Từ năm ba tuổi, anh có biểu hiện vàng da, được chẩn đoán viêm gan do nhiễm Cytomegalovirus (CMV) – loại virus thuộc họ Herpes, có khả năng lây nhiễm ở mọi lứa tuổi qua dịch cơ thể như nước bọt, nước tiểu, máu, sữa mẹ. Dù tuân thủ điều trị, tình trạng vàng da chỉ thuyên giảm tạm thời rồi tái diễn. Suốt 12 năm tuổi thơ, anh phải điều trị liên tục cả nội lẫn ngoại trú tại bệnh viện nhi.
Sang tuổi trưởng thành, chàng trai tiếp tục đến nhiều bệnh viện đầu ngành có chuyên khoa gan mật tại TP HCM, nhận chẩn đoán “viêm gan tắc mật chưa rõ nguyên nhân”. Từ năm 2020, anh liên tục nhập viện vì vàng da, suy gan cấp và thiếu máu nặng đến mức phải truyền máu nhiều lần.
Ngày 8/4, TS.BS Lê Hữu Phước, Phó Khoa Viêm gan, Bệnh viện Chợ Rẫy, cho biết hồ sơ ghi nhận khi điều trị tại bệnh viện nhi, các chuyên gia đã nghi ngờ khả năng bệnh nhân mắc Wilson – căn bệnh di truyền hiếm gặp về rối loạn chuyển hóa đồng. Tuy nhiên, lúc bấy giờ, tất cả kết quả cận lâm sàng như phân tích gene, xét nghiệm máu đều không đáp ứng đủ tiêu chuẩn chẩn đoán. Rào cản lớn nhất là bệnh nhân không có đột biến gen ATP7B – “tiêu chuẩn vàng” để xác định bệnh, mọi hướng điều trị sau đó rẽ sang ngả khác.
Bước ngoặt đến vào tháng 5/2023, quá trình điều trị tại Khoa Viêm gan, các bác sĩ đặc biệt chú ý đến chi tiết bệnh nhân từng có một người anh và một người chị ruột qua đời năm 6 tuổi và 8 tuổi vì chứng vàng da kéo dài. Dựa trên y văn thế giới ghi nhận vẫn có dưới 1% bệnh nhân Wilson không mang đột biến gene ATP7B, cộng với yếu tố tiền sử gia đình, các bác sĩ mạnh dạn đưa ra nghi ngờ bệnh Wilson thể hiếm và quyết định điều trị thử.
Quá trình theo dõi hai năm cho thấy các bất thường như vàng da hay thiếu máu đều cải thiện rõ. Tái khám ngày 7/4, sức khỏe bệnh nhân đã ổn định, trở lại sinh hoạt bình thường. Vì Wilson là một bệnh lý di truyền nên bệnh nhân vẫn tiếp tục được theo dõi, kiểm soát các triệu chứng và điều trị suốt đời.
BS.CK2 Phạm Thanh Việt, Phó giám đốc phụ trách quản lý điều hành Bệnh viện Chợ Rẫy, nhận định sự kiên trì không nản lòng trước ca khó, liên tục đặt lại vấn đề để xâu chuỗi thông tin toàn diện đã giúp tìm ra “lời giải” cho căn bệnh ẩn nấp suốt nhiều năm. Đây là ca thứ 2 mắc Wilson thể hiếm (không phát hiện đột biến gene ATP7B) được Khoa Viêm gan điều trị thành công, trong tổng số hơn 500 bệnh nhân Wilson mà đơn vị tiếp nhận tron 10 năm qua.
Wilson (phát hiện năm 1912) là bệnh di truyền lặn trên nhiễm sắc thể thường, do đột biến gene ATP7B gây ra rối loạn chuyển hóa đồng. Nếu cả cha và mẹ mang gene bệnh, tỷ lệ con sinh ra mắc bệnh là 25%. Đây là căn bệnh hiếm và khó chẩn đoán, nhưng nếu được phát hiện kịp thời, quá trình điều trị sẽ nhẹ nhàng, ít tốn kém. Ngược lại, nếu bỏ sót, hầu hết bệnh nhân sẽ tử vong ở tuổi đời rất trẻ.
Người dân, đặc biệt là người trẻ tuổi, cần đi khám ngay nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu bất thường như tăng men gan kéo dài, vàng da không rõ nguyên nhân, thiếu máu hoặc các triệu chứng thần kinh, tâm thần không rõ nguyên nhân.
Bạn có thể thay thế chất béo bão hòa và chất béo chuyển hóa, có trong món nướng, chiên và thực phẩm chế biến sẵn bằng chất béo lành mạnh.
Nghiên cứu đã chỉ ra rằng dầu ô liu giúp hỗ trợ ngăn ngừa nguy cơ mắc một số bệnh ung thư, tiểu đường và bệnh tim mạch. Các chất béo lành mạnh trong dầu ô liu, bao gồm axit oleic, bảo vệ cơ thể ở cấp độ tế bào, làm chậm quá trình lão hóa.
Hãy chọn dầu ô liu nguyên chất để nhận được nhiều lợi ích nhất. Dầu ô liu nguyên chất được chiết xuất bằng phương pháp tự nhiên và không trải qua nhiều quá trình chế biến như các loại dầu khác.
Các axit béo omega-3 có trong cá bao gồm DHA và EPA là những chất béo lành mạnh, giúp hỗ trợ sức khỏe não bộ và tim mạch. Hãy chọn các loại cá như cá cơm, cá trích, cá hồi và cá mòi nếu bạn lo ngại về hàm lượng thủy ngân trong cá.
Trái bơ là nguồn cung cấp chất béo lành mạnh giúp cơ thể hấp thụ các vitamin tan trong chất béo như A, D, E và K. Nghiên cứu chỉ ra rằng bơ cải thiện chức năng nhận thức, giảm mỡ nội tạng (mỡ có hại xung quanh các cơ quan nội tạng), hỗ trợ giảm cân và giảm viêm.
Bơ cũng là nguồn cung cấp chất xơ, giúp bạn no lâu hơn và điều hòa tiêu hóa.
Một vài nghiên cứu chỉ ra rằng trứng làm tăng cholesterol tốt HDL. Loại cholesterol này giúp bảo vệ tim mạch. Ăn trứng vào buổi sáng giúp một số người cảm thấy no lâu hơn. Bạn nên ăn lòng đỏ, phần chứa hầu hết các chất dinh dưỡng, để tận dụng tối đa lợi ích của chất béo lành mạnh từ trứng.
Hãy chọn trứng được bổ sung omega-3 để hỗ trợ sức khỏe não bộ và tim mạch.
Sô cô la đen
Sô cô la đen là nguồn cung cấp chất béo lành mạnh có thể bảo vệ tim mạch. Nhờ hàm lượng cacao cao, sô cô la đen cung cấp dưỡng chất cho các vi khuẩn có lợi cho đường ruột như Bifidobacterium và Lactobacillus.
Khi bạn ăn sô cô la đen, các lợi khuẩn này phân hủy và lên men các hợp chất trong cacao, tạo ra các axit béo có lợi, giảm viêm và tăng cường sức khỏe tiêu hóa. Cần lưu ý về lượng đường bổ sung khi mua sô cô la đen và nhớ là tỉ lệ cacao càng cao mang lại nhiều lợi ích sức khỏe.
Đậu nành là một trong số ít các loại đậu giàu protein và axit béo thiết yếu. Loại đậu này cũng là một lựa chọn thay thế thịt, đồng thời là món ăn giàu chất xơ nếu bạn là người ăn chay hoặc thuần chay.
Hãy chọn các sản phẩm từ đậu nành nguyên chất, chẳng hạn như miso, sữa đậu nành và đậu phụ.
Bạn có thể tìm thấy các chất dinh dưỡng trong phô mai, chẳng hạn như canxi, phốt pho và protein. Phô mai cũng làm tăng lượng axit butyric, loại axit béo giúp ngăn ngừa nguy cơ béo phì và hỗ trợ quá trình trao đổi chất.
Một trong những cách lành mạnh nhất để thưởng thức phô mai là dùng nó để trang trí cho món salad. Phô mai làm tăng hương vị cho món ăn của bạn. Hàm lượng chất béo giúp bạn hấp thụ các chất dinh dưỡng trong rau củ.
Ngày 26/5, ThS.BS Nguyễn Minh Duật, Đơn vị Tiết niệu - Bệnh viện An Bình, cho biết bệnh nhân đến khám trong tình trạng đau âm ỉ vùng thắt lưng phải kéo dài. Ban đầu, người đàn ông cho rằng cơn đau xuất phát từ việc làm nặng hoặc ngồi sai tư thế nên tự mua thuốc giảm đau uống. Tuy nhiên, triệu chứng không thuyên giảm mà tăng dần theo thời gian.
Kết quả siêu âm và chụp CT bụng cho thấy bệnh nhân có khối u thận kích thước khoảng 3 cm. May mắn, khối u còn khu trú trong bao thận, chưa ghi nhận dấu hiệu xâm lấn hay di căn vùng lân cận, được xác định là ung thư thận giai đoạn sớm.
Các bác sĩ hội chẩn và quyết định phẫu thuật nội soi cắt u thận bán phần, còn gọi là cắt thận bảo tồn. Phương pháp này chỉ loại bỏ khối u và một phần mô lành xung quanh, giúp giữ lại tối đa phần thận khỏe mạnh nhằm đảm bảo chức năng bài tiết lâu dài.
Theo bác sĩ Duật, đây là kỹ thuật khó, đòi hỏi phẫu thuật viên phải kiểm soát mạch máu, cắt u và khâu lại nhu mô thận trong thời gian ngắn để hạn chế nguy cơ tổn thương thận vĩnh viễn do thiếu máu nuôi. Sau bốn ngày phẫu thuật, sức khỏe bệnh nhân hồi phục tốt, chức năng thận trong giới hạn bình thường và vừa xuất viện.
"Việc phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm giúp tăng khả năng điều trị khỏi hoàn toàn, hạn chế phải hóa trị hoặc xạ trị bổ trợ phức tạp", bác sĩ chia sẻ.
Uung thư thận ở giai đoạn đầu thường diễn tiến âm thầm, ít biểu hiện rõ rệt nên dễ bị bỏ qua. Khi xuất hiện bộ ba triệu chứng điển hình gồm tiểu máu, đau thắt lưng và sờ thấy khối u vùng bụng thì bệnh thường đã ở giai đoạn muộn.
Bác sĩ cho biết đau lưng do ung thư thận thường âm ỉ, dai dẳng ở một bên mạn sườn hoặc vùng thắt lưng. Khác với đau lưng cơ năng, cơn đau này thường không thay đổi theo tư thế hay giảm khi nghỉ ngơi, thậm chí có thể tăng dần khi khối u phát triển gây căng bao thận.
Ngoài đau lưng kéo dài, người dân cần lưu ý các dấu hiệu như tiểu máu, mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt nhẹ dai dẳng hoặc thiếu máu. Những triệu chứng này dễ bị nhầm lẫn với bệnh lý thông thường nên nhiều người chủ quan, bỏ lỡ thời điểm điều trị hiệu quả.
Theo Đài CCTV và Global Times, Trung Quốc đã đưa các "phôi thai nhân tạo" lên trạm vũ trụ Thiên Cung nhằm nghiên cứu liệu con người có thể sinh sản trong môi trường không trọng lực hay không. Đáng chú ý, thí nghiệm này được cho là đầu tiên trên thế giới.
Theo đó, các mẫu phôi được tàu chở hàng không người lái Tianzhou-10 mang lên trạm Thiên Cung hôm 12-5 cùng 67 hạng mục nghiên cứu khoa học khác.
Trưởng dự án Yu Leqian - giáo sư thuộc Viện Động vật học, Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc - cho biết mục tiêu của nghiên cứu là tìm hiểu tác động của môi trường vi trọng lực và bức xạ vũ trụ lên giai đoạn phát triển sớm của sự sống.
"Đây là nỗ lực đầu tiên nhằm trả lời câu hỏi liệu con người có thể sống sót và sinh sản trong không gian hay không. Tôi hy vọng câu trả lời là có", ông Yu nói.
Theo nhóm nghiên cứu, các "phôi nhân tạo" được tạo từ tế bào gốc với cấu trúc tương tự phôi người thật, nhưng không thể phát triển thành con người hoàn chỉnh. Chúng được sử dụng để nghiên cứu giai đoạn phát triển quan trọng từ ngày thứ 14 đến 21 sau thụ tinh - thời điểm các cơ quan bắt đầu hình thành.
Các nhà khoa học cho biết bất kỳ bất thường nào trong giai đoạn này đều có thể dẫn tới dị tật hoặc bệnh bẩm sinh về sau.
Trước đó, việc nghiên cứu phôi người sau giai đoạn 14 ngày bị hạn chế bởi các quy định đạo đức quốc tế. Tuy nhiên từ năm 2021, Hiệp hội Quốc tế Nghiên cứu Tế bào gốc đã nới lỏng giới hạn này, với điều kiện phải trải qua quy trình thẩm định nghiêm ngặt hơn.
Theo CCTV, các phôi sẽ phát triển trong 5 ngày trên trạm Thiên Cung dưới sự giám sát của các phi hành gia Trung Quốc. Hệ thống tự động sẽ thay dung dịch dinh dưỡng mỗi ngày trước khi các mẫu được đông lạnh và đưa trở lại Trái đất để phân tích.
Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc cho biết nghiên cứu không chỉ phục vụ sinh học cơ bản mà còn hướng tới tương lai con người cư trú dài hạn trong không gian, thậm chí trên Mặt trăng hoặc Sao Hỏa.
Trước đó năm 2023, các nhà khoa học Nhật Bản từng đưa phôi chuột lên Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS) và bước đầu kết luận trọng lực không ảnh hưởng đáng kể đến sự hình thành phôi nang. Do đó, thí nghiệm của Trung Quốc trên phôi nhân tạo người được kỳ vọng sẽ mang lại những dữ liệu chính xác và sát thực hơn với sức khỏe con người.
