Đó là chia sẻ của ông Tô Đức – Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội – tại Hội thảo chuyên đề về chính sách bảo trợ xã hội và thích ứng với già hóa dân số.
Hội thảo do Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế), Ngân hàng Thế giới, Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam, Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc, Cơ quan Phát triển quốc tế Úc và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tổ chức ngày 9-4.
Theo ông Tô Đức, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh.
Hiện người từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 16% dân số và dự báo đến năm 2036, nước ta sẽ chính thức bước vào giai đoạn “dân số già”.
Đáng chú ý, thời gian chuyển từ “già hóa” sang “dân số già” của Việt Nam chỉ khoảng 20-25 năm, ngắn hơn nhiều so với các quốc gia phát triển, ông Đức cho hay.
Khoảng 70% người cao tuổi sống ở khu vực nông thôn, nhiều người không có lương hưu hoặc thu nhập ổn định.
Tỉ lệ người cao tuổi có nhu cầu chăm sóc sức khỏe, chăm sóc dài hạn ngày càng tăng, trong khi mô hình gia đình truyền thống dần bị thu hẹp.
“Già hóa dân số không chỉ là thách thức mà còn mở ra nhiều cơ hội, đặc biệt trong phát triển “kinh tế bạc”, phát triển thị trường dịch vụ chăm sóc, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cần thiết phải có chính sách phù hợp”, ông Đức nêu.
Về lâu dài, ông Tô Đức cho rằng cần có định hướng sửa Luật Người cao tuổi. Trong đó có việc phát triển các hình thức chăm sóc chuyên nghiệp, thí điểm bảo hiểm chăm sóc dài hạn, phát triển “kinh tế bạc”, phát triển đội ngũ nhân viên chăm sóc chuyên nghiệp…
Ông cũng bày tỏ cần xây dựng đề án phát triển mạng lưới các cơ sở cung cấp dịch vụ chăm sóc cho người cao tuổi và Luật Trợ giúp xã hội với các chính sách trợ giúp xã hội, hình thức chăm sóc xã hội và công tác xã hội chuyên nghiệp.
Theo TS Feng Wemeng – Phó giám đốc Viện Hành chính công và Nhân sự, Trung tâm Nghiên cứu Phát triển của Hội đồng Nhà nước Trung Quốc, từ năm 2024, Văn phòng Quốc vụ viện Trung Quốc công bố báo cáo thể hiện quan điểm về việc phát triển nền “kinh tế bạc” bao gồm nhiều hoạt động kinh tế như phát triển kỹ năng, chuẩn hóa ngành, cung cấp dịch vụ cho người cao tuổi…
Từ kinh nghiệm của Trung Quốc, TS Feng Wemeng khuyến nghị Nhà nước cần định nghĩa, xây dựng khung pháp lý cấp quốc gia hoàn thiện, cụ thể hóa các dự án thực tiễn… Ví dụ có hệ thống chăm sóc người cao tuổi ứng dụng công nghệ thông minh, thí điểm chăm sóc y tế, đại học dành cho người cao tuổi…
Nền “kinh tế bạc” gồm nhiều hoạt động kinh tế, trong đó có cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ cho người cao tuổi và chuẩn bị cho giai đoạn già hóa dân số. Lĩnh vực này cần bao quát phạm vi rộng, với chuỗi giá trị công nghiệp kéo dài, mô hình kinh doanh đa dạng và tiềm năng lớn.
Về lợi ích kinh tế, theo TS Feng Wemeng, đến tháng 1-2024, các ngành trong nền kinh tế bạc đạt doanh thu 7.000 tỉ nhân dân tệ, chiếm khoảng 6% GDP. Các ngành phát triển nhiều sản phẩm dịch vụ như quần áo, thực phẩm, nhà ở đi lại, giải trí, nghỉ dưỡng, chăm sóc y tế, phục hồi chức năng…
Trong khi đó ông Nguyễn Ngọc Toản – Phó cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội – cho biết thực tế, chế độ trợ cấp xã hội hằng tháng còn thấp, chi trả trợ cấp xã hội không dùng tiền mặt còn khó khăn, chất lượng nguồn nhân lực còn thiếu…
Về lâu dài, ông cho rằng cần phổ cập trợ cấp tiền mặt đối với trẻ em 1.000 ngày đầu đời, hạ độ tuổi nhận trợ cấp hưu trí, trợ cấp với người thu nhập thấp, không bảo đảm mức sống tối thiểu…
Với hơn 20% dân số Việt Nam có nhu cầu chăm sóc xã hội, bà Phạm Thị Hải Hà – Phó cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội – cho rằng Nhà nước cần giữ vai trò chủ đạo về chính sách, khuyến khích tư nhân đầu tư vào dưỡng lão và chăm sóc sức khỏe chất lượng cao.
Tăng cường các gói hỗ trợ về đất đai, thuế và vốn vay ưu đãi để thu hút doanh nghiệp, tổ chức xã hội cung ứng dịch vụ công. Ví dụ ưu tiên ngân sách xây mới, cải tạo và nâng cấp cơ sở công lập giai đoạn 2026-2030, đặc biệt cơ sở cai nghiện và chăm sóc đối tượng đặc biệt.
Bác sĩ Lê Nhất Duy, Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM - Cơ sở 3, giải thích thời tiết nắng nóng gay gắt khiến cơ thể mất nước nhanh chóng qua đường mồ hôi. Tình trạng này dẫn đến mệt mỏi, hoa mắt, chóng mặt, thậm chí làm tăng nguy cơ sốc nhiệt nguy hiểm.
Nhiều người chỉ uống nước khi cảm thấy khát. Theo bác sĩ Duy, khảo sát thực tế cho thấy đây không phải là cách bổ sung nước hợp lý cho cơ thể.
Uống bao nhiêu nước mỗi ngày mùa nắng nóng?
Bác sĩ Duy nói tùy thuộc độ tuổi, thể trạng và mức độ vận động của từng cá nhân mà lượng nước cơ thể cần thiết có sự khác biệt.
Theo đó, khuyến nghị từ chuyên gia dinh dưỡng, trẻ em cần bổ sung một đến 1,5 lít nước mỗi ngày. Trong khi đó, một người trưởng thành trung bình cần khoảng 1,5 đến 2,5 lít nước/ngày để duy trì các hoạt động sinh lý bình thường. Người thường xuyên vận động hoặc phải làm việc trực tiếp ngoài trời dưới nền nhiệt cao, lượng nước cần bổ sung có thể lên tới 2,5 đến 3 lít mỗi ngày.
Nhu cầu nước của cơ thể còn phụ thuộc lớn vào môi trường xung quanh. Khi thời tiết quá nóng hoặc độ ẩm không khí cao, cơ thể sẽ tăng tiết mồ hôi để tự làm mát dẫn đến mất nước nhiều hơn. Như vậy, lúc này đòi hỏi chúng ta phải chủ động bổ sung nước thường xuyên hơn so với ngày mát trời.
Nguyên tắc uống nước đúng cách ngày nắng nóng
Bên cạnh uống đủ định lượng, cách uống nước cũng quan trọng không kém để cơ thể hấp thụ hiệu quả.
Uống từng ngụm nhỏ, chia đều trong ngày: Tránh uống quá nhiều nước cùng một lúc vì có thể gây quá tải cho hệ thống lọc của thận.
Lựa chọn nguồn nước: Nước lọc, nước ấm hoặc nước mát là ưu tiên hàng đầu.
Hạn chế nước đá quá lạnh: Uống nước đá quá lạnh và uống đột ngột có thể gây sốc nhiệt hoặc dẫn đến viêm họng.
Tận dụng nguồn cấp nước tự nhiên: Khuyến khích bổ sung nước qua thực phẩm hàng ngày. Tăng cường các loại trái cây như cam, dưa hấu, dứa và rau xanh như dưa leo, cần tây.
Tránh đồ uống có đường: Hạn chế nước ngọt có gas, nước có đường vì chúng là tác nhân khiến cơ thể mất nước nhiều hơn.
Nhận biết sớm dấu hiệu cơ thể "kêu cứu" vì thiếu nước
Khi không được cung cấp đủ lượng nước cần thiết, cơ thể sẽ phát ra các tín hiệu cảnh báo rõ rệt. Do đó bạn lưu ý các triệu chứng thường gặp sau:
Khi cơ thể rơi vào trạng thái thiếu nước nghiêm trọng, bạn có thể đối mặt với tình trạng rối loạn nhịp tim, hạ huyết áp, mất tập trung và suy nhược cơ thể diện rộng. Nếu xuất hiện các dấu hiệu này, cần lập tức uống nước và điều chỉnh ngay thói quen sinh hoạt để tránh các hệ lụy nguy hiểm cho sức khỏe.
Cơ thể mất nước gây cảm giác khó chịu nhất thời, tiềm ẩn nhiều nguy cơ bệnh lý nghiêm trọng, đặc biệt là trong bối cảnh thời tiết nắng nóng gay gắt như hiện nay. Để bảo vệ sức khỏe, bác sĩ khuyến cáo nên uống nước thường xuyên, chủ động bổ sung các loại rau quả giàu nước, nói "không" với đồ uống không lành mạnh, đồng thời luôn lắng nghe các dấu hiệu thay đổi của cơ thể để điều chỉnh kịp thời.
Ngày 8/7, đại diện Bệnh viện Nhi đồng Thành phố (TPHCM) cho biết, bé trai tên Đ.M.H. (14 tuổi, ngụ tỉnh Lâm Đồng) đã tỉnh táo, vượt qua cơn nguy kịch sau gần 2 tháng được các bác sĩ nỗ lực cứu chữa, giành lại sự sống từ tay tử thần.
Bé H. là trường hợp nam sinh lớp 8 Trường THCS Nguyễn Du (xã Di Linh, tỉnh Lâm Đồng) tự tử sau nhiều lần bị bạo lực học đường, gây xôn xao dư luận thời gian qua.
Trước đó, vào trưa 15/5, sau khi đi thi về nhà gặp mẹ ít phút, H. được gia đình phát hiện trong tư thế treo cổ tại phòng ngủ, cơ thể đã tím tái. Ngay lập tức, người nhà đã tiến hành ép tim, thổi ngạt tại chỗ và đưa em đến bệnh viện địa phương.
Bệnh nhi được đặt nội khí quản giúp thở, dùng thuốc chống co giật, trước khi chuyển khẩn cấp đến cơ sở y tế tuyến cuối tại TPHCM.
Thời điểm vào Bệnh viện Nhi đồng Thành phố, bé trong tình trạng cực kỳ nguy kịch, hôn mê sâu, co giật và co gồng liên tục, môi tím tái, chỉ số SpO2 còn 89%, vùng cổ có vết hằn sâu và cằm bị xây xát.
Kết quả xét nghiệm và chụp CT sọ não, cột sống cổ ghi nhận bệnh nhi tổn thương não do thiếu oxy, chẩn đoán ngạt do treo cổ, trật xoay đốt sống C1-C2. Trước tình huống trên, các bác sĩ đã nhanh chóng hội chẩn chuyên khoa Ngoại Thần kinh, tiến hành nẹp cố định cổ và triển khai phác đồ điều trị tích cực, toàn diện.
Nam sinh được duy trì thở máy, sử dụng kháng sinh, thuốc chống co giật truyền tĩnh mạch liên tục, chống phù não, điều chỉnh tình trạng rối loạn điện giải, toan kiềm, đảm bảo dinh dưỡng qua đường tĩnh mạch và ống thông dạ dày, kết hợp vật lý trị liệu, xoay trở chống loét tích cực hằng ngày.
Sau gần 2 tháng được tập thể các y bác sĩ kiên trì điều trị, điều kỳ diệu đã đến khi bé trai dần cai được máy thở, tri giác phục hồi ngoạn mục, tỉnh táo, tiếp xúc tốt và phục hồi về trạng thái bình thường.
Qua khai thác và tìm hiểu tâm lý sau khi em tỉnh táo, các bác sĩ ghi nhận, nguyên nhân khiến bé H. rơi vào khủng hoảng tâm lý nặng nề, dẫn đến làm chuyện dại dột là do bị một nhóm bạn tại trường chặn đường đòi tiền mỗi ngày. Hôm nào không có, bé sẽ bị cộng dồn và ép phải đưa đủ.
"Sự bế tắc, sợ hãi tích tụ kéo dài khiến một đứa trẻ 14 tuổi nghĩ quẩn. Hiện tại, song song với điều trị thể chất, các chuyên viên tâm lý của bệnh viện cũng vào cuộc để hỗ trợ tích cực, giúp em sớm vượt qua", phía Bệnh viện Nhi đồng Thành phố chia sẻ.
Qua trường hợp trên, các bác sĩ khuyến cáo phụ huynh hãy dành thời gian bên con, lắng nghe và gần gũi để nắm bắt những thay đổi tâm tư, tình cảm hay những rắc rối trẻ gặp phải ở trường lớp mà không biết giãi bày cùng ai.
Đồng thời, gia đình cần phối hợp chặt chẽ với nhà trường để kịp thời can thiệp, giải tỏa khủng hoảng cho trẻ để tránh những sự việc đáng tiếc xảy ra.
Tình trạng vòng bụng tăng lên nhưng tay chân vẫn nhỏ thường là do những nguyên nhân sau:
Trên thực tế, không phải ai tăng cân cũng giống nhau. Có người tích mỡ khá đồng đều khắp cơ thể. Trong khi đó, có người chủ yếu tăng mỡ ở vùng bụng. Tình trạng này gọi là béo bụng trung tâm. Nguyên nhân thường là vì lối sống, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Với béo bụng trung tâm, mỡ không chỉ nằm ngay dưới da mà còn có thể tích tụ sâu bên trong ổ bụng, bao quanh các cơ quan như gan, tụy và ruột. Đây được gọi là mỡ nội tạng.
Điều đáng chú ý là một số người có cân nặng không quá cao nhưng vẫn có lượng mỡ nội tạng lớn. Vì vậy, chỉ số khối cơ thể (BMI) đôi khi không phản ánh đầy đủ nguy cơ sức khỏe.
Một nguyên nhân khác thường bị bỏ qua là tình trạng béo phì kèm mất cơ. Đây là tình trạng mà lượng mỡ trong cơ thể tăng lên trong khi khối lượng và sức mạnh cơ bắp giảm dần theo thời gian.
Khi điều này xảy ra, phần bụng có xu hướng lớn hơn do tích mỡ, còn bắp tay chân lại trở nên nhỏ, mềm và thiếu săn chắc vì mất cơ. Nhiều người chỉ chú ý đến con số trên cân nặng mà không nhận ra rằng tỷ lệ cơ và mỡ của mình đang thay đổi theo hướng bất lợi.
Người mắc tình trạng này có thể nhận thấy một số dấu hiệu như leo cầu thang nhanh mệt hơn trước, sức cầm nắm giảm, khó mang vác vật nặng hoặc cảm thấy cơ thể yếu đi dù cân nặng vẫn tăng.
Một nghiên cứu đăng trên chuyên san International Journal of Molecular Sciences cho thấy tình trạng kháng insulin có thể là mắt xích quan trọng dẫn đến xuất hiện cùng lúc mất cơ và tích mỡ. Nguyên nhân là do mỡ tích tụ trong cơ làm gia tăng phản ứng viêm, ảnh hưởng chuyển hóa và chức năng cơ, khiến cơ suy yếu.
Đây là tình trạng hiếm gặp nhưng cũng không nên bỏ sót. Hội chứng Cushing khiến cơ thể tiết ra quá nhiều hoóc môn cortisol trong thời gian dài.
Cortisol là hoóc môn do tuyến thượng thận tiết ra, giúp cơ thể phản ứng với căng thẳng và điều hòa chuyển hóa. Tuy nhiên, khi nồng độ cortisol tăng cao trong thời gian dài, mỡ sẽ tích tụ nhiều hơn ở vùng bụng, trong khi tay và chân trở nên thon nhỏ hơn.
Tin vui là phần lớn trường hợp bụng to nhưng tay chân nhỏ là liên quan đến lối sống và có thể cải thiện được. Điều quan trọng là cần duy trì tập luyện đều đặn, kết hợp các bài tập tăng sức mạnh từ 2 - 3 buổi/tuần. Chế độ ăn cần ưu tiên protein, tăng cường rau củ, hạn chế đồ uống có đường và thực phẩm chế biến sẵn. Ngủ đủ giấc và kiểm soát căng thẳng cũng góp phần quan trọng giúp hạn chế tích mỡ vùng bụng, theo Healthline.
