Khi được hỏi về tác động của giá nhiên liệu cao sau khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, Tổng thống Mỹ Donald Trump hôm 31/3 cho biết “tất cả những gì tôi phải làm là rời Iran”.
“Chúng tôi sẽ làm điều đó rất sớm”, ông nói, thêm rằng giá dầu sau đó sẽ lao dốc. “Chúng tôi đang hoàn thành công việc, tôi nghĩ là trong vòng hai tuần tới, có thể là thêm vài ngày nữa”.
Tổng thống Trump cũng cho rằng xung đột tại Trung Đông có thể chấm dứt dù Mỹ và Iran không đạt được thỏa thuận.
“Không, họ không cần phải đạt thỏa thuận với tôi”, ông nói. “Khi nào chúng tôi cảm thấy rằng họ đã bị đẩy lùi về thời kỳ đồ đá đủ lâu và không thể chế tạo vũ khí hạt nhân, chúng tôi sẽ rời đi”.
Đây là tuyên bố rõ ràng nhất từ trước đến nay của ông Trump về ý định sớm kết thúc chiến dịch đã kéo dài hơn một tháng qua ở Trung Đông. Xung đột này đã làm thay đổi trật tự khu vực, gây gián đoạn dòng chảy năng lượng toàn cầu và khiến nhiệm kỳ tổng thống của ông Trump rẽ sang hướng khác.
Trong cuộc họp báo ngày 31/3, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth không loại trừ khả năng triển khai lực lượng trên bộ đến Iran. Ông nhấn mạnh những ngày tới sẽ “mang tính quyết định” với xung đột tại Trung Đông. “Iran biết vậy và hầu như không thể làm gì về mặt quân sự”, ông Hegseth cho hay.
Trong khi đó, Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian cùng ngày tuyên bố nước này sẽ ngừng bắn nếu biết rằng sẽ không bị tấn công một lần nữa.
“Chúng tôi chưa bao giờ muốn có căng thẳng hay chiến tranh ở bất kỳ giai đoạn nào, đồng thời có đủ quyết tâm để chấm dứt cuộc chiến này nếu các điều kiện cần thiết được đáp ứng, đặc biệt là các đảm bảo cần thiết để ngăn hành động gây hấn tái diễn”, ông nói.
Sau khi bị Mỹ – Israel tấn công hôm 28/2, Iran đã phát động chiến dịch trả đũa bằng cách nhắm vào các mục tiêu quân sự và hạ tầng năng lượng ở Trung Đông bằng tên lửa, máy bay không người lái.
Tehran cũng phong tỏa gần như hoàn toàn eo biển Hormuz, nơi có khoảng 20% lượng dầu thô của thế giới đi qua. Iran cho biết “tàu không thù địch” có thể di chuyển qua eo biển này nếu phối hợp với Tehran và tuân thủ các quy định an ninh đã được công bố.
Tướng Abdolrahim Hatami, tư lệnh lục quân Iran, hôm nay nhấn mạnh lực lượng vũ trang phải duy trì trạng thái sẵn sàng toàn diện nhằm đối phó mọi hành động thù địch có thể xảy ra. Theo ông, cần duy trì trạng thái sẵn sàng thường trực cả về tấn công lẫn phòng thủ.
Tướng Hatami chỉ thị cho các chỉ huy đơn vị và trung tâm tác chiến trên toàn quốc "chuẩn bị cho mọi kịch bản", nhấn mạnh phản ứng của quân đội Iran phải ở mức "không để bất kỳ kẻ tấn công nào sống sót" trong trường hợp đối phương tiến hành chiến dịch trên bộ.
Trong cuộc họp có sự tham dự của các chỉ huy lục quân, phòng không, không quân và hải quân, ông Hatami đề cập tình hình nhạy cảm hiện nay và cho biết các hoạt động của đối phương phải được theo dõi "với mức độ cảnh giác cao nhất và chính xác tuyệt đối" vào mọi thời điểm.
Tư lệnh lục quân Iran mô tả những phát biểu gần đây của Tổng thống Donald Trump về "thay đổi bản đồ Iran sau cuộc chiến" là bằng chứng rõ ràng cho thấy ý đồ thực sự của Mỹ - Israel. Theo ông, những quan điểm đó chứng tỏ các đối thủ đang tìm cách tấn công vào "tên gọi và sự tồn vong của Iran".
Tổng thống Trump nhiều lần nói rằng các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran đang diễn ra tốt đẹp, nhưng Tehran bác bỏ và khẳng định chưa tham gia bất cứ cuộc thương lượng nào với Washington.
Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Bagher Ghalibaf ngày 29/3 cáo buộc Mỹ công khai phát đi thông điệp về đàm phán và đối thoại nhưng lại bí mật chuẩn bị kế hoạch tấn công trên bộ.
Washington Post dẫn nguồn tin từ quan chức Mỹ giấu tên cho biết các cuộc thảo luận trong nội bộ chính quyền Trump đã đề cập khả năng chiếm đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu mỏ quan trọng của Iran, cũng như tiến hành đột kích vào những khu vực ven biển nhằm gỡ bỏ phong tỏa eo biển Hormuz.
Quan chức này cho hay kế hoạch đổ bộ vào Iran đã được Lầu Năm Góc xây dựng trong suốt nhiều tuần qua, giữa lúc hàng nghìn lính thủy đánh bộ và lính dù đang triển khai tới Trung Đông. Hiện chưa rõ liệu Tổng thống Trump sẽ phê duyệt toàn bộ, một phần hay bác bỏ kế hoạch của Lầu Năm Góc.
Reuters ngày 10.5 dẫn thông báo của Bộ Y tế Tây Ban Nha cho hay nước này tiến hành quá trình sơ tán hành khách trên du thuyền MV Hondius neo đậu gần đảo Tenerife, khi các quan chức y tế lên du thuyền kiểm tra lần cuối và bắt đầu cho hành khách rời đi. Nhóm đầu tiên gồm các công dân Tây Ban Nha được đưa lên bờ bằng các xuồng nhỏ và lập tức lên các xe buýt di chuyển đến sân bay, nơi máy bay của chính phủ sẽ đưa họ đến Madrid.
Tây Ban Nha đồng ý tiếp nhận du thuyền theo đề nghị của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sau khi Cape Verde không để du thuyền cập cảng theo lịch trình trước đó, do lo ngại ổ dịch . Theo Bộ Y tế Tây Ban Nha, sau khi những hành khách là công dân nước này rời du thuyền, các nhóm hành khách khác cũng rời đi, trong đó có công dân Hà Lan. Máy bay của Hà Lan còn chở thêm các hành khách Đức, Bỉ và Hy Lạp. Sau đó đến lượt hành khách Thổ Nhĩ Kỳ, Pháp, Anh, Mỹ và các nước khác.
Nhiều nước như Bỉ, Pháp, Đức, Ireland, Mỹ, Anh và Hà Lan ngày 9.5 xác nhận đã điều máy bay đón công dân của mình. Dự kiến, quá trình sơ tán sẽ kéo dài đến trưa 11.5 (giờ địa phương). Giới chức WHO, chính quyền Tây Ban Nha và Công ty du thuyền Oceanwide Expeditions (Hà Lan) cho hay hiện không còn hành khách nào khác trên du thuyền có triệu chứng nhiễm vi rút Hanta. Trước đó có 3 người tử vong kể từ khi phát hiện ổ dịch, bên cạnh 5 hành khách khác bị nhiễm vi rút và đã rời du thuyền.
WHO xem tất cả những người trên du thuyền là đối tượng tiếp xúc có nguy cơ cao và cần được theo dõi tích cực trong 42 ngày. Bà Maria Van Kerkhove, quyền Giám đốc phụ trách quản lý rủi ro dịch bệnh và đại dịch của WHO, cho biết tổ chức này đã phối hợp với các quốc gia thành viên, nhất là Tây Ban Nha và Hà Lan, cũng như với các chuyên gia trên thế giới về những phương hướng phòng ngừa tốt nhất. Với các quốc gia có công dân trên du thuyền, WHO đã cung cấp thông tin về kế hoạch rời du thuyền một cách an toàn, trong đó những người nếu có triệu chứng cần lập tức lên máy bay sơ tán y tế và được đưa đến Hà Lan chăm sóc.
Có mặt tại Tenerife hỗ trợ sơ tán, Tổng giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus khẳng định nguy cơ từ vi rút Hanta đối với người dân địa phương là thấp. "Tôi cần các bạn nghe rõ lời tôi, đây không phải là một đại dịch Covid-19 khác. Nguy cơ y tế công cộng từ vi rút Hanta vẫn ở mức thấp", ông trấn an.
Theo Hãng tin AFP ngày 22-4, Trung tâm Điều phối Thương mại Hàng hải Anh (UKMTO) cho biết một tàu container đã báo cáo bị tàu pháo của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) áp sát và khai hỏa.
UKMTO cho hay sự việc diễn ra lúc 7h55 sáng, tại vị trí cách bờ biển Oman khoảng 15 hải lý về phía đông bắc. Tàu pháo của IRGC bị cáo buộc khai hỏa mà không phát cảnh báo trước.
Vụ tấn công khiến khu vực buồng lái của tàu container hư hại nặng, song không xảy ra cháy nổ và không tác động đến môi trường. Toàn bộ thủy thủ đoàn cũng được xác nhận an toàn.
Theo Công ty an ninh hàng hải Vanguard Tech của Anh, con tàu này treo cờ Liberia và trước đó đã được xác nhận có quyền đi qua eo biển Hormuz.
Tuy nhiên các hãng tin Iran như Tasnim và Nour News khẳng định tàu đã "phớt lờ cảnh báo của lực lượng vũ trang Iran". Hãng tin Fars mô tả hành động của IRGC là đang "thực thi quyền kiểm soát hợp pháp" của Tehran tại eo biển Hormuz, theo Hãng tin AP.
IRGC sau đó cũng ra tuyên bố, cho biết họ sẵn sàng đối phó với bất kỳ hành động gây hấn mới nào tại eo biển này.
Eo biển Hormuz là tuyến hàng hải chiến lược, vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu khí toàn cầu. Eo biển đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hôm 28-2.
Tehran ngay lập tức siết chặt kiểm soát tuyến đường này, đẩy giá dầu tăng mạnh và gây sức ép lên kinh tế toàn cầu. Phía Mỹ sau đó cũng đã triển khai phong tỏa các cảng của Iran.
Tuần trước Iran thông báo mở lại eo biển Hormuz, nhưng chưa đầy một ngày sau, Tehran thông báo đóng cửa trở lại.
IRGC cho biết sẽ đóng cửa eo biển cho đến khi lệnh phong tỏa của Mỹ được dỡ bỏ. Trong khi đó, Tổng thống Trump khẳng định Hải quân Mỹ sẽ tiếp tục thực thi lệnh phong tỏa cho đến khi Iran mở lại tuyến đường thủy chiến lược này.
