Gần 20 năm làm lãnh đạo trong một ngân hàng ở Quy Nhơn nhưng bà Hường không có khái niệm “hết giờ làm việc”. Một ngày làm việc của bà chỉ khép lại vào sáng sớm hôm sau khi mọi điểm giao dịch mở cửa an toàn và hệ thống ATM không báo lỗi.
Vì thế, nghỉ hưu với bà giống như bước vào tuần trăng mật. “Cảm giác của tôi những ngày đầu là thở phào vì đã hạ cánh an toàn”, người phụ nữ 65 tuổi nói.
Tuy nhiên, sự thoải mái chỉ kéo dài khoảng hai tháng. Khi các chuyến du lịch thưa dần, cựu giám đốc loay hoay thích nghi với nhịp sống mới. Quen có cấp dưới hỗ trợ, nay bà phải tự học cách gõ phím, in tài liệu. Lương hưu chỉ bằng một phần mười thời đương chức khiến bà phải học lại cách chi tiêu. Hụt hẫng lớn nhất là cảm giác “bỗng dưng thành người vô dụng”.
“Ngày đi làm có xe đưa đón, mọi người chờ mình chỉ đạo. Nay về nhà thì chồng con chỉ đạo mình”, bà nói.
Khủng hoảng bản sắc
Việt Nam hiện có hơn 14 triệu người từ 60 tuổi trở lên, dự báo tăng lên gần 18 triệu vào năm 2030. Mỗi năm, hàng trăm nghìn người bước qua cánh cửa mà bà Hường trải qua.
Những người từng giữ vị trí quản lý thường dễ rơi vào khủng hoảng hơn khi rời nhiệm sở. Bà Hường kể có một người quen là lãnh đạo sở từng “thét ra lửa” nhưng suy sụp tinh thần đến mức phải điều trị y tế khi về hưu. Có những giám đốc ngày ngày quay về cơ quan cũ, xin được tiếp tục làm việc không lương. Một số khác thậm chí mất trắng số vốn tích cóp cả đời vì đầu tư sai lầm, mà nguyên nhân sâu xa vì họ muốn chứng minh mình “vẫn còn giá trị”.
Tiến sĩ Katrina Phillips, giảng viên Tâm lý học tại Đại học RMIT Việt Nam, cho biết đây là biểu hiện của “khủng hoảng bản sắc” sau nghỉ hưu. Suốt nhiều năm, con người thường đồng nhất giá trị bản thân với nghề nghiệp, chức danh hay vai trò xã hội. Khi nghỉ hưu, nhiều người mất điểm tựa để định nghĩa chính mình. Câu hỏi “Nếu không còn là giám đốc, bác sĩ hay giáo viên thì tôi là ai?” trở thành nỗi băn khoăn của không ít người.
“Điều này đặc biệt rõ ở Việt Nam, nơi nhiều người gắn bó với một cơ quan suốt hàng chục năm và xem công việc là thước đo giá trị bản thân”, tiến sĩ Phillips nói.
PGS Cù Chí Lợi, nguyên Viện trưởng một viện nghiên cứu tại Hà Nội, cho biết từng trao quyết định nghỉ hưu cho không ít người. “Có người rất khó khăn khi tiếp nhận, không muốn nhìn hay nghe đọc quyết định”, ông kể.
Từ trải nghiệm này, ông quyết định “dọn đường” trước cho chính mình. Đến tuổi nghỉ theo quy định từ 5 năm trước, ông Lợi được cơ quan mời ở lại làm chuyên gia cao cấp. Khoảng thời gian chuyển tiếp giúp ông giảm dần khối lượng công việc, từ từ thích nghi với nhịp sống mới.
Ông cũng chuyển ra ngoại ô sinh sống, dành thời gian chăm sóc 300 m2 đất vườn, trồng hoa và học đàn guitar – niềm đam mê từng phải gác lại thời trai trẻ.
Theo TS Phillips, điều khiến nhiều người nghỉ hưu chật vật không chỉ là mất công việc, còn là mất những mối quan hệ. Duy trì nhịp sinh hoạt và các kết nối xã hội vì thế trở thành một trong những “liều thuốc” quan trọng cho giai đoạn này.
Bà Phạm Thị Ngọc Cầm, ở phường Láng, Hà Nội, dù tham gia dạy học và bơi lội nhưng vẫn hay mất ngủ, tủi thân. Con gái bà đã chủ động thiết lập hồ sơ hẹn hò trên mạng xã hội cho mẹ. Nhờ sự kết nối này, bà Cầm quen ông Lưu Bách Chế, nguyên cán bộ Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Cả hai cùng đi bơi, ăn sáng và trò chuyện vài lần mỗi tuần, giúp sức khỏe tinh thần được cải thiện rõ rệt.
Tiến sĩ Giản Tư Trung, Chủ tịch Học viện Quản lý PACE, đánh giá nghỉ hưu không phải là kết thúc sự nghiệp mà là chặng tiếp theo của hành trình “đại hướng nghiệp” trọn đời. Ông nhận thấy khủng hoảng tuổi 60 có nhiều nét tương đồng với khủng hoảng tuổi 18, không ít người lớn tuổi đối mặt với một khoảng trống, không biết phải làm gì và nên sống thế nào khi nghỉ hưu.
Theo ông, khủng hoảng này xuất phát từ việc mất định hướng cho hàng chục năm tiếp theo. “Khi còn lo mưu sinh, nhiều người không có đủ khoảng lặng để tự hỏi: Rốt cuộc mình sống để làm gì?”, ông chia sẻ.
Hành trình này đã được ông Phạm Phú Phúc, hơn 70 tuổi, thực hiện từ sớm. Rời vai trò Trưởng cơ quan đại diện Thông tấn xã Việt Nam tại nhiều quốc gia, ông về xã Bắc Đông Quan, tỉnh Hưng Yên làm nông. Ông tự xây nhà, cuốc đất trồng trọt và sinh hoạt đạm bạc. Dù vậy, ông vẫn liên tục cập nhật tin tức, tham gia giảng dạy và bình luận các vấn đề quốc tế cho báo đài.
Giống ông Phúc, bà Thu Hường cũng tìm thấy “sự nghiệp thứ hai” sau những ngày đầu trống trải. Việc cháu nội thứ ba chào đời nhanh chóng cuốn bà vào guồng quay mới. Khu vườn sân thượng nhiều lúc khiến bà bận tối ngày. Sau này bà Hường còn làm admin và thành viên tích cực trong các hội nhóm làm vườn hay phụ nữ trung niên mê du lịch, chụp hình và từ thiện. Gánh nặng cơm áo nhẹ hơn, các mối quan hệ thêm phần sâu sắc.
8 năm nghỉ hưu, bà Hường cho biết đang sống trong giai đoạn cuộc đời viên mãn nhất. “Sau một đời lo toan với nhiều trách nhiệm, tôi đã có thể buông bớt để sống cho mình nhiều hơn”, cựu sếp ngân hàng nói.
Một cậu bé 11 tuổi ở Ấn Độ đã được bố mẹ đưa đến bệnh viện cấp cứu sau khi tình trạng chảy máu kéo dài khoảng một tháng.
Điều kỳ lạ là, cậu bé không hề cảm thấy đau khi bị chảy máu và máu thường tự cầm trong vòng vài phút.
Các bác sĩ đã khám cho cậu bé nhưng không tìm thấy bất kỳ vết thương hay "nguyên nhân cấu trúc" nào gây chảy máu.
Sau quá trình xét nghiệm kỹ lưỡng, các bác sĩ kết luận rằng các triệu chứng phù hợp với chứng xuất huyết do căng thẳng – một tình trạng hiếm gặp trong đó máu có thể chảy ra từ tuyến mồ hôi – mà họ tin rằng là do áp lực học tập gây ra.
Trường hợp bất thường này đã được đăng trên tạp chí Sage Journals.
Báo cáo giải thích rằng chứng ra mồ hôi máu – hay còn gọi là "mồ hôi lẫn máu" – là một hiện tượng lâm sàng cực kỳ hiếm gặp và chưa được hiểu rõ.
Nó biểu hiện bằng sự tiết dịch có lẫn máu một cách tự phát qua da, tuyến mồ hôi hoặc các bộ phận cơ thể như miệng, mũi, tai, tuyến lệ hoặc núm vú.
Chỉ có chưa đến 50 trường hợp được báo cáo và trong số đó, các nhà khoa học cho biết có "sự chiếm ưu thế đáng kể" của các trường hợp mắc bệnh ở trẻ em và thanh thiếu niên, đặc biệt là trong cộng đồng người châu Á.
Tình trạng này thường liên quan đến các giai đoạn căng thẳng cảm xúc cực độ, sợ hãi hoặc chấn thương tâm lý, nhưng sự hiểu biết hiện tại về nó vẫn còn hạn chế.
Cha mẹ của cậu bé nói với bệnh viện rằng các đợt chảy máu "không gây đau đớn" và "không rõ nguyên nhân", thậm chí các bác sĩ cũng đã tận mắt chứng kiến hiện tượng này.
Tuy nhiên, khi kiểm tra, họ không phát hiện điều gì bất thường. Họ cũng xác nhận rằng dịch tiết từ mắt và tai của bé trai thực sự có chứa máu.
Các bác sĩ không tìm thấy bất kỳ bằng chứng nào về rối loạn đông máu, chấn thương tại chỗ, tự gây thương tích hoặc bất kỳ nguyên nhân y tế rõ ràng nào khác gây chảy máu.
Điều đáng chú ý là cha mẹ cậu bé cho biết tình trạng chảy máu thường xảy ra trong những giai đoạn "căng thẳng học tập, áp lực từ bạn bè hoặc kỳ vọng của cha mẹ về kết quả học tập".
Do đó, một bác sĩ tâm thần đã tiến hành đánh giá tâm lý đối với cậu bé và cha mẹ cậu.
Cậu bé 11 tuổi cũng tham gia trị liệu nhận thức hành vi (CBT) hàng tuần – một loại trị liệu bằng trò chuyện – trong 4 tuần.
Các bác sĩ sau đó chẩn đoán cậu bé mắc chứng đổ mồ hôi ra máu do căng thẳng.
Sau đó, họ kê thuốc cho bé và kết hợp với liệu pháp tâm lý, sự cải thiện đã được nhận thấy trong vòng 2 tuần. Các đợt chảy máu của cậu bé cũng giảm đi đáng kể.
Điều đáng kinh ngạc là, 4 tuần sau khi bắt đầu điều trị, chỉ có những đợt tái phát nhẹ, thỉnh thoảng mới được báo cáo.
Hơn nữa, 3 tháng sau khi bắt đầu điều trị, bé trai không còn triệu chứng gì trong các hoạt động thường nhật.
Tuy nhiên, các bác sĩ cảnh báo rằng những quan sát này không chứng minh trực tiếp rằng căng thẳng tâm lý gây ra chứng đổ mồ hôi ra máu, mặc dù tình trạng này đã được liên kết với căng thẳng trong một số báo cáo trước đây.
Họ nhấn mạnh rằng cần phải tiến hành các đánh giá tâm lý và tâm thần có hệ thống và bài bản để hiểu rõ hơn các cơ chế tiềm ẩn của tình trạng hiếm gặp này.
Ngoại hình giống nhau đến khó tin của một cặp vợ chồng trẻ ở Trung Quốc đã khiến cộng đồng mạng không khỏi bất ngờ, thậm chí nhiều người còn hài hước đề nghị họ đi xét nghiệm ADN để kiểm tra xem có quan hệ huyết thống hay không.
Cặp đôi đến từ Đông Quản, tỉnh Quảng Đông, bất ngờ nổi tiếng trên mạng xã hội sau khi chia sẻ những video ghi lại cuộc sống thường ngày. Điều khiến họ thu hút sự chú ý không nằm ở nội dung các đoạn clip, mà chính là gương mặt có nhiều nét tương đồng đến mức khó phân biệt.
Nhiều cư dân mạng gọi vui đây là "cặp vợ chồng giống nhau nhất lịch sử" khi nhận thấy cả hai sở hữu khuôn mặt tròn, đường nét ngũ quan hài hòa tương tự nhau, thậm chí kiểu tóc và thần thái khi xuất hiện trước máy quay cũng có nhiều điểm giống biệt.
Theo truyền thông Trung Quốc, cặp đôi gồm cô Lương và anh Hà, đều sinh sau năm 1995. Khi những video chung của họ được đăng tải, phần bình luận nhanh chóng trở thành nơi bàn luận sôi nổi:
"Đây là vợ chồng hay anh em sinh đôi vậy?"
"Giống hai bản sao quá, nên đi kiểm tra ADN thử xem!"
"Sau này sinh con chắc không cần đoán giống ai nữa rồi!"
Chia sẻ về chuyện này, cô Lương cho biết hai người quen nhau qua mai mối vào mùa xuân năm 2022. Thời điểm mới gặp gỡ, cả hai không hề nhận ra sự tương đồng về ngoại hình. Chỉ sau một thời gian bên nhau, bạn bè và người thân liên tục nhận xét họ ngày càng giống nhau hơn.
"Trước đây tôi không tin chuyện vợ chồng sống lâu sẽ có tướng phu thê. Nhưng khi nhìn lại chúng tôi, tôi thấy điều đó có lẽ thật sự tồn tại. Càng ở bên nhau lâu, chúng tôi càng có nhiều nét giống nhau", cô Lương vui vẻ nói.
Dù sở hữu ngoại hình như "hai phiên bản của cùng một người", tính cách của cặp đôi lại hoàn toàn trái ngược. Cô Lương tự nhận mình là người thẳng thắn, nóng tính, thích quyết định nhanh, trong khi anh Hà lại điềm tĩnh, cẩn trọng và luôn suy nghĩ kỹ trước khi hành động.
Anh Hà hài hước chia sẻ: "Cô ấy làm việc rất nhanh, đôi khi giống như một cơn gió. Còn tôi thích sự ổn định và an toàn hơn. Có lẽ chính sự khác biệt đó giúp chúng tôi bổ sung cho nhau".
Hiện tại, hai vợ chồng cùng kinh doanh cửa hàng bán thảo dược và nguyên liệu nấu canh thuốc tại Đông Quản. Họ thường xuyên chia sẻ những khoảnh khắc trong công việc và cuộc sống trên tài khoản mạng xã hội mang tên "Quảng Đông Thổ Phu Phụ", thu hút lượng lớn người theo dõi.
Với cặp đôi, việc sở hữu gương mặt giống nhau không tạo ra cảm giác kỳ lạ mà ngược lại còn khiến họ cảm thấy gần gũi, thân thuộc hơn trong cuộc sống hôn nhân.
"Ở bên một người có nhiều nét giống mình, tôi chỉ cảm thấy thoải mái và vui vẻ hơn mỗi ngày", cô Lương chia sẻ.
Ngày 22-6, Công an tỉnh Quảng Ngãi cho biết tổ công tác phòng chống ma túy của đơn vị thường trực tại tỉnh Attapeu (Lào) vừa phối hợp với lực lượng chức năng nước bạn phát hiện hai vụ mua bán, tàng trữ trái phép lá Kratom, bắt giữ 4 người liên quan.
Tang vật thu giữ gồm 42,5kg lá Kratom khô và 653 chai nước được nấu từ loại lá này, thường được gọi là "nậm thoong".
Theo cơ quan công an, Kratom có tên khoa học Mitragyna speciosa, thuộc họ cà phê, mọc phổ biến tại một số quốc gia Đông Nam Á như Lào, Thái Lan, Indonesia và Myanmar. Tại Lào, lá Kratom được gọi là "thoong", còn nước nấu từ lá được gọi là "nậm thoong".
Điều đáng lo ngại là loại lá này đang được một bộ phận thanh thiếu niên sử dụng dưới nhiều hình thức như nấu nước uống, nhai trực tiếp, nghiền thành bột hoặc sấy khô để hút.
Theo Công an Quảng Ngãi, thời gian gần đây đã xuất hiện trào lưu nấu nước lá Kratom tại một số khu vực biên giới miền Trung, trong đó có khu vực Lao Bảo (Quảng Trị). Các sản phẩm này thường được ngụy trang dưới dạng nước thảo mộc đóng chai nên khó nhận biết.
Theo cảnh sát, với hệ thống giao thông đường bộ kết nối thuận lợi từ Attapeu về các tỉnh miền Trung, lá Kratom và nước "nậm thoong" có nguy cơ được vận chuyển qua biên giới, đưa vào sâu trong nội địa, trong đó có Quảng Ngãi.
Từ thực tế trên, Công an tỉnh Quảng Ngãi khuyến cáo người dân không mua bán, vận chuyển, tàng trữ hoặc sử dụng lá Kratom và nước "nậm thoong". Đồng thời không nhận vận chuyển hộ các loại túi trà, sản phẩm thảo mộc không rõ nguồn gốc từ khu vực biên giới hoặc trên các tuyến xe qua lại giữa hai nước.
Theo y văn, lá Kratom chứa hai hoạt chất chính là mitragynine và 7-hydroxymitragynine, có khả năng tác động lên các thụ thể opioid trong hệ thần kinh trung ương. Việc sử dụng kéo dài hoặc lạm dụng có thể dẫn đến lệ thuộc và nguy cơ nghiện.
Tại Lào, Kratom được xếp vào nhóm thực vật chứa chất ma túy. Dù nước này đã cấm trồng, mua bán, tàng trữ, chế biến và cung ứng Kratom, lực lượng chức năng vẫn thường xuyên phát hiện các vụ vận chuyển, mua bán trái phép, đặc biệt trên mạng xã hội.
Riêng tại Attapeu - địa phương giáp các tuyến kết nối sang miền Trung Việt Nam - vẫn xuất hiện tình trạng lén lút trồng, thu mua và chia nhỏ lá Kratom để vận chuyển trái phép qua biên giới.
