Lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào ngày 8/4 đem lại không khí yên tĩnh cho thủ đô Tehran sau hơn một tháng hứng chịu các trận không kích dồn dập. “Mọi người đều cảm thấy như được sống lại”, một sinh viên đại học cho hay. “Ai cũng hạnh phúc”.
Tuy nhiên, anh lo ngại giao tranh còn lâu mới kết thúc. Lệnh ngừng bắn đang lung lay vì chiến dịch của Israel nhằm vào Hezbollah ở Lebanon, lực lượng được Iran hậu thuẫn, cũng như việc Tehran từ chối mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch với nguồn cung năng lượng thế giới.
Maryam Saeedpoor, nhiếp ảnh gia sống ở trung tâm Tehran, từng cố làm cho bản thân bận rộn bằng cách vẽ tranh khi tiếng tên lửa tập kích vang vọng khắp thành phố. “Nhưng tay tôi run rẩy, không vẽ nổi”, cô kể lại.
Cô không cảm thấy yên tâm trước thỏa thuận ngừng bắn cũng như quyết định rút lại lời đe dọa “xóa sổ nền văn minh Iran” của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Saeedpoor lo ngại các cuộc không kích đã gây thiệt hại lâu dài cho ngành công nghiệp và cơ sở hạ tầng của Iran, những thứ đã giúp đất nước vượt qua hàng chục năm dưới lệnh trừng phạt quốc tế. Đối với cô, lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần chỉ là “tạm thời” và không có gì đảm bảo chiến sự đã kết thúc.
“Theo tôi, Tehran là thành phố ấm áp và đẹp nhất thế giới, nhưng giờ đây, nó đầy rẫy nỗi buồn và đau đớn”, Saeedpoor nói. “Họ nói rằng muốn hạ sát các lãnh đạo chính phủ nhưng đã có quá nhiều người vô tội thiệt mạng”.
Trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, trên một con phố gần nhà, cô đã nhìn thấy các đội cứu nạn tìm kiếm người sống sót trong đống đổ nát.
“May là cư dân đều không ở nhà vào ngày hôm đó. Tất cả ngôi nhà dọc con phố đều bị phá hủy vì họ đã tấn công một đồn cảnh sát”, cô nói.
Iran ghi nhận hơn 2.000 người thiệt mạng và hàng chục nghìn người bị thương trong hơn một tháng chiến sự. Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran cho hay hàng nghìn nhà dân đã bị hư hại.
Trước khi lệnh ngừng bắn được công bố, người dân Iran đã tích trữ nước hoặc sơ tán đến vùng an toàn hơn sau khi ông Trump đe dọa về hạn chót tối hậu thư. Nhiều người đã trải qua một đêm không ngủ cho đến khi thỏa thuận ngừng bắn được công bố trước thời hạn mà ông Trump đưa ra.
Một người đàn ông gần 30 tuổi làm việc trong ngành quảng cáo cho biết đã giật mình tỉnh giấc trước bình minh. Khi không nghe thấy tiếng nổ của hệ thống phòng không, anh biết rằng lệnh đình chiến đã được ban hành và “đi ngủ với nụ cười trên môi”.
Người dân Iran luôn tự hào về lịch sử nền văn minh Ba Tư tồn tại hàng nghìn năm, cũng như cơ sở hạ tầng của đất nước. Bao quanh Tehran là những ngọn núi phủ tuyết trắng; những người cai trị đất nước từ thế kỷ 19 đã xây dựng các đại lộ dài, rộng, trồng cây tiêu huyền và hệ thống kênh dẫn nước vẫn hoạt động tới ngày nay. Dầu mỏ đã đem lại sự giàu có cho đất nước, thúc đẩy xây dựng cơ sở hạ tầng trước Cách mạng Hồi giáo 1979 và cuộc chiến Iran – Iraq. Giờ đây, những vết sẹo của cuộc chiến mới đang hiện diện khắp nơi.
Nền văn minh Ba Tư nổi tiếng hơn cả có lẽ là nhờ di sản văn học; nhiều người Iran bình thường có thể trích dẫn thơ của các thi sĩ nổi tiếng. Một nhà báo địa phương gần đây đã đăng lên tài khoản X ảnh một chồng trứng bày bán tại một cửa hàng kèm biển quảng cáo: “Ai đọc thơ sẽ được giảm giá”.
Ali Jafarabadi, người đứng đầu Book City – chuỗi nhà sách lớn nhất Iran, cho biết nhiều người đã tìm đến việc đọc sách khi phải ở trong nhà trong thời gian thành phố bị oanh tạc. Doanh số bán tiểu thuyết lịch sử, sách kỹ năng sống và sách tô màu cho người lớn đã tăng lên.
Ít nhất 6 chi nhánh của ông trên khắp Tehran đã bị hư hại trong chiến sự. Một vụ nổ từ cuộc không kích đã xuyên qua chi nhánh chính trên phố Shariati nổi tiếng, làm vỡ cửa kính phía trước và một thanh kim loại đã đâm xuyên qua một dãy sách trong văn phòng của Jafarabadi.
Một phụ nữ là huấn luyện viên thể hình và người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội, cho hay gần đây cô đã bắt đầu lái xe máy quanh thành phố “như một hình thức đối đầu định kiến”. Ngoài việc yêu cầu phụ nữ phải quàng khăn che tóc dù quy định này đang dần nới lỏng, chính quyền Iran từ lâu cũng không có thiện cảm với việc phụ nữ lái xe máy.
“Trên hành trình của mình, cô chứng kiến hai thái cực đối lập của thủ đô Tehran. Ở những vùng đồi phía bắc giàu có, nhịp sống vẫn trôi đi như chưa hề có chiến sự, người người vẫn lấp đầy các quán cà phê sang trọng. Trong khi đó, tại khu trung tâm, cô ghé thăm những quán cà phê truyền thống cũ kỹ, nơi nặng mùi khói shisha và gần như chỉ có đàn ông lui tới. Thế nhưng, bom đạn không phân biệt giàu nghèo, các cuộc không kích đã tàn phá cả những khu phố thượng lưu lẫn các khu vực của tầng lớp lao động.
“Những con phố nơi các tòa nhà bị phá hủy mang một cảm giác khác hẳn”, cô nói. “Im ắng và ngập mùi tử khí”.
Đối với một số người dân, họ hy vọng cuộc chiến sẽ thay đổi chính quyền hiện tại, nhưng với những người khác, họ lại thất vọng vì Iran đồng ý dừng cuộc chiến mà họ cho là đang thắng.
Người đàn ông làm việc trong ngành quảng cáo cho biết hầu hết người dân nằm ở giữa hai thái cực đó. “Đa số người dân Iran là người ôn hòa, không giống như những gì bạn thấy trên các nền tảng như Twitter. Mọi người đều mong muốn tình hình được cải thiện, chứ không phải một tình huống cực đoan hóa bằng mọi giá”.
"Chúng tôi muốn trở thành một phần không thể thiếu của sự răn đe hạt nhân này", Tổng thống Litva Gitanas Nauseda nói tại cuộc họp báo ở Berlin, Đức, ngày 3/7, thêm rằng ông trước đó đã khởi xướng sửa đổi hiến pháp để dỡ bỏ hạn chế hiện hành đối với khả năng triển khai vũ khí hạt nhân ở Litva.
Ngay sau đó, một nhóm 50 nghị sĩ Litva đã đệ trình dự luật sửa đổi này. Việc sửa đổi hiến pháp Litva cần được sự chấp thuận hai lần của ít nhất 94 trong số 141 thành viên quốc hội, với khoảng thời gian ít nhất ba tháng giữa hai lần bỏ phiếu.
Ông Nauseda cho rằng Điều 137 của hiến pháp Litva, về cấm triển khai vũ khí hủy diệt hàng loạt và thiết lập các căn cứ quân sự nước ngoài trên lãnh thổ Litva, đã trở nên "lỗi thời" và "không còn phù hợp".
"Tình hình địa chính trị đang xấu đi. Hiến pháp của chúng ta được viết ra khi hoàn cảnh địa chính trị hoàn toàn khác", ông Nauseda nói.
Tương tự Litva, quốc hội Phần Lan hồi tháng 6 bỏ phiếu để dỡ bỏ lệnh cấm hoàn toàn đối với vũ khí hạt nhân, nhằm đưa đất nước phù hợp với chính sách răn đe của NATO sau khi gia nhập liên minh vào năm 2023. Dự luật này cho phép bố trí, vận chuyển, cung cấp hoặc lưu trữ vũ khí hạt nhân trên lãnh thổ Phần Lan khi cần thiết vì mục đích quốc phòng.
Litva, quốc gia thành viên NATO và EU giáp biên giới với Belarus và lãnh thổ hải ngoại Kaliningrad của Nga, đã đặc biệt chú trọng đến an ninh và quốc phòng sau khi nổ ra xung đột Nga - Ukraine hồi tháng 2/2022.
Đây là một trong những quốc gia chi tiêu nhiều nhất cho quốc phòng trong NATO xét theo tỷ trọng nền kinh tế, khi dành hơn 5% GDP cho quốc phòng hàng năm. Litva cũng là nơi đóng quân của nhóm tác chiến đa quốc gia NATO với một lữ đoàn thường trực gồm tới 5.000 binh sĩ Đức.
Tòa án Seoul hôm nay 26/6 đã tuyên án cựu Đệ nhất phu nhân Kim Keon Hee 7 năm tù giam vì tội nhận quà tặng đắt tiền để bổ nhiệm các chức vụ và ưu ái trong kinh doanh.
Tòa án quận trung tâm Seoul đã tuyên án đối với bà Kim, vợ của cựu Tổng thống bị phế truất Yoon Suk Yeol, sau khi bà bị truy tố về tội nhận hối lộ, bao gồm hơn 100 triệu won (64.750 USD) tiền trang sức để đổi lấy một công việc trong chính phủ cho con rể của chủ tịch một công ty xây dựng.
Tổng cộng, bà Kim bị buộc tội nhận hối lộ với tổng giá trị khoảng 300 triệu won, và tòa án đã tuyên bố bà phạm tội trên tất cả các tội danh.
Trong phiên tòa được truyền hình trực tiếp, thẩm phán Cho Sun-pyo cho biết bà Kim đã coi thường trách nhiệm xã hội gắn với vị trí đệ nhất phu nhân và chỉ sử dụng vị trí đó như một công cụ để theo đuổi lợi ích cá nhân.
Bà Kim bị truy tố vào tháng 12 năm ngoái với cáo buộc nhận một chiếc vòng cổ Van Cleef & Arpels và các đồ trang sức khác từ chủ tịch một công ty xây dựng trong khoảng thời gian từ tháng 3 đến tháng 5/2022; một vật trang trí hình rùa vàng vào tháng 4/2022 từ Lee Bae-yong, cựu chủ tịch Ủy ban Giáo dục Quốc gia, để đổi lấy việc bổ nhiệm; một chiếc túi Dior trị giá 5,4 triệu won từ một mục sư cùng năm; và một chiếc đồng hồ Vacheron Constantin từ một doanh nhân khác vào tháng 9/2022.
Vào tháng 2/2023, bà bị cáo buộc nhận một bức tranh của họa sĩ nổi tiếng Lee Ufan từ một cựu công tố viên để đổi lấy sự giúp đỡ của bà trong việc đảm bảo cho ông này được đề cử tranh cử.
Các cuộc trao đổi này chủ yếu diễn ra trong thời gian chồng bà đương chức tổng thống từ tháng 5/2022 cho đến khi ông bị phế truất vào tháng 4/2025.
Thẩm phán cho biết bà Kim đã tìm cách trốn tránh trách nhiệm. Bà Kim đã chối bỏ trách nhiệm về hành vi phạm tội của mình bằng cách trả lại một số món quà khi cuộc điều tra bắt đầu hoặc biện minh rằng bà tự mua chúng.
"Điều này cho thấy bà hoàn toàn nhận thức được tính bất hợp pháp trong hành động của mình nhưng đã cố gắng che giấu điều đó”, thẩm phán nêu rõ.
Nhóm luật sư của công tố viên đặc biệt Min Joong-ki, những người đã yêu cầu mức án 7 năm rưỡi tù giam, hoan nghênh phán quyết của tòa. Các luật sư của bà Kim cho biết họ sẽ kháng cáo.
Tòa án cũng tuyên án chủ tịch công ty xây dựng một năm tù giam, hoãn thi hành án 2 năm, doanh nhân tặng đồng hồ một năm tù giam, hoãn thi hành án 2 năm, và mục sư bị phạt 8 triệu won.
Cựu Đệ nhất phu nhân đã bị tòa phúc thẩm tuyên án 4 năm tù giam trong một vụ án tham nhũng khác.
Bà cũng sẽ phải ra tòa về cáo buộc liên quan đến một vụ án mà các thành viên của Giáo hội Thống nhất được cho là bị ép buộc gia nhập đảng trước cuộc bầu cử tổng thống năm 2022 nhằm gây ảnh hưởng đến kết quả bầu cử sơ bộ của đảng để chọn ứng cử viên tổng thống, mà chồng bà, ông Yoon, đã thắng.
Bà Kim Keon Hee được xem là Đệ nhất phu nhân quyền lực bậc nhất Hàn Quốc khi chồng bà, Tổng thống Yoon Suk Yeol còn đương chức.
Một tòa án ở Seoul hôm 12/6 đã kết án cựu Tổng thống Yoon Suk-yeol 30 năm tù với cáo buộc ra lệnh cho máy bay không người lái (UAV) xâm nhập vào Triều Tiên năm 2024.
Theo các công tố viên, mệnh lệnh của ông Yoon nhằm làm gia tăng căng thẳng xuyên biên giới và tạo cơ sở cho tuyên bố thiết quân luật của ông vào tháng 12/2024.
Đây là lần đầu tiên trong lịch sử Hàn Quốc cả tổng thống và đệ nhất phu nhân đều bị tuyên án tù.
Tờ The Washington Post ngày 19.6 trích dẫn các báo cáo của tình báo Mỹ cho rằng Israel quyết tâm tiếp tục chiến dịch quân sự chống lại lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn ở Lebanon, hành động đi ngược với một điều khoản cốt lõi trong thỏa thuận mới đạt được giữa Mỹ và Iran.
Đánh giá này được đưa ra trong bối cảnh căng thẳng ngày càng gia tăng giữa chính phủ của Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu và chính quyền ông Trump, sau khi phía Mỹ công khai cảnh báo Israel không tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Hezbollah có thể làm chệch hướng thỏa thuận mà Tổng thống Trump thúc đẩy.
Hôm 19.6, Israel đã tiến hành các cuộc không kích trên khắp miền nam Lebanon để đáp trả một vụ tấn công bằng máy bay không người lái (UAV) của Hezbollah khiến 4 binh sĩ Israel thiệt mạng. Trong khi các cuộc giao tranh vẫn tiếp diễn, giới chức Mỹ và Iran cho biết họ đã hoãn các cuộc đàm phán dự kiến bắt đầu tại Thụy Sĩ vào ngày 19.6. Phó Tổng thống Mỹ J.D. Vance, người dự kiến dẫn đầu phái đoàn Mỹ, cũng đã hoãn chuyến đi của mình.
Báo cáo tình báo mới của Mỹ kết luận rằng trong bối cảnh cuộc bầu cử quốc gia diễn ra vào mùa thu năm nay, tương lai chính trị của Thủ tướng Netanyahu gắn liền với việc chứng tỏ với cử tri trong nước rằng ông sẽ không rút quân khỏi Lebanon và quyết tâm leo thang cuộc chiến với Hezbollah, theo một quan chức Mỹ nắm rõ báo cáo này.
Theo một quan chức đương nhiệm và một cựu quan chức Mỹ, báo cáo tình báo của Mỹ cũng đề cập đến sự bất mãn của Israel đối với các điều khoản trong bản ghi nhớ hòa bình do Tổng thống Trump thúc đẩy, cho rằng những điều khoản này làm suy yếu mục tiêu rộng lớn hơn của Israel là duy trì sức ép tối đa đối với Tehran.
Israel chưa bình luận về những thông tin của The Washington Post.
Trong diễn biến mới nhất, Israel và Hezbollah đã đồng ý ngừng bắn tại Lebanon vào chiều 19.6 sau cuộc giao tranh căng thẳng, theo một quan chức Mỹ nói với Reuters. Đặc phái viên Tổng thống Mỹ Steve Witkoff cũng đang lên đường sang Thụy Sĩ để đàm phán với Iran về vấn đề hạt nhân, theo Axios.
Trong khi đó, Thứ trưởng Ngoại giao Iran Saeed Khatibzadeh nói với đài Al-Jazeera rằng Tehran sẵn sàng tiếp tục ngoại giao với Washington nhưng Mỹ phải đảm bảo Israel tuân thủ bản ghi nhớ và ngừng tấn công Lebanon.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi còn nói rằng chính quyền Tổng thống Trump đã cam kết và có trách nhiệm phải chấm dứt chiến sự trên toàn bộ mặt trận, gồm Lebanon như đã thỏa thuận.
