Hình ảnh do truyền thông Iran công bố hôm nay cho thấy Tư lệnh Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) Ahmad Vahidi đặt tay lên linh cữu cố lãnh tụ tối cao Ali Khamenei và cầu nguyện, trong tang lễ diễn ra tại thủ đô Tehran.
Ông Vahidi, một trong những người quyền lực nhất Iran, đã không xuất hiện trước công chúng kể từ khi Mỹ, Israel phát động cuộc chiến nhằm vào Iran ngày 28/2, được cho là nhằm tránh nguy cơ bị hạ sát.
Ông Ali Khamenei thiệt mạng trong ngày đầu tiên Mỹ, Israel không kích vào Iran. Người tiền nhiệm của ông Vahidi là tướng Mohammad Pakpour cũng thiệt mạng trong cuộc không kích này.
Sau khi đạt thỏa thuận ngừng bắn với Mỹ, giới chức Iran đang chuẩn bị quốc tang cùng các nghi lễ an táng cho ông Ali Khamenei. Nhiều lãnh đạo nước ngoài, trong đó có đại diện Nga và Trung Quốc, sẽ dự lễ viếng và chia buồn trong ngày 3/7.
Một ngày sau, linh cữu ông Ali Khamenei được đưa tới nhà thờ Hồi giáo ở Tehran, điểm dừng đầu tiên trong hành trình quốc tang trên phạm vi cả nước. Linh cữu con gái, con rể, cháu gái của ông, cùng phu nhân của tân Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei cũng sẽ được đưa đi cùng. Tất cả đều thiệt mạng trong cùng vụ không kích.
Các đám rước linh cữu quy mô lớn dự kiến diễn ra vào tuần tới tại Qom và Mashhad, cùng những lễ tưởng niệm ở Iraq.
Chính quyền dự kiến hàng triệu người ủng hộ sẽ đổ về các thành phố trên khắp Iran tham gia lễ tưởng niệm. Họ đã chuẩn bị phương tiện đi lại, nơi lưu trú và thực phẩm nhằm tạo điều kiện để người dân tham dự.
An ninh sẽ được siết chặt trong suốt thời gian diễn ra quốc tang. Không phận tạm thời bị hạn chế tại Tehran và nhiều thành phố khác. Giới chức Iran cũng cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ nếu Mỹ hoặc Israel nối lại các cuộc tấn công.
“Chúng tôi đang thể hiện sức mạnh với Mỹ và các nước khác theo cách của riêng mình”, ông Hossein Kheiri, 63 tuổi, cựu binh trong cuộc chiến Iran – Iraq giai đoạn 1980-1988, nói khi đứng dưới tấm áp phích của ông Ali Khamenei tại Tehran.
Cái chết của ông Ali Khamenei và việc con trai ông, Mojtaba Khamenei, kế nhiệm trở thành Lãnh tụ Tối cao thứ ba của Iran được xem là dấu mốc mang tính bước ngoặt trong lịch sử quốc gia này. Ông Mojtaba, người bị thương nặng trong vụ không kích khiến cha mình thiệt mạng, chưa xuất hiện công khai từ khi chiến sự nổ ra.
Theo PJM, giá điện bán buôn giao ngay vào chiều 1/7 đã tăng vọt lên hơn 600 USD/megawatt giờ (MWh) tại khu vực Virginia, nơi tập trung các trung tâm dữ liệu lớn nhất thế giới. Vào đầu ngày, mức giá chỉ khoảng 40 USD/MWh trước khi nhiệt độ tăng lên 37,8°C.
Nhu cầu tiêu thụ điện trên toàn hệ thống đã vượt quá 160 gigawatt (GW) vào chiều 1/7, tiến gần đến mức cao kỷ lục mọi thời đại. Theo dữ liệu dự báo của PJM, kỷ lục 165,5 GW của hệ thống này dự kiến bị phá vỡ vào tối 2/7.
Hiện tượng tắc nghẽn đường dây truyền tải điện xảy ra khi nhu cầu tiêu thụ năng lượng tại một khu vực tăng vọt, vượt quá khả năng chịu tải vật lý an toàn của hệ thống dây dẫn kết nối. Tương tự hiện tượng kẹt xe trong giao thông vào giờ cao điểm, mỗi đường dây điện có một sức chứa giới hạn nhằm đảm bảo dây không bị quá nhiệt, giãn dòng hoặc gây sự cố cháy nổ. Khi tình trạng tắc nghẽn xuất hiện, nhà điều hành lưới điện buộc phải hạn chế dòng điện giá rẻ từ các nguồn phát ở xa, đồng thời kích hoạt các nhà máy điện dự phòng tại chỗ - thường là các nguồn năng lượng đắt đỏ từ than hoặc khí đốt - để bù đắp lượng thiếu hụt, từ đó đẩy chi phí mua điện bán buôn tăng vọt.
PJM cung cấp điện cho 67 triệu người tại các khu vực Trung Đại Tây Dương, miền Nam và Washington D.C. Ngay cả trước đợt nắng nóng tuần này, PJM đã phải nỗ lực nâng cấp hệ thống vốn đang quá tải do mức tiêu thụ năng lượng tăng vọt từ các trung tâm dữ liệu và xe điện.
Nhà vận hành lưới điện vào chiều 1/7 đã phát đi cảnh báo yêu cầu các nhà máy điện tối đa hóa công suất, đồng thời xem xét liệu có thể khởi động lại bất kỳ máy phát điện nào đang tạm ngừng hoạt động hay không.
PJM còn phát đi cảnh báo điện áp thấp, cho thấy nguy cơ xảy ra cắt điện luân phiên đang lớn hơn khi dòng điện trên các đường dây truyền tải bị suy yếu
Theo ông Georg Rute, CEO của Gridraven, sự kết hợp giữa nắng nóng gay gắt, gió yếu và nhu cầu điện tăng vọt đã tạo áp lực cực lớn đúng thời điểm biên độ an toàn của lưới điện đang ở mức thấp nhất. Điều đó đang góp phần khiến giá điện tăng đột biến, do chi phí truyền tải điện tăng lên.
Nhiệt độ tuần này được dự báo sẽ dao động quanh mức 37,8°C từ Boston đến Washington D.C., ngay gần trung tâm dữ liệu khổng lồ của Bắc Virginia, thúc đẩy nhu cầu sử dụng điều hòa tăng mạnh và sẽ tiếp tục gây áp lực lên PJM cũng như các lưới điện khu vực khác.
New York ISO (NYISO), đơn vị điều hành lưới điện của bang New York, đã kêu gọi khách hàng sử dụng điều hòa và các thiết bị điện lớn một cách hợp lý.
Vào khoảng 18h ngày 2/7 giờ miền Đông nước Mỹ, nhu cầu lưới điện dự kiến đạt 166,3 gigawatt. Theo dự báo của PJM, con số này sẽ phá vỡ kỷ lục nhu cầu điện mọi thời đại được thiết lập cách đây 20 năm. Để đáp ứng tình trạng thiếu hụt bất ngờ, PJM báo cáo có 18 GW nguồn điện dự trữ có thể được đưa vào hoạt động trong vòng 30 phút.
Sản lượng điện từ các nhà máy than trong tuần này đã chiếm tới 22% nguồn cung điện của PJM. Con số này cao hơn khoảng 75% so với mức trung bình tính từ đầu năm 2026 đến nay.
Theo Hãng tin Reuters, Thủ tướng Đức Friedrich Merz ngày 27-4 cho rằng giới lãnh đạo Iran đang làm Mỹ bẽ mặt khi khiến các quan chức Washington phải đến Pakistan rồi rời đi mà không đạt được kết quả nào. Ông cũng nói rằng không thấy rõ chiến lược rút lui của Mỹ trong cuộc xung đột với Iran.
"Người Iran rõ ràng rất giỏi đàm phán, hay đúng hơn là rất giỏi trong việc không đàm phán, khi để người Mỹ tới Islamabad rồi lại ra về tay trắng. Cả một quốc gia đang bị lãnh đạo Iran làm bẽ mặt, đặc biệt là bởi lực lượng gọi là Vệ binh cách mạng. Tôi hy vọng điều này sẽ sớm kết thúc", ông nói trong cuộc trò chuyện với sinh viên tại thị trấn Marsberg ở Đức.
Đây là lần hiếm hoi nhà lãnh đạo Đức có phát biểu chỉ trích gay gắt về cuộc xung đột hiện nay giữa Mỹ - Israel và Iran. Điều này cũng cho thấy những chia rẽ sâu sắc giữa Mỹ và các đồng minh châu Âu trong Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO).
Tổng thống Mỹ Donald Trump trước đó đã chỉ trích các đồng minh NATO vì không đưa quân hỗ trợ mở lại eo biển Hormuz.
Tuy nhiên Thủ tướng Merz nhắc lại rằng Đức và châu Âu không được tham vấn trước khi Mỹ và Israel tiến hành tấn công Iran hôm 28-2.
"Nếu tôi biết tình hình sẽ kéo dài 5 - 6 tuần và ngày càng xấu đi, tôi đã lên tiếng với ông ấy (Tổng thống Trump - PV) mạnh mẽ hơn nữa", ông nói, đồng thời so sánh cuộc xung đột hiện tại với các cuộc chiến trước đây của Mỹ tại Iraq và Afghanistan.
Ông Merz cho biết eo biển Hormuz đã bị gài mìn một phần và đã đề xuất điều tàu rà phá mìn của Đức để xử lý. Ông cũng cho rằng xung đột đang khiến Đức phải tiêu tốn "rất nhiều tiền, tiền thuế của người dân và sức mạnh kinh tế".
Kỳ vọng Mỹ - Iran đàm phán trực tiếp vòng hai nhằm kết thúc xung đột đã giảm dần, sau khi ông Trump tuyên bố hủy chuyến đi của các đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff và Jared Kushner tới Pakistan.
Trong khi đó, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi đã đến Nga vào hôm 27-4 nhằm thảo luận về việc đàm phán với Mỹ.
Dù vậy, nguồn tin Pakistan khẳng định nước này vẫn đang nỗ lực thu hẹp khoảng cách giữa Washington và Tehran.
Các nguồn tin Iran lại tiết lộ nước này đã đưa ra đề xuất mới, trong đó Iran muốn kết thúc xung đột và mở cửa eo biển Hormuz, đồng thời trì hoãn việc đàm phán về chương trình hạt nhân của nước này.
Tuy nhiên các đề xuất này được cho là khó làm hài lòng Mỹ, khi Tổng thống Trump nhiều lần nhấn mạnh yêu cầu Iran chấm dứt chương trình hạt nhân.
Lưu lượng vận tải qua eo biển Hormuz vẫn ở mức thấp trong bối cảnh đàm phán Mỹ - Iran bế tắc.
Dữ liệu theo dõi từ Kpler và phân tích vệ tinh của SynMax ngày 27-4 cho biết ít nhất 7 tàu, chủ yếu là tàu hàng, đã rời khỏi eo biến chiến lược này trong 24 giờ qua, trong đó gồm các tàu rời cảng Iraq và một tàu hàng rời từ cảng Iran.
Con số này thấp hơn rất nhiều so với mức trung bình 140 lượt tàu/ngày trước khi xung đột nổ ra vào hôm 28-2.
Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ cho biết đã điều hướng lại 37 tàu kể từ khi áp đặt lệnh phong tỏa hải quân với các cảng của Iran vào ngày 13-4.
Theo phân tích vệ tinh của TankerTrackers.com, 6 tàu chở dầu Iran đã quay đầu về cảng trong nước rồi tiếp tục đi qua Hormuz trong những ngày gần đây, mang theo khoảng 10,5 triệu thùng dầu. Ngoài ra, khoảng 4 triệu thùng dầu Iran trên các tàu chở dầu đã đi qua vòng phong tỏa của Mỹ vào ngày 24-4.
Hãng thông tấn Fars News của Iran hôm nay dẫn các nguồn tin am hiểu vấn đề cho biết 5 điều kiện chính gồm Mỹ không bồi thường bất cứ thiệt hại nào xảy ra trong chiến sự, Tehran phải giao nộp 400 kg uranium làm giàu cao cho Washington, chỉ một cơ sở hạt nhân Iran được phép hoạt động.
Mỹ cũng sẽ không trả cho Iran số tài sản của nước này đang bị đóng băng, dù chỉ là 25%. Washington cũng yêu cầu Tehran chấm dứt hành động quân sự tại mọi khu vực để mở đường cho đối thoại.
"Kể cả khi đáp ứng toàn bộ điều kiện, Iran vẫn đối mặt với nguy cơ bị Mỹ và Israel tấn công. Thay vì tìm cách giải quyết vấn đề, Mỹ lại muốn đạt được những mục tiêu mà họ không thể giải quyết trước chiến sự", Fars News cho hay.
Hãng thông tấn Mehr của Iran cho rằng "Mỹ không đưa ra nhượng bộ cụ thể nào, nhưng lại muốn đạt được những mục tiêu mà họ không làm được trong chiến sự", đồng thời cảnh báo điều này sẽ dẫn đến bế tắc trong đàm phán.
Abolfazl Shekarchi, phát ngôn viên quân đội Iran, cùng ngày cảnh báo Tổng thống Mỹ Donald không nên nối lại chiến dịch quân sự nhằm vào quốc gia Tây Á. "Nếu Iran bị tập kích lần nữa, nguồn lực và quân đội Mỹ sẽ đối mặt những kịch bản tấn công chưa từng có, bất ngờ và hỗn loạn", ông nói.
Phó chủ tịch Quốc hội Hamidreza Hajibabaei tuyên bố nước này sẽ thực hiện các biện pháp nhằm "ngăn Mỹ và thế giới tiếp cận dầu mỏ từ khu vực này trong thời gian dài" nếu hạ tầng dầu khí của Iran bị tấn công.
Giới chức Mỹ chưa bình luận về thông tin.
Mỹ - Israel mở chiến dịch tấn công Iran vào ngày 28/2, kéo theo các đòn đáp trả của Iran nhằm vào Israel cũng như đồng minh của Mỹ tại vùng Vịnh. Tehran cũng gần như phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch đối với vận chuyển dầu và năng lượng của thế giới, từ khi chiến sự bùng phát. Trong khi đó, Mỹ cũng áp phong tỏa với các cảng biển Iran để gây sức ép.
Lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có hiệu lực từ ngày 8/4 thông qua vai trò trung gian của Pakistan.
Iran ngày 10/5 chuyển cho Pakistan phản hồi đối với đề xuất hòa bình của Mỹ, trọng tâm là yêu cầu kết thúc chiến sự ở mọi mặt trận, đặc biệt là Lebanon. Iran muốn được bồi thường thiệt hại do xung đột và nhấn mạnh "quyền chủ quyền" của họ đối với eo biển Hormuz. Tổng thống Trump mô tả phản hồi của Iran là "hoàn toàn không thể chấp nhận được".
Trưởng đoàn đàm phán Iran ngày 12/5 tuyên bố Washington phải chấp nhận kế hoạch hòa bình mới nhất của Tehran, nếu không sẽ đối mặt thất bại.
