Tình yêu với nghề điều dưỡng trong chị Giang Thanh lớn dần qua những buổi thực tập tại bệnh viện, qua những lần trực tiếp chăm sóc bệnh nhân. Chị nhận ra mình không chỉ hợp với việc chăm sóc y tế mà còn có một sợi dây liên kết tinh thần đặc biệt với trẻ con.
“Làm nghề này nhiều khi không nhớ nổi mình đã thức bao nhiêu đêm, nhưng lại nhớ rất rõ nụ cười của những em bé ngày xuất viện. Thấy bé cười là động lực giúp tôi theo nghề hơn 30 năm”, chị Thanh chia sẻ.
Trước khi đến với vai trò điều dưỡng trưởng tại Bệnh viện Phương Nam, chị Thanh đã có 15 năm làm việc tại một bệnh viện công ở khoa bệnh nặng. Đó là quãng thời gian chị chứng kiến những em bé đứng giữa ranh giới sống chết, thấu hiểu nỗi đau và cả gánh nặng tài chính đè nặng lên vai những bậc làm cha, mẹ.
Kinh nghiệm dày dặn giúp chị có một “siêu năng lực”chẩn đoán tình trạng bệnh nhi qua nét mặt người mẹ. Với chị, điều dưỡng nhi không chỉ là chăm sóc đứa trẻ, mà còn là chăm sóc tinh thần cho cả gia đình.
“Vô thăm bệnh, chỉ cần nhìn nét mặt người mẹ thôi là chị đoán được sức khỏe đứa bé. Gương mặt tươi tắn là chắc chắn đứa bé khỏe. Còn nếu mẹ đang căng thẳng, nghĩa là em bé chưa bớt bệnh đâu”, chị kể.
Theo điều dưỡng Nguyễn Thế Giang Thanh, nhiều người vẫn nghĩ công việc của điều dưỡng nhi chỉ xoay quanh chuyện tiêm thuốc, truyền dịch. Nhưng thực tế, phía sau cánh cửa phòng bệnh là một guồng công việc dày đặc và áp lực kéo dài suốt ca trực. Mỗi ngày làm việc của điều dưỡng bắt đầu từ rất sớm bằng việc kiểm tra toàn bộ máy móc, thuốc men, vật tư y tế để bảo đảm mọi thứ luôn trong trạng thái sẵn sàng cấp cứu. Từ máy thở, monitor theo dõi, xe tiêm điện cho đến các số thuốc trong tủ trực đều phải được kiểm đếm cẩn thận.
“Chỉ cần có một ca cấp cứu xảy ra là chúng tôi phải trong tư thế sẵn sàng. Không ai được phép chủ quan”, chị Thanh nói.
Chị nhớ lại có những ca sinh non chỉ 30 tuần tuổi, nặng vỏn vẹn 1,2 kg. Đó là một hành trình “giành giật sự sống” kiên trì suốt 2 tháng trời để đưa bé chạm mốc 3 kg – một kỳ tích của cả đội ngũ y bác sĩ và gia đình.
Sau phần bàn giao giữa các ca trực là hàng loạt công việc nối tiếp nhau: tiếp nhận bệnh nhi mới, chăm sóc bệnh nhi đang điều trị, chuẩn bị trước và sau mổ, thực hiện y lệnh, hỗ trợ ăn uống, vệ sinh, theo dõi dấu hiệu sinh tồn…
Nhưng điều khiến điều dưỡng nhi áp lực nhất đôi khi không nằm ở chuyên môn, mà là sự hoảng loạn của người nhà khi con bệnh. Có những em bé chưa biết hợp tác, hay những người mẹ lần đầu có con nên hoảng loạn khi thấy con sốt cao. Những lúc ấy, người điều dưỡng phải là điểm tựa bình tĩnh nhất, vừa thực hiện đúng phác đồ, vừa là người trấn an tâm lý cho phụ huynh.
Hiện tại, với vai trò quản lý hơn 170 nhân sự (bao gồm điều dưỡng, hộ sinh, thư ký khoa và hộ lý), chị Thanh là người “giữ lửa” và định hướng lộ trình phát triển cho đội ngũ đảm bảo chất lượng chăm sóc bệnh nhân lên hàng đầu.
Chị Thanh và các đồng nghiệp đang nỗ lực triển khai “văn hóa tử tế” trong chăm sóc bệnh nhân. Đây là triết lý phụng sự từ tâm, lấy người bệnh làm trung tâm, chăm sóc với sự thấu cảm, tận tâm, trách nhiệm, tôn trọng, thân thiện và tích cực, là giá trị đặc trưng, đồng bộ trên toàn hệ thống y tế Phương Châu nhằm nâng cao chất lượng dịch vụ, kết hợp giữa kỹ thuật y tế chuyên sâu và chăm sóc người bệnh toàn diện.
Chị trăn trở khi xã hội vẫn chưa nhìn nhận đúng về vai trò của điều dưỡng. Với chị, điều dưỡng là những người chủ động theo dõi sát nhất tình trạng của bệnh nhân, là người đầu tiên nhận biết dấu hiệu cảnh báo sớm để chủ động đề xuất những hành động can thiệp. Họ cũng là cầu nối quan trọng giữa bác sĩ với người bệnh. Việc điều dưỡng được trao quyền sử dụng liều thuốc cấp cứu đầu tiên trong thời gian chờ bác sĩ chính là cách để tận dụng “thời gian vàng”, mang lại cơ hội sống cao nhất cho bệnh nhân.
“Điều dưỡng của chúng ta. Tương lai của chúng ta. Trao quyền cho điều dưỡng để cứu sống người bệnh. Tôi rất ấn tượng với thông điệp của Hội đồng Điều dưỡng Quốc tế năm nay”, chị Thanh chia sẻ.
Sau hơn 30 năm làm nghề, trải qua biết bao đêm trực trắng đêm, những áp lực quay cuồng, chị Giang Thanh vẫn chọn ở lại với Khoa Nhi. Bởi lẽ, với chị Thanh, điều dưỡng không chỉ là một công việc kiếm sống, mà là một hành trình của sự thấu cảm, nơi mỗi nụ cười của trẻ thơ, sự an tâm của người bệnh và gia đình chính là phần thưởng lớn lao nhất mà không danh hiệu nào có thể thay thế được.
Nửa tháng sau khi đột quỵ nhồi máu não, ông Minh, 62 tuổi, chưa thể trở lại cuộc sống như trước dù chăm chỉ tập phục hồi chức năng mỗi ngày. Bàn tay phải yếu khiến ông cầm ly nước không chắc, ăn uống cũng khó khăn vì thỉnh thoảng bị sặc. Từ người hoạt bát, thường xuyên trò chuyện với con cháu, ông trở nên ít nói vì sợ nói ngọng, dễ buồn, mất ngủ và dần mất hứng thú với việc tập luyện.
"Ba tôi uống thuốc đầy đủ, tập đều theo hướng dẫn nhưng sao vẫn chưa hồi phục như cũ", con gái ông hỏi bác sĩ trong lần tái khám tại Bệnh viện Quân y 175.
ThS.BS Lý Minh Đăng, khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, cho biết đây cũng là băn khoăn của nhiều gia đình có người thân sau đột quỵ. Không ít bệnh nhân vượt qua giai đoạn nguy kịch nhưng phải mất nhiều tháng mới dần lấy lại khả năng cầm nắm, đi lại, nói chuyện hay ăn uống bình thường.
Theo bác sĩ Đăng, phục hồi sau đột quỵ không đơn giản là "tập cho khỏe lại". Tổn thương não có thể ảnh hưởng đến vận động, ngôn ngữ, nuốt và cảm xúc, khiến người bệnh dù rất cố gắng vẫn tiến triển chậm.
Tái khám, ngoài chương trình tập luyện đang thực hiện, ông Minh được tư vấn thêm kỹ thuật kích thích từ trường xuyên sọ lặp lại (rTMS). Đây là phương pháp sử dụng xung từ trường tác động lên một số vùng não nhằm hỗ trợ quá trình phục hồi thần kinh sau tổn thương.
"Nhiều người bệnh kỳ vọng có một phương pháp giúp phục hồi nhanh chóng sau đột quỵ, nhưng điều quan trọng cần hiểu là rTMS không thay thế tập luyện", bác sĩ Đăng nói, thêm rằng phương pháp này được xem như công cụ hỗ trợ để não bộ đáp ứng tốt hơn với các chương trình phục hồi chức năng.
Sau đột quỵ, quá trình hồi phục thường không diễn ra đồng đều. Có người cải thiện vận động nhưng vẫn khó nuốt, mất ngủ hoặc giảm động lực tập luyện. Ngoài tập phục hồi chức năng, một số trường hợp sau đột quỵ có thể được phối hợp thêm các kỹ thuật điều biến thần kinh không xâm lấn như kích thích từ trường xuyên sọ hoặc kích thích điện xuyên sọ (tDCS), tùy mức độ tổn thương và mục tiêu điều trị, nhằm hỗ trợ não bộ phục hồi tốt hơn.
Trải qua một thời gian điều trị kết hợp, ông Minh chưa thể trở lại hoàn toàn như trước, nhưng những thay đổi nhỏ bắt đầu xuất hiện. Ông cầm muỗng chắc hơn, bớt sặc khi ăn uống, ngủ tốt hơn. Tâm trạng của ông cải thiện, chủ động tham gia các buổi tập, chịu khó giao tiếp hơn và bớt cảm giác tuyệt vọng.
TS.BS Hoàng Tiến Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm khoa Nội Thần kinh, Bệnh viện Quân y 175, cho biết xu hướng phục hồi sau đột quỵ hiện nay là kết hợp nhiều phương pháp để tận dụng khả năng tái tổ chức của hệ thần kinh. Điều quan trọng nhất là người bệnh được đánh giá đúng thời điểm, chọn giải pháp phù hợp và kiên trì tập luyện.
"Đột quỵ không kết thúc ở giai đoạn cấp cứu. Mục tiêu xa hơn là giúp người bệnh từng bước lấy lại khả năng sinh hoạt, giao tiếp và quay lại nhịp sống quen thuộc", bác sĩ nói.
Số liệu trên trích từ nghiên cứu thực trạng dinh dưỡng do Viện Dinh dưỡng Quốc gia phối hợp cùng Viện Sức khỏe Nutrilite và Amway Việt Nam công bố tại hội thảo ngày 19/6 vừa qua.
Khảo sát thực hiện trong năm 2025 trên quy mô gần 1.500 người tại Hà Nội, TP HCM, Cần Thơ, Thái Nguyên và Quảng Nam, đại diện cho cả vùng thành thị lẫn nông thôn. Kết quả cho thấy tỷ lệ thừa cân, béo phì ở nam giới cao hơn nữ giới khi tính theo chuẩn chỉ số khối cơ thể (BMI) của Tổ chức Y tế Thế giới dành cho người châu Á.
PGS.TS Trần Thanh Dương, Viện trưởng Viện Dinh dưỡng Quốc gia, nhận định thách thức lớn nhất hiện nay đã chuyển từ "ăn thiếu" sang "ăn chưa đúng" và "ăn chưa cân đối".
Bên cạnh tình trạng thừa cân, thói quen ăn uống của người Việt vẫn thiếu hụt nghiêm trọng các vi chất thiết yếu. Khẩu phần ăn hằng ngày mới chỉ đáp ứng 68,7% nhu cầu canxi và 50,9% nhu cầu folate theo khuyến nghị. Ngoài ra, hơn 60% người tham gia khảo sát chưa ăn đủ lượng rau xanh và trái cây theo tiêu chuẩn của Tổ chức Y tế Thế giới.
Chất lượng bữa ăn đầu tiên trong ngày cũng ở mức đáng báo động khi năng lượng từ bữa sáng chỉ đạt 18,2% nhu cầu khuyến nghị, thấp hơn mức cần thiết để duy trì hoạt động thể chất lẫn tinh thần. Đáng lo ngại, khoảng 20% người tiêu dùng sử dụng đường, bánh kẹo hoặc đồ ngọt cho bữa sáng.
Việc bỏ bữa sáng kéo dài hoặc ăn uống không lành mạnh gây rối loạn chuyển hóa năng lượng, kích thích cảm giác thèm ăn vào cuối ngày, dẫn đến xu hướng ăn bù và làm tăng nguy cơ béo phì cùng các bệnh mạn tính không lây.
Theo PGS Dương, nhóm tuổi 20-45 là lực lượng lao động chủ chốt của xã hội, nhưng áp lực công việc và nhịp sống hối hả đang đẩy họ vào thói quen ăn uống thất thường, lạm dụng thực phẩm chế biến sẵn.
Thực trạng này tạo ra gánh nặng dinh dưỡng kép cho Việt Nam, khi tình trạng thiếu vi chất vẫn tồn tại song hành cùng sự gia tăng nhanh chóng của các bệnh như tăng huyết áp, đái tháo đường và tim mạch.
Trong bối cảnh tốc độ già hóa dân số diễn ra nhanh chóng, việc chủ động chăm sóc sức khỏe thông qua chế độ ăn uống hằng ngày đóng vai trò quyết định đến năng suất lao động và chất lượng cuộc sống tương lai.
Theo Hãng thông tấn Yohap ngày 25-6, Cơ quan Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Hàn Quốc (KDCA), thông qua Viện Nghiên cứu y tế quốc gia, cho biết đã xác nhận bụi mịn phát sinh trong quá trình nấu ăn trong nhà có thể gây suy giảm chức năng nhận thức của não.
Nhóm nghiên cứu tiến hành thí nghiệm trên chuột nhằm đánh giá ảnh hưởng của bụi mịn siêu nhỏ sinh ra trong quá trình nấu ăn đối với sức khỏe não bộ.
Mô hình thực hiện sử dụng chuột biến đổi gene mô phỏng bệnh lý não và các triệu chứng sa sút trí tuệ ở người. Đây là mô hình động vật thường được sử dụng trong nghiên cứu phát triển thuốc điều trị bệnh Alzheimer (thoái hóa thần kinh, gây sa sút trí tuệ).
Kết quả cho thấy vùng hải mã của não - khu vực đảm nhiệm chức năng ghi nhớ - ở các con chuột tiếp xúc với bụi mịn siêu nhỏ đã xuất hiện những thay đổi. Khả năng ghi nhớ không gian và nhận biết sự thay đổi của môi trường cũng suy giảm.
Ngoài ra, biểu hiện của các protein chịu trách nhiệm hình thành trí nhớ và kết nối giữa các tế bào thần kinh giảm xuống, đồng thời hệ thống truyền tín hiệu giữa các tế bào cũng không hoạt động bình thường.
Kết quả nghiên cứu đã được công bố trên phiên bản trực tuyến của tạp chí khoa học quốc tế Indoor Air chuyên về môi trường trong nhà và sức khỏe.
Nhóm nghiên cứu cho biết đây là kết quả từ nghiên cứu trên mô hình động vật nên tác động đối với con người cần được kiểm chứng thêm. Tuy nhiên, nghiên cứu có ý nghĩa ở chỗ đã chứng minh bằng thực nghiệm khả năng các yếu tố môi trường trong nhà có thể góp phần làm phát sinh hoặc thúc đẩy tiến triển của các bệnh thoái hóa thần kinh.
Ông Kim Young Yeol, trưởng nhóm nghiên cứu về bệnh hô hấp và dị ứng, cho rằng việc cải thiện chất lượng không khí trong nhà và tăng cường thông gió khi nấu ăn để giảm bụi mịn siêu nhỏ có thể trở thành một chiến lược phòng ngừa tiềm năng nhằm giảm nguy cơ mắc các bệnh thoái hóa não như sa sút trí tuệ.
