Ngày 4/7, Giám đốc Sở Y tế TP HCM Tăng Chí Thượng cho biết đây là một trong những điểm mới quan trọng của chương trình khám sức khỏe toàn dân đang được thành phố tăng tốc triển khai. Theo kế hoạch, đến cuối năm 2026, toàn bộ người dân TP HCM sẽ được khám sức khỏe định kỳ, có hồ sơ sức khỏe điện tử và được theo dõi sức khỏe liên tục. Thay vì chỉ tập trung điều trị khi mắc bệnh, ngành y tế hướng tới phát hiện sớm nguy cơ, quản lý bệnh mạn tính và tăng cường chăm sóc dự phòng ngay từ cộng đồng.
Điểm đáng chú ý là người dân không còn bị giới hạn bởi địa bàn hành chính khi tham gia chương trình. Một người sống ở phường này nhưng làm việc hoặc học tập tại khu vực khác vẫn có thể chọn cơ sở y tế đủ điều kiện gần nơi ở, nơi làm việc hoặc trường học để khám, thay vì phải quay về địa phương đăng ký thường trú.
“Cơ chế này giúp người dân tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn, đồng thời giảm tình trạng quá tải cục bộ tại một số cơ sở y tế”, ông Thượng nói.
Không chỉ mở rộng nơi khám, thành phố còn thay đổi cách tiếp cận trong chăm sóc sức khỏe. Bệnh viện sẽ không chỉ là nơi chữa bệnh mà còn trở thành điểm khám sức khỏe định kỳ cho người dân. Điều này đồng nghĩa mỗi lần người dân đến bệnh viện – dù để tiêm chủng, khám thai, tái khám bệnh mạn tính hay khám chuyên khoa – đều có thể trở thành cơ hội để kiểm tra sức khỏe tổng quát nếu trong năm chưa thực hiện.
Theo ông Thượng, mục tiêu là chuyển từ tư duy “chờ người dân chủ động đi khám” sang “không bỏ lỡ bất kỳ cơ hội nào để chăm sóc sức khỏe”. Ở tuyến cơ sở, các trạm y tế sẽ đóng vai trò nòng cốt. Thành phố yêu cầu 100% trạm y tế xã, phường triển khai đội chăm sóc sức khỏe gắn với địa bàn dân cư, phụ trách từng khu phố, tổ dân phố và nhóm hộ gia đình.
Các đội này sẽ trực tiếp tiếp cận người dân, vận động tham gia khám sức khỏe, cập nhật hồ sơ điện tử, đồng thời theo dõi nhóm nguy cơ cao như người cao tuổi, bệnh nhân tăng huyết áp, tiểu đường hoặc người gặp khó khăn trong đi lại. Với những trường hợp đặc biệt, nhân viên y tế có thể đến tận nhà hỗ trợ khám.
Song song đó, TP HCM huy động cả hệ thống y tế công lập và tư nhân cùng tham gia, bao gồm bệnh viện, phòng khám và các đội khám lưu động tại khu dân cư, khu công nghiệp, trường học hoặc cơ sở bảo trợ xã hội.
Một phần quan trọng khác của chương trình là xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử cho từng người dân. Sau mỗi lần khám, dữ liệu sức khỏe sẽ được cập nhật liên tục, giúp bác sĩ theo dõi tình trạng bệnh theo thời gian thay vì chỉ dựa vào từng lần khám riêng lẻ. Từ ngày 1/7, người dân TP HCM có thể tra cứu hồ sơ sức khỏe điện tử trên ứng dụng Công dân số, theo dõi các chỉ số sức khỏe và lịch sử khám bệnh ngay trên điện thoại.
Theo Sở Y tế, việc số hóa dữ liệu không chỉ giúp người dân quản lý sức khỏe tốt hơn mà còn tạo nền tảng để ngành y tế dự báo nguy cơ bệnh tật, phân bổ nguồn lực và hoạch định chính sách dựa trên dữ liệu thực tế.
Lãnh đạo ngành y tế đánh giá, chương trình khám sức khỏe toàn dân không đơn thuần là một chiến dịch ngắn hạn mà là bước chuyển lớn của hệ thống y tế thành phố từ chữa bệnh sang chăm sóc sức khỏe chủ động, từ quản lý rời rạc sang theo dõi sức khỏe suốt vòng đời. Nếu triển khai đúng tiến độ, mỗi người dân TP HCM sẽ có “hồ sơ sức khỏe riêng”, được quản lý và chăm sóc liên tục ngay từ cộng đồng, thay vì chỉ tiếp cận hệ thống y tế khi đã mắc bệnh.
Trong các hình thức vận động, đi bộ được xem là bài tập đơn giản, dễ duy trì và phù hợp với nhiều người bị thoái hóa khớp. Dù vậy, người bệnh không nên đi bộ tùy ý hoặc cố gắng tập quá sức, theo chuyên trang sức khỏe Verywell Health (Mỹ).
Tốc độ đi, thời gian đi, mặt đường và tư thế đi đều ảnh hưởng đến khớp. Nếu thực hiện đúng cách, đi bộ sẽ giúp khớp vận động linh hoạt hơn mà không làm tăng áp lực quá mức lên vùng khớp bị tổn thương.
Chuyên gia vật lý trị liệu người Mỹ Heather Broach cho biết đi bộ chậm và đều giúp các cơ quanh khớp hoạt động ổn định hơn, đồng thời hỗ trợ lưu thông dịch khớp, vốn là chất giúp nuôi dưỡng sụn. Người mới bắt đầu có thể đi khoảng 10 - 15 phút mỗi lần rồi tăng dần thời gian theo khả năng chịu đựng của cơ thể.
Một điều cần lưu ý là bề mặt đi bộ sẽ ảnh hưởng khá nhiều đến khớp gối và cột sống. Đi lâu trên nền bê tông cứng hoặc mặt đường gồ ghề có thể khiến khớp chịu lực nhiều hơn, dễ gây đau hoặc khó chịu sau khi vận động.
Người bị thoái hóa khớp nên ưu tiên đi ở công viên, đường chạy bộ có bề mặt mềm hơn hoặc sử dụng máy đi bộ có khả năng giảm chấn. Ngược lại, nên hạn chế leo dốc liên tục, đi cầu thang quá nhiều hoặc đi trên mặt đường trơn trượt vì dễ làm khớp bị quá tải và tăng nguy cơ té ngã.
Một sai lầm khá phổ biến là cố gắng chịu đau để luyện khớp. Thực tế, đau kéo dài hoặc đau tăng mạnh sau khi đi bộ có thể là dấu hiệu khớp đang bị quá tải.
Nếu cảm giác đau nhẹ xuất hiện lúc mới vận động rồi giảm dần khi đi, tình trạng này thường không quá đáng lo. Tuy nhiên, nếu đau tăng rõ rệt, khớp sưng hoặc đau kéo dài nhiều giờ sau khi tập, người bệnh nên giảm cường độ hoặc nghỉ ngơi hợp lý.
Nhiều chuyên gia phục hồi chức năng cho rằng người bị thoái hóa khớp chỉ nên vận động ở ngưỡng đau có thể chịu được, không nên tập đến mức đi khập khiễng hoặc đau quá mức.
Ngoài ra, khớp thoái hóa thường dễ bị cứng sau khi ngủ dậy hoặc ngồi lâu. Nếu đứng lên đi ngay với cường độ cao, khớp có thể khó thích nghi và dễ gây đau.
Trước khi đi bộ, người bệnh nên dành vài phút để xoay cổ chân, co duỗi gối nhẹ nhàng hoặc kéo giãn cơ đùi và bắp chân. Khởi động giúp tăng lưu thông máu đến cơ và khớp, từ đó giúp giảm cảm giác cứng khớp khi bắt đầu vận động, theo Verywell Health.
Táo chứa nhiều chất xơ hòa tan pectin, có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết và cholesterol. Đây là hai yếu tố liên quan chặt chẽ đến sức khỏe thận bởi tiểu đường và bệnh tim mạch là những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận mạn.
Táo cũng giàu chất chống oxy hóa giúp giảm viêm, từ đó góp phần bảo vệ các mạch máu, bao gồm hệ mạch máu nuôi thận.
Táo chứa nhiều chất xơ hòa tan pectin, có thể hỗ trợ kiểm soát đường huyết và cholesterol. Đây là hai yếu tố liên quan chặt chẽ đến sức khỏe thận bởi tiểu đường và bệnh tim mạch là những nguyên nhân hàng đầu dẫn đến bệnh thận mạn.
Táo cũng giàu chất chống oxy hóa giúp giảm viêm, từ đó góp phần bảo vệ các mạch máu, bao gồm hệ mạch máu nuôi thận.
Dâu tây cung cấp anthocyanin và vitamin C, giúp chống lại stress oxy hóa - tình trạng có thể thúc đẩy tổn thương tế bào thận theo thời gian. Loại quả này cũng có hàm lượng natri thấp, phù hợp với chế độ ăn lành mạnh nhằm hỗ trợ chức năng thận và kiểm soát huyết áp.
Dâu tây cung cấp anthocyanin và vitamin C, giúp chống lại stress oxy hóa - tình trạng có thể thúc đẩy tổn thương tế bào thận theo thời gian. Loại quả này cũng có hàm lượng natri thấp, phù hợp với chế độ ăn lành mạnh nhằm hỗ trợ chức năng thận và kiểm soát huyết áp.
Nho đỏ giàu resveratrol và flavonoid, các hợp chất chống oxy hóa có khả năng giảm viêm và bảo vệ mạch máu. Một hệ mạch máu khỏe mạnh giúp duy trì lưu lượng máu đến thận, từ đó hỗ trợ cơ quan này thực hiện chức năng lọc chất thải hiệu quả hơn.
Nho đỏ giàu resveratrol và flavonoid, các hợp chất chống oxy hóa có khả năng giảm viêm và bảo vệ mạch máu. Một hệ mạch máu khỏe mạnh giúp duy trì lưu lượng máu đến thận, từ đó hỗ trợ cơ quan này thực hiện chức năng lọc chất thải hiệu quả hơn.
Lựu cung cấp polyphenol và các chất chống oxy hóa khác, giúp giảm stress oxy hóa cùng phản ứng viêm trong cơ thể. Một số hợp chất trong quả lựu có thể góp phần bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do. Trong khi gốc tự do là yếu tố liên quan đến sự tiến triển của nhiều bệnh mạn tính, bao gồm bệnh thận.
Lựu cung cấp polyphenol và các chất chống oxy hóa khác, giúp giảm stress oxy hóa cùng phản ứng viêm trong cơ thể. Một số hợp chất trong quả lựu có thể góp phần bảo vệ tế bào khỏi tổn thương do gốc tự do. Trong khi gốc tự do là yếu tố liên quan đến sự tiến triển của nhiều bệnh mạn tính, bao gồm bệnh thận.
Củ dền chứa betalain - hợp chất tạo nên màu đỏ đặc trưng và có đặc tính chống oxy hóa mạnh. Loại củ này cũng giàu chất chống oxy hóa và nitrat, có thể giúp hạ huyết áp, cải thiện lưu thông máu.
Hàm lượng chất xơ cao trong củ dền hỗ trợ tiêu hóa, giúp cơ thể đào thải chất thải hiệu quả hơn. Bổ sung củ dền vào các món salad hoặc súp cung cấp nhiều hợp chất có lợi, hỗ trợ sức khỏe thận.
Củ dền chứa betalain - hợp chất tạo nên màu đỏ đặc trưng và có đặc tính chống oxy hóa mạnh. Loại củ này cũng giàu chất chống oxy hóa và nitrat, có thể giúp hạ huyết áp, cải thiện lưu thông máu.
Hàm lượng chất xơ cao trong củ dền hỗ trợ tiêu hóa, giúp cơ thể đào thải chất thải hiệu quả hơn. Bổ sung củ dền vào các món salad hoặc súp cung cấp nhiều hợp chất có lợi, hỗ trợ sức khỏe thận.
Cụ thể, trong những ngày nắng nóng, rau xanh và trái cây nên là lựa chọn hàng đầu. Các loại như dưa hấu, cam, dứa, dưa leo hay rau luộc giúp bổ sung nước tự nhiên, đồng thời cung cấp vitamin và chất điện giải.
Thực phẩm giàu đạm nhẹ như cá, đậu phụ, thịt gà cũng phù hợp hơn so với thịt đỏ nhiều mỡ. Những món này giúp duy trì năng lượng mà không gây cảm giác nặng bụng.
Tiến sĩ Joan Salge Blake, chuyên gia dinh dưỡng tại Đại học Boston (Mỹ), cho biết: Trong thời tiết nắng nóng, cơ thể cần thực phẩm dễ tiêu để không phải ‘tăng nhiệt’ cho quá trình tiêu hóa.
Ngoài ra, các món như canh chua, canh rau hoặc cháo loãng cũng là lựa chọn phổ biến ở châu Á vì vừa dễ ăn, vừa hỗ trợ bù nước hiệu quả.
Không chỉ ăn, lựa chọn đồ uống đúng cách đóng vai trò then chốt. Theo chuyên trang sức khỏe Harvard Health Publishing (Trường Y Harvard), nước lọc vẫn là lựa chọn tốt nhất để duy trì cân bằng nước.
Bên cạnh đó, bạn có thể dùng:
Tiến sĩ Walter Willett, giáo sư dịch tễ học và dinh dưỡng tại Trường Y tế Công cộng Harvard, cảnh báo: Đồ uống có đường hoặc quá nhiều caffeine có thể làm cơ thể mất nước, đặc biệt trong thời tiết nóng.
Nhiều người có thói quen ăn các món nhiều dầu mỡ hoặc cay nóng vào buổi trưa, điều này có thể khiến cơ thể sinh nhiệt nhiều hơn.
Ngoài ra, uống nước đá quá lạnh ngay khi vừa đi nắng về cũng không được khuyến khích vì có thể gây co mạch đột ngột, ảnh hưởng tiêu hóa.
Một sai lầm phổ biến khác là chỉ uống nước khi khát. Theo Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS), cảm giác khát đã là dấu hiệu cơ thể bắt đầu thiếu nước, do đó cần uống nước đều đặn trong ngày.
Các chuyên gia khuyên rằng, để giữ sức khỏe trong những ngày nhiệt độ cao, bạn nên:
Giữ chế độ ăn uống hợp lý không chỉ giúp bạn vượt qua cái nóng dễ chịu hơn mà còn giảm nguy cơ các vấn đề sức khỏe liên quan đến nhiệt độ.
