Ung thư đại trực tràng từ lâu đã là một trong những căn bệnh ung thư phổ biến và có tỷ lệ tử vong cao. Sau khi thức ăn được tiêu hóa, các chất cặn bã sẽ đi vào đại tràng và hình thành phân. Nếu bạn bị táo bón kéo dài hoặc đại tiện không thông suốt, chất thải lưu lại trong đường ruột quá lâu có thể liên tục kích ứng niêm mạc ruột. Tình trạng này làm tăng nguy cơ biến đổi bệnh lý ở tế bào, từ đó dẫn đến ung thư đại trực tràng.
Do đó, việc duy trì hệ đường ruột khỏe mạnh và đảm bảo hệ tiêu hóa hoạt động trơn tru là chìa khóa cốt lõi để phòng bệnh. Hãy đặc biệt cảnh giác nếu cơ thể xuất hiện các dấu hiệu sau:
Đi ngoài ra máu: Xuất hiện máu trong phân.
Rối loạn đại tiện kéo dài: Táo bón hoặc tiêu chảy liên tục không rõ nguyên nhân.
Thường xuyên đầy bụng: Cảm giác chướng bụng xảy ra thường.
Đau quặn bụng: Thường xuyên đau quặn hoặc có cảm giác khó chịu ở vùng bụng.
Sụt cân bất thường: Trọng lượng cơ thể giảm nhanh mà không rõ lý do.
Dấu hiệu thiếu máu: Cơ thể mệt mỏi, tay chân lạnh, tim đập nhanh, khó thở và sắc mặt tái nhợt.
Đáng chú ý, thói quen ăn uống và lối sống được các chuyên gia đánh giá là có mối liên hệ mật thiết với nguy cơ khởi phát căn bệnh này. Dưới đây là 4 nhóm thực phẩm “vàng” giúp phòng ngừa bệnh:
Thực phẩm giàu chất xơ
Chất xơ có tác dụng thúc đẩy nhu động ruột, làm mềm phân, từ đó rút ngắn thời gian tiếp xúc giữa các chất gây ung thư và thành ruột, đồng thời hỗ trợ đào thải chất thải ra khỏi cơ thể hiệu quả.
Các chuyên gia khuyến nghị nên bổ sung trên 35g chất xơ mỗi ngày với các loại rong biển, khoai lang, táo, thạch nưa (khoai konjac)…
Thực phẩm giàu chất chống oxy hóa
Việt quất, trà xanh, cà chua, cải bó xôi (rau chân vịt) được gợi ý là giàu các chất chống oxy hóa, giúp trung hòa gốc tự do, tăng cường hệ miễn dịch và giảm thiểu nguy cơ tổn thương tế bào.
Các loại gia vị tự nhiên
Một số loại gia vị tự nhiên như tỏi, nghệ, ớt, bạc hà sở hữu đặc tính kháng viêm mạnh mẽ và hỗ trợ cải thiện chức năng tiêu hóa hiệu quả. Trong đó, hoạt chất allicin trong tỏi và curcumin trong nghệ được chứng minh là có khả năng bảo vệ và duy trì sức khỏe đường ruột rất tốt.
Thực phẩm giàu canxi và vitamin D
Các nghiên cứu khoa học cho thấy, nhóm người có lượng hấp thụ canxi cao nhất có thể giảm tới 45% nguy cơ mắc ung thư đại tràng. Đặc biệt, những người tiêu thụ nhiều sản phẩm từ sữa có thể giảm đến 69% nguy cơ mắc ung thư trực tràng.
Cải xoăn, cá mồi, sữa tươi, sữa chua là những thực phẩm giàu canxi và vitamin D được khuyên dùng để phòng ngừa ung thư đại trực tràng.
Bên cạnh một chế độ ăn uống cân bằng, mỗi người cần duy trì thói quen tập thể dục đều đặn, uống đủ nước, tránh để tình trạng táo bón kéo dài và chủ động tầm soát ung thư đại trực tràng định kỳ. Đặc biệt, những người trên 40 tuổi, người có tiền sử gia đình mắc bệnh, hoặc người có chế độ ăn nhiều dầu mỡ, nhiều thịt cần nâng cao cảnh giác tối đa để bảo vệ sức khỏe chính mình.
Ngày 14/7, Sở Y tế Hà Nội cho biết chị Hương, Điều dưỡng trưởng Khoa Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Đa khoa Đống Đa, thực hiện ca cấp cứu này khi cùng gia đình tới một quán cà phê ở khu vực Linh Đàm. Khoảng hơn 10h, chị đang ngồi bên ngoài thì nghe tiếng hô hoán có người ngã trong quán. Theo phản xạ nghề nghiệp, nữ điều dưỡng lập tức chạy vào.
Một nam thanh niên ngoài 30 tuổi nằm bất động trên nền nhà, toàn thân co cứng, liên tục lên cơn co giật. Trong lúc mọi người xung quanh hoảng loạn, chị Hương tiếp cận, nới lỏng quần áo, giữ vùng đầu và cổ để tránh chấn thương do va đập, đồng thời theo dõi sát diễn biến.
Cơn co giật vừa dứt, cơ thể nạn nhân mềm dần, chân tay duỗi thẳng, môi tím tái. Nhận thấy dấu hiệu thiếu oxy nghiêm trọng, chị kiểm tra mạch cảnh trong khoảng 10 giây. Không thấy mạch, chị xác định người bệnh ngừng tuần hoàn (ngưng tim, ngưng thở) nên lập tức ép tim, đồng thời yêu cầu người xung quanh gọi Trung tâm Cấp cứu 115.
Sau hơn một phút ép tim liên tục, nam thanh niên có mạch trở lại, ho, khạc đờm dãi rồi dần tỉnh. Chị Hương tiếp tục theo dõi hô hấp, ý thức và giữ thông đường thở. Khoảng 15 phút sau, nhân viên 115 tới nơi, xử trí và chuyển bệnh nhân đến bệnh viện.
"Đến khi bệnh nhân tỉnh lại, tôi mới thấy nhẹ nhõm", chị Hương nói, cho biết cấp cứu ngoài cộng đồng khó hơn nhiều so với trong bệnh viện vì thiếu thiết bị và người hỗ trợ.
Chị cho biết lúc nạn nhân co giật, vài người định nhét đũa, thìa vào miệng bệnh nhân vì sợ cắn vào lưỡi. Nữ điều dưỡng kịp ngăn lại, khẳng định đây là quan niệm sai lầm còn phổ biến. Việc đưa vật cứng vào miệng người co giật không bảo vệ được nạn nhân, ngược lại có thể làm gãy răng, rách môi, tổn thương lưỡi và khoang miệng. Vật đưa vào còn nguy cơ gãy, rơi vào đường thở gây hóc, khiến tình trạng thiếu oxy trầm trọng thêm. Người hỗ trợ cũng dễ bị cắn vào tay do cơ hàm nạn nhân co mạnh ngoài ý muốn.
Theo chị Hương, khi gặp người co giật, điều quan trọng là giữ bình tĩnh, che chắn cho họ khỏi va đập và chờ cơn co giật kết thúc. Người xung quanh không nên ghì giữ tay chân, tuyệt đối không đưa bất cứ vật gì vào miệng nạn nhân.
Thay vào đó, cần dọn các vật cứng, sắc nhọn khỏi khu vực, kê vật mềm dưới đầu và nới lỏng quần áo quanh cổ. Không bế xốc người bệnh dậy, không cho uống nước, uống thuốc hay áp dụng các mẹo dân gian khi họ chưa tỉnh táo.
Co giật không chỉ xảy ra ở người động kinh mà còn báo hiệu nhiều tình huống cấp cứu như đột quỵ, hạ đường huyết, chấn thương sọ não, rối loạn điện giải, rối loạn nhịp tim hoặc ngừng tuần hoàn. Trong ca này, biểu hiện co cứng ban đầu dễ khiến người chứng kiến nghĩ đến động kinh. Nhưng khi cơn co giật dứt, nạn nhân mềm người, tím tái, mất phản ứng và không còn mạch. Đánh giá kịp thời giúp chị Hương nhận ra tình trạng ngừng tuần hoàn và ép tim ngay tại chỗ.
Chị nhấn mạnh sơ cấp cứu ban đầu giữ vai trò quyết định, bởi nhân viên y tế không phải lúc nào cũng có mặt trong những phút đầu tiên. Nếu người dân nhận biết đúng dấu hiệu ngừng tuần hoàn, gọi cấp cứu sớm và biết hồi sinh tim phổi, cơ hội sống của bệnh nhân sẽ tăng đáng kể. Khi phát hiện người ngừng tim, ngừng thở, người có kỹ năng cần thực hiện hồi sinh tim phổi (CPR) ngay và gọi 115 trong thời gian sớm nhất.
Ngày 9-4, đoàn công tác Bộ Y tế do Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên làm trưởng đoàn đã có buổi làm việc với UBND TP.HCM về kết quả triển khai thực hiện Nghị quyết số 72 của Bộ Chính trị và kết quả thực hiện công tác dân số năm 2025 tại TP.
TS Nguyễn Văn Vĩnh Châu - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết sau sáp nhập, mô hình trạm y tế rất đa dạng. Có những trạm quy mô lớn, có phòng khám đa khoa, chuyên khoa, phục vụ hàng trăm bệnh nhân mỗi ngày. Cũng có những trạm nhỏ, chỉ thực hiện các chức năng cơ bản theo quy định.
Để nâng cao năng lực, Sở Y tế đã tổ chức tập huấn quản lý cho đội ngũ lãnh đạo trạm y tế, đặc biệt là những người lần đầu đảm nhận vai trò quản lý.
Bên cạnh đó, ngành y tế TP hiện đang khẩn trương nghiên cứu và đề xuất giải pháp khám sức khỏe cho mọi người dân ngay trong năm 2026.
Theo đó, TP.HCM sẽ triển khai 3 nhóm giải pháp khám sức khỏe cho hơn 15 triệu dân tại TP gồm: tổ chức khám sức khỏe phi địa giới (người dân có thể khám ở bất kỳ đâu), khám sức khỏe tại cộng đồng (khám tận nơi nhờ đội chăm sóc sức khỏe liên tục, chăm sóc nhóm nguy cơ) và thu thập dữ liệu sức khỏe sẵn có (tích hợp dữ liệu khám sức khỏe).
Để triển khai thành công cần sự vào cuộc đồng bộ của các sở, ban, ngành và chính quyền địa phương cùng ngành y tế.
Chính quyền địa phương giữ vai trò quan trọng trong việc rà soát đối tượng, vận động người dân tham gia, bố trí địa điểm và phối hợp tổ chức các điểm khám phù hợp với đặc điểm từng địa bàn.
Đồng thời, cần xây dựng cơ chế tài chính linh hoạt nhưng chặt chẽ để huy động tối đa nguồn lực xã hội. Cơ chế này phải bảo đảm nguyên tắc công khai, minh bạch, đúng quy định, tạo điều kiện để các cơ sở y tế công lập và ngoài công lập đủ điều kiện tham gia cung ứng dịch vụ khám sức khỏe.
TS Huỳnh Minh Chín - Phó giám đốc Sở Y tế TP.HCM - cho biết năm 2025 các chỉ tiêu dân số cơ bản được hoàn thành, một số chỉ tiêu vượt kế hoạch đề ra.
Tuy nhiên tổng tỉ suất sinh của TP vẫn ở mức thấp, đạt 1,51 con/phụ nữ, mặc dù đã có xu hướng tăng nhẹ. Đây vẫn là thách thức lớn, có nguy cơ ảnh hưởng đến cơ cấu dân số và nguồn lao động trong tương lai.
Thứ trưởng Bộ Y tế Đỗ Xuân Tuyên đánh giá TP.HCM đã triển khai Nghị quyết 72 đạt nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên để hoàn thành các mục tiêu, đặc biệt trong nâng cao năng lực y tế cơ sở và chăm sóc sức khỏe toàn dân, TP cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách và tăng cường nguồn lực trong thời gian tới.
Liên quan đến khám sức khỏe định kỳ, Thứ trưởng Bộ Y tế lưu ý cần thống nhất cách hiểu và cách làm. Đây không phải là các gói khám chuyên sâu, mà chủ yếu là sàng lọc ban đầu, qua đó phát hiện sớm yếu tố nguy cơ, phân tích để xác định các vấn đề sức khỏe nổi bật và triển khai can thiệp phù hợp.
Tránh tình trạng triển khai dàn trải, hình thức, gây tốn kém nhưng hiệu quả thấp. Việc tổ chức khám phải phù hợp điều kiện từng địa phương, kết hợp sử dụng thiết bị y tế cơ động khi cần thiết và tăng cường hỗ trợ chuyên môn giữa tuyến cơ sở với tuyến trên.
Ngoài ra, TP.HCM cần có các chính sách đủ mạnh để khuyến khích sinh con, như hỗ trợ nhà ở, giáo dục, chi phí nuôi dưỡng… thay vì chỉ dừng ở tuyên truyền, qua đó duy trì mức sinh hợp lý và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Trả lời báo chí nhân Ngày tăng huyết áp thế giới 17/5, GS. Phạm Mạnh Hùng, Viện trưởng Viện Tim Mạch - Bệnh viện 198, nói tăng huyết áp là "kẻ giết người thầm lặng" bởi bệnh thường tiến triển âm thầm trong nhiều năm nhưng có thể gây ra các biến chứng nặng nề như đột quỵ não, nhồi máu cơ tim, suy tim, rung nhĩ, suy thận mạn, tổn thương mạch máu và tử vong sớm.
Tại Việt Nam, tỷ lệ tăng huyết áp ở người trưởng thành khoảng 25-30%, tương đương hàng chục triệu người mắc bệnh. Đáng lo ngại, bệnh đang có xu hướng trẻ hóa nhanh chóng do lối sống ít vận động, stress kéo dài, ăn mặn, béo phì và sử dụng nhiều rượu bia.
Kết quả Điều tra quốc gia yếu tố nguy cơ bệnh không lây nhiễm (STEPS) năm 2021 của Bộ Y tế cho thấy lượng muối trung bình người Việt tiêu thụ mỗi ngày khoảng 8,1 g, giảm so với mức 9,4 g năm 2015 nhưng vẫn cao gần gấp đôi khuyến nghị dưới 5 g/ngày của Tổ chức Y tế thế giới (WHO). Khoảng 8,7% dân số thường xuyên sử dụng thực phẩm chế biến sẵn chứa hàm lượng muối cao.
Các chuyên gia dinh dưỡng cảnh báo ăn mặn là một trong những nguyên nhân dẫn tới tăng huyết áp và hàng loạt bệnh lý tim mạch nguy hiểm. ThS.BS. Ngô Thị Hà Phương, Viện Dinh dưỡng cho hay natri (thành phần của muối) là khoáng chất cần thiết giúp cơ thể duy trì cân bằng dịch, dẫn truyền thần kinh và hoạt động cơ bắp. Tuy nhiên, dư thừa natri so với nhu cầu khuyến nghị, gây tăng tính thấm, tăng trương lực thành mạch, gây ứ nước trong tế bào, tăng sức cản ngoại vi gây ra tăng huyết áp.
Bác sĩ Phương nhìn nhận điều đáng lo ngại là tăng huyết áp do ăn mặn thường diễn ra âm thầm qua nhiều năm. Tiêu thụ nhiều natri (muối, gia vị, các thực phẩm chứa muối...) trong thời gian dài làm tăng huyết áp ở hầu hết mọi người và tương tác với các con đường chuyển hóa liên quan đến béo phì, kháng insulin và tổn thương thận.
Nhiều người cho rằng thận có thể tự đào thải lượng muối dư thừa nên ăn mặn không đáng lo nếu cơ thể còn khỏe mạnh. Thực tế, khi lượng muối nạp vào quá lớn trong thời gian dài, thận phải làm việc liên tục để đào thải natri và nước. Quá tải kéo dài khiến chức năng thận suy giảm, đồng thời làm tăng nguy cơ tăng huyết áp.
Không chỉ vậy, chế độ ăn nhiều muối còn khiến các thuốc điều trị tăng huyết áp, đặc biệt là thuốc lợi tiểu, giảm hiệu quả. Huyết áp tăng kéo dài làm tổn thương thành mạch máu, thúc đẩy xơ vữa động mạch, tăng nguy cơ đột quỵ, suy tim và bệnh mạch vành.
Theo một nghiên cứu năm 2011, trong khẩu phần ăn của người Việt, khoảng 80% lượng natri đến từ gia vị được thêm vào khi nấu nướng và chấm trực tiếp như nước mắm, bột canh, hạt nêm, mắm tôm, xì dầu. Khoảng 20% đến từ thực phẩm chế biến sẵn như xúc xích, giò chả, đồ hộp, snack, mì ăn liền và các thực phẩm tự nhiên có chứa muối. Nhiều món ăn quen thuộc tại hàng quán cũng chứa lượng muối cao do khẩu vị chuộng đậm đà. Điều này khiến không ít người vô tình vượt ngưỡng muối khuyến nghị mỗi ngày mà không nhận ra.
Nghiên cứu chỉ ra nếu lượng muối tiêu thụ mỗi ngày được kiểm soát ở mức 5-6 g, huyết áp có thể giảm 2-8 mmHg. Nếu duy trì chế độ ăn nhạt lâu dài, nguy cơ bệnh tim mạch và đột quỵ cũng giảm đáng kể.
Các chuyên gia khuyến cáo để phòng tăng huyết áp và bệnh tim mạch, người dân cần thay đổi thói quen ăn uống từ sớm. Biện pháp quan trọng nhất là giảm dần lượng muối trong chế biến, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn và giảm thói quen chấm thêm nước mắm, nước sốt trong bữa ăn. Khi mua thực phẩm đóng gói, cần chú ý đọc hàm lượng natri trên nhãn dinh dưỡng.
Từ ngày 11–17/5 diễn ra Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về muối. Chiến dịch năm nay kêu gọi giảm lượng muối trong thực phẩm chế biến và thực phẩm đóng gói.
