Đó là chia sẻ của ông Tô Đức – Cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội – tại Hội thảo chuyên đề về chính sách bảo trợ xã hội và thích ứng với già hóa dân số.
Hội thảo do Cục Bảo trợ xã hội (Bộ Y tế), Ngân hàng Thế giới, Trung tâm Hành động bom mìn quốc gia Việt Nam, Cơ quan Hợp tác quốc tế Hàn Quốc, Cơ quan Phát triển quốc tế Úc và Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tổ chức ngày 9-4.
Theo ông Tô Đức, Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh.
Hiện người từ 60 tuổi trở lên chiếm trên 16% dân số và dự báo đến năm 2036, nước ta sẽ chính thức bước vào giai đoạn “dân số già”.
Đáng chú ý, thời gian chuyển từ “già hóa” sang “dân số già” của Việt Nam chỉ khoảng 20-25 năm, ngắn hơn nhiều so với các quốc gia phát triển, ông Đức cho hay.
Khoảng 70% người cao tuổi sống ở khu vực nông thôn, nhiều người không có lương hưu hoặc thu nhập ổn định.
Tỉ lệ người cao tuổi có nhu cầu chăm sóc sức khỏe, chăm sóc dài hạn ngày càng tăng, trong khi mô hình gia đình truyền thống dần bị thu hẹp.
“Già hóa dân số không chỉ là thách thức mà còn mở ra nhiều cơ hội, đặc biệt trong phát triển “kinh tế bạc”, phát triển thị trường dịch vụ chăm sóc, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, cần thiết phải có chính sách phù hợp”, ông Đức nêu.
Về lâu dài, ông Tô Đức cho rằng cần có định hướng sửa Luật Người cao tuổi. Trong đó có việc phát triển các hình thức chăm sóc chuyên nghiệp, thí điểm bảo hiểm chăm sóc dài hạn, phát triển “kinh tế bạc”, phát triển đội ngũ nhân viên chăm sóc chuyên nghiệp…
Ông cũng bày tỏ cần xây dựng đề án phát triển mạng lưới các cơ sở cung cấp dịch vụ chăm sóc cho người cao tuổi và Luật Trợ giúp xã hội với các chính sách trợ giúp xã hội, hình thức chăm sóc xã hội và công tác xã hội chuyên nghiệp.
Theo TS Feng Wemeng – Phó giám đốc Viện Hành chính công và Nhân sự, Trung tâm Nghiên cứu Phát triển của Hội đồng Nhà nước Trung Quốc, từ năm 2024, Văn phòng Quốc vụ viện Trung Quốc công bố báo cáo thể hiện quan điểm về việc phát triển nền “kinh tế bạc” bao gồm nhiều hoạt động kinh tế như phát triển kỹ năng, chuẩn hóa ngành, cung cấp dịch vụ cho người cao tuổi…
Từ kinh nghiệm của Trung Quốc, TS Feng Wemeng khuyến nghị Nhà nước cần định nghĩa, xây dựng khung pháp lý cấp quốc gia hoàn thiện, cụ thể hóa các dự án thực tiễn… Ví dụ có hệ thống chăm sóc người cao tuổi ứng dụng công nghệ thông minh, thí điểm chăm sóc y tế, đại học dành cho người cao tuổi…
Nền “kinh tế bạc” gồm nhiều hoạt động kinh tế, trong đó có cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ cho người cao tuổi và chuẩn bị cho giai đoạn già hóa dân số. Lĩnh vực này cần bao quát phạm vi rộng, với chuỗi giá trị công nghiệp kéo dài, mô hình kinh doanh đa dạng và tiềm năng lớn.
Về lợi ích kinh tế, theo TS Feng Wemeng, đến tháng 1-2024, các ngành trong nền kinh tế bạc đạt doanh thu 7.000 tỉ nhân dân tệ, chiếm khoảng 6% GDP. Các ngành phát triển nhiều sản phẩm dịch vụ như quần áo, thực phẩm, nhà ở đi lại, giải trí, nghỉ dưỡng, chăm sóc y tế, phục hồi chức năng…
Trong khi đó ông Nguyễn Ngọc Toản – Phó cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội – cho biết thực tế, chế độ trợ cấp xã hội hằng tháng còn thấp, chi trả trợ cấp xã hội không dùng tiền mặt còn khó khăn, chất lượng nguồn nhân lực còn thiếu…
Về lâu dài, ông cho rằng cần phổ cập trợ cấp tiền mặt đối với trẻ em 1.000 ngày đầu đời, hạ độ tuổi nhận trợ cấp hưu trí, trợ cấp với người thu nhập thấp, không bảo đảm mức sống tối thiểu…
Với hơn 20% dân số Việt Nam có nhu cầu chăm sóc xã hội, bà Phạm Thị Hải Hà – Phó cục trưởng Cục Bảo trợ xã hội – cho rằng Nhà nước cần giữ vai trò chủ đạo về chính sách, khuyến khích tư nhân đầu tư vào dưỡng lão và chăm sóc sức khỏe chất lượng cao.
Tăng cường các gói hỗ trợ về đất đai, thuế và vốn vay ưu đãi để thu hút doanh nghiệp, tổ chức xã hội cung ứng dịch vụ công. Ví dụ ưu tiên ngân sách xây mới, cải tạo và nâng cấp cơ sở công lập giai đoạn 2026-2030, đặc biệt cơ sở cai nghiện và chăm sóc đối tượng đặc biệt.
Ngày 22/4, đại diện CDC cho biết số ca tử vong do bệnh dại hiện đã vượt hơn nửa tổng số của cả năm ngoái (5 trường hợp). Gần đây nhất, ngày 17/4, phường Phước Thắng xảy ra vụ việc một con chó nghi mắc bệnh dại tấn công khiến ba người bị thương. Cả ba được xử lý vết thương đúng cách và tiêm vaccine bệnh dại kịp thời, hiện sức khỏe đã ổn định.
Theo CDC, thời tiết nắng nóng gay gắt hiện nay là điều kiện thuận lợi cho bệnh dại bùng phát, được xem là "mùa cao điểm" của bệnh này. Ngành y tế đang phối hợp Chi cục Chăn nuôi và Thú y giám sát dịch tễ, truyền thông giáo dục và xử lý các ổ dịch, ngăn nguy cơ lây truyền từ động vật sang người.
Người nuôi thú cưng được khuyến cáo tuân thủ nghiêm ngặt thông điệp "5 không". Cụ thể, không nuôi chó mèo chưa được tiêm phòng dại. Không nuôi chó mèo khi chưa khai báo với chính quyền địa phương. Không nuôi chó thả rông. Không để chó cắn người. Không nuôi chó mèo gây ô nhiễm môi trường.
Trường hợp không may bị chó mèo cắn hoặc cào, giữ bình tĩnh và thực hiện sơ cứu tại chỗ, xối rửa kỹ vết thương liên tục trong 15 phút với xà phòng hoặc nước sạch. Sau đó, sát khuẩn lại bằng cồn 45-70 độ hoặc cồn i-ốt để giảm thiểu tối đa lượng virus dại xâm nhập tại vết thương. Đến ngay cơ sở y tế hoặc điểm tiêm chủng để khám, tiêm vaccine, huyết thanh kháng dại kịp thời.
Không tự ý sử dụng thuốc nam, thuốc Đông y, đắp lá cây hay áp dụng các phương pháp dân gian để điều trị vết thương do động vật cắn. Bệnh dại khi đã phát cơn đều dẫn đến tử vong. Phương pháp phòng ngừa duy nhất là tiêm vaccine và huyết thanh kháng dại.
Người có nguy cơ cao như cán bộ thú y, nhân viên phòng thí nghiệm, người làm nghề giết mổ chó hoặc người sinh sống, du lịch tại vùng lưu hành bệnh, nên chủ động tiêm vaccine dự phòng.
Một trong những yếu tố quan trọng khi giảm cân là kiểm soát tổng lượng calo nạp vào cơ thể. Xét về điểm này, dưa hấu có phần lợi thế hơn thanh long, theo chuyên trang sức khỏe Healthline (Mỹ).
Dưa hấu chứa khoảng 90 - 92% là nước nên lượng calo khá thấp. Trung bình 100 gram dưa hấu chỉ chứa khoảng 30 calo. Vì có nhiều nước nên khi ăn, dưa hấu tạo cảm giác no nhưng lượng calo nạp vào không quá cao.
Trong khi đó, thanh long thường chứa khoảng 60 calo trong 100 gram, tức cao hơn dưa hấu. Dù vậy, mức calo này vẫn được xem là tương đối thấp so với nhiều món ăn vặt hoặc đồ ngọt khác. Với những người muốn giảm lượng calo trong khẩu phần nhưng vẫn muốn ăn trái cây có vị ngọt, dưa hấu sẽ là lựa chọn phù hợp hơn.
Dù lượng calo cao hơn đôi chút, thanh long lại có ưu điểm lớn về chất xơ. Chất xơ giúp làm chậm quá trình tiêu hóa, từ đó giúp cảm giác no kéo dài hơn và hạn chế ăn vặt. Đây là yếu tố quan trọng với người đang giảm cân vì cảm giác đói thường khiến nhiều người khó duy trì chế độ ăn kiêng.
Trung tâm y tế phi lợi nhuận Cleveland Clinic (Mỹ) cho biết thông thường, một chén thanh long cung cấp khoảng 5,6 gram chất xơ. Lượng chất xơ này khá cao so với nhiều loại trái cây khác.
Trong khi đó, dưa hấu chứa nhiều nước nhưng không có nhiều chất xơ. Vì vậy, cảm giác no sau khi ăn dưa hấu đôi khi không kéo dài lâu bằng thanh long.
Vì vậy, mọi người nên kết hợp trái cây với nguồn protein hoặc chất béo lành mạnh như sữa chua không đường, hạt hoặc các loại đậu để giúp no lâu hơn, chuyên gia dinh dưỡng Sandra Gultry tại bang Florida (Mỹ) cho biết.
Ngoài ra, thanh long còn có lợi thế là giàu prebiotic hơn. Đây là thành phần giúp nuôi các lợi khuẩn đường ruột. Lượng chất xơ trong thanh long còn cải thiện nhu động ruột, làm giảm nguy cơ táo bón. Điều này đặc biệt hữu ích với những người giảm cân bằng cách ăn ít hơn hoặc thay đổi chế độ ăn đột ngột.
Trong khi đó, dưa hấu chủ yếu bổ sung nước cho cơ thể. Với những người uống ít nước hoặc thường xuyên vận động ngoài trời, dưa hấu có thể giúp cải thiện tình trạng thiếu nước nhẹ, theo Healthline.
Huyết áp cao là một trong những yếu tố nguy cơ lớn nhất của đột quỵ, trong đó có đột quỵ do thiếu máu não và đột quỵ xuất huyết não. Trên thực tế, nguy cơ đột quỵ có xu hướng tăng dần khi huyết áp vượt khỏi mức lý tưởng và sẽ tăng mạnh hơn ở một số ngưỡng nhất định, theo chuyên trang sức khỏe Medical News Today (Anh).
Thông thường, huyết áp được đo bằng hai chỉ số là huyết áp tâm thu và huyết áp tâm trương. Chỉ số huyết áp dưới 120/80 mmHg được xem là bình thường. Trong đó, 120 là chỉ số huyết áp tâm thu, 80 là huyết áp tâm trương.
Khi huyết áp tâm thu ở mức 120 - 129 mmHg nhưng huyết áp tâm trương vẫn dưới 80 mmHg, đây được xem là giai đoạn huyết áp tăng nhẹ. Từ mức 130/80 mmHg trở lên, nguy cơ tim mạch bắt đầu cần được chú ý. Nếu huyết áp đạt từ 140/90 mmHg, tình trạng này thường được xem là tăng huyết áp rõ ràng và cần được theo dõi nghiêm túc.
Nhiều người cho rằng chỉ khi huyết áp vượt 140/90 mmHg mới nguy hiểm. Thế nhưng, các dữ liệu khoa học cho thấy rủi ro có thể bắt đầu tăng sớm hơn, khi huyết áp vượt mức bình thường 120/80 mmHg.
Nguy cơ đột quỵ tăng rõ rệt hơn từ mức 140/90 mmHg. Đây là ngưỡng mà nhiều bác sĩ đặc biệt lưu ý vì nguy cơ bắt đầu tăng mạnh hơn đáng kể.
Một nghiên cứu công bố trên chuyên san Frontiers in Neurology cho thấy những người có huyết áp tâm thu từ 140 - 159 mmHg có nguy cơ đột quỵ cao hơn đáng kể so với nhóm có huyết áp dưới 130 mmHg. Khi huyết áp tăng lên mức 160 mmHg trở lên, nguy cơ tiếp tục tăng mạnh hơn nữa.
Nguyên nhân là huyết áp cao kéo dài có thể làm thành mạch dày lên, cứng hơn và dễ tổn thương. Đây là điều kiện thuận lợi để hình thành mảng xơ vữa hoặc làm mạch máu yếu đi theo thời gian.
Huyết áp tăng từ 180/120 mmHg trở lên có thể là tình trạng cấp cứu. Nguy cơ biến chứng cấp tính tăng rất mạnh. Ở mức này, người bệnh có thể đối mặt với đột quỵ, nhồi máu cơ tim, suy tim cấp hoặc tổn thương thận.
Nếu huyết áp rất cao và đi kèm các dấu hiệu như méo miệng, yếu tay chân, nói khó, đau đầu dữ dội bất thường, lú lẫn hoặc nhìn mờ thì cần đi cấp cứu ngay vì đây có thể là dấu hiệu đột quỵ đang xảy ra.
Với đa số người trưởng thành, duy trì huyết áp dưới 130/80 mmHg thường giúp giảm nguy cơ biến cố tim mạch và đột quỵ về lâu dài. Với những người đã từng bị đột quỵ hoặc có bệnh lý nền nghiêm trọng, bác sĩ có thể đưa ra mục tiêu huyết áp riêng phù hợp với tình trạng sức khỏe, theo Medical News Today.
