Giữa trưa nắng tháng 6 oi nồng trên bãi biển thôn 3 Sơn Mỹ, vợ chồng ông Sáu vẫn cặm cụi vá từng mắt lưới cước đã rách bươm. Bạn chài đã về từ sớm, nhưng ông bà cố vá cho xong tay lưới để hôm sau tiếp tục ra khơi.
Vợ chồng ông Sáu là người gốc Cam Lộ (Quảng Trị), theo gia đình vào Sơn Mỹ lập nghiệp từ đầu năm 1975. Ông kể, ngày trước nơi đây được gọi là “làng 9 hộ” bởi chỉ có 9 gia đình đến xây dựng vùng kinh tế mới. Theo ông Sáu, cái tên “làng 9 hộ” nay chỉ còn trong ký ức. Bởi thôn 3 hiện đã có hàng trăm hộ dân sinh sống.
Sau sắp xếp hành chính, xã Sơn Mỹ được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Tân Thắng và Thắng Hải, thuộc tỉnh Bình Thuận trước đây. Cũng trên vùng đất Sơn Mỹ hiện được quy hoạch thành một trung tâm năng lượng và công nghiệp với tổng vốn đầu tư khoảng 5,7 tỉ USD, gồm các dự án lớn như nhà máy điện khí Sơn Mỹ và Kho cảng LNG Sơn Mỹ… Đó là chưa tính đến vốn đầu tư 2 khu công nghiệp Sơn Mỹ 1 và 2.
Bỏ lửng câu chuyện về những ngày đầu đặt chân đến vùng đất Sơn Mỹ lập nghiệp đến quy hoạch dự án tỉ đô, ông Sáu “đá” sang cuộc sống hiện tại: “Dù địa giới hay tên gọi có thay đổi thế nào thì người dân chúng tôi vẫn phải bám biển kiếm sống, chưa biết tương lai sẽ đi đâu, làm gì”, ông Sáu nói rặt giọng Quảng Trị.
Hướng mắt về biển khơi, ông Sáu tâm sự: “Mùa này ít cá, chủ yếu có mực với tôm biển. Mỗi chuyến đi biển bắt đầu từ khoảng 3 giờ sáng, đến 7 – 8 giờ thì vào bờ. Mà cũng chỉ đánh bắt cách bờ tối đa 3 hải lý. Mỗi ngày được vài ký tôm, mực cũng đủ trang trải cuộc sống. May mà hải sản vừa cập bờ đã có người chờ mua hết vì đều là hàng tươi ngon”.
Khi được hỏi vì sao ngư dân nơi đây chủ yếu sử dụng thuyền thúng và lưới rùng, không sắm tàu công suất lớn để vươn khơi, ông Sáu cho biết nguyên nhân lớn nhất là thiếu vốn. Thứ hai là khu vực này cũng không có cửa biển thuận lợi cho tàu thuyền neo đậu.
Rồi như sực nhớ ra điều gì, ông Sáu đưa tay chỉ dãy nhà cũ kỹ phía sau lưng: “Cả khu này đều nằm trong diện giải tỏa của khu công nghiệp Sơn Mỹ 1. Quy hoạch gần 20 năm rồi, đất đai nằm trong vùng dự án nên người dân chẳng dám đầu tư gì lớn. Vì vậy, bà con vẫn bám biển bằng những chiếc thúng chai để kiếm sống qua ngày”.
Ngừng tay vá lưới, ông Sáu cười buồn: “Chuyện đền bù còn chưa biết thế nào, nhưng mỗi sáng vẫn phải chèo thúng ra biển. Không đi biển thì biết lấy gì nuôi gia đình”.
Cách đó không xa, ông Khoa, bán quán nước bên bãi thúng thôn 3, cho biết toàn bộ khu dân cư đều nằm trong diện giải tỏa phục vụ khu công nghiệp Sơn Mỹ 1.
“Người dân chúng tôi đều đồng thuận di dời để nhường đất cho dự án lớn. Nhưng quy hoạch kéo dài nhiều năm khiến bà con không an cư lạc nghiệp, nhà cửa xuống cấp cũng không được sửa chữa. Điều người dân mong nhất lúc này là việc đền bù, tái định cư được thực hiện sớm để ổn định cuộc sống”, ông Khoa nói.
Nghe câu chuyện mòn mỏi chờ đền bù, một ngư dân trong thôn cũng tham gia câu chuyện về thời điểm ông lập gia đình và sinh đứa con đầu lòng, cũng là lúc nghe tin khu vực sẽ được quy hoạch. “Đến nay, nó gần xong đại học, nhưng gia đình tôi vẫn chưa biết bao giờ được di dời”, ông nói.
Đề cập đến khu vực đang triển khai dự án, ông Nguyễn Lê Thành, Bí thư Đảng ủy xã Sơn Mỹ, không giấu được sự trăn trở khi nhắc đến bài toán giải phóng mặt bằng kéo dài nhiều năm qua. Theo ông Thành, Sơn Mỹ được hình thành từ việc sáp nhập 3 xã ven biển của huyện Hàm Tân trước đây, các vấn đề tồn đọng kéo dài ở địa phương chủ yếu là những khó khăn về quản lý đất đai, đền bù giải tỏa đất cho các dự án lớn.
“Sơn Mỹ có nhiều dự án quy mô rất lớn, được gọi là xã tỉ đô. Tuy nhiên, chúng tôi đang đứng trước bài toán vừa thực hiện đền bù, giải tỏa để triển khai dự án, vừa bảo đảm quyền lợi chính đáng, ổn định cuộc sống của người dân”, ông Thành nói.
Theo ông Thành, công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng được giao cho Trung tâm Phát triển quỹ đất tỉnh Lâm Đồng chủ trì, nhưng chính quyền địa phương phối hợp, có trách nhiệm rà soát nguồn gốc và tính pháp lý của từng hồ sơ đất.
“Khó khăn lớn nhất là toàn xã không có hồ sơ đo vẽ từ dự án nên phải tổ chức đo đạc lại. Nhiều trường hợp diện tích thực tế chênh lệch so với giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, buộc cơ quan chức năng phải xác minh bổ sung”, ông Thành nêu khó khăn.
Bên cạnh đó, nhiều thửa đất đã chuyển nhượng qua nhiều đời chủ. Có trường hợp chủ đất ở tận Hà Nội hay TP.HCM, thậm chí chưa xác định được chủ hộ sử dụng đất để thực hiện các thủ tục bồi thường.
“Không chỉ cán bộ chuyên môn mà cả hệ thống chính trị ở xã đều phải tham gia hỗ trợ công tác giải phóng mặt bằng. Khối lượng công việc anh em phải làm rất lớn”, ông Thành cho biết.
Theo báo cáo của UBND xã Sơn Mỹ, toàn xã hiện có 748 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức phải thu hồi đất với tổng diện tích hơn 1.022 ha. Đến nay đã hoàn thành kiểm đếm cho 564 trường hợp với khoảng 700 ha đất; niêm yết phương án hỗ trợ, tái định cư cho khoảng 324 hộ.
Tuy nhiên, số hộ đã nhận tiền đền bù và bàn giao đất mới đạt 46 trường hợp với hơn 70 ha. Địa phương đặt mục tiêu hoàn thành chi trả và bàn giao khoảng 375 ha đất ưu tiên để phục vụ triển khai dự án; đồng thời hoàn thiện các khu tái định cư trong quý 3 năm nay.
Rời vùng đất đang được quy hoạch thành trung tâm năng lượng và công nghiệp quy mô hàng đầu khu vực, những chiếc thuyền thúng ở bãi biển Sơn Mỹ vẫn đều đặn ra khơi mỗi sớm.
Người dân nơi đây không chỉ mong những dự án tỉ đô thành hình mà còn chờ ngày cuộc sống của chính họ bước sang một trang mới sau gần 2 thập niên sống trong vùng quy hoạch.
Tại buổi họp báo cung cấp thông tin về tình hình kinh tế - xã hội chiều 25/6, ông Trịnh Quốc Dũng, Phó Trưởng phòng Hạ tầng kỹ thuật (Sở Xây dựng TPHCM), cho biết, thành phố đang triển khai nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn vật liệu xây dựng phục vụ các dự án trọng điểm.
Theo ông Trịnh Quốc Dũng, qua rà soát, cát xây dựng và cát san lấp là nhóm vật liệu có nguy cơ thiếu hụt lớn nhất trong giai đoạn hiện nay. Vì vậy, TPHCM sẽ tiếp tục phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các địa phương đẩy nhanh các dự án nạo vét hồ chứa, sông, kênh, rạch gắn với thu hồi khoáng sản theo quy định.
Đồng thời, TPHCM nghiên cứu khai thác hợp lý nguồn vật liệu từ hồ Dầu Tiếng, các hồ chứa thủy lợi và những nguồn vật liệu khác có thể huy động trên địa bàn.
Bên cạnh việc khai thác các nguồn vật liệu hiện có, TPHCM cũng tiếp tục hoàn thiện cơ sở khoa học và thực tiễn để từng bước mở rộng sử dụng cát biển, đá nghiền và các vật liệu thay thế nhằm giảm áp lực lên nguồn cát tự nhiên.
Trong ngắn hạn, TPHCM ưu tiên ổn định nguồn cung cát nhập khẩu từ Campuchia và thúc đẩy sản xuất cát nghiền tại chỗ để đáp ứng nhu cầu thi công. Về lâu dài, thành phố sẽ tập trung nghiên cứu các giải pháp sử dụng cát biển và các loại vật liệu thay thế phù hợp.
Phó Trưởng phòng Hạ tầng kỹ thuật, Sở Xây dựng TPHCM cho biết, để tăng cường quản lý hoạt động khai thác khoáng sản tại khu vực giáp ranh, UBND TPHCM đã gửi dự thảo Quy chế phối hợp trong quản lý cát, sỏi lòng sông, lòng hồ, khu vực biển và hoạt động khai thác, vận chuyển, kinh doanh khoáng sản đến bốn địa phương gồm Đồng Nai, Lâm Đồng, Đồng Tháp và Tây Ninh.
Quy chế tập trung vào việc phối hợp quản lý, kiểm tra hoạt động khai thác, sản xuất và kinh doanh vật liệu xây dựng tại các mỏ khoáng sản nằm ở khu vực giáp ranh giữa các địa phương.
Bên cạnh đó, Sở Xây dựng TPHCM đang đề nghị các chủ đầu tư, nhà đầu tư các công trình trọng điểm cung cấp nhu cầu sử dụng vật liệu để điều phối nguồn cát, đá từ các mỏ hiện có trên địa bàn. Đồng thời, các chủ đầu tư cũng được khuyến khích chủ động khảo sát thị trường, tìm kiếm thêm nguồn cung hợp pháp từ các địa phương khác hoặc nhập khẩu nhằm bảo đảm tiến độ thi công các dự án.
Thông tin về dự án cao tốc TPHCM - Mộc Bài, đại diện Sở Xây dựng TPHCM cho biết, dự án đang trình thẩm định, phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư. Sau khi hoàn tất việc lựa chọn nhà đầu tư và ký kết hợp đồng, nhà đầu tư sẽ bắt đầu triển khai các công việc có liên quan khác.
Dự kiến trong năm 2026, công trình này cần khoảng 500.000m3 đá xây dựng, 2,3 triệu m3 cát xây dựng và cát san lấp, cùng khoảng 2 triệu m2 đất san lấp.
Ngày 22-4, phó giáo sư, tiến sĩ Đào Việt Hà - Viện trưởng Viện Hải dương học (tại Nha Trang) - cho biết viện và bản thân bà đã có văn bản góp ý, đề nghị UBND phường Nha Trang "điều chỉnh lại quy hoạch không vi phạm vào ranh giới đất của Viện Hải dương học".
Lý do là theo hồ sơ quy hoạch chi tiết (1/500) khu vực phía đông đường Trần Phú, do phường Nha Trang lập và lấy ý kiến góp ý, lãnh đạo Viện Hải dương học đã phát hiện doanh nghiệp tư vấn quy hoạch đã vẽ quy hoạch giao thông phạm vào ranh giới đất của viện, vốn được thành lập, hoạt động tại số 1 Cầu Đá, phường Vĩnh Nguyên cũ (nay là phường Nha Trang) đến nay là 104 năm.
Đường giao thông vẽ theo quy hoạch đó đã cắt ngang 2 tòa nhà cổ của Viện Hải dương học, nơi làm việc, nghiên cứu khoa học của nhiều thế hệ các nhà khoa học Việt Nam và thế giới tại Nha Trang - Khánh Hòa trong suốt hơn 100 năm qua.
Theo văn bản góp ý của lãnh đạo Viện Hải dương gởi UBND phường Nha Trang, việc quy hoạch "cắt ngang" 2 tòa nhà cổ của viện không chỉ ảnh hưởng đến không gian, kiến trúc lịch sử của tòa nhà cổ trên 100 tuổi, tác động đến hoạt động nghiên cứu khoa học và việc tham quan du lịch của du khách đến Bảo tàng Hải dương học, mà còn ảnh hưởng đến uy tín quốc tế của Viện Hải dương học nói chung và đối với nước Cộng hòa Pháp nói riêng (nước đã lập, xây dựng Viện Hải dương học tại Nha Trang).
Do đó lãnh đạo Viện Hải dương học "không thống nhất" với quy hoạch giao thông trong quy hoạch chi tiết (1/500) khu vực phía đông đường Trần Phú và đề nghị UBND phường Nha Trang điều chỉnh như đã nêu.
Theo Viện Hải dương học Nha Trang, ngày 11-3-2026, UBND phường Nha Trang có công văn về việc triển khai lấy ý kiến đối với Quy hoạch chi tiết (1/500) Khu vực phía đông đường Trần Phú, phường Nha Trang đối với các cơ quan, tổ chức trong khu vực bị ảnh hưởng bởi quy hoạch đó.
Thời hạn yêu cầu các cơ quan, tổ chức gởi ý kiến góp ý bằng văn bản về quy hoạch cho UBND phường Nha Trang là đến ngày 15-3-2026 (trong vòng khoảng 4 ngày).
Thế nhưng, quá hạn chót trên, tới ngày 16-3-2026 Viện hải dương học mới nhận được công văn lấy ý kiến góp ý quy hoạch đó của UBND phường Nha Trang.
Theo một chuyên gia thuộc Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Khánh Hòa, nếu chỉ đọc bản thuyết minh tổng hợp của quy hoạch hoặc đối với người dân bình thường sẽ không dễ gì thấy được việc vẽ quy hoạch giao thông "cắt ngang" Viện Hải dương học và 2 tòa nhà cổ (trên 100 tuổi) mà lãnh đạo viện đã phát hiện, góp ý phản đối nêu trên.
Ban tổ chức hội báo năm nay đã trao giải thưởng cho 2 hạng mục lớn. Cụ thể, ở hạng mục "Gian trưng bày ấn tượng đặc sắc" có tổng cộng 57 giải, bao gồm 8 giải A, 14 giải B, 18 giải C và 17 giải khuyến khích.
Đối với hạng mục "Sản phẩm báo chí ấn tượng đặc sắc", ban tổ chức đã trao 46 giải, gồm 6 giải A, 11 giải B, 17 giải C và 12 giải khuyến khích.
Trong đó, Liên Chi hội Nhà báo Báo Thanh Niên đã xuất sắc đoạt giải B ở hạng mục "Gian trưng bày ấn tượng đặc sắc". Đồng thời, ở hạng mục "Sản phẩm báo chí ấn tượng đặc sắc", Báo Thanh Niên tiếp tục ghi dấu ấn với giải C cho sản phẩm infographic báo điện tử "Lãnh đạo Đảng, Nhà nước nhiệm kỳ 2026 - 2031" của nhóm tác giả Lê Hiệp, Kim Ngân, Hữu Tài, Thiên Ý, Lâm Nhựt, Duy Quang.
Không chỉ ghi nhận thành tích về chuyên môn, Báo Thanh Niên cũng vinh dự là một trong 17 đơn vị được Hội Nhà báo Việt Nam trao tặng bằng khen và cờ thi đua dành cho Tập thể hội xuất sắc.
Phát biểu tổng kết và khép lại sự kiện, ông Nguyễn Đức Lợi, Phó chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam khẳng định: "Hội Báo toàn quốc 2026 đã thành công tốt đẹp, hoàn thành toàn bộ chương trình, mục tiêu đề ra, để lại những dấu ấn sâu đậm trong lòng người làm báo và công chúng cả nước".
