Theo CNN, báo cáo thường niên mới nhất của Dam Removal Europe, liên minh 6 tổ chức khôi phục kết nối sông ngòi, ghi nhận kỷ lục phá bỏ 603 rào cản ở 21 quốc gia trong năm 2025. Hoạt động phá bỏ giúp kết nối lại hơn 3.740 km sông trên toàn châu lục, hướng tới mục tiêu khôi phục 25.000 km sông chảy tự do vào năm 2030 của Liên minh châu Âu (EU).
Trong báo cáo công bố tuần trước, số lượng rào cản bị phá bỏ vượt qua kỷ lục trước đó được thiết lập vào năm 2024 với mức tăng 11%. Theo Guardian, hoạt động phá bỏ trong năm 2025 cũng cao gấp 6 lần so với năm 2020. Những con số này cho thấy việc khôi phục sông ngòi đang trở nên phổ biến hơn trong thời kỳ khí hậu cực đoan.
Tại Phần Lan, việc phá bỏ ba đập thủy điện dọc sông Hiitolanjoki từ năm 2021 đến 2023 giúp mở lại các tuyến di cư cho cá hồi đất liền cực kỳ nguy cấp, cho phép chúng tiếp cận khu vực sinh sản bị chặn từ đầu thập niên 1900. Nhà chức trách Phần Lan cũng đang lên kế hoạch phá bỏ đập thủy điện Palokki ở lưu vực sông Vuoksi.
Tại Pháp, hoạt động phá bỏ đập Vezins năm 2020 và La Roche-Qui-Boit vào năm 2022 trên sông Sélune góp phần khôi phục gần 90 km sông chảy tự do. Ở khu vực Quận Hồ của Anh, đập tràn Bowston trên sông Kent bị phá bỏ năm 2022 giúp khôi phục dòng chảy tự nhiên của sông, cải thiện điều kiện cho cá di cư và hệ sinh thái xung quanh.
Tại Bỉ, những cống ngầm trong rừng Anlier bị loại bỏ để kết nối lại những nhánh sông nhỏ đóng vai trò quan trọng trong đa dạng sinh học địa phương. Tây Ban Nha, Đan Mạch, Thụy Điển, Đức và Estonia đều thực hiện các dự án phá bỏ rào cản ở nhiều quy mô khác nhau trong thời gian gần đây.
Năm 2025, Thụy Điển phá bỏ nhiều đập nhất (173), tiếp theo là Phần Lan (143) và Tây Ban Nha (109). Các quốc gia ở Nam và Đông Nam châu Âu, bao gồm Slovakia, Croatia, Bosnia và Herzegovina, Hy Lạp, thậm chí cả Ukraine cũng đang tiến hành phá bỏ đập.
Ước tính từ dự án nghiên cứu Adaptive Management of Barriers in European Rivers (AMBER) cho thấy khoảng 1,2 triệu rào cản, bao gồm đập thủy điện, đập tràn, cống ngầm và cống xả, chặn ngang sông ngòi ở sông của châu Âu. Theo National Geographic, ít nhất 150.000 trong số đó đã lỗi thời, không còn hoạt động, mục nát và gây ra rủi ro an toàn. Phần lớn đập ở châu Âu được xây dựng trong thế kỷ 19 và 20. Hiện nay, Carlos Garcia de Leaniz, nhà sinh thái học sông tại Đại học Vigo và Đại học Swansea, cho biết hầu như không có sông nào ở châu Âu chảy tự do từ thượng nguồn tới biển.
Theo Pao Fernández-Garrido, quản lý sáng kiến hỗ trợ phá bỏ đập trên sông European Open Rivers Programme, khối lượng nước lớn trong các hồ chứa của đập có thể bay hơi trong khi vật liệu hữu cơ mắc kẹt, tích tụ và phân hủy theo thời gian, giải phóng khí methane, khí nhà kính cực mạnh góp phần đáng kể vào hiện tượng ấm lên toàn cầu. Các hệ sinh thái bị chia nhỏ ít có khả năng đối phó với lũ lụt, hạn hán và khí hậu cực đoan. Cơ quan Môi trường châu Âu tính toán trong thập kỷ qua, 9 trong số 10 thảm họa tự nhiên ở lục địa này liên quan đến nước.
Dam Removal Europe cho biết sông ngòi phân mảnh là yếu tố dẫn tới suy giảm đa dạng sinh học nước ngọt ở châu Âu với hơn 42% các loài cá nước ngọt bị đe dọa như cá hồi Đại Tây Dương và lươn. Lòng sông ít dưỡng chất không còn phù hợp cho sinh sản, trong khi nhiệt độ và lưu lượng nước thay đổi làm giảm đa dạng môi trường sống.
Luật Phục hồi Thiên nhiên của EU có hiệu lực từ năm 2024, đặt ra các mục tiêu ràng buộc để khôi phục ít nhất 20% diện tích đất và biển thuộc EU vào năm 2030, bao gồm đưa 25.000 km sông về trạng thái chảy tự do, không bị cản trở bởi các công trình nhân tạo như đập, hồ chứa, hay kênh đào. Bộ luật này đánh dấu lần đầu tiên việc kết nối sông ngòi và phá bỏ đập được đưa vào luật của EU. Với nguồn lực hạn chế, nỗ lực đạt mục tiêu 25.000 km sẽ đòi hỏi hợp tác quốc tế để tìm và ưu tiên những đập có thể mở ra đoạn sông dài nhất khi phá bỏ mà không ảnh hưởng nhiều tới sản lượng thủy điện.
Theo TechRadar, Google đã lập một nhóm chuyên trách nhằm cải thiện các mô hình AI phục vụ lập trình. Trọng tâm của nỗ lực này là thu hẹp khoảng cách giữa Gemini và Claude, công cụ của Anthropic đang được xem là có lợi thế rõ hơn trong mảng viết mã và xử lý tác vụ nhiều bước.
Theo nội dung trích dẫn, đồng sáng lập Google Sergey Brin đã gửi thông điệp cứng rắn tới các kỹ sư và nhà nghiên cứu AI của công ty. Ông viết rằng Google phải “khẩn cấp thu hẹp khoảng cách trong năng lực thực thi theo tác nhân” và biến các mô hình của mình thành “nhà phát triển chính” tạo ra mã hoàn chỉnh. Cụm từ này cho thấy Google không chỉ muốn Gemini hỗ trợ viết từng đoạn code mà còn tiến tới khả năng tự xử lý các quy trình lập trình phức tạp hơn.
Điểm đáng chú ý là lo ngại của Google không dừng ở chất lượng đầu ra thông thường mà nằm ở khả năng để AI tự thực hiện chuỗi tác vụ nhiều bước (agentic execution) với mức độ chủ động cao hơn. Đây là hướng phát triển quan trọng với các công cụ lập trình AI, vì nó quyết định mô hình có thể chỉ gợi ý code hay thực sự đảm nhiệm một phần đáng kể công việc của lập trình viên.
Sergey Brin và Giám đốc công nghệ Google DeepMind Koray Kavukcuoglu đều tham gia trực tiếp vào nỗ lực mới này. Google đang yêu cầu các kỹ sư Gemini dùng các tác nhân AI nội bộ cho những nhiệm vụ phức tạp, cho thấy công ty muốn đẩy nhanh cả thử nghiệm lẫn ứng dụng thực tế ngay trong nội bộ.
Áp lực với Google càng lớn khi lập trình đang trở thành một trong những mặt trận then chốt của AI tạo sinh. Các công cụ như Claude Code, Codex hay Gemini CLI không còn chỉ trả lời câu hỏi mà ngày càng được tích hợp vào quy trình phát triển phần mềm. Một nghiên cứu đăng trên arXiv tháng 3.2026 cũng cho thấy nhóm công cụ này đang được theo dõi sát về độ ổn định, khả năng thực thi lệnh và mức độ hữu dụng trong môi trường kỹ thuật thực tế.
Dù vậy, chưa có dấu hiệu cho thấy Google sắp tung ra ngay một sản phẩm mới từ nhóm chuyên trách nói trên. Kết quả của dự án có thể chỉ phục vụ nội bộ, hoặc phải chờ thêm trước khi được thương mại hóa. Nhưng việc một thông tin như vậy xuất hiện cho thấy Google đã nhìn nhận lập trình là điểm cần cải thiện gấp nếu không muốn để Claude nới rộng khoảng cách trong giai đoạn cạnh tranh quyết liệt hiện nay.
Không ít người chụp được bức ảnh ưng ý nhưng phía sau lại xuất hiện nhiều người, đồ vật hoặc chi tiết gây rối mắt. Điều này khiến chủ thể chính kém nổi bật, tổng thể bức ảnh thiếu gọn gàng.
Thay vì phải sử dụng thêm ứng dụng chỉnh sửa ảnh, người dùng có thể tải ảnh lên các công cụ AI hỗ trợ chỉnh sửa hình ảnh và nhập câu lệnh mô tả yêu cầu. Câu lệnh càng rõ về phần cần xóa, phần cần giữ nguyên và cách tái tạo hậu cảnh, kết quả thường càng tự nhiên hơn.
“Xóa toàn bộ người xuất hiện ở hậu cảnh của ảnh đã tải lên. Giữ nguyên hoàn toàn nhân vật chính. Không thay đổi khuôn mặt, cơ thể, trang phục, tư thế hoặc biểu cảm của nhân vật.
Hãy tái tạo phần hậu cảnh một cách tự nhiên tại những vị trí có người bị xóa, đảm bảo phù hợp với bối cảnh gốc, kiến trúc, ánh sáng, bóng đổ và chiều sâu không gian của ảnh.
Không cắt ảnh, không làm mờ và không thêm hiệu ứng phong cách hóa. Kết quả cuối cùng phải trông như thể bức ảnh ban đầu được chụp mà không hề có người xuất hiện ở phía sau".
Lưu ý, ảnh được chỉnh sửa bằng AI chỉ nên xem là bản tham khảo. Trong một số trường hợp, công cụ có thể tái tạo sai chi tiết nền, làm biến dạng đường nét hoặc tạo ra các vùng ảnh thiếu tự nhiên. Người dùng nên kiểm tra kỹ kết quả trước khi đăng tải, đặc biệt với ảnh kỷ niệm hoặc ảnh dùng cho mục đích quan trọng.
Tối 3/4, rapper MCK gây chú ý khi album trailer HVL mới ra mắt được đăng tải lên YouTube bằng định dạng 360 độ. Người xem có thể thay đổi trực tiếp góc quay trên màn hình, như đang đứng giữa bối cảnh để xem ca sỹ và các vũ công biểu diễn xung quanh. Nếu sử dụng iPhone, người dùng có thể xoay máy ra các góc khác nhau để xem cảnh quay ở vị trí tương ứng trong khi với máy tính có thể sử dụng chuột, touchpad để điều khiển góc nhìn.
Không giống kỹ thuật chụp thời gian đóng băng (bullet time), sử dụng chuỗi hình ảnh được chụp từ hàng chục máy ảnh xung quanh vật thể, sản phẩm âm nhạc mới của MCK là một video 360 độ hoàn thiện được ghép từ video quay bởi 8 chiếc iPhone 17 Pro đặt thành vòng tròn và nằm ở giữa bối cảnh. Người xem gần như không thấy các điểm cắt, nối giữa các khung hình cho thấy ê-kip đã thực hiện tốt ngay từ khâu tiền kỳ, xử lý và tính toán góc quay cho từng chiếc iPhone.
Album trailer HVL của rapper MCK nằm trong chiến dịch Shot on iPhone thứ ba của Apple hợp tác với nghệ sĩ trẻ tại Việt Nam. Năm 2024, công ty kết hợp với rapper tlinh thực hiện MV Đừng làm nó phức tạp bằng iPhone 15 Pro, tới năm 2025 là cùng Wren Evans, sử dụng iPhone 16 Pro để quay MV Save the music (Cứu lấy âm nhạc).
Khác với hai lần trước được công bố vào đầu tháng 1, dự án lần này được phát hành muộn hơn và lần đầu tiên do một đạo diễn người Việt là Phương Vũ cùng đội ngũ Antiantiart của anh thực hiện. Phương Vũ là cái tên đứng sau nhiều MV Việt đình đám gần đây như Nâng chén tiêu sầu của Bích Phương, Haru Haru của MCK, Tự hỏi của Hồng Nhung, The Real Aura - MV chủ đề trong show Em Xinh Say Hi. Gần đây, anh cũng nổi tiếng ở quốc tế khi là đạo diễn cho MV Your Love của Jisoo (Blackpink). Khi tới Việt Nam năm 2024, CEO Tim Cook cũng đã dành thời gian tới thăm Phương Vũ cùng các cộng sự Antiantiart tại đại bản doanh ở Hà Nội.
"Tôi như một chiến binh bị tước hết tất cả áo giáp, vũ khí khi thực hiện dự án này", Phương Vũ so sánh vui khi kể về quá trình thực hiện dự án mới nhất của mình với VnExpress. Là đạo diễn nổi tiếng với các cảnh quay có nhịp điệu nhanh, nhiều pha hành động và các góc máy sáng tạo, Phương tự buộc bản thân phải thay đổi để thích nghi với định dạng 360 độ cố định lần này. Anh cho biết quyết định thực hiện video 360 độ xuất phát từ ý tưởng tổng của album mới của MCK, nói về sự tái sinh (một vòng tròn) và ba nhân cách khác nhau của ca sỹ.
Ngoài ý tưởng và sự sáng tạo nghệ thuật, Phương cho rằng đây là một dự án đặc biệt khó về mặt kỹ thuật. Tổng thời gian từ lúc lên ý tưởng tới khi hoàn thành là gần 6 tháng nhưng trong đó phần lớn là khâu tiền kỳ, giải quyết các bài toán về kỹ thuật đặt góc máy, tính toán khoảng cách để lên kịch bản phù hợp. Video được quay trong ba ngày liên tục tại một nhà thờ cổ ở Ninh Bình vào tháng 1 vừa qua.
Quyết định sử dụng đúng 8 máy iPhone để quay được đưa ra sau nhiều thử nghiệm của đội ngũ Antiantiart bởi đây là số lượng phù hợp nhất khi tính toán khoảng cách từ camera đến diễn viên cũng như thời gian hậu kỳ. Trong đó, 7 máy được đặt xung quanh, một máy đặt phía trên. Khung gắn điện thoại được thiết kế riêng và in 3D, đòi hỏi đạt độ chính xác cao về góc nhìn và điểm chạm trùng khớp từ video của các máy iPhone khác nhau. Anh cho biết tính năng Genlock trên iPhone 17 Pro là "cứu cánh" cho công đoạn phức tạp bậc nhất là đồng bộ toàn bộ hệ thống camera giữa các máy. Ngoài ra, ProRes RAW và Apple Log 2 cũng đem đến chất lượng điện ảnh gần giống máy quay chuyên nghiệp và sáng tạo linh hoạt hơn.
Để tránh việc diễn viên bị mờ hoặc mất hình khi đi qua điểm giao giữa các camera iPhone, Phương cho biết đã tính đến việc sử dụng các vật thể khổng lồ, độ cao tới hơn 10 mét như thanh kiếm để che đi các điểm ghép một cách tự nhiên. Theo anh, một điểm khó khác là Apple không thích sử dụng CG (đồ họa máy tính) trong các sản phẩm Shot on iPhone nên các bối cảnh, đạo cụ đều là thật để đảm bảo tính chân thực.
Các máy iPhone 17 Pro đều sử dụng camera chính với góc rộng tiêu chuẩn 24 mm, ghi hình trực tiếp ra bộ nhớ ngoài, đồng nhất với hệ thống sử dụng toàn bộ thiết bị của Apple. Ngoài iPad, MacBook để xem trực tiếp các cảnh quay, sự khác biệt lần này của êkíp là sử dụng thêm một kính Vision Pro để có thể trải nghiệm video định dạng 360 độ nhằm đưa ra thay đổi kịp thời. Video dài khoảng hai phút rưỡi, chỉ có ba cú cắt với mỗi lần bấm máy và hoàn thiện tốn khoảng một ngày của toàn bộ êkip.
Là đạo diện người Việt đầu tiên hợp tác với dự án Shot on iPhone của Apple trên toàn cầu nhưng Phương Vũ cho biết không hề bị áp lực, ngược lại anh cảm thấy tự tin vào tầm nhìn của bản thân và khẳng định trình độ của những người làm sáng tạo tại Việt Nam hiện nay đang ở mức rất tốt. Đạo diễn trẻ sinh năm 1995 cũng tự hào vì dự án lần này được thực hiện cùng đội ngũ Antiantiart đã theo anh từ những ngày đầu, khi còn quay chụp kỷ yếu với tiền công 500.000 đồng một ngày hay những video có tổng kinh phí chỉ 10 triệu đồng.
Theo Phương, điểm mạnh của iPhone 17 Pro là tính năng chống rung và chất lượng hình ảnh ngày càng giống camera chuyên nghiệp qua từng thế hệ. Anh cũng chia sẻ điểm tiếc nuối là dự án lần này hoàn toàn sử dụng ống kính 1x (tiêu cự 24 mm) trong khi anh đặc biệt yêu thích ống kính zoom 8x trên model mới nhờ mang lại cảm xúc tốt hơn, bắt được thần thái, chi tiết nhân vật.
Chuỗi chiến dịch Shot on iPhone được Apple thực hiện trong nhiều năm trên toàn cầu. Đa số dự án ca nhạc được thực hiện với nghệ sĩ tại Mỹ. Hàn Quốc, Trung Quốc, Ấn Độ, cũng là những thị trường có video hoặc phim ca nhạc thực hiện cùng Apple. Năm thứ ba liên tiếp có MV ca nhạc Việt Nam nằm trong chiến dịch cho thấy hãng ngày càng đề cao tầm quan trọng của thị trường Việt Nam so với khu vực.
