tiếp xúc với ánh sáng từ tivi, điện thoại hay máy tính bảng khiến cơ thể giảm tiết melatonin – hormone quan trọng giúp duy trì giấc ngủ và bảo vệ tế bào thần kinh.
Hậu quả là sau trận đấu, dù rất mệt nhưng nhiều người vẫn khó ngủ, ngủ chập chờn, sáng hôm sau uể oải, đau đầu và giảm khả năng tập trung.
Chia sẻ thêm với Tuổi Trẻ, TS Lê Thị Hương Giang, Trưởng khoa dinh dưỡng Bệnh viện 19-8 (Bộ Công an), cho rằng điều đáng lo ngại nhất không phải một đêm thức khuya đơn lẻ mà là tình trạng thiếu ngủ kéo dài liên tiếp nhiều ngày.
“Giấc ngủ là thời gian cơ thể phục hồi, điều hòa hormone, miễn dịch và chuyển hóa. Khi ngủ không đủ, cơ thể tăng tiết các hormone gây stress, từ đó kéo theo hàng loạt hệ lụy”, TS Giang nói.
Theo TS Giang thiếu ngủ làm tăng huyết áp, tăng nhịp tim, co thắt mạch máu và có thể kích hoạt các biến cố tim mạch nguy hiểm trong đêm. Đồng thời, tình trạng này còn làm tăng cảm giác đói, tăng thèm đồ ngọt, đồ béo và giảm khả năng kiểm soát đường huyết.
TS Giang cho hay sai lầm phổ biến của nhiều người là biến bữa ăn phụ lúc nửa đêm thành một bữa chính với bia, nước ngọt, đồ chiên rán hoặc thức ăn nhanh. Vào ban đêm, tốc độ chuyển hóa của cơ thể chậm lại nên năng lượng dư thừa rất dễ tích tụ thành mỡ.
Bà dẫn chứng một lon nước ngọt 330 ml chứa khoảng 35-37 gram đường tự do, vượt ngưỡng khuyến cáo lý tưởng dưới 25 gram/ngày của Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Trong khi đó, chỉ cần uống 3-4 lon bia trong một trận đấu cũng đồng nghĩa nạp thêm khoảng 600 kcal.
Ngay cả những món ăn vặt được xem là “lành mạnh” như lạc rang cũng có thể trở thành nguồn năng lượng khổng lồ nếu ăn quá nhiều. Chỉ 100 gram lạc rang đã cung cấp gần 600 kcal.
“Nhiều người tăng cân, tăng mỡ bụng và rối loạn mỡ máu sau mùa giải bóng đá chính vì những bữa ăn đêm như vậy”, TS Giang nhận định.
Bà khuyến cáo không nên dùng nước tăng lực để chống buồn ngủ. Hàm lượng caffeine cao trong các loại đồ uống này có thể gây tim đập nhanh, đánh trống ngực, tăng huyết áp, bồn chồn và làm giảm chất lượng giấc ngủ.
Theo TS Giang, người hâm mộ không nên cố gắng theo dõi tất cả các trận đấu mà chỉ nên lựa chọn những trận thực sự quan tâm. Người trưởng thành cần duy trì 7-9 giờ ngủ mỗi ngày. Nếu buộc phải thức khuya xem bóng đá, tổng thời gian ngủ trong 24 giờ không nên dưới 6 giờ.
Để hạn chế tác động của việc thức khuya, có thể áp dụng hai biện pháp ngủ sớm trước giờ bóng lăn để tích lũy thời gian nghỉ ngơi. Ngủ trưa ngắn từ 20-30 phút vào hôm sau để phục hồi năng lượng.
Tuy nhiên, việc thức trắng cả đêm rồi ngủ bù suốt cả ngày hôm sau không phải giải pháp tốt vì có thể làm rối loạn hoàn toàn nhịp sinh học.
Đồng quan điểm, bác sĩ Hoàng khuyến cáo người xem nên chủ động “ngủ dự phòng” trước các trận đấu diễn ra lúc 2-3h sáng. Sau khi trận đấu kết thúc, cần tắt thiết bị điện tử, tạo môi trường tối, yên tĩnh và ngủ lại càng sớm càng tốt.
Ông cũng khuyên người xem không nên ngồi bất động suốt 90 phút. Cứ mỗi 30-45 phút nên đứng dậy đi lại, vận động nhẹ, giãn cơ và hít thở sâu để tăng tuần hoàn máu, giảm đau mỏi cơ và hạn chế căng thẳng.
Theo các chuyên gia, người trên 50 tuổi hoặc đang mắc các bệnh như tăng huyết áp, tim mạch, đái tháo đường, rối loạn nhịp tim, bệnh thận mạn cần cân nhắc kỹ trước khi thức khuya xem bóng đá.
Với nhóm này, việc xem lại các đoạn highlight hoặc bản tin tổng hợp vào ngày hôm sau là lựa chọn an toàn hơn so với thức đến 2-3h sáng.
Ngày 8/4, đại diện Bệnh viện Nhi đồng 1 (TPHCM) cho biết, vừa qua các bác sĩ khoa Ngoại Thần kinh đã tiếp nhận và điều trị thành công một trường hợp bệnh nhi mang khối u não nguy hiểm.
Bệnh nhi là bé T.G.K. (7 tháng tuổi, ngụ tỉnh Đồng Tháp). Khai thác bệnh sử, lúc 3 tháng tuổi, người nhà phát hiện đầu bé to dần, hay nôn ói sau bú và mắt nhìn xuống nên đưa đến khám tại Bệnh viện Nhi đồng 1.
Quá trình thăm khám, bác sĩ ghi nhận bé có tình trạng tăng áp lực nội sọ, ảnh siêu âm cho thấy khối u chèn ép vùng não thất III, gây giãn não thất nặng. Tiếp tục chụp cộng hưởng từ sọ não, bệnh nhi được xác định tình trạng não úng thuỷ tắc nghẽn, với khối u nằm ở vị trí có nhiều cấu trúc thần kinh quan trọng xung quanh.
Kết quả giải phẫu bệnh xác định, bệnh nhi mang u đám rối mạch mạc không điển hình độ 2, một khối u hiếm gặp của hệ thần kinh trung ương.
Do lo lắng việc phẫu thuật lấy u gây nguy cơ cao, gia đình và bác sĩ thống nhất tiến hành đặt dẫn lưu não thất màng bụng để điều trị giảm áp lực nội sọ tạm thời, đợi một khoảng thời gian bé đủ lớn sẽ mổ lấy u.
Nhưng 3 tháng sau, khi chụp phim cộng hưởng từ sọ não, bác sĩ phát hiện khối u tăng kích thước hơn gấp 3 lần. Không thể trì hoãn thêm, ê-kíp điều trị tư vấn gia đình việc phẫu thuật mổ lấy u để cấp cứu cháu bé.
Với sự chuẩn bị chu đáo và phối hợp nhịp nhàng giữa các chuyên khoa Ngoại thần kinh, Phẫu thuật gây mê hồi sức cùng Hồi sức ngoại, ca mổ đã diễn ra an toàn trong 6 giờ đồng hồ, giúp khối u của bé được bóc tách thành công. Sau thời gian hồi sức và chăm sóc tích cực sau mổ, bé đã hồi phục và được xuất viện.
TS.BS Trần Minh Huy, khoa Ngoại Thần kinh, chia sẻ, đây là ca mổ rất khó khăn, khi khối u kích thước lớn (6cm), tăng sinh mạch máu nuôi và phát triển trong lòng não thất. Ngoài ra, với thời gian cuộc mổ kéo dài, nguy cơ mất máu nhiều trên bệnh nhi 7 tháng tuổi đòi hỏi năng lực chuyên môn và phối hợp liên chuyên khoa chặt chẽ.
"Chúng tôi đã vượt qua những thách thức để thực hiện thành công ca phẫu thuật, đưa bệnh nhi trở về lại với cuộc sống bình thường", bác sĩ Huy nói.
Tái tạo khuyết hổng cho bệnh nhân ung thư vùng má
Các bác sĩ Bệnh viện Nguyễn Trãi (TPHCM) vừa phẫu thuật cắt khối u và tái tạo vùng khuyết hổng cho một phụ nữ mang khối u ác tính vùng má.
Theo bệnh sử, trước 2 tháng nhập viện, bà L. (63 tuổi) đã phát hiện khối cứng ở má trái, tăng dần kích thước theo thời gian và gây đau nhẹ khi ăn nhai. Vì nghĩ là viêm loét thông thường, bà không đi khám sớm, mà chỉ đợi khi tổn thương không cải thiện mới vào Bệnh viện Nguyễn Trãi kiểm tra.
Dựa trên kết quả khám lâm sàng và chẩn đoán hình ảnh, bệnh nhân được xác định ung thư niêm mạc má trái giai đoạn 3. Do khối u xâm lấn sâu, nguy cơ ảnh hưởng chức năng ăn nhai và nuốt sau mổ, bệnh nhân được tư vấn kỹ về phương pháp phẫu thuật và nguy cơ biến chứng.
Song song đó, bà cũng được mở thông dạ dày để nuôi ăn trước mổ, nhằm đảm bảo dinh dưỡng và chuẩn bị thể trạng tốt nhất.
Sau khi cắt rộng khối u và nạo hạch cổ trái, ê-kíp điều trị tiếp tục mổ tái tạo khuyết hổng bằng vạt đảo dưới cằm. Đây là kỹ thuật đòi hỏi các bác sĩ phải kiểm soát toàn diện để đáp ứng an toàn, đồng thời đảm bảo tái tạo mô mềm giúp phục hồi chức năng và thẩm mỹ.
Hậu phẫu, bệnh nhân diễn tiến thuận lợi, vết thương lành tốt và xuất viện sau 5 ngày chăm sóc.
Các bác sĩ khuyến cáo, ung thư niêm mạc má thường khởi phát bằng những tổn thương nhỏ, dễ nhầm với loét miệng thông thường. Người dân cần đi khám ngay khi có các dấu hiệu loét miệng kéo dài trên 2 tuần không lành; có khối cứng vùng má, lưỡi hoặc sàn miệng; chảy máu bất thường trong khoang miệng.
"Người trên 40 tuổi, có tiền sử hút thuốc, uống rượu nên khám và tầm soát định kỳ để phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm, giúp nâng cao hiệu quả điều trị và chất lượng sống", bác sĩ hướng dẫn.
Theo bác sĩ Nguyễn Phối Hiền, Bệnh viện Đại học Y Dược TP.HCM - cơ sở 3, thực tế đã ghi nhận các trường hợp nhập viện sau khi tắm không đúng thời điểm trong mùa nắng nóng, đặc biệt ở người lớn tuổi. Do đó, không phải cứ mùa nóng là “tắm càng nhiều càng tốt”.
Bác sĩ chuyên khoa 2 Trương Thiện Niềm, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM), cho biết sau khi đi nắng hoặc vận động nhiều, cơ thể đang ở trạng thái tăng thân nhiệt, tim đập nhanh, mạch máu ngoại biên giãn ra để tỏa nhiệt. Nếu tắm ngay, đặc biệt là tắm nước lạnh, một số nguy cơ có thể xảy ra gồm:
Từ đó, bác sĩ Niềm chỉ ra một số dấu hiệu cho thấy chưa nên tắm ngay dù đang rất nóng, gồm:
Theo bác sĩ Phối Hiền, khi tắm trong mùa nắng nóng, nhiệt độ nước nên ở mức gần với nhiệt độ da, thường khoảng 33 - 36°C. Nước quá lạnh có thể gây co mạch, trong khi nước quá nóng làm tăng mất nước và tạo thêm gánh nặng cho hệ tim mạch.
Thời điểm tắm phù hợp là khi cơ thể đã ổn định, thường sau khi nghỉ ngơi khoảng 15 - 30 phút sau vận động hoặc sau khi đi nắng về. Không nên tắm khi đang đói, quá no hoặc trong trạng thái mệt nhiều.
Về số lần, người trưởng thành khỏe mạnh trong điều kiện sinh hoạt thông thường tắm 1 - 2 lần mỗi ngày là phù hợp; có thể tăng thêm nếu ra nhiều mồ hôi, nhưng cần đảm bảo điều kiện an toàn và không kéo dài thời gian tắm.
Bác sĩ Thiện Niềm lưu ý thêm, các đối tượng sau cần đặc biệt thận trọng khi tắm vào mùa nóng này:
Trẻ nhỏ: Nên tắm nước ấm hoặc mát nhẹ, tránh nước quá lạnh vì có thể khiến trẻ bị lạnh đột ngột hoặc viêm đường hô hấp.
Không tắm quá lâu hoặc tắm quá nhiều lần trong ngày vì có thể làm khô da, mất lớp bảo vệ tự nhiên của da. Nên tắm cho trẻ ở nơi kín gió, lau khô người ngay sau khi tắm để tránh nhiễm lạnh.
Người cao tuổi: Tránh tắm nước quá lạnh hoặc khi cơ thể đang mệt, vừa đi nắng về hoặc đang đói.
Không nên tắm quá khuya, đặc biệt vào ban đêm khi nhiệt độ môi trường giảm vì dễ gây co mạch và làm tăng nguy cơ tai biến tim mạch.
Nên tắm trong phòng kín gió, có thảm chống trượt hoặc tay vịn để hạn chế nguy cơ té ngã - một tai nạn khá thường gặp ở người lớn tuổi khi phòng tắm trơn trượt.
Người có bệnh tim mạch: Không tắm nước quá lạnh, đặc biệt là khi thời tiết quá nóng hoặc sau khi vận động mạnh. Tránh tắm quá lâu hoặc thay đổi nhiệt độ nước đột ngột.
Nếu có các triệu chứng như đau ngực, hồi hộp, khó thở, choáng váng khi đang tắm, cần dừng ngay, nghỉ ngơi và nhờ sự trợ giúp từ người khác; nếu triệu chứng không cải thiện, nên đi khám sớm để được kiểm tra và tư vấn phù hợp.
Theo phản ánh của người nhà bệnh nhân mắc đa u tủy xương (mã bệnh C90.0), người bệnh được chỉ định sử dụng hai loại thuốc là Lenalidomide 25mg và Ixazomib 4mg.
Trong đó do có thuốc chưa thuộc danh mục được bảo hiểm y tế (BHYT) thanh toán nên gia đình phải tự chi trả toàn bộ chi phí, với số tiền gần 50 triệu đồng cho mỗi đợt điều trị.
Gia đình cho biết khoản chi phí kéo dài vượt quá khả năng tài chính, gây áp lực lớn trong quá trình điều trị bệnh.
Vì vậy người nhà bệnh nhân đề nghị cơ quan có thẩm quyền xem xét đưa các thuốc nêu trên vào danh mục được BHYT chi trả toàn bộ hoặc một phần, đồng thời có chính sách hỗ trợ đối với người mắc bệnh hiểm nghèo có hoàn cảnh khó khăn.
Trả lời kiến nghị này, Bộ Y tế cho biết đối với thuốc Lenalidomide 25mg, hiện hoạt chất Lenalidomide dạng uống đã nằm trong danh mục thuốc thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT.
Thuốc đã được quy định tại Thông tư số 20/2022 của Bộ Y tế về danh mục, tỉ lệ và điều kiện thanh toán đối với thuốc hóa dược, sinh phẩm, thuốc phóng xạ và chất đánh dấu thuộc phạm vi được hưởng của người tham gia BHYT, với số thứ tự 421 trong danh mục.
Theo Bộ Y tế, danh mục thuốc được quỹ BHYT chi trả hiện chỉ quy định theo tên hoạt chất, không quy định cụ thể về nồng độ hoặc hàm lượng thuốc. Do đó thuốc Lenalidomide hàm lượng 25mg đường uống hiện thuộc phạm vi thanh toán của quỹ.
Tuy nhiên việc người bệnh có được sử dụng thuốc cụ thể nào còn phụ thuộc vào kế hoạch mua sắm, đấu thầu của từng cơ sở khám chữa bệnh. Các bệnh viện có trách nhiệm xây dựng nhu cầu, tổ chức đấu thầu và cung ứng thuốc theo quy định nhằm đáp ứng yêu cầu điều trị cho người bệnh.
Đối với thuốc Ixazomib 4mg, Bộ Y tế cho biết cơ quan này đang tiến hành rà soát, sửa đổi và bổ sung danh mục thuốc hóa dược được BHYT thanh toán nhằm đáp ứng nhu cầu điều trị và bảo đảm quyền lợi cho người tham gia BHYT.
Theo dự kiến trong đợt cập nhật danh mục sắp tới sẽ có thêm nhiều loại thuốc thế hệ mới, hiệu quả điều trị cao được xem xét đưa vào phạm vi chi trả của quỹ. Trong số đó có thuốc Ixazomib.
Hiện Bộ Y tế đang lấy ý kiến rộng rãi từ các cơ quan, đơn vị và người dân để hoàn thiện dự thảo thông tư cùng danh mục thuốc đi kèm trước khi ban hành.
Bộ Y tế cũng nhấn mạnh việc bổ sung thuốc mới vào danh mục BHYT phải được cân nhắc kỹ lưỡng nhằm bảo đảm khả năng cân đối của quỹ BHYT.
Với những thuốc có chi phí điều trị cao, cơ quan quản lý sẽ tiến hành đánh giá toàn diện trước khi quyết định phạm vi thanh toán.
Trong một số trường hợp, thuốc có thể chỉ được thanh toán khi đáp ứng các điều kiện nhất định hoặc được quỹ BHYT chi trả theo một tỉ lệ cụ thể thay vì thanh toán toàn bộ.
Theo tìm hiểu của Tuổi Trẻ Online, tại dự thảo danh mục thuốc hóa dược và sinh phẩm chi trả BHYT, dự kiến bổ sung 84 thuốc. Trong đó có 30 thuốc điều trị ung thư, chiếm 35,7% số lượng thuốc bổ sung mới.
Đây là nhóm có số lượng đề xuất bổ sung nhiều nhất, chủ yếu là thuốc điều trị đích, kháng thể đơn dòng, thuốc miễn dịch...
Trong đó dự thảo trong danh mục lần này có nhiều loại thuốc miễn dịch và thuốc nhắm trúng đích thế hệ mới như hoạt chất Pembrolizumab, Osimertinib, Olaparib, Palbociclib, Atezolizumab hay Durvalumab...
Đây đều là những thuốc có hiệu quả điều trị cao đối với nhiều loại ung thư phổ biến như ung thư phổi, ung thư vú, ung thư gan, ung thư buồng trứng,… nhưng chi phí điều trị rất lớn, khiến nhiều bệnh nhân trước đây gặp khó khăn trong tiếp cận.
Việc được quỹ BHYT chi trả từ 30 - 70%, thậm chí cao hơn trong một số trường hợp, nhằm giảm gánh nặng tài chính cho người bệnh và gia đình.
