Loạn năng khớp thái dương hàm có thể ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt hằng ngày của người bệnh
Khi các triệu chứng này kéo dài hoặc bắt đầu ảnh hưởng đến sinh hoạt hằng ngày, việc trì hoãn thăm khám và điều trị có thể dẫn đến những hậu quả lâu dài đối với chức năng ăn nhai cũng như chất lượng cuộc sống.
Các biểu hiện lâm sàng liên quan đến sự rối loạn của khớp thái dương hàm và hệ thống cơ nhai có thể rất đa dạng từ những triệu chứng nhẹ, thoáng qua đến đau và suy giảm chức năng rõ rệt.
Do triệu chứng thường xuất hiện âm thầm, tiến triển từ từ và chưa ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt ở giai đoạn đầu, không ít người bệnh vẫn duy trì cuộc sống bình thường và chưa đi khám ngay từ những biểu hiện đầu tiên. Nhiều trường hợp chỉ tìm đến cơ sở y tế khi các rối loạn đã kéo dài trong nhiều tháng, thậm chí nhiều năm.
Thuật ngữ loạn năng khớp thái dương hàm (Temporomandibular Disorders – TMD) được dùng để chỉ một nhóm các rối loạn liên quan đến hệ thống nhai, chủ yếu bao gồm khớp thái dương hàm, cơ nhai và các cấu trúc liên quan.
Khi người bệnh trì hoãn thăm khám và bệnh không được điều trị đúng thời điểm? Dưới đây là những hậu quả thường gặp của TMD kéo dài.
Đau mạn tính – hậu quả thường gặp của TMD kéo dài
Đau là triệu chứng thường gặp nhất của loạn năng khớp thái dương hàm và cũng là lý do khiến nhiều người bệnh tìm đến cơ sở y tế. Ban đầu, cơn đau thường chỉ xuất hiện khi nhai thức ăn cứng hoặc dai, há miệng lớn hay trong những giai đoạn căng thẳng tâm lý.
Khi đó, cơn đau không còn chỉ bắt nguồn từ tổn thương tại khớp mà có thể tiến triển thành đau mạn tính, ảnh hưởng đáng kể đến công việc, học tập và chất lượng cuộc sống.
Tổn thương khớp không hồi phục và nguy cơ thoái hóa
Khớp thái dương hàm là khớp duy nhất trong cơ thể có đĩa khớp cấu tạo từ mô sợi nằm giữa hai diện khớp. Tình trạng viêm kéo dài hoặc quá tải cơ học không được kiểm soát có thể dẫn đến những biến đổi cấu trúc của khớp.
Theo thời gian, người bệnh có thể xuất hiện: Thoái hóa sụn khớp; Phẳng lồi cầu; Hình thành gai xương; Hẹp khe khớp; Thoái hóa khớp thái dương hàm. Những biến đổi này thường khó phục hồi hoàn toàn và có thể gây suy giảm chức năng lâu dài.
Hạn chế vận động hàm và suy giảm chức năng ăn nhai
Hạn chế vận động hàm là một trong những hậu quả thường gặp của loạn năng khớp thái dương hàm, ảnh hưởng trực tiếp đến sinh hoạt hằng ngày. Ban đầu, người bệnh có thể chỉ cảm thấy mỏi hàm khi nhai thức ăn dai, khó há miệng lớn khi ngáp hoặc cảm giác hàm vận động kém linh hoạt. Nếu không được điều trị kịp thời, tình trạng này có thể tiến triển nặng hơn, gây khó khăn trong ăn uống, nói chuyện và vệ sinh răng miệng.
Một nguyên nhân quan trọng là sự co cứng kéo dài của các cơ nhai. Đau khiến cơ thể có xu hướng co thắt các cơ xung quanh như một cơ chế tự bảo vệ. Nếu tình trạng này kéo dài, các cơ có thể mất dần tính đàn hồi, dẫn đến giảm biên độ vận động của hàm dưới.
Các triệu chứng thứ phát có thể tồn tại kéo dài
Do khớp thái dương hàm có mối liên hệ chặt chẽ với hệ cơ vùng đầu – cổ và các cấu trúc lân cận, loạn năng khớp thái dương hàm kéo dài có thể gây ra nhiều triệu chứng ngoài khớp như ù tai, cảm giác đầy hoặc khó chịu vùng tai, chóng mặt, mất thăng bằng, đau đầu tái diễn và mỏi cổ vai gáy.
Hệ lụy về tâm lý và giấc ngủ
Đau mạn tính và rối loạn chức năng kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến thể chất mà còn tác động Đau mạn tính và rối loạn chức năng kéo dài không chỉ ảnh hưởng đến thể chất mà còn tác động đáng kể đến sức khỏe tinh thần.
Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như lo âu kéo dài, căng thẳng, dễ cáu gắt, giảm hứng thú với công việc và sinh hoạt, rối loạn giấc ngủ, mệt mỏi và giảm khả năng tập trung.
Điều trị TMD cần dựa trên chẩn đoán cụ thể và nguyên nhân gây bệnh. Trong đa số trường hợp, các biện pháp điều trị bảo tồn được ưu tiên trước.
Giáo dục và thay đổi hành vi
Đây là nền tảng của quá trình điều trị tình trạng này. Người bệnh được khuyến cáo hạn chế ăn thức ăn quá cứng hoặc quá dai, tránh há miệng quá lớn, không chống cằm, cắn móng tay hoặc chỉ nhai một bên. Bên cạnh đó, việc kiểm soát căng thẳng, giảm thói quen siết chặt răng, tránh đeo túi xách nặng một bên và hạn chế đi giày cao gót (đối với phụ nữ) cũng có thể góp phần giảm tải lên hệ thống nhai.
Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể kê thuốc giảm đau, thuốc chống viêm, thuốc giãn cơ hoặc một số thuốc hỗ trợ kiểm soát đau mạn tính và cải thiện giấc ngủ.
Vật lý trị liệu và phục hồi chức năng
Song song với điều trị bằng thuốc, vật lý trị liệu và phục hồi chức năng như tập vận động hàm, kéo giãn cơ, massage, chườm nhiệt hoặc laser công suất thấp cũng được áp dụng nhằm giảm đau và cải thiện chức năng.
Ở một số người bệnh có tình trạng siết chặt răng hoặc nghiến răng, máng nhai có thể được chỉ định để giảm tải lên khớp thái dương hàm, thư giãn cơ nhai và bảo vệ các cấu trúc trong hệ thống nhai.
Nếu các phương pháp bảo tồn không mang lại hiệu quả, bác sĩ có thể cân nhắc các can thiệp xâm lấn tối thiểu như bơm rửa khớp hoặc tiêm nội khớp.
Ngày 29-5, Cục An toàn thực phẩm, Bộ Y tế thông tin báo cáo của 5 đoàn kiểm tra liên ngành Trung ương và 34 tỉnh, thành phố trong Tháng hành động vì an toàn thực phẩm năm 2026.
Theo báo cáo, trong thời gian một tháng triển khai cao điểm, cả nước đã thành lập 3.392 đoàn kiểm tra liên ngành và chuyên ngành từ cấp tỉnh đến cấp xã. Các đoàn tập trung kiểm tra cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, bếp ăn tập thể, dịch vụ ăn uống, thức ăn đường phố, chợ đầu mối, siêu thị, cơ sở giết mổ, vận chuyển thực phẩm…
Trong tổng số 62.052 cơ sở được kiểm tra, có 5.749 cơ sở vi phạm quy định về an toàn thực phẩm. Trong đó 3.687 cơ sở bị xử lý bằng hình thức phạt tiền, tổng số tiền xử phạt hơn 22,4 tỉ đồng.
Ngoài xử phạt hành chính, lực lượng chức năng còn đình chỉ hoạt động 29 cơ sở, tước quyền sử dụng giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm đối với 7 cơ sở và chuyển hồ sơ 17 trường hợp sang cơ quan điều tra để tiếp tục xử lý.
Khoảng 15 tấn hàng hóa không rõ nguồn gốc đã bị tịch thu, gồm da bì lợn, xúc xích, bánh kẹo, thực phẩm đông lạnh… Đồng thời 110 cơ sở buộc tiêu hủy sản phẩm vi phạm với tổng giá trị hơn 3,35 tỉ đồng.
Các sản phẩm bị tiêu hủy chủ yếu là thực phẩm không rõ nguồn gốc, hết hạn sử dụng hoặc không bảo đảm chất lượng như chân gà, mực đông lạnh, bánh kẹo, mì ăn liền, cơm cháy, si rô, khoai tây chiên…
Theo Cục An toàn thực phẩm, các vi phạm phổ biến được phát hiện trong đợt kiểm tra chủ yếu liên quan điều kiện vệ sinh cơ sở, trang thiết bị, dụng cụ chế biến thực phẩm. Ngoài ra còn có vi phạm về quảng cáo thực phẩm và kinh doanh sản phẩm không bảo đảm chất lượng.
Kết quả kiểm nghiệm cho thấy trong 1.821 mẫu được kiểm tra tại phòng thí nghiệm, có 25 mẫu không đạt, chiếm 1,37%. Với xét nghiệm nhanh, trong số 17.419 mẫu được kiểm tra có 1.330 mẫu không đạt, tương đương 7,6%.
Nhiều địa phương đã tăng cường kiểm tra bếp ăn tập thể, bếp ăn trường học, cơ sở thức ăn đường phố; đồng thời phối hợp liên ngành giữa y tế, nông nghiệp, công thương, công an để phát hiện và xử lý vi phạm.
Tuy vậy cơ quan chức năng cũng thừa nhận công tác quản lý an toàn thực phẩm vẫn còn nhiều khó khăn, nhất là tại tuyến cơ sở.
Theo đánh giá của các đơn vị, số lượng lớn cơ sở sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ thường xuyên biến động, không có địa chỉ cố định khiến việc kiểm tra, xử phạt gặp nhiều trở ngại. Trong đợt cao điểm vừa qua vẫn có 2.045 cơ sở vi phạm chỉ bị nhắc nhở, chưa xử lý hành chính.
Bên cạnh đó tình trạng buôn lậu, sản xuất hàng giả là thực phẩm, thực phẩm không rõ nguồn gốc vẫn diễn biến phức tạp. Hoạt động quảng cáo thực phẩm bảo vệ sức khỏe sai quy định trên mạng xã hội tiếp tục gây bức xúc và khó kiểm soát.
Cục An toàn thực phẩm cho rằng thời gian tới cần tiếp tục siết chặt kiểm soát thực phẩm nhập lậu, thực phẩm kinh doanh trên môi trường mạng. Đồng thời tăng cường năng lực cho tuyến cơ sở về nhân lực, kinh phí và trang thiết bị kiểm tra để kịp thời phát hiện, cảnh báo nguy cơ mất an toàn thực phẩm.
Mì bò, cơm thịt quay hay sủi cảo áp chảo tưởng chừng là những món ăn bình dân quen thuộc nhưng bác sĩ Hung Yung-hsiang, chuyên gia thận với 20 năm kinh nghiệm lâm sàng tại Đài Loan, cảnh báo chúng ẩn chứa nhiều nguy cơ sức khỏe do hàm lượng natri, chất béo, phốt pho và kali cao. Việc tiêu thụ các món ăn này trong thời gian dài có thể làm quá tải và đẩy nhanh quá trình suy giảm chức năng thận.
Thống kê cho thấy tỷ lệ mắc bệnh thận mạn tính tại Đài Loan lên tới 12%, nghĩa là cứ 8 người thì có 1 người mắc bệnh. Tỷ lệ người phải chạy thận nhân tạo tại đây cũng liên tục nằm trong nhóm cao nhất thế giới, điều này cho thấy thói quen ăn uống là một yếu tố ảnh hưởng mang tính quyết định.
Bác sĩ Hung Yung-hsiang dẫn chứng trường hợp tài xế taxi 55 tuổi bị cao huyết áp, thường xuyên ăn mì bò kèm thịt kho vào bữa trưa với tần suất từ 3 đến 5 lần một tuần. Ngay cả khi cơ thể xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo chức năng thận bất thường như mệt mỏi, phù nề và nước tiểu có bọt, bệnh nhân vẫn không đi khám.
Gần đây, sau khi ăn hết một tô mì bò như thường lệ, người này đột ngột bị suy hô hấp cấp và phải nhập viện cấp cứu. Kết quả kiểm tra cho thấy huyết áp của bệnh nhân tăng vọt, phổi bị tích nước dẫn đến phù phổi cấp và tổn thương thận cấp tính.
Bác sĩ nhận định tình trạng này không bắt nguồn từ một bữa ăn đơn lẻ mà là hệ quả tích tụ từ chế độ ăn nhiều muối, nhiều chất béo trong suốt nhiều năm, cuối cùng đã vượt quá khả năng chịu đựng của thận.
Trong danh sách những món ăn trưa gây hại cho thận nhất, mì bò kho được mệnh danh là "vua natri". Phần nước dùng đậm đà hòa tan một lượng lớn muối, phốt pho và kali; nếu uống hết cả tô nước dùng, lượng natri nạp vào cơ thể có thể vượt quá 4.000 mg, tương đương với nhu cầu khuyến nghị trong hai ngày.
Việc hấp thụ quá nhiều natri không chỉ dễ dẫn đến cao huyết áp mà còn làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch, rối loạn nhịp tim và suy giảm chức năng thận. Do đó, các bác sĩ đặc biệt khuyến cáo người dân chỉ nên ăn mì và hạn chế uống nước dùng.
Xếp thứ hai trong danh sách cảnh báo là cơm hộp thịt quay và cơm đĩa ba món thịt đặc trưng của Quảng Đông. Các loại thịt như xá xíu, thịt lợn quay và gà hấp xì dầu đã được tẩm ướp rất nhiều muối trong quá trình chế biến, trong khi mỡ hành, nước sốt và nước kho rưới lên cơm lại càng chứa nhiều dầu, muối và phốt pho hơn.
Bác sĩ Hung cho hay một số gia vị công nghiệp có chứa phốt pho vô cơ với tỷ lệ hấp thụ cực cao, nếu nạp vào cơ thể lâu dài sẽ dễ dẫn đến vôi hóa mạch máu (vascular calcification), viêm mạn tính và áp lực nặng nề lên thận.
Tiếp theo là các món cơm hộp gà rán và cơm sườn rán. Giới chuyên môn cho biết những năm gần đây, phần ăn chính trong các hộp cơm ngày càng lớn, việc tiêu thụ quá mức protein buộc thận phải liên tục lọc thải dưới áp lực cao.
Bên cạnh đó, các hợp chất AGEs (sản phẩm glycation bền vững) sinh ra do quá trình chiên rán ở nhiệt độ cao có thể thúc đẩy xơ vữa động mạch và phản ứng viêm, không chỉ gây tổn hại hệ tim mạch mà còn đẩy nhanh quá trình thoái hóa các vi mạch thận. Về lâu dài, nguy cơ suy giảm chức năng thận sẽ tăng lên đáng kể.
Nhiều người cho rằng sủi cảo áp chảo và sủi cảo hấp là những món ăn thanh đạm nhưng chuyên gia lại xếp chúng vào nhóm nguy cơ tiềm ẩn lớn thứ tư. Để tăng hương vị và độ mọng nước cho phần nhân, người chế biến thường cho thêm nhiều muối, mì chính và thịt mỡ. Chỉ cần ăn 10 chiếc sủi cảo áp chảo hoặc sủi cảo hấp, lượng natri nạp vào đã có thể vượt quá 1.000 mg. Dù mang lại cảm giác thanh nhẹ khi ăn, đây thực chất lại là những thực phẩm hàm lượng natri cao rất dễ bị ngó lơ.
Vị trí thứ năm thuộc về mì ramen Nhật Bản, món ăn yêu thích của nhiều người. Dù là ramen xương heo hay ramen miso, phần nước dùng màu trắng sữa đậm đà của chúng đều chứa nồng độ natri, phốt pho và kali cực cao. Bác sĩ Hung ví việc uống hết tô nước dùng ramen gần như tương đương với việc để thận bị "ngâm trong nước muối đặc cả ngày".
Các nghiên cứu chứng minh chế độ ăn nhiều natri và phốt pho kéo dài sẽ làm tăng nguy cơ xơ hóa cầu thận, vôi hóa mạch máu và viêm mạn tính, trở thành tác nhân chính dẫn đến bệnh thận mạn tính.
Theo chuyên gia Hung Yung-hsiang, ăn tiệm không hoàn toàn có hại cho thận, điều quan trọng nằm ở cách lựa chọn thực phẩm và phương thức ăn uống. Ông khuyến nghị người dân giảm thiểu việc tiêu thụ nước dùng, nước sốt và thực phẩm chế biến sẵn, đồng thời ưu tiên các thực phẩm tự nhiên và rau củ tươi. Nếu ăn các món đậm vị, việc uống nhiều nước sau đó là cần thiết để hỗ trợ đào thải lượng natri dư thừa.
Vì thận được coi là "cơ quan thầm lặng", những tổn thương giai đoạn đầu thường không có triệu chứng rõ ràng. Thay vì đợi đến khi cơ thể bị phù nề, khó thở hoặc phải chạy thận mới hối hận, mỗi người nên bắt đầu bảo vệ sức khỏe của thận ngay từ việc điều chỉnh thực đơn bữa trưa hàng ngày.
Theo Nghị định số 161/2026/NĐ-CP, từ ngày 1-7, mức lương cơ sở là 2.530.000 đồng/tháng. Mức lương này sẽ được dùng để tính lương, phụ cấp, hoạt động phí, sinh hoạt phí, các khoản trích và các chế độ được hưởng theo quy định của pháp luật.
Theo Bảo hiểm xã hội Việt Nam, quy định hiện hành mức đóng bảo hiểm y tế (BHYT) hộ gia đình của người thứ nhất bằng 4,5% mức lương cơ sở; người thứ hai, thứ ba, thứ tư lần lượt bằng 70%, 60%, 50% mức đóng của người thứ nhất; từ người thứ năm trở đi bằng 40% mức đóng của người thứ nhất.
Khi lương cơ sở tăng lên 2.530.000 đồng/tháng, mức đóng BHYT hộ gia đình cũng được điều chỉnh tương ứng.
Cụ thể, từ ngày 1-7-2026, mức đóng BHYT hộ gia đình là:
Đối với học sinh, sinh viên, ngân sách nhà nước hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng BHYT.
Trường hợp áp dụng mức hỗ trợ tối thiểu này, từ ngày 1-7, học sinh, sinh viên tự đóng tối đa 56.925 đồng/tháng, tương ứng 683.100 đồng/năm; trường hợp địa phương có chính sách hỗ trợ thêm thì số tiền thực tế học sinh, sinh viên phải đóng có thể thấp hơn.
Theo Luật Bảo hiểm xã hội (BHXH) năm 2024, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc được xác định theo từng nhóm đối tượng, từng chế độ tiền lương.
Trong đó, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc thấp nhất bằng mức tham chiếu và mức trần bằng 20 lần mức tham chiếu tại thời điểm đóng.
Cụ thể, từ ngày 1-7, tiền lương làm căn cứ đóng BHXH bắt buộc như sau:
- Mức thấp nhất là 2.530.000 đồng/tháng;
- Mức cao nhất là 50.600.000 đồng/tháng.
Quy định này là cơ sở để xác định mức đóng BHXH bắt buộc, góp phần bảo đảm nguyên tắc đóng - hưởng, công bằng và bền vững của chính sách BHXH.
Bên cạnh mức đóng, một số khoản trợ cấp BHXH được tính trên cơ sở mức tham chiếu cũng sẽ tăng từ ngày 1-7. Cụ thể, đối với trường hợp đủ điều kiện hưởng theo quy định.
Trợ cấp một lần khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi dưới 6 tháng tuổi bằng 2 lần mức lương cơ sở, tăng từ 4.680.000 đồng lên 5.060.000 đồng;
Trợ cấp mai táng bằng 10 lần mức lương cơ sở, tăng từ 23.400.000 đồng lên 25.300.000 đồng;
Trợ cấp tuất hằng tháng đối với mỗi thân nhân bằng 50% mức lương cơ sở; trường hợp thân nhân không có người trực tiếp nuôi dưỡng thì bằng 70% mức lương cơ sở.
Theo đó, mức trợ cấp tăng tương ứng từ 1.170.000 đồng/tháng lên 1.265.000 đồng/tháng và từ 1.638.000 đồng/tháng lên 1.771.000 đồng/tháng.
