Ukraine tuyên bố, không quân nước này đã bắn hạ một tiêm kích Sukhoi Su-35 của Nga trên bầu trời miền Đông Ukraine hôm 9/7. Nga chưa bình luận về thông tin này.
Chuyên trang quân sự Euromaidan Press dẫn nguồn tin nói rằng, Ukraine dường như đã giăng một cái bẫy khá tinh vi để hạ chiếc Su-35, vốn được xem là một trong những loại tiêm kích tốt nhất đang phục vụ trong không quân Nga.
Theo các nguồn tin, 3 tiêm kích F-16 của Ukraine đã dụ chiếc Su-35 lao vào một cuộc phục kích có sự tham gia của một tổ hợp tên lửa phòng không Patriot của Ukraine triển khai dưới mặt đất. Phi công Nga được cho là đã kịp phóng ghế thoát hiểm và được lực lượng Nga giải cứu.
Hiện nguồn tin chưa xác định được liệu chiếc Su-35 bị bắn hạ bởi F-16 hay bởi Patriot. Dù vậy, sự phối hợp tác chiến của Ukraine được đánh giá là rất đáng chú ý. Cả F-16 lẫn Patriot đều có những hạn chế đáng kể khi đối đầu với các tiêm kích Nga.
Tên lửa và radar của F-16 không có tầm hoạt động ngang bằng các hệ thống tốt nhất của Nga. Patriot là một hệ thống hiệu quả, nhưng Ukraine lại không có đủ số lượng tên lửa để đối phó với mọi mục tiêu có thể xuất hiện.
Tuy nhiên, khi kết hợp với nhau, F-16 và Patriot có thể tạo ra hiệu quả lớn. Một hệ thống có thể phát hiện mục tiêu trong khi hệ thống kia khai hỏa. Hoặc các tiêm kích có thể đóng vai trò nghi binh, thu hút máy bay đối phương trong khi tổ hợp phòng không mặt đất phóng tên lửa.
Theo nguồn tin, một chiếc F-16 được cho đã bay thấp hướng về phía các vị trí của Nga, mô phỏng kiểu hoạt động của tiêm kích mang bom lượn chính xác chuẩn bị tấn công mục tiêu. Hai chiếc F-16 khác bay ở độ cao lớn hơn, sẵn sàng phóng tên lửa không đối không dẫn đường bằng radar AIM-120 AMRAAM vào bất kỳ tiêm kích Nga nào tìm cách đánh chặn chiếc máy bay mang bom lượn.
Việc F-16 hộ tống máy bay mang bom lượn hiện đã trở thành điều khá phổ biến trong không quân Ukraine. Tuy nhiên, theo các nguồn tin Nga, sự việc hôm 9/7 có điểm khác biệt.
“Một tổ hợp Patriot đã được sử dụng để bám mục tiêu từ mặt đất”, nguồn tin nói.
Dĩ nhiên, F-16 có radar riêng, cụ thể là radar APG-66 với tầm phát hiện khoảng 83km. Tuy nhiên, các radar AN/MPQ-53 và AN/MPQ-65 của Patriot có tầm hoạt động gần gấp đôi.
Theo nguồn tin, Ukraine đã đưa tổ hợp Patriot tới cách khu vực giao tranh khoảng 60km, giúp mở rộng phạm vi phát hiện sâu vào khu vực do Nga kiểm soát. Với sự hỗ trợ của Patriot, các phi công F-16 có thể phát hiện chiếc Su-35 từ khoảng cách xa hơn và thậm chí có cơ hội khai hỏa trước khi phi công Nga kịp sử dụng tên lửa đối không R-77 của mình.
Cũng có khả năng chính tổ hợp Patriot đã bắn hạ chiếc Su-35 trong lúc máy bay Nga đang giao chiến với 3 chiếc F-16.
Không quân Nga hiện vẫn sở hữu hơn 100 chiếc Su-35 cùng hàng trăm tiêm kích khác. Không quân Ukraine có số lượng ít hơn đáng kể, dù trong tương lai sẽ tiếp nhận thêm nhiều máy bay hiện đại, trong đó có các tiêm kích JAS-39 Gripen do Thụy Điển chuyển giao.
Quân đội Pháp ngày 6.5 thông báo nhóm tác chiến tàu sân bay Charles de Gaulle đã đi qua kênh đào Suez và trên đường tiến đến biển Đỏ và vịnh Aden, theo AFP.
Nhóm tác chiến tàu sân bay Pháp đã được triển khai đến đông Địa Trung Hải ngay sau khi Mỹ và Israel bắt đầu tấn công Iran vào ngày 28.2.
Điện Élysée ngày 6.5 cho biết nhóm tác chiến tàu sân bay đang vào vị trí để chuẩn bị cho sứ mệnh khôi phục hàng hải tại eo biển Hormuz do Pháp và Anh dẫn đầu.
Chuyển động của tàu được cho là tín hiệu thể hiện Pháp không chỉ sẵn sàng đảm bảo an ninh tại eo biển Hormuz mà còn là lời khẳng định rằng Paris có đủ năng lực làm điều này, theo thông báo.
Charles de Gaulle là tàu sân bay duy nhất trong biên chế của Pháp, có thể hoạt động trên biển từ 4 - 5 tháng.
Pháp và Anh đang dẫn dắt một nỗ lực chung nhằm bảo vệ tuyến hàng hải tại eo biển Hormuz khi điều kiện cho phép. Iran đã đóng cửa eo biển này vì xung đột với Mỹ, làm gián đoạn tuyến hàng hải quan trọng của thế giới.
Công ty vận tải biển CMA CGM của Pháp ngày 6.5 cho biết một trong số các tàu của hãng đã bị tấn công tại eo biển Hormuz trong ngày 5.5, theo AFP. Cụ thể, tàu bị tấn công là CMA CGM San Antonio, treo cờ Malta và do thủy thủ đoàn người Philippines điều khiển.
Tàu bị hư hại và một số thủy thủ bị thương, đã được sơ tán để điều trị. Người phát ngôn chính phủ Pháp Maud Bregeon nói rằng vụ tấn công cho thấy tình hình eo biển Hormuz vẫn còn nguy hiểm, nhưng nhấn mạnh hành động này không nhắm đến Pháp do con tàu treo cờ Malta.
Mỹ đã khởi động một chiến dịch hộ tống tàu thuyền thương mại riêng qua vùng biển này nhưng ngày 6.5 thông báo tạm dừng sứ mệnh do có tiến triển trong đàm phán với Iran.
Đài CGTN vừa dẫn lời ông Tưởng Bân, Phát ngôn viên Bộ Quốc phòng Trung Quốc, ngày 18.5 lên án các hoạt động xây dựng hạ tầng của Philippines tại một số thực thể mà Manila kiểm soát ở phía nam Biển Đông. Tuyên bố lên án được đưa ra sau khi một số hình ảnh vệ tinh gần đây cho thấy Philippines tăng tốc xây dựng cơ sở hạ tầng trên các đảo và rạn san hô mà nước này kiểm soát.
Liên quan tình hình Biển Đông, tờ South China Morning Post mới đây dẫn lời một số nhà nghiên cứu của Trung Quốc cho hay nước này có thể triển khai các tàu mặt nước không người lái (USV) với khả năng tận dụng sức đẩy của dòng nước để triển khai ở các vùng biển xa, bao gồm Biển Đông, nhằm thực thi "quyền hàng hải và nhiệm vụ chấp pháp" của nước này. Trung Quốc đã phát triển dòng USV có tầm hoạt động lên đến 10.000 km và vận hành liên tục trong suốt 1 năm nhờ vào việc tận dụng sức đẩy của dòng nước giúp tiết kiệm nhiên liệu. Không những vậy, để hoạt động tự chủ hơn ở vùng biển xa, USV của Trung Quốc tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI).
Về vấn đề này, trả lời Thanh Niên hôm qua (19.5), TS Satoru Nagao (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ) nhận định: "AI nâng cao đáng kể khả năng của hệ thống USV vì giúp cải thiện điểm yếu của USV là khả năng liên lạc. Khi USV mất kiểm soát trong thời gian dài thì tạo ra vấn đề không nhỏ. Vì thế, việc tích hợp AI có nghĩa là USV có thể tự suy nghĩ và hoạt động mà không cần sự chỉ huy từ sở chỉ huy. Gần đây, Indonesia đã phát hiện máy bay không người lái (UAV) của Trung Quốc. Vì Indonesia cách Trung Quốc khá xa, nên UAV cần đến AI hỗ trợ tự động vận hành".
"Những gì đang diễn ra tại eo biển Hormuz trong chiến sự Iran cho thấy các loại thủy tự hành có thể theo đuổi mục tiêu cần tấn công. Trong trường hợp như vậy, thủy lôi có thể ở yên trong thời gian dài và khi phát hiện mục tiêu thì truy đuổi để tấn công mà không cần sự điều khiển trực tiếp từ sở chỉ huy. Chính AI nâng cao đáng kể khả năng của các hệ thống không người lái", TS Nagao phân tích thêm.
Thực tế, những năm qua, Trung Quốc không ngừng tăng cường triển khai các thiết bị không người lái hoạt động trên biển. Từ năm 2021, nhiều thông tin cho thấy Trung Quốc đã hoàn thiện một số mẫu USV vũ trang. Trong đó, nổi bật là dòng JARI - vốn từng xuất hiện gần một căn cứ quân sự ở tỉnh Liêu Ninh (Trung Quốc). Dài khoảng 15,2 m và rộng khoảng 4,8 m, JARI có độ choán nước khoảng 20 tấn, đạt tốc độ tối đa lên đến 42 hải lý/giờ (khoảng 77 km/giờ) và tầm hoạt động lên đến 500 hải lý (hơn 900 km). Không chỉ tích hợp nhiều loại cảm biến, radar lẫn sonar tối tân, JARI còn được trang bị pháo 30 mm điều khiển từ xa, ống phóng ngư lôi và tên lửa thẳng đứng để khai hỏa tên lửa đối không và tên lửa đối hạm.
Trong một diễn biến khác, tại cuộc tập trận chung với Philippines trên đảo Luzon hồi đầu tháng 5, Mỹ đã bắn thử tên lửa hành trình Tomahawk từ hệ thống phóng Typhon.
Được triển khai tại Philippines từ năm 2024, hệ thống Typhon có thể phóng cả tên lửa hành trình thông minh Tomahawk và tên lửa phòng không SM-6. Bằng việc phóng thử Tomahawk vừa qua, Mỹ cùng đồng minh khiến cho các cơ sở quân sự mà Trung Quốc xây dựng ở một số thực thể tại quần đảo Trường Sa đều nằm trong tầm tấn công. Nhiều năm qua, Bắc Kinh không chỉ xây dựng đường băng mà còn nhiều hạ tầng quân sự, triển khai nhiều loại tên lửa chống hạm, phòng không tại các thực thể Xu Bi, Vành Khăn, Chữ Thập ở quần đảo Trường Sa thuộc chủ quyền VN nhưng đang bị Trung Quốc chiếm đóng phi pháp.
Mỹ đang từng bước hoàn thiện phủ sóng các hệ thống Typhon ở Nhật Bản, đảo Guam và Đài Loan. Kết hợp cùng việc triển khai ở Philippines, Washington có thể xây dựng một vành đai ở khắp Thái Bình Dương nhằm vào Trung Quốc.
Ngoài ra, Bộ Quốc phòng Nhật Bản cũng đang xem xét xuất khẩu tên lửa đất đối hạm Type 88 sang Philippines. Với tầm bắn khoảng 200 km, tên lửa Type 88 có thể củng cố trận địa tên lửa của Mỹ và đồng minh tăng cường răn đe quân sự đối với Trung Quốc ở khu vực. Ví dụ, giữa Philippines và Đài Loan có khoảng cách
350 km. Nếu cả hai bên triển khai tên lửa tầm bắn 200 km, tất cả các tàu chiến Trung Quốc đi qua khu vực giữa Philippines và Đài Loan đều sẽ nằm trong tầm bắn.
Bên cạnh đó, Philippines cũng đã sở hữu tên lửa chống hạm Brahmos tầm bắn 290 km (được sản xuất bởi liên doanh Ấn Độ - Nga) và tên lửa chống hạm SSM-700K C-Star tầm bắn 180 km (của Hàn Quốc) được gắn trên tàu chiến. Kết hợp với các khí tài trên thì Mỹ cùng đồng minh đang ngày càng siết chặt trận địa tên lửa ở Biển Đông.
Kyiv Independent dẫn lời ông Vladyslav Vlasiuk, Ủy viên phụ trách các biện pháp trừng phạt của Tổng thống Ukraine, ngày 29/5 cho biết tên lửa Oreshnik của Nga chứa các thành phần quan trọng được sản xuất trước năm 2016. Điều này bác bỏ những tuyên bố vào năm 2024 của Nga rằng đây là một loại vũ khí hoàn toàn mới.
Ông Vlasiuk đã phát biểu tại một sự kiện ở Kiev, nơi các chuyên gia trình bày các bộ phận thu hồi được từ tên lửa và máy bay không người lái (UAV) do Nga phóng vào Ukraine.
Trong số các mảnh vỡ có máy tính bo mạch và bộ xử lý từ một tên lửa Oreshnik được Nga sử dụng trong cuộc tấn công vào tháng 1 vừa qua ở phía tây tỉnh Lviv.
"Khi kiểm tra, chúng tôi đã rất ngạc nhiên vì phía Nga tuyên bố rằng đây là một loại tên lửa rất mới. Nhưng Loại tên lửa này không phải là một bước phát triển tiên tiến hàng đầu", một chuyên gia tên lửa cho biết.
Tên lửa có các bộ phận được trưng bày tại sự kiện này được sản xuất vào năm 2017, với tất cả các linh kiện điện tử có nguồn gốc từ năm 2016. Chuyên gia cho biết thêm một số linh kiện được sản xuất bên ngoài nước Nga.
Oreshnik là một loại tên lửa đạn đạo tầm trung, được cho là phiên bản sửa đổi của tên lửa đất đối đất Rubezh, vốn có nguồn gốc từ các thiết kế tên lửa đạn đạo thời Liên Xô. Nó được trang bị hệ thống dẫn đường quán tính, nghĩa là không phụ thuộc vào hệ thống định vị vệ tinh.
Moscow lần đầu tiên sử dụng tên lửa Oreshnik để tấn công Ukraine là vào tháng 11/2024, nhằm vào thành phố Dnipro. Gần đây nhất, loại tên lửa này đã nhắm vào Bila Tserkva, một thành phố cách Kiev gần 90km về phía nam. Dù Moscow luôn mô tả Oreshnik là một trong những vũ khí “không thể đánh chặn”, Ukraine đưa ra các bằng chứng lại cho thấy thiệt hại do tên lửa này gây ra là rất nhỏ.
"Vì đây là tên lửa có mục đích chiến lược nên nó được thiết kế để mang đầu đạn hạt nhân. Đó là lý do tại sao nó không có độ chính xác quá cao. Thiệt hại do các loại đạn dược thông thường được gắn vào đầu đạn tên lửa gây ra là hầu như không đáng kể", ông Petro nhận định.
Tuy nhiên, ông Vlasiuk lưu ý, dù công nghệ đã cũ nhưng không nên đánh giá thấp loại tên lửa này, vì nó gần như không thể bị bắn hạ và không thể bị gây nhiễu bởi các hệ thống tác chiến điện tử. "Đây là một vũ khí đáng sợ. Nó là một tên lửa đạn đạo chiến lược”, vị quan chức này chia sẻ.
Bất chấp các lệnh trừng phạt, Ukraine vẫn tiếp tục tìm thấy các linh kiện do phương Tây sản xuất bên trong các UAV và tên lửa được Nga sử dụng trong các cuộc tấn công.
