“Kuwait lên án mạnh mẽ hành vi tấn công của Iran nhằm vào lãnh thổ của chúng tôi, trong đó có thêm một nhà máy điện và khử mặn khác. Chúng tôi nhấn mạnh rằng những cuộc tấn công liên tục vào các cơ sở trọng yếu gây nguy hiểm cho dân thường, cũng như là hành động vi phạm luật pháp quốc tế”, Bộ Ngoại giao Kuwait cho biết hôm nay.
Tập đoàn Dầu khí Kuwait cùng ngày thông báo “một cơ sở quan trọng trong ngành dầu khí” đã liên tiếp bị tấn công, khiến nhiều người bị thương và gây ra thiệt hại vật chất đáng kể. Doanh nghiệp cho biết các nạn nhân đã được đưa tới bệnh viện, trong khi người dân phải sơ tán khỏi khu vực.
Bộ Điện lực, Nước và Năng lượng tái tạo Kuwait trước đó cho biết thêm một nhà máy điện và khử mặn đã trở thành mục tiêu trong “đợt tấn công thù địch”, hỏa hoạn đã bùng phát tại một khu vực trong cơ sở. Giới chức đã thực hiện “những biện pháp phòng ngừa” để đối phó ngọn lửa, trong đó có ngắt kết nối một số tổ máy phát điện.
Tại Kuwait, khoảng 90% nước uống đến từ các nhà máy khử mặn. Quá trình khử mặn loại bỏ muối khỏi nước biển, phổ biến nhất là bằng cách ép nước qua các màng lọc siêu mịn trong quy trình thẩm thấu ngược. Một nhà máy điện và khử mặn của Kuwait cũng bị tấn công hôm 17/7, khiến chính phủ phải kêu gọi người dân tiết kiệm điện.
Giới chức Iran chưa bình luận về thông tin trên.
Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) trước đó thông báo triển khai tên lửa và máy bay không người lái tấn công “nhà chứa máy bay, bãi đỗ và bể chứa nhiên liệu của quân đội Mỹ tại căn cứ không quân Isa”, cùng một số cây cầu ở Bahrain, căn cứ tiếp liệu của hải quân Mỹ ở Al-Ahmadi, Kuwait.
IRGC tuyên bố phá hủy một trung tâm dữ liệu tình báo của đối phương ở Bahrain, cùng một trung tâm thông tin liên lạc của Mỹ ở Kuwait trong các đợt tập kích trả đũa. Ngoài ra, các bể chứa nhiên liệu tại căn cứ Al-Azraq ở Jordan cũng bị nhắm mục tiêu.
Quân đội Jordan tuyên bố đã đánh chặn 10 tên lửa Iran bay vào không phận và nhằm vào lãnh thổ nước này. “Không có thiệt hại hoặc thương vong trong vụ tập kích”, quân đội Jordan thông báo.
Bộ tư lệnh Trung tâm (CENTCOM), cơ quan phụ trách hoạt động của quân đội Mỹ tại Trung Đông, chưa bình luận về thông tin của Iran. CENTCOM cho biết lực lượng Mỹ đã tấn công các địa điểm giám sát, hạ tầng hậu cần quân sự, kho vũ khí ngầm và năng lực tác chiến hàng hải của Iran trong đêm thứ 7 liên tiếp.
Các đợt tấn công diễn ra sau khi Iran cáo buộc quân đội Mỹ tập kích sân bay, ga đường sắt và nhiều cây cầu ở miền nam nước này, đồng thời cảnh báo sẽ chuyển sang giai đoạn tấn công tổng lực để đáp trả nếu Mỹ tiếp tục không kích thêm vài ngày nữa.
Vùng Vịnh đã trải qua 3 tuần bình yên sau khi Mỹ và Iran ký bản ghi nhớ hồi tháng 6. Căng thẳng sau đó leo thang khi Mỹ phối hợp với Oman và Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) thiết lập lộ trình mới ở phía nam eo biển Hormuz, khuyến khích tàu hàng chọn tuyến đường nằm hoàn toàn trong lãnh hải Oman.
Iran cáo buộc Mỹ “áp đặt ý chí” lên chính phủ Oman khi tìm cách đưa nhiều tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz theo “tuyến hàng hải trái phép” ở phía nam khu vực. Nhiều tàu hàng bị tấn công khi đi qua Hormuz, dẫn đến những đòn tập kích ăn miếng trả miếng giữa Iran và Mỹ.
Sau khi giao tranh bùng phát trở lại, Mỹ đã tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với các cảng biển của Iran. Đáp lại, IRGC đe dọa sẽ cắt đứt toàn bộ hoạt động xuất khẩu năng lượng từ Trung Đông.
Trong một tuyên bố ngày 21.4, NATO nhấn mạnh "cam kết mạnh mẽ" đối với việc thực hiện đầy đủ Hiệp ước Không phổ biến vũ khí hạt nhân (NPT), đồng thời cáo buộc Nga vi phạm các thỏa thuận kiểm soát vũ khí và đưa ra những phát ngôn hạt nhân "thiếu trách nhiệm". NATO cũng cho rằng Trung Quốc đang mở rộng nhanh kho vũ khí hạt nhân nhưng thiếu minh bạch.
Tuyên bố được đưa ra trước thềm hội nghị rà soát NPT tại Liên Hiệp Quốc ở New York (Mỹ) vào tuần tới, trong bối cảnh môi trường an ninh toàn cầu gia tăng bất ổn. Hội nghị được kỳ vọng thúc đẩy minh bạch và giảm rủi ro hạt nhân, dù hai kỳ họp gần nhất không đạt đồng thuận, theo Reuters.
Trợ lý Tổng thư ký NATO Boris Ruge cho rằng việc Nga sử dụng tên lửa có khả năng mang đầu đạn hạt nhân trong xung đột Ukraine là dấu hiệu "phát tín hiệu hạt nhân" đáng lo ngại, đồng thời nhấn mạnh Moscow đã rút khỏi nhiều cơ chế kiểm soát vũ khí.
Phía Nga hồi tháng 2 khẳng định vẫn là một cường quốc hạt nhân "có trách nhiệm" sau khi hiệp ước New START hết hiệu lực, đồng thời chỉ trích kế hoạch mở rộng năng lực hạt nhân của Pháp là "gây bất ổn nghiêm trọng". NATO bác bỏ, cho rằng đây là phản ứng "hợp lý và minh bạch" trước các mối đe dọa hiện nay.
Ông Ruge bảo vệ động thái của Pháp, gọi đó là "phản ứng có chừng mực, hợp lý và minh bạch trước những mối đe dọa mà chúng ta đang phải đối mặt". "Chúng tôi là một liên minh phòng thủ. Chúng tôi không phô trương vũ khí hạt nhân. Chúng tôi không tham gia vào những lời lẽ hạt nhân thiếu trách nhiệm, điều mà chúng ta thường xuyên nghe thấy từ Tổng thống Nga Vladimir Putin", ông nói.
Trong khi đó, một phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Trung Quốc ngày 21.4 bác bỏ cáo buộc và khẳng định: "Chúng tôi luôn duy trì sức mạnh hạt nhân ở mức tối thiểu cần thiết cho an ninh quốc gia và sẽ không bao giờ tham gia vào cuộc chạy đua vũ trang hạt nhân".
Trong báo cáo quốc gia về việc thực hiện NPT được Bộ Ngoại giao Trung Quốc công bố ngày 20.4, Bắc Kinh đã kêu gọi Mỹ thể hiện "sự chân thành" trong việc giải quyết vấn đề hạt nhân của Iran, đồng thời cảnh báo về các cuộc thảo luận của Nhật Bản về việc sở hữu vũ khí hạt nhân, theo tờ South China Morning Post.
Báo cáo cũng bác bỏ đề xuất đàm phán kiểm soát vũ khí hạt nhân 3 bên Trung - Mỹ - Nga, cho rằng những đề xuất đó là "không công bằng, vô lý và không khả thi". Trung Quốc cho rằng các nước sở hữu kho vũ khí lớn nhất cần tiếp tục cắt giảm đáng kể.
Theo ước tính của Liên đoàn các nhà khoa học Mỹ, Nga hiện sở hữu khoảng 4.400 đầu đạn hạt nhân, Mỹ có 3.700 và Trung Quốc có khoảng 620, Pháp có khoảng 290 và Anh có khoảng 225 đầu đạn.
Bà Silina, thuộc đảng trung hữu New Unity, đã mất đa số cầm quyền trong quốc hội hôm 13/5 sau khi đảng cánh tả Progressives tuyên bố rút lại sự ủng hộ.
Quyết định này được đưa ra sau khi Bộ trưởng Quốc phòng Andris Spruds của đảng Progressives bị mất chức cuối tuần qua vì cách xử lý các vụ UAV Ukraine bay lạc vào không phận Latvia.
Bà Silina cho rằng “sự ganh đua chính trị và lợi ích đảng phái hẹp hòi” gây ra cuộc khủng hoảng hiện tại ở Latvia.
Tuần trước, 2 UAV cảm tử tầm xa của Ukraine bay vào một kho dầu bỏ trống gần thị trấn Rezekne, cách biên giới Nga khoảng 40km. Không có thương vong nào được ghi nhận trên mặt đất.
Sau vụ việc, bà Silina yêu cầu ông Spruds từ chức, với lý do các hệ thống chống UAV đã không được triển khai đủ nhanh để ngăn chặn vụ xâm phạm của các UAV.
"Sự cố máy bay không người lái xảy ra đã chứng minh rõ ràng rằng ban lãnh đạo quốc phòng đã thất bại trong việc thực hiện lời hứa về một bầu trời an toàn cho đất nước chúng ta", bà Silina phát biểu khi đó.
Ngoại trưởng Ukraine Andrii Sybiha cũng xác nhận những UAV trong vụ việc là của Ukraine, và việc chúng bay vào Latvia là do hoạt động "tác chiến điện tử của Nga". Để ứng phó với các sự cố này, Ukraine đang xem xét việc cử các chuyên gia đến để giúp tăng cường an ninh hàng không trên các quốc gia vùng Baltic.
Vào tháng 3, Ukraine từng tuyên bố rằng họ có thông tin tình báo cho thấy Nga đã cố tình điều hướng UAV của Kiev về phía các quốc gia Baltic và Phần Lan nhằm tạo ra căng thẳng,
Mặt khác, Moscow từng cáo buộc các thành viên NATO, gồm 3 nước Baltic, ngầm cho phép Ukraine sử dụng không phận của họ để tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào mục tiêu ở tây bắc Nga, đặc biệt là các cảng xuất khẩu dầu ở vùng Leningrad. Tuy nhiên, các nước trên đã bác bỏ thông tin này.
Vào tháng 4, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga Maria Zakharova cho biết các nước Baltic “đã nhận được cảnh báo thích đáng”. “Nếu các chính quyền của những quốc gia này còn đủ tỉnh táo, họ sẽ lắng nghe. Nếu không, họ sẽ phải đối mặt với phản ứng”, bà Zakharova nói thêm.
Tuy nhiên, phía các nước Baltic đã bác bỏ cáo buộc từ Nga. Theo Kyiv Independent, mặc dù ủng hộ mạnh mẽ Ukraine, các nước Baltic, bao gồm Estonia, Latvia và Litva, được cho vẫn đứng ngoài các hoạt động chiến đấu, chỉ cung cấp hỗ trợ quân sự, tình báo và viện trợ nhân đạo cho Kiev kể từ khi xung đột nổ ra, đồng thời không cho phép Ukraine sử dụng lãnh thổ của mình để nhằm mục tiêu tấn công Nga.
Gần đây, Thủ tướng Phần Lan Petteri Orpo cho biết ông đã nói với Tổng thống Volodymyr Zelensky rằng Helsinki coi việc máy bay Ukraine đi vào không phận Phần Lan là không thể chấp nhận được. Bộ trưởng Quốc phòng Estonia Hanno Pevkur nói rằng phía Ukraine cần “giữ UAV tránh xa lãnh thổ của chúng tôi và kiểm soát hoạt động của chúng tốt hơn".
Sáng qua 6.5, Tổng thống Mỹ Donald Trump thông báo trên tài khoản mạng xã hội Truth Social rằng Mỹ sẽ tạm hoãn chiến dịch hộ tống tàu thương mại qua eo biển Hormuz mang tên Dự án Tự do trong một thời gian ngắn, chỉ một ngày sau khi chiến dịch được công bố. Nhà lãnh đạo giải thích rằng lệnh tạm hoãn dựa trên yêu cầu của Pakistan và các nước khác, sự thành công về quân sự trong chiến dịch chống Iran và "thực tế là đã có tiến triển lớn về phía một thỏa thuận đầy đủ và cuối cùng với đại diện Iran". Ông Trump cho biết đây là quyết định có sự "đồng thuận chung" để xem thỏa thuận có được ký kết hay không, song cũng lưu ý rằng Mỹ vẫn duy trì lệnh phong tỏa cảng biển Iran.
Thông báo đột ngột của Tổng thống Trump mâu thuẫn với những tuyên bố chỉ vài giờ trước đó của các quan chức hàng đầu Nhà Trắng. Cụ thể, trong cuộc họp báo tại Lầu Năm Góc, Bộ trưởng Chiến tranh Mỹ Pete Hegseth nói rằng Washington đã thiết lập một hành lang an toàn qua eo biển Hormuz và hàng trăm tàu thương mại đang nối đuôi nhau để đi qua. "Chúng tôi biết người Iran đang xấu hổ về sự thật này. Họ nói muốn kiểm soát eo biển nhưng thực tế thì không", ông Hegseth nói. Trong cuộc họp báo tại Nhà Trắng sau đó, Ngoại trưởng Marco Rubio cho rằng việc Mỹ đưa tàu thuyền qua eo biển là "ân huệ cho thế giới vì chỉ có Mỹ mới làm được điều đó".
Trước đó, các hãng vận tải biển, bảo hiểm và giới quan sát đánh giá rằng việc di chuyển qua eo biển Hormuz vẫn mang rủi ro cao bất chấp sự đảm bảo của Mỹ. Ngay trong ngày đầu tiên, Mỹ và Iran đã trao đổi hỏa lực dữ dội trong khi một số hãng vận tải xác nhận tàu hàng đã bị tấn công. Theo tờ The Guardian, chỉ có 2 tàu hàng treo cờ Mỹ qua được eo biển Hormuz nhờ sự hộ tống của nước này trong khi hàng trăm tàu khác với thủy thủ đoàn lên đến 23.000 người đang kẹt lại vịnh Ba Tư.
Việc hoãn chiến dịch hộ tống được xem là chiến thuật "cây gậy và củ cà rốt" điển hình của ông Trump, khi ông sử dụng sức mạnh quân sự để gây áp lực tối đa, sau đó tạm dừng như biện pháp khuyến khích Iran chấp nhận thỏa thuận.
Chuyên gia Joshua Tallis, thuộc Trung tâm phân tích hải quân (Mỹ), nhận định đây là mức cược rủi ro thấp để chính quyền ông Trump chìa cành ô liu ra cho Iran, trong bối cảnh xung đột gây tác động kinh tế, chính trị tại Mỹ nhưng Nhà Trắng chưa tìm ra cách tháo gỡ thế bế tắc. Mặc dù lệnh ngừng bắn đã được công bố cách đây một tháng, Mỹ và Iran vẫn chưa đạt thỏa thuận giải quyết xung đột trong khi việc đàm phán trực tiếp chưa có dấu hiệu khôi phục.
Một số chuyên gia khác cho rằng chính quyền ông Trump đang vội vã tìm lối thoát cho bế tắc tại eo biển Hormuz và chỉ ra tình huống khó xử mà Mỹ đang đối mặt. "Nếu ông Trump chấp nhận một thỏa thuận hẹp về eo biển và hoãn đối thoại hạt nhân, đồng nghĩa Mỹ từ bỏ đòn bẩy nhờ việc phong tỏa Iran. Nếu ông ấy chờ một thỏa thuận toàn diện hơn, kinh tế toàn cầu sẽ tiếp tục thiệt hại. Nếu ông ấy oanh tạc trở lại, ông ấy phải đánh cược rằng việc đó sẽ mang Iran trở lại bàn đàm phán theo cách nhượng bộ hơn", Chủ tịch Richard Fontaine của Trung tâm an ninh Mỹ Mới phân tích với tờ Financial Times.
Truyền thông Iran gọi việc Mỹ tạm dừng hộ tống tàu thuyền là bước lùi trước sự cứng rắn của Tehran. Trong chuyến thăm Bắc Kinh hôm qua, Ngoại trưởng Abbas Araghchi nói với Ngoại trưởng Trung Quốc Vương Nghị rằng Tehran luôn sẵn sàng đương đầu với hành động gây hấn nhưng cũng nghiêm túc trong ngoại giao, đồng thời tuyên bố Iran sẽ chỉ chấp nhận một thỏa thuận "công bằng và toàn diện".
