Ca ung thư thực quản phức tạp được phẫu thuật bằng robot
Ngày 2/7, Bệnh viện K khai giảng Khóa đào tạo phẫu thuật nội soi robot cơ bản, diễn ra trong 30 ngày liên tục. Đây là khóa đào tạo đặc biệt, học viên được đội ngũ chuyên gia đầu ngành trong lĩnh vực ngoại khoa ung thư trong và ngoài nước “cầm tay chỉ việc” trong phẫu thuật nội soi robot chuyên sâu về ung thư tiêu hoá, tiết niệu, phụ khoa, đầu cổ, lồng ngực…
Trong ngày đầu, PGS.TS Lâm Việt Trung, Phó Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy phối hợp với khoa Ngoại Tiêu hóa 2, Bệnh viện K thực hiện ca phẫu thuật nội soi robot lấy trọn vẹn tổn thương ung thư thực quản, nạo vét hạch 2 bên triệt để mà không làm tổn thương thần kinh, đảm bảo tối đa tổ chức lành tính xung quanh.
Bệnh nhân M.V.T. (62 tuổi, quê tại tỉnh Thanh Hóa) vào viện với triệu chứng khởi phát điển hình là nuốt nghẹn.
TS.BS Đoàn Trọng Tú, Trưởng khoa Ngoại Tiêu hóa 2, Bệnh viện K cho biết, kết quả chụp PET-CT cho thấy người bệnh có khối u nguyên phát lớn, thâm nhiễm rộng. Hình ảnh dày thành thực quản đoạn 1/3 dưới; tốc độ phát triển và mức độ ác tính rất cao với chỉ số tăng chuyển hóa đường mạnh.
Khối u cũng có biểu hiện di căn đa hạch phức tạp, với hạch trung thất, hạch cạnh tâm vị dạ dày.
Bệnh nhân được chẩn đoán xác định mắc ung thư thực quản 1/3 dưới giai đoạn tiến triển tại chỗ.
TS Tú cho biết, với giai đoạn này, việc phẫu thuật ngay từ đầu thường rất khó khăn và tỷ lệ tái phát cao do u lớn và hạch di căn nhiều. Vì thế, bệnh nhân T. đã được đánh giá và chỉ định hóa xạ trị tiền phẫu nhằm thu nhỏ kích thước khối u, các hạch di căn tiềm ẩn và tạo thuận lợi cho cuộc phẫu thuật triệt căn.
Đến tháng 6, kết quả đánh giá cho thấy khối u và loét hoại tử ban đầu đã thu hẹp đáng kể, là “thời điểm vàng” để tiến hành phẫu thuật cắt thực quản và nạo vét hạch triệt để. Bác sĩ đã thực hiện ca phẫu thuật nội soi robot cho người bệnh.
Ca mổ được đánh giá rất phức tạp, vì bác sĩ phải can thiệp cả vào lồng ngực (để giải phóng, cắt thực quản và vét hạch trung thất) và khoang bụng (lấy dạ dày làm ống cuốn tạo hình thực quản mới và vét hạch vùng bụng).
Theo bác sĩ, với các u ở vị trí này, góc tiếp cận phẫu thuật thường sâu, hẹp và nằm sát các mạch máu lớn, tim, màng phổi. Phẫu thuật nội soi bằng robot giúp các phẫu thuật viên vượt qua các giới hạn của phương pháp mổ mở hay mổ nội soi thông thường.
Đào tạo chuyên sâu để mở rộng ứng dụng kỹ thuật robot
Theo GS.TS Lê Văn Quảng, phẫu thuật robot có nhiều ưu điểm vượt trội như tầm nhìn 3D với độ phân giải cao và phóng đại tối đa, cho phép phẫu thuật viên quan sát rõ từng cấu trúc giải phẫu nhỏ nhất, các mạch máu nhỏ và ranh giới giữa mô u với mô lành sau hóa xạ.
Cánh tay robot linh hoạt vượt trội, dễ dàng len lỏi vào các góc hẹp sâu trong lồng ngực và cạnh tâm vị dạ dày để phẫu tích khối u một cách chính xác tuyệt đối.
Bên cạnh đó, phẫu thuật robot hỗ trợ bác sĩ nạo vét sạch sẽ các nhóm hạch di căn, đồng thời giảm thiểu tối đa nguy cơ tổn thương dây thần kinh quặt ngược hay các mạch máu lớn.
Kỹ thuật này đảm bảo xâm lấn tối thiểu, phẫu thuật tỉ mỉ, độ chính xác cao, kiểm soát tốt mất máu trong mổ, hạn chế cảm giác đau sau mổ, có thể vận động sớm, rút ngắn thời gian nằm viện và nhanh chóng phục hồi thể trạng để ăn uống trở lại.
“Sự kết hợp chặt chẽ giữa phác đồ hóa xạ trị tiền phẫu và chuyên môn của phẫu thuật viên cùng cánh tay robot linh hoạt đã mang lại hiệu quả triệt căn về mặt ung thư học, bảo tồn tối đa chất lượng cuộc sống, mang đến hy vọng được điều trị tốt hơn cho người bệnh”, GS Quảng nói.
Chương trình đào tạo có sự tham gia giảng dạy và tư vấn chuyên môn của nhiều chuyên gia đầu ngành trong nước và quốc tế, gồm: GS.TS Lê Văn Quảng, Giám đốc Bệnh viện K; PGS.TS Vũ Lê Chuyên, Chủ tịch Danh dự Hội Tiết niệu – Thận học Việt Nam (VUNA), PGS.TS Lâm Việt Trung, Phó Giám đốc Bệnh viện Chợ Rẫy; đại diện lãnh đạo và các phẫu thuật viên của Bệnh viện K, Bệnh viện Chợ Rẫy, chuyên gia Bệnh viện Tâm Anh và BS. Vance Sohn, Giám đốc Viện Ung thư MedStar Georgetown, Trung tâm Y tế Bệnh viện MedStar Washington, Hoa Kỳ.
Ngày 26/6, thông tin từ bệnh viện ở phường Phú Lợi, TP Cần Thơ, trước đó, ông T.V.H. (39 tuổi, trú tại xã Hưng Hội, tỉnh Cà Mau) được người thân đưa vào cấp cứu trong tình trạng khó thở, đau họng, khạc đàm nhớt kèm nhiều máu.
Người nhà cho biết, vài giờ trước khi vào viện, ông H. đã ngậm một con cá rô sống vào miệng trong lúc đang kéo lưới bắt cá. Con cá rô sau đó bất ngờ "chui" thẳng vào trong họng của ông H.
Qua nội soi, bác sĩ thấy đầu cá rô đã chui vào thực quản và 2 mang cá bị vướng chặt. Để gắp con cá ra ngoài, bác sĩ phải xoay để mang cá vuột khỏi thực quản, cấp cứu thành công cho bệnh nhân.
Theo bác sĩ, con cá rô dài gần một tấc, to hơn 2 ngón tay người lớn.
Tính đến ngày 22/5, cơ quan chức năng chưa ghi nhận thương vong liên quan đến dòng sản phẩm này. Tuy nhiên, CPSC đã yêu cầu các hệ thống bán lẻ như Walmart và Ollie’s Bargain Outlet rút toàn bộ hàng khỏi quầy ngay cuối tuần qua, sau khi chuyên gia kiểm định phát hiện các sợi khoáng tremolite (một dạng amiăng độc hại) lẫn trong phần cát nhồi. Cơ quan này cảnh báo trẻ nhỏ sẽ đối mặt với nhiều bệnh lý nghiêm trọng nếu vô tình hít phải lớp cát nhiễm độc.
Danh sách thu hồi bao gồm 121.340 sản phẩm do công ty The Orb Factory Limited (Canada) sở hữu và giao cho đối tác tại Trung Quốc sản xuất. Từ tháng 2/2025 đến tháng 4/2026, các siêu thị đã bán hai mẫu đồ chơi khỉ bóp dẻo làm từ chất liệu mềm, bọc màng co giãn này với giá 5-40 USD. Người mua cần kiểm tra mã ngày sản xuất 3102491A mà nhà sản xuất in trên tay chú khỉ lớn màu vàng (mã 17451) hoặc trên lưng cụm khỉ nhỏ mang nhiều màu sắc như cam, tím, xanh lá (mã 41929).
Công ty The Orb Factory Limited yêu cầu phụ huynh lập tức lấy lại đồ chơi từ tay trẻ, ngừng sử dụng và liên hệ với hãng để nhận lại tiền. Để thực hiện quy trình hoàn tiền, khách hàng cần đối chiếu mã sản phẩm cùng số lô, cho đồ chơi vào túi nhựa dày, dán kín miệng túi bằng băng keo, chụp ảnh và gửi cho bộ phận chăm sóc khách hàng.
Nếu đồ chơi rách thủng khiến cát rò rỉ, người dân phải đeo khẩu trang cùng găng tay, sau đó dùng khăn ẩm lau sạch. Tiếp theo, họ cần bỏ tất cả đồ chơi và dụng cụ dọn dẹp vào hai lớp túi nhựa, dán băng keo chặt rồi vứt bỏ theo đúng quy định xử lý chất thải địa phương.
Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ (CDC) nhấn mạnh việc tiếp xúc với amiăng mang lại rủi ro sức khỏe rất lớn, bao gồm ung thư phổi, ung thư biểu mô trung mô, bệnh bụi phổi amiăng và tổn thương màng phổi.
Hồi tháng 1, nhà bán lẻ Toymate (Australia) cũng phải rút hai bộ đồ chơi xúc cát giác quan mang tên "The Wonder Co Scoop & Play Ice cream" và "Scoop & Play Dino discovery" khỏi kệ hàng vì lo ngại tương tự. Tháng trước, một phụ huynh gây chú ý trên mạng xã hội khi đăng video cảnh báo tình trạng trẻ em thường ngậm hoặc làm vỡ đồ chơi khiến chất làm đầy tràn ra ngoài, đồng thời kêu gọi cộng đồng trả lại hàng nhằm bảo vệ an toàn cho con trẻ.
Các nhà khoa học hiện đạt được những bước tiến lớn trong việc giải mã "hỗn hợp hóa học" phức tạp khiến một số cá nhân trở nên hấp dẫn hơn đối với những loài hút máu truyền bệnh này.
"Đó không phải là một quan niệm sai lầm - muỗi thực sự bị thu hút bởi một số người nhiều hơn những người khác", tiến sĩ Frederic Simard từ Viện Nghiên cứu Phát triển Pháp (IRD) chia sẻ với AFP. Tuy nhiên, chuyên gia côn trùng học y tế này cũng bổ sung thêm: "Nhưng không phải tất cả chúng ta đều là 'nam châm' hút muỗi vào mọi thời điểm".
Cách muỗi bị thu hút bởi con người
Một loạt các tín hiệu cảm giác có thể khiến muỗi chọn người này thay vì người kia - chủ yếu là mùi cơ thể, nhiệt lượng tỏa ra và khí carbon dioxide (CO2) mà chúng ta thở ra. Chỉ có muỗi cái mới đốt người, chúng phát hiện các tín hiệu này bằng những thụ thể được tinh chỉnh cực nhạy trước khi quyết định chọn mục tiêu.
"Chúng ta đã biết hơn 100 năm nay rằng muỗi bị thu hút bởi khí CO2 mà chúng ta thở ra - đây là tín hiệu đầu tiên kích hoạt hành vi của chúng khi chúng ở cách xa hàng chục mét", nhà khoa học Thụy Điển Rickard Ignell nói với AFP.
Trong phạm vi khoảng 10 m, muỗi bắt đầu phát hiện mùi cơ thể người. Khi kết hợp với CO2, mùi này càng khiến chúng bị thu hút mạnh mẽ hơn. Khi tiến lại gần hơn nữa, nhiệt độ cơ thể và độ ẩm sẽ biến một số cá nhân trở nên cực kỳ "quyến rũ" trong mắt chúng.
Một số lý thuyết phổ biến về vấn đề này lại không đứng vững về mặt khoa học. Tiến sĩ Simard khẳng định ý tưởng cho rằng muỗi thích các nhóm máu cụ thể là "không có cơ sở khoa học". "Đã có một số nghiên cứu nhưng chỉ thực hiện trên một nhóm rất ít người", ông nói, thêm rằng nó cũng không liên quan đến màu da, màu mắt hay màu tóc.
Ngược lại, mùi hương lại đóng vai trò tối quan trọng. "Một 'hỗn hợp phân tử' được tạo ra bởi hệ vi sinh vật trên da mỗi người có thể hấp dẫn muỗi ở mức độ khác nhau", tiến sĩ Simard giải thích. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng con người giải phóng từ 300 đến 1.000 hợp chất mùi khác nhau, nhưng các nhà khoa học mới chỉ bắt đầu hiểu được hợp chất nào thực sự thu hút muỗi.
Trong nghiên cứu gần đây của GS Ignell, các nhà khoa học đã thực hiện thí nghiệm trên 42 phụ nữ trong phòng lab với loài muỗi Aedes aegypti - vật trung gian truyền bệnh sốt vàng da và sốt xuất huyết. "Chúng tôi đã chứng minh rằng muỗi sử dụng một hỗn hợp các hợp chất mùi (chúng tôi xác định được 27 loại mà muỗi sẽ phát hiện ra trong số 1.000 hợp chất tiềm năng) để tìm đến chúng ta", ông cho biết.
Những phụ nữ hấp dẫn muỗi nhất - bao gồm cả phụ nữ mang thai trong tam cá nguyệt thứ hai - sản sinh ra hàm lượng cao một hợp chất được tạo ra từ quá trình phân hủy bã nhờn (chất dầu trên da). Giáo sư Ignell nhấn mạnh rằng ngay cả một sự gia tăng nhỏ của hợp chất này cũng tạo ra sự khác biệt, điều này gây bất ngờ lớn cho đội ngũ nghiên cứu.
Bia rượu khiến bạn trở nên "hấp dẫn" hơn
Uống bia cũng được cho là có liên quan đến việc thu hút muỗi. Theo nhiều nghiên cứu, chất cồn làm tăng nhiệt độ cơ thể, tăng lượng CO2 thở ra và thay đổi mùi da.
Trong một nghiên cứu tiêu chuẩn được thực hiện tại Burkina Faso, các tình nguyện viên đã uống bia và vài ngày sau đó uống nước lọc để so sánh. Kết quả là muỗi Anopheles (vật trung gian truyền bệnh sốt rét) bị thu hút nhiều hơn bởi mùi hương của những người uống bia.
Một nghiên cứu khác năm 2023 tại Hà Lan trên 465 tình nguyện viên cũng cho kết quả tương tự: những người đã uống bia trong vòng 24 giờ trước đó có khả năng thu hút muỗi Anopheles cái cao gấp 1,35 lần.
Việc khám phá ra lý do tại sao muỗi thích những người cụ thể đang trở thành vấn đề cấp bách khi biến đổi khí hậu đang mở rộng phạm vi hoạt động của chúng. Ví dụ, muỗi vằn (truyền virus chikungunya) đang lan sang các khu vực mới. Vào năm 2025, virus này đã lan tới tận vùng Alsace của Pháp lần đầu tiên. "Nguy cơ này đang ảnh hưởng đến ngày càng nhiều người", tiến sĩ Simard cảnh báo.
Tiến sĩ Simard khuyên nên mặc quần áo rộng che kín da, nằm màn và sử dụng thuốc xịt đuổi muỗi. Ngoài ra, ông cũng đưa ra lời khuyên: "Hãy cố gắng ăn các bữa ăn nhẹ nhàng và hạn chế uống rượu bia".
