“Mọi người nghĩ AI cướp việc làm là điều không thể tránh khỏi, nhưng tôi không thực sự tin điều này đang diễn ra”, Zuckerberg nói trong podcast Idea Generation của Complex đầu tuần này.
CEO Meta không lý giải sâu về nhận xét của mình, nhưng cho rằng tình hình việc làm sẽ được cải thiện nếu các công ty tập trung nhiều hơn vào “siêu trí tuệ cá nhân” (personal super intelligence) thay vì “tự động hóa tất cả công việc bằng trí tuệ nhân tạo” (automating all knowledge work). Ông đánh giá một vài doanh nghiệp cố gắng tạo công cụ tự động hóa công việc bằng trí tuệ nhân tạo là “không tốt đẹp”.
“Nếu có sự cân bằng giữa một nhóm công ty AI tập trung giúp doanh nghiệp vận hành hiệu quả hơn và nhóm khác theo đuổi tầm nhìn về siêu trí tuệ cá nhân, tức trao cho mỗi người nhiều năng lực và từng bước giúp họ làm việc tốt lên, tôi cho rằng đó sẽ là kịch bản khá tích cực”, Zuckerberg nói.
Theo ông chủ Facebook, doanh nghiệp luôn cố gắng để hoạt động hiệu quả hơn. Do đó, trong bối cảnh AI phát triển, người lao động cũng cần theo kịp tốc độ tự động hóa và điều này chỉ diễn ra nếu họ được trao quyền và công cụ.
“Nếu bạn tập trung hơn vào việc trao quyền cho mọi người, giúp họ làm việc tốt lên với tốc độ nhanh hơn, về lý thuyết, tương lai sẽ có nhiều việc làm hơn thay vì ít đi”, Zuckerberg lý giải.
Theo Business Insider, Zuckerberg dường như đang cố gắng quảng bá tầm nhìn của Meta về việc phát triển siêu trợ lý cá nhân. Công ty đã chi hàng chục tỷ USD để thu hút nhân tài AI và thay đổi chiến lược về trí tuệ nhân tạo thời gian qua, thậm chí gọi đây là “sự khởi động lại mọi thứ”.
Trước đó, một số lãnh đạo công nghệ cũng cho rằng AI không “cướp” việc làm, nhưng người lao động phải trang bị các kỹ năng liên quan đến công nghệ này. Giữa tháng 6, CEO Nvidia Jensen Huang cho biết xã hội cần thay đổi để đồng hành với sự phát triển của AI, kêu gọi mọi người cùng sử dụng công nghệ này. CEO OpenAI Sam Altman cũng xem AI chỉ là cớ để doanh nghiệp sa thải nhân viên.
AI của Meta tụt hậu dù chi trăm tỷ USD
Đầu tháng 4, Meta Superintelligence Labs (MSL) do tỷ phú Alexandr Wang lãnh đạo đã ra mắt mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) Muse Spark gồm “chế độ suy ngẫm” giúp điều phối nhiều tác nhân cùng lúc cho nhiều mục đích khác nhau, đánh dấu lần đầu bộ phận này ra AI mới sau hơn một năm thành lập. Zuckerberg khi đó cho biết, Muse Spark là “cột mốc đầu tiên” hướng tới cung cấp siêu trí tuệ cá nhân cho mọi người.
“Chúng tôi đang xây dựng những sản phẩm không chỉ trả lời câu hỏi của bạn, mà còn hoạt động như trợ lý thực hiện mọi việc thay bạn”, Zuckerberg viết trên Threads khi đó. “Tôi lạc quan rằng điều này sẽ hỗ trợ một làn sóng sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp, tăng trưởng và sức khỏe”.
Bất chấp những gì quảng bá, tham vọng AI của Meta và Zuckerberg được đánh giá còn kém xa đối thủ. Chamath Palihapitiya, một cựu giám đốc Facebook, nhận định Meta “khó có khả năng” bắt kịp các đối thủ trong cuộc đua AI tạo sinh.
“Tôi không hiểu và cũng không nắm rõ động lực phía sau để lý giải cho câu hỏi: Tại sao họ lại thất bại thảm hại đến vậy”, Palihapitiya nói với Axios. “Nhưng hiện tại, tham vọng vẫn chưa thành”.
Theo FT, việc không thể triển khai toàn bộ năng lực AI của Meta liên quan đến Google, khi đối tác này được cho không đáp ứng nhu cầu tài nguyên tính toán khổng lồ, gồm hạn chế quyền truy cập Gemini. CNBC dẫn các nguồn tin cho biết ngay từ tháng 3, Meta đã không nhận được toàn bộ sức mạnh Gemini đã mua. Khoảng cách giữa nhu cầu quá lớn nhưng khả năng cung cấp hạn chế đã làm chậm nỗ lực phát triển AI nội bộ của công ty Zuckerberg.
Cũng theo nguồn tin, các khách hàng khác của Google cũng bị ảnh hưởng, nhưng Meta thiệt hại nặng nề nhất do nhu cầu quá lớn. Trước tình trạng này, công ty mẹ của Facebook buộc nhân viên sử dụng token “một cách thận trọng”. Token là đơn vị cơ bản của AI, gồm văn bản, mã hoặc dữ liệu mà một mô hình trí tuệ nhân tạo xử lý hoặc tạo ra.
Gemini hiện là công cụ quan trọng đối với Meta trong việc kiểm duyệt nội dung trên các nền tảng như Facebook, Instagram, Threads… gồm xử lý, gắn cờ bài đăng độc hại, loại bỏ chiêu trò lừa đảo. Theo Bloomberg, AI của Google hoạt động chính xác hơn Llama, còn Muse Spark mới triển khai thời gian ngắn.
Meta và Google chưa đưa ra bình luận.
Nỗi thất vọng của nhân viên Meta
Dù là một trong những gã khổng lồ công nghệ sa thải nhân sự mạnh mẽ nhất gần đây với lý do AI, số lượng nhân viên Meta không suy giảm. Tính đến tháng 4, công ty cho biết tổng số nhân viên đã tăng 1% so với cùng kỳ năm ngoái, lên 77.986 người, đồng thời nâng dự báo chi phí đầu tư (CapEx) cho cả năm 125-145 tỷ USD do đẩy mạnh xây dựng cơ sở hạ tầng AI. Đến tháng 5, Meta sa thải khoảng 10% nhân sự (tương đương khoảng 8.000 vị trí) và tái cơ cấu thêm 7.000 vị trí khác.
Tuy nhiên, việc liên tục cắt giảm nhân sự và chi hàng tỷ USD cho trí tuệ nhân tạo đang khiến những người ở lại bất an. Kể từ tháng 4, các nhân viên Meta phải cài đặt công cụ MCI (Sáng kiến năng lực mô hình – Model Capability Initiative) trên máy tính nhằm ghi lại thao tác chuột và bàn phím, một phần trong chiến dịch lớn hơn của công ty nhằm xây dựng tác nhân AI làm việc tự động. MCI hoạt động trên ứng dụng và website liên quan đến công việc, cũng như chụp ảnh màn hình định kỳ nội dung trên màn hình.
Nhưng một tháng sau, nhân viên Meta phát tờ rơi tại nhiều văn phòng để thể hiện sự bức xúc, khuyến khích mọi người ký đơn kiến nghị trực tuyến phản đối việc công ty cài đặt phần mềm theo dõi. Hơn 1.600 nhân viên được cho là đã ký và Meta sau đó phải nới lỏng chương trình, cho phép nhân viên tạm dừng thu thập dữ liệu tối đa 30 phút hoặc xin miễn trừ trong một số trường hợp nhất định.
Hôm 22/6, Meta tạm dừng MCI. Theo Reuters, quyết định đưa ra sau khi một nhân viên gửi báo cáo sự cố bảo mật mức độ ưu tiên cao (SEV) về việc lộ dữ liệu. Dữ liệu bị lộ gồm câu lệnh (prompt), bản ghi, cuộc trò chuyện riêng tư, dữ liệu về con người và hiệu suất. Sự việc được xếp loại SEV 2 trên thang điểm từ 0 đến 5, với 0 là mức nghiêm trọng nhất.
“Dù chưa có dấu hiệu nào cho thấy nhân viên của Meta truy cập trái phép dữ liệu, nhưng chúng tôi sẽ tạm dừng hoạt động này để tiến hành điều tra”, người phát ngôn Meta nói với AFP ngày 30/6.
Theo AFP, nhân viên Meta hiện vẫn trong tình trạng “lo lắng kèm tức giận trong lòng”. Một người thậm chí đã tóm tắt tâm trạng bằng meme từ The Office – bộ phim về đề tài châm biếm chốn công sở – đăng trên diễn đàn nội bộ với nội dung: “0 ngày kể từ lần làm trò ngớ ngẩn cuối cùng của chúng ta”.
Theo CNN, báo cáo thường niên mới nhất của Dam Removal Europe, liên minh 6 tổ chức khôi phục kết nối sông ngòi, ghi nhận kỷ lục phá bỏ 603 rào cản ở 21 quốc gia trong năm 2025. Hoạt động phá bỏ giúp kết nối lại hơn 3.740 km sông trên toàn châu lục, hướng tới mục tiêu khôi phục 25.000 km sông chảy tự do vào năm 2030 của Liên minh châu Âu (EU).
Trong báo cáo công bố tuần trước, số lượng rào cản bị phá bỏ vượt qua kỷ lục trước đó được thiết lập vào năm 2024 với mức tăng 11%. Theo Guardian, hoạt động phá bỏ trong năm 2025 cũng cao gấp 6 lần so với năm 2020. Những con số này cho thấy việc khôi phục sông ngòi đang trở nên phổ biến hơn trong thời kỳ khí hậu cực đoan.
Tại Phần Lan, việc phá bỏ ba đập thủy điện dọc sông Hiitolanjoki từ năm 2021 đến 2023 giúp mở lại các tuyến di cư cho cá hồi đất liền cực kỳ nguy cấp, cho phép chúng tiếp cận khu vực sinh sản bị chặn từ đầu thập niên 1900. Nhà chức trách Phần Lan cũng đang lên kế hoạch phá bỏ đập thủy điện Palokki ở lưu vực sông Vuoksi.
Tại Pháp, hoạt động phá bỏ đập Vezins năm 2020 và La Roche-Qui-Boit vào năm 2022 trên sông Sélune góp phần khôi phục gần 90 km sông chảy tự do. Ở khu vực Quận Hồ của Anh, đập tràn Bowston trên sông Kent bị phá bỏ năm 2022 giúp khôi phục dòng chảy tự nhiên của sông, cải thiện điều kiện cho cá di cư và hệ sinh thái xung quanh.
Tại Bỉ, những cống ngầm trong rừng Anlier bị loại bỏ để kết nối lại những nhánh sông nhỏ đóng vai trò quan trọng trong đa dạng sinh học địa phương. Tây Ban Nha, Đan Mạch, Thụy Điển, Đức và Estonia đều thực hiện các dự án phá bỏ rào cản ở nhiều quy mô khác nhau trong thời gian gần đây.
Năm 2025, Thụy Điển phá bỏ nhiều đập nhất (173), tiếp theo là Phần Lan (143) và Tây Ban Nha (109). Các quốc gia ở Nam và Đông Nam châu Âu, bao gồm Slovakia, Croatia, Bosnia và Herzegovina, Hy Lạp, thậm chí cả Ukraine cũng đang tiến hành phá bỏ đập.
Ước tính từ dự án nghiên cứu Adaptive Management of Barriers in European Rivers (AMBER) cho thấy khoảng 1,2 triệu rào cản, bao gồm đập thủy điện, đập tràn, cống ngầm và cống xả, chặn ngang sông ngòi ở sông của châu Âu. Theo National Geographic, ít nhất 150.000 trong số đó đã lỗi thời, không còn hoạt động, mục nát và gây ra rủi ro an toàn. Phần lớn đập ở châu Âu được xây dựng trong thế kỷ 19 và 20. Hiện nay, Carlos Garcia de Leaniz, nhà sinh thái học sông tại Đại học Vigo và Đại học Swansea, cho biết hầu như không có sông nào ở châu Âu chảy tự do từ thượng nguồn tới biển.
Theo Pao Fernández-Garrido, quản lý sáng kiến hỗ trợ phá bỏ đập trên sông European Open Rivers Programme, khối lượng nước lớn trong các hồ chứa của đập có thể bay hơi trong khi vật liệu hữu cơ mắc kẹt, tích tụ và phân hủy theo thời gian, giải phóng khí methane, khí nhà kính cực mạnh góp phần đáng kể vào hiện tượng ấm lên toàn cầu. Các hệ sinh thái bị chia nhỏ ít có khả năng đối phó với lũ lụt, hạn hán và khí hậu cực đoan. Cơ quan Môi trường châu Âu tính toán trong thập kỷ qua, 9 trong số 10 thảm họa tự nhiên ở lục địa này liên quan đến nước.
Dam Removal Europe cho biết sông ngòi phân mảnh là yếu tố dẫn tới suy giảm đa dạng sinh học nước ngọt ở châu Âu với hơn 42% các loài cá nước ngọt bị đe dọa như cá hồi Đại Tây Dương và lươn. Lòng sông ít dưỡng chất không còn phù hợp cho sinh sản, trong khi nhiệt độ và lưu lượng nước thay đổi làm giảm đa dạng môi trường sống.
Luật Phục hồi Thiên nhiên của EU có hiệu lực từ năm 2024, đặt ra các mục tiêu ràng buộc để khôi phục ít nhất 20% diện tích đất và biển thuộc EU vào năm 2030, bao gồm đưa 25.000 km sông về trạng thái chảy tự do, không bị cản trở bởi các công trình nhân tạo như đập, hồ chứa, hay kênh đào. Bộ luật này đánh dấu lần đầu tiên việc kết nối sông ngòi và phá bỏ đập được đưa vào luật của EU. Với nguồn lực hạn chế, nỗ lực đạt mục tiêu 25.000 km sẽ đòi hỏi hợp tác quốc tế để tìm và ưu tiên những đập có thể mở ra đoạn sông dài nhất khi phá bỏ mà không ảnh hưởng nhiều tới sản lượng thủy điện.
Sự chú ý đổ dồn về thị trường Việt không chỉ đến từ các chính sách vĩ mô của nhà nước, mà còn từ sự theo sát của các nhà phát triển game hàng đầu thế giới, đặc biệt là từ Trung Quốc.
Chia sẻ tại một sự kiện thúc đẩy phát triển lĩnh vực Esports của Việt Nam gần đây, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch (Bộ VH-TT-DL) Hồ An Phong đã đưa ra góc nhìn đột phá về tiềm năng của ngành game Việt Nam. Theo chiến lược quốc gia về phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn 2045, game và thể thao điện tử đã được xác định là một trong những ngành công nghiệp cơ bản quan trọng.
Điều làm nên sức hấp dẫn của nền kinh tế số này chính là dư địa phát triển vô tận. Theo Thứ trưởng Hồ An Phong, nhu cầu tiêu dùng vật chất của con người (như ăn uống, đi lại hay nhà ở...) đều có những giới hạn vật lý nhất định. Tuy nhiên, nhu cầu về đời sống tinh thần, giải trí lại vô cùng khổng lồ và không có điểm dừng. Sự bứt phá này đang biến game trở thành một cực tăng trưởng mới, đóng góp thực chất vào nền kinh tế.
Trên thực tế từ nhiều báo cáo trong ngành, xuất khẩu game của Việt Nam thời gian qua đã chạm mốc nửa tỉ USD mỗi năm - con số gây ấn tượng đối với một ngành công nghiệp vẫn còn khá non trẻ. Tuy mới được chú trọng gần đây, ngành game cũng đóng vai trò tiên phong trong công cuộc chuyển đổi số, tạo ra một hệ sinh thái việc làm đồ sộ bao gồm các nhà tổ chức sự kiện, MC, chuyên viên thiết kế, kỹ thuật viên, đồng thời mang lại doanh thu khổng lồ từ quảng cáo, tài trợ và vật phẩm đi kèm.
Một chuyên gia quốc tế từng nhận định, nếu bóng đá truyền thống cần một thời gian rất dài để Việt Nam có thể vươn lên đỉnh cao thế giới, thì với Esports, người Việt có thể đi nhanh hơn rất nhiều nhờ vào sự nhạy bén và lợi thế sẵn có của thế hệ trẻ.
Sức hút của thị trường game Việt Nam không qua mắt được các "ông lớn" công nghệ nước láng giềng. Các nhà phát triển (dev) Trung Quốc đang theo sát từng chuyển động, thói quen và hành vi của game thủ Việt. Chia sẻ với Thanh Niên bên lề sự kiện Vietnam GameVerse 2026 diễn ra tại TP.HCM mới đây, bà Jocelyn Liu, Giám đốc thương hiệu và PR của Hungry Studio - đơn vị đứng sau tựa game Block Blast đình đám, khẳng định Việt Nam là một thị trường đang tăng trưởng cực kỳ nhanh với tệp người dùng trẻ dồi dào.
"Đối với các công ty phát hành, việc tiến vào thị trường Việt Nam không còn là một phép thử, mà là một bước đi bắt buộc để bắt kịp và tận hưởng 'miếng bánh' tăng trưởng khổng lồ này. Việt Nam sở hữu lượng người dùng trẻ và mức độ sẵn sàng chi trả phí của game thủ Việt ngày càng tăng cao", bà Jocelyn Liu nhấn mạnh.
Minh chứng cho sự đầu tư nghiêm túc này là cách các nhà phát triển Trung Quốc liên tục tối ưu hóa sản phẩm. Điển hình như Block Blast, tựa game có lượt tải nhiều nhất toàn cầu năm 2025 và đứng top tại Mỹ, Nhật Bản, châu Âu, đã thực hiện tới hơn 10.000 lượt A/B test chỉ trong vòng một năm để hiểu rõ hơn mong muốn của người dùng, trong đó có người dùng Việt Nam. Từ việc nắm bắt được tâm lý ngại sự phức tạp và không muốn chia sẻ quá nhiều dữ liệu cá nhân, lập trình viên đã thiết kế game không yêu cầu đăng nhập tài khoản nặng nề như các dòng game RPG, cho phép người dùng có thể chơi dễ dàng mọi lúc mọi nơi, kể cả trong môi trường không có kết nối mạng như trên máy bay.
Theo bà Liu, các studio Trung Quốc dự kiến sẽ tiếp cận hơn tại Việt Nam thông qua các chiến dịch bản địa hóa toàn diện. Họ cam kết tung ra phiên bản ngôn ngữ hoàn thiện, tổ chức các sự kiện offline, mời KOL bản địa tham gia quảng bá, thậm chí thiết kế những tính năng tương tác cộng đồng riêng biệt, tương tự như cách đã làm rất thành công tại thị trường Nhật Bản.
Dù dư địa lớn và sự quan tâm từ quốc tế là tín hiệu đáng mừng, ngành game Việt Nam vẫn đang đối mặt với những thách thức không nhỏ. Trong đó, thị trường hiện vẫn phải nhập khẩu lượng lớn các tựa game nước ngoài, cho thấy sự thiếu hụt trong khả năng làm chủ nội dung.
Thứ trưởng Hồ An Phong đã thẳng thắn chỉ ra rằng, nếu không thể làm chủ nội dung và không có định hướng quản lý rành mạch, sự phát triển nóng của ngành game có thể kéo theo nhiều hệ lụy. Vì vậy, song song với việc mở cửa đón nhận các nhà phát triển quốc tế, Việt Nam cần có chính sách kiến tạo từ Nhà nước, sự phối hợp nhịp nhàng giữa các doanh nghiệp và cơ quan truyền thông để xây dựng một nền thể thao điện tử lành mạnh, chuyên nghiệp.
Nhìn từ kinh nghiệm của những quốc gia "cường quốc thể thao điện tử" như Hàn Quốc, Nhật Bản và Trung Quốc, Esports đang vượt xa khuôn khổ giải trí đơn thuần để trở thành một ngành kinh tế số có giá trị cao. Không chỉ tạo doanh thu lớn, lĩnh vực này còn góp phần thúc đẩy chuyển đổi số, phát triển thể thao hiện đại và hình thành nguồn nhân lực trẻ cho nền kinh tế mới.
Tính năng trình mô phỏng chuyến bay vốn đã có mặt trên ứng dụng Google Earth dành cho máy tính để bàn từ năm 2007, tuy nhiên giờ đây tính năng này mới có sẵn trên phiên bản web để mọi người dùng miễn phí. Đây là tính năng cho phép người dùng bay vòng quanh Trái đất thông qua bản đồ do ứng dụng tạo ra, mang đến trải nghiệm thú vị cho cả người dùng chuyên nghiệp và nghiệp dư.
Việc bổ sung trò chơi này là một phần trong nỗ lực của Google nhằm cải thiện giao diện trang web, giúp người dùng không cần cài đặt ứng dụng máy tính để bàn. Ngoài trình mô phỏng chuyến bay, các tính năng mới khác bao gồm hồ sơ độ cao, các loại nhập liệu mới và các lớp dữ liệu bổ sung.
Mặc dù không chuyên sâu như một số trò chơi mô phỏng máy bay khác như Microsoft Flight Simulator hay Ace Combat, trình mô phỏng chuyến bay của Google Earth vẫn cho phép người dùng khám phá nhiều địa điểm trên toàn cầu. Người chơi có thể dễ dàng bắt đầu bằng cách truy cập trang web Google Earth, nhấp vào nút Khám phá Earth và sử dụng thanh tìm kiếm để chọn điểm đến. Sau đó, chỉ cần nhấp vào Công cụ > Chế độ mô phỏng máy bay để bắt đầu chuyến bay.
Các phím điều khiển không được hiển thị trong trò chơi, nhưng người dùng có thể tìm thấy hướng dẫn trên trang web dành cho nhà phát triển của Google. Người dùng có thể điều khiển máy bay bằng chuột hoặc các phím mũi tên, trong khi các nút Page Up và Page Down dùng để điều chỉnh lực đẩy. Tuy nhiên, người chơi cần cẩn thận để không mất kiểm soát, vì điều này có thể dẫn đến việc máy bay bị lật ngược.
Trò chơi không có nhiệm vụ hay thành tích cụ thể, nhưng đây là cơ hội tuyệt vời cho những ai muốn trải nghiệm cảm giác lái máy bay, chẳng hạn như bay dưới cầu Rồng (Đà Nẵng). Google cho phép người chơi thử lại bao nhiêu lần tùy thích, mang đến những giây phút giải trí thú vị.
