Theo Hãng tin Reuters ngày 17-7, người biểu tình tập trung trước Văn phòng Tổng thống Ukraine, mang theo quốc kỳ và các biểu ngữ như “Đưa Fedorov trở lại” hay “Hãy để Syrskyi ra đi”.
Nhiều người cho rằng nguyên nhân sâu xa của cuộc khủng hoảng không phải việc Bộ trưởng Quốc phòng Mykhailo Fedorov rời chức, mà là việc Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi vẫn tiếp tục lãnh đạo quân đội.
Dù thời gian tại nhiệm chỉ trong sáu tháng, ông được nhiều binh sĩ đánh giá cao nhờ thúc đẩy số hóa, hiện đại hóa lực lượng vũ trang, tăng lương cho quân nhân, công bố kế hoạch giải ngũ một phần và triển khai hệ thống khen thưởng dành cho các đơn vị có thành tích chiến đấu cao.
Theo cuộc khảo sát do Viện Xã hội học Kiev công bố vào tháng 6, vị bộ trưởng nằm trong nhóm những nhân vật công chúng được người dân Ukraine tin tưởng nhất.
Tuy nhiên, những cải cách trên nhiều lần vấp phải sự phản đối từ giới chỉ huy quân sự. Sau khi bị miễn nhiệm, ông Fedorov công khai cáo buộc Tổng tư lệnh Oleksandr Syrskyi cản trở công việc, duy trì bộ máy quan liêu chậm chạp và gây chia rẽ trong quân đội.
Ông cũng đặt câu hỏi liệu Ukraine có thể đánh bại Nga nếu ông Syrskyi tiếp tục chỉ huy lực lượng vũ trang không.
Nhiều người tham gia biểu tình bày tỏ sự đồng tình với quan điểm này. Andriy, một quân y chiến đấu 27 tuổi đã mất một phần chân dưới và có em trai tử trận, cho biết ông Syrskyi không chỉ mâu thuẫn với ông Fedorov mà còn với nhiều chỉ huy lữ đoàn và quân đoàn.
“Nếu ông ấy tiếp tục tại vị, chúng tôi sẽ không thể chiến đấu hiệu quả. Chúng ta hoàn toàn có thể thua cuộc chiến này”, Andriy nói.
Một người biểu tình khác tên Nina, có chồng đang phục vụ trong quân đội, cho rằng hệ thống chỉ huy hiện nay quá coi trọng việc tạo ra thành tích hơn là bảo vệ tính mạng binh sĩ.
“Đúng là ông Syrskyi có công, nhưng phải trả giá bằng điều gì? Đó mới là câu hỏi. Ông ấy vẫn đại diện cho lối tư duy của hệ thống cũ”, cô nói. “Vấn đề không hẳn là ông Fedorov từ chức, mà là ông Syrskyi vẫn giữ chức vụ”.
Ông Syrskyi giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ Kiev những ngày đầu xung đột và đảm nhiệm cương vị tổng tư lệnh từ đầu năm 2024. Tuy nhiên, ông nhiều lần bị chỉ trích vì phong cách chỉ huy cứng nhắc, bị một số quân nhân cho là khiến thương vong tăng cao và chậm thích ứng với phương thức tác chiến hiện đại.
Về phần mình, Tổng thống Zelensky thừa nhận mâu thuẫn giữa ông Fedorov và ông Syrskyi đã nghiêm trọng đến mức hai người “không thể ngồi chung một bàn”, buộc ông phải can thiệp.
Ông cũng nói rằng “một tổng thống trong thời chiến không nên bị đứng giữa những lựa chọn như vậy” và bày tỏ mong muốn khôi phục sự đoàn kết.
Để xoa dịu dư luận, ông Zelensky đã bổ nhiệm ông Yevhenii Khmara, lãnh đạo Cơ quan An ninh Ukraine (SBU), làm quyền Bộ trưởng Quốc phòng.
Theo báo Korea Times, Chính phủ Hàn Quốc quyết định hạ độ tuổi được miễn truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người chưa thành niên, từ 14 xuống 13 tuổi. Quy định mới chỉ áp dụng với các trường hợp "phạm tội nghiêm trọng".
Các quan chức Hàn Quốc cho biết ngày 28-6, Bộ Bình đẳng giới và Gia đình cùng Bộ Tư pháp đã thống nhất nội dung này. Bộ này dự kiến trình đề xuất lên nội các sớm nhất vào ngày 30-6.
Theo luật hiện hành tại nước này, trẻ từ 10 đến dưới 14 tuổi phạm tội không bị truy cứu trách nhiệm hình sự, chỉ chịu các biện pháp bảo vệ theo hệ thống tư pháp vị thành niên.
Nếu đề xuất này được thông qua, những trẻ 13 tuổi phạm các tội bạo lực nghiêm trọng có thể bị truy tố và xét xử theo luật hình sự.
Động thái này được xem là một thỏa hiệp của Chính phủ Hàn Quốc. Trước đó, một ủy ban đối thoại xã hội gồm các chuyên gia đã kiến nghị giữ nguyên quy định hiện hành.
Ngược lại, dư luận yêu cầu xử lý nghiêm hơn tội phạm vị thành niên, khi bạo lực ở thanh thiếu niên ngày càng gia tăng.
Do đó Chính phủ cho biết quyết định được điều chỉnh sau khi cân nhắc phản ứng mạnh mẽ của người dân, cũng như quan điểm khác nhau giữa các bộ, ngành.
Một cuộc khảo sát hồi tháng 3 của Gallup Korea với 1.002 người trưởng thành cho thấy 81% ủng hộ hạ độ tuổi tối thiểu chịu trách nhiệm hình sự với người chưa thành niên phạm tội. Nhiều thanh thiếu niên tham gia phiên điều trần trực tuyến cũng bày tỏ đồng tình với đề xuất này.
Các diễn biến này diễn ra trong bối cảnh Hàn Quốc chứng kiến số vụ phạm tội do người chưa thành niên gây ra có xu hướng tăng. Theo Bộ Tư pháp nước này, con số đã tăng từ 54.017 vụ năm 2021 lên 61.956 vụ năm 2024.
Hiện Bộ Tư pháp vẫn đang xây dựng tiêu chí xác định "tội phạm nghiêm trọng". Theo các dự thảo trước đó, nhóm tội này gồm giết người, cướp, hiếp dâm, dâm ô, các tội phạm tình dục khác và hành hung theo nhóm.
Dù dự kiến trình lên nội các trong tuần này, đề xuất vẫn có thể tiếp tục điều chỉnh trong quá trình thảo luận.
Tuy nhiên sau đó, Bộ Chỉ huy trung tâm Mỹ (CENTCOM) đã làm rõ thêm tuyên bố của ông Trump. Theo đó, Mỹ sẽ thực hiện phong tỏa toàn bộ giao thông đường biển "đi và đến các cảng của Iran", bắt đầu từ 9h tối ngày 13-4 (giờ Việt Nam), nhưng lệnh phong tỏa sẽ không ảnh hưởng đến tàu thuyền sử dụng eo biển Hormuz để đi và đến các cảng không thuộc Iran.
Cuộc hội đàm kéo dài 21 tiếng đồng hồ trong hai ngày 11 và 12 tháng 4 ở Islamabad đã kết thúc mà không đạt được thỏa thuận nào.
Phó tổng thống Mỹ JD Vance và các quan chức Iran cho biết sau đó rằng giữa hai bên vẫn còn nhiều khác biệt đáng kể.
Phát biểu sau cuộc hội đàm, ông Vance nói Mỹ cần một cam kết rằng Iran sẽ không tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân.
Nhưng ngay cả khi đàm phán không đưa đến thỏa thuận, có vẻ như nguy cơ hai bên trở lại với một cuộc chiến tranh tổng lực ít ra đã được ngăn chặn. Trước khi đàm phán có thể tiến hành, Washington và Tehran đã nhất trí với nhau về một lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần lễ bắt đầu từ ngày 7-4.
Chính phủ Iran gọi lệnh ngừng bắn là một chiến thắng, tiếp tục phô trương sức mạnh ở trong và ngoài nước, đồng thời khẳng định không còn lòng tin với Mỹ sau cuộc gặp ở Islamabad và tỏ ra cương quyết không chấp nhận bất cứ điều gì khác ngoài việc đòi hỏi Mỹ và Israel chấm dứt hoàn toàn và ngay lập tức các hành động thù địch.
Những gì diễn ra ở Islamabad cũng cho thấy cục diện chiến lược đã thay đổi. Cuộc chiến cho tới nay không đi đến đâu của Mỹ và Israel đã làm yếu đi sức nặng của các mối đe dọa quân sự.
Washington vẫn có thể phô trương lực lượng, nhưng sau một cuộc xung đột tốn kém và cơ bản là vô ích, những cảnh báo như vậy không còn mang sức nặng như trước. Tương tự, tuyên bố phong tỏa Hormuz của ông Trump không đồng nghĩa với việc an ninh hay lưu thông bình thường đã trở lại với tuyến đường thủy huyết mạch này.
Một thực tế mới hiện đang hình thành ở Trung Đông: Washington không còn có thể áp đặt các điều khoản. Bất kỳ thỏa thuận nào giờ cũng đòi hỏi thỏa hiệp thực sự thông qua hoạt động ngoại giao kiên nhẫn, kỷ luật và chấp nhận tình trạng mơ hồ.
Vấn đề là những phẩm chất này cũng là điều ông Trump thiếu. Ngoài ra, các cuộc thương lượng mở ra khả năng những cường quốc khác sẽ tham gia, đặc biệt là các bên có ảnh hưởng với Iran như Trung Quốc và Nga, để giúp ổn định quá trình và giảm thiểu rủi ro tái diễn xung đột.
Tuy nhiên, ngay cả khi các cuộc đàm phán đổ vỡ và thậm chí khi Israel tiếp tục các cuộc tấn công vào Iran, điều đó không tự động khiến Mỹ sẽ bị kéo trở lại cuộc chiến.
Kết quả khả thi hơn là một hiện trạng bế tắc mới không qua đàm phán - một trạng thái không được pháp điển hóa qua thỏa thuận chính thức, mà được duy trì bằng sự kiềm chế lẫn nhau trên thực tế.
Mỹ sẽ đứng ngoài cuộc chiến, Iran sẽ tiếp tục quyền kiểm soát với giao thông qua eo biển Hormuz, Israel và Iran sẽ tiếp tục cuộc xung đột ở mức độ thấp. Một cuộc chiến toàn diện Mỹ - Iran, vào lúc này, sẽ được ngăn chặn.
Tehran có thể tuyên bố họ đã đánh bại sức mạnh kết hợp của Israel và Mỹ trong khi vẫn giữ nguyên vị thế địa chính trị và chế độ thần quyền, thậm chí là đã củng cố thêm những điều đó.
Về phần mình, ông Trump có thể khoe ông đã tránh được một cuộc chiến sa lầy khác cho nước Mỹ, trong khi vẫn làm suy yếu nghiêm trọng năng lực quân sự của đối thủ, giúp ổn định thị trường năng lượng, và hỗ trợ thành công Israel.
Dù cho những tuyên bố "chiến thắng" đấy có gần (hay xa) sự thực đến đâu, một tình thế cân bằng, tuy mong manh, đã ít nhiều được xác lập. Trong tình thế này, cả hai bên đều không đủ ý chí chính trị để đạt được một giải pháp toàn diện, nhưng đủ lợi ích chung để tránh một cuộc hủy diệt lẫn nhau lan rộng.
Trang Axios ngày 23.5 dẫn lời hai quan chức Mỹ cho biết Tổng thống Trump đã triệu tập cuộc họp các quan chức an ninh quốc gia cấp cao vào sáng 22.5 để bàn về Iran. Cuộc họp có Phó tổng thống J.D. Vance, Bộ trưởng Chiến tranh Pete Hegseth, Giám đốc Cơ quan Tình báo trung ương (CIA) John Ratcliffe, Chánh văn phòng Nhà Trắng Susie Wiles và các quan chức khác.
Ngoại trưởng Marco Rubio không góp mặt vì đang dự sự kiện ở châu Âu trong khi Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Dan Caine dự lễ tốt nghiệp Học viện Hải quân.
Tại cuộc họp, các quan chức báo cáo tình hình đàm phán và các kịch bản khác nhau nếu đàm phán sụp đổ.
Nguồn tin đã nói chuyện trực tiếp với tổng thống cho hay nhà lãnh đạo đang nghiêm túc cân nhắc tấn công Iran trừ khi có đột phá phút cuối trong đàm phán.
Tương tự, CBS News dẫn nguồn tin nắm thông tin về việc lên kế hoạch cho biết chính quyền Mỹ chuẩn bị tấn công Iran bất chấp nỗ lực ngoại giao đang diễn ra. Dù vậy, chưa có quyết định nào được đưa ra tính đến chiều 22.5 (giờ Mỹ).
Một số thành viên quân đội và cộng đồng tình báo đã hủy kế hoạch dự lễ Chiến sĩ trận vong vào cuối tuần để dự phòng tình huống xảy ra chiến sự. Các quan chức quốc phòng và tình báo cũng bắt đầu cập nhật danh sách binh sĩ tại các căn cứ Mỹ ở nước ngoài.
Trong khi đó, Tổng thống Trump quyết định ở lại Nhà Trắng và không dự đám cưới của con trai Donald Trump Jr. vào cuối tuần ở Bahamas "vì hoàn cảnh liên quan đến chính phủ".
Về phía Iran, Cơ quan Hàng không dân dụng của nước này đã phát cảnh báo hàng không vào khuya 22.5, quyết định đóng không phận tại phía tây cho đến ngày 25.5, theo tờ Washington Examiner.
