Lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào ngày 8/4 đem lại không khí yên tĩnh cho thủ đô Tehran sau hơn một tháng hứng chịu các trận không kích dồn dập. “Mọi người đều cảm thấy như được sống lại”, một sinh viên đại học cho hay. “Ai cũng hạnh phúc”.
Tuy nhiên, anh lo ngại giao tranh còn lâu mới kết thúc. Lệnh ngừng bắn đang lung lay vì chiến dịch của Israel nhằm vào Hezbollah ở Lebanon, lực lượng được Iran hậu thuẫn, cũng như việc Tehran từ chối mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch với nguồn cung năng lượng thế giới.
Maryam Saeedpoor, nhiếp ảnh gia sống ở trung tâm Tehran, từng cố làm cho bản thân bận rộn bằng cách vẽ tranh khi tiếng tên lửa tập kích vang vọng khắp thành phố. “Nhưng tay tôi run rẩy, không vẽ nổi”, cô kể lại.
Cô không cảm thấy yên tâm trước thỏa thuận ngừng bắn cũng như quyết định rút lại lời đe dọa “xóa sổ nền văn minh Iran” của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Saeedpoor lo ngại các cuộc không kích đã gây thiệt hại lâu dài cho ngành công nghiệp và cơ sở hạ tầng của Iran, những thứ đã giúp đất nước vượt qua hàng chục năm dưới lệnh trừng phạt quốc tế. Đối với cô, lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần chỉ là “tạm thời” và không có gì đảm bảo chiến sự đã kết thúc.
“Theo tôi, Tehran là thành phố ấm áp và đẹp nhất thế giới, nhưng giờ đây, nó đầy rẫy nỗi buồn và đau đớn”, Saeedpoor nói. “Họ nói rằng muốn hạ sát các lãnh đạo chính phủ nhưng đã có quá nhiều người vô tội thiệt mạng”.
Trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, trên một con phố gần nhà, cô đã nhìn thấy các đội cứu nạn tìm kiếm người sống sót trong đống đổ nát.
“May là cư dân đều không ở nhà vào ngày hôm đó. Tất cả ngôi nhà dọc con phố đều bị phá hủy vì họ đã tấn công một đồn cảnh sát”, cô nói.
Iran ghi nhận hơn 2.000 người thiệt mạng và hàng chục nghìn người bị thương trong hơn một tháng chiến sự. Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran cho hay hàng nghìn nhà dân đã bị hư hại.
Trước khi lệnh ngừng bắn được công bố, người dân Iran đã tích trữ nước hoặc sơ tán đến vùng an toàn hơn sau khi ông Trump đe dọa về hạn chót tối hậu thư. Nhiều người đã trải qua một đêm không ngủ cho đến khi thỏa thuận ngừng bắn được công bố trước thời hạn mà ông Trump đưa ra.
Một người đàn ông gần 30 tuổi làm việc trong ngành quảng cáo cho biết đã giật mình tỉnh giấc trước bình minh. Khi không nghe thấy tiếng nổ của hệ thống phòng không, anh biết rằng lệnh đình chiến đã được ban hành và “đi ngủ với nụ cười trên môi”.
Người dân Iran luôn tự hào về lịch sử nền văn minh Ba Tư tồn tại hàng nghìn năm, cũng như cơ sở hạ tầng của đất nước. Bao quanh Tehran là những ngọn núi phủ tuyết trắng; những người cai trị đất nước từ thế kỷ 19 đã xây dựng các đại lộ dài, rộng, trồng cây tiêu huyền và hệ thống kênh dẫn nước vẫn hoạt động tới ngày nay. Dầu mỏ đã đem lại sự giàu có cho đất nước, thúc đẩy xây dựng cơ sở hạ tầng trước Cách mạng Hồi giáo 1979 và cuộc chiến Iran – Iraq. Giờ đây, những vết sẹo của cuộc chiến mới đang hiện diện khắp nơi.
Nền văn minh Ba Tư nổi tiếng hơn cả có lẽ là nhờ di sản văn học; nhiều người Iran bình thường có thể trích dẫn thơ của các thi sĩ nổi tiếng. Một nhà báo địa phương gần đây đã đăng lên tài khoản X ảnh một chồng trứng bày bán tại một cửa hàng kèm biển quảng cáo: “Ai đọc thơ sẽ được giảm giá”.
Ali Jafarabadi, người đứng đầu Book City – chuỗi nhà sách lớn nhất Iran, cho biết nhiều người đã tìm đến việc đọc sách khi phải ở trong nhà trong thời gian thành phố bị oanh tạc. Doanh số bán tiểu thuyết lịch sử, sách kỹ năng sống và sách tô màu cho người lớn đã tăng lên.
Ít nhất 6 chi nhánh của ông trên khắp Tehran đã bị hư hại trong chiến sự. Một vụ nổ từ cuộc không kích đã xuyên qua chi nhánh chính trên phố Shariati nổi tiếng, làm vỡ cửa kính phía trước và một thanh kim loại đã đâm xuyên qua một dãy sách trong văn phòng của Jafarabadi.
Một phụ nữ là huấn luyện viên thể hình và người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội, cho hay gần đây cô đã bắt đầu lái xe máy quanh thành phố “như một hình thức đối đầu định kiến”. Ngoài việc yêu cầu phụ nữ phải quàng khăn che tóc dù quy định này đang dần nới lỏng, chính quyền Iran từ lâu cũng không có thiện cảm với việc phụ nữ lái xe máy.
“Trên hành trình của mình, cô chứng kiến hai thái cực đối lập của thủ đô Tehran. Ở những vùng đồi phía bắc giàu có, nhịp sống vẫn trôi đi như chưa hề có chiến sự, người người vẫn lấp đầy các quán cà phê sang trọng. Trong khi đó, tại khu trung tâm, cô ghé thăm những quán cà phê truyền thống cũ kỹ, nơi nặng mùi khói shisha và gần như chỉ có đàn ông lui tới. Thế nhưng, bom đạn không phân biệt giàu nghèo, các cuộc không kích đã tàn phá cả những khu phố thượng lưu lẫn các khu vực của tầng lớp lao động.
“Những con phố nơi các tòa nhà bị phá hủy mang một cảm giác khác hẳn”, cô nói. “Im ắng và ngập mùi tử khí”.
Đối với một số người dân, họ hy vọng cuộc chiến sẽ thay đổi chính quyền hiện tại, nhưng với những người khác, họ lại thất vọng vì Iran đồng ý dừng cuộc chiến mà họ cho là đang thắng.
Người đàn ông làm việc trong ngành quảng cáo cho biết hầu hết người dân nằm ở giữa hai thái cực đó. “Đa số người dân Iran là người ôn hòa, không giống như những gì bạn thấy trên các nền tảng như Twitter. Mọi người đều mong muốn tình hình được cải thiện, chứ không phải một tình huống cực đoan hóa bằng mọi giá”.
Tổng thống Nga Vladimir Putin đã ký sắc lệnh xóa nợ cho các tân binh tham gia chiến dịch quân sự tại Ukraine và gia đình họ, Điện Kremlin cho biết tối 25/5. Đây là biện pháp hỗ trợ mới nhất mà Moscow sử dụng nhằm tăng cường lực lượng quân đội trong cuộc chiến đã kéo dài hơn 4 năm.
Theo sắc lệnh được đăng tải trên trang web Điện Kremlin, những người ký hợp đồng với Bộ Quốc phòng Nga từ ngày 1/5 và hoặc vợ hoặc chồng của họ sẽ được miễn các khoản nợ lên tới 10 triệu rouble (khoảng 127.000 USD) nếu các yêu cầu pháp lý đòi thu hồi khoản nợ đó đã có hiệu lực trước thời điểm này.
Điện Kremlin cho biết hợp đồng tham gia chiến dịch quân sự đặc biệt phải có thời hạn ít nhất một năm. Theo cơ sở dữ liệu bất động sản Cian, số tiền được xóa nợ tương đương giá của một căn hộ studio rộng 35m² tại Moscow.
Đạo luật này bổ sung vào hàng loạt biện pháp hỗ trợ dành cho binh sĩ Nga tham chiến, từ các khoản trợ cấp lớn cho tới ưu tiên tuyển sinh đại học, trong bối cảnh Điện Kremlin đang tăng cường quân số khi các cuộc đàm phán hòa bình do Mỹ dẫn dắt vẫn chưa đạt được kết quả đáng kể.
Hai bên đều cáo buộc đối phương đang tìm cách leo thang xung đột, trong khi Ukraine dự kiến điều thêm lực lượng tăng viện tới các khu vực phía bắc nhằm đối phó điều mà Kiev cáo buộc là kế hoạch mở cuộc tấn công mới của Nga. Moscow chưa bình luận về thông tin này.
Cũng trong ngày 25/5, ông Putin ký thêm sắc lệnh gia hạn vô thời hạn quyền thuê đất nhà nước đối với những người tham gia chiến dịch quân sự tại Ukraine, theo Điện Kremlin.
"Tuần trước, tôi đã nhận được thông điệp từ Lãnh tụ Tối cao Iran và xin gửi lời cảm ơn tới ông ấy về thông điệp đó. Tôi cũng gửi tới ông những lời chúc tốt đẹp nhất về sức khỏe và an lành", Tổng thống Nga Vladimir Putin nói trong cuộc gặp Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi tại thành phố St. Petersburg ngày 27/4.
Đây là lần đầu tiên một lãnh đạo nước ngoài đề cập đến việc liên lạc với Lãnh tụ Tối cao Iran Mojtaba Khamenei, người chưa từng xuất hiện trước công chúng hay lên tiếng công khai kể từ khi được bổ nhiệm hồi tháng 3. Ông Putin không nêu cụ thể nội dung thông điệp.
Đây dường như là cách Tổng thống Nga bác bỏ những tin đồn về sức khỏe của ông Mojtaba Khamenei. Tổng thống Mỹ Donald Trump hồi tháng 3 đặt nghi vấn về sức khỏe của ông Khamenei, cho hay "chúng ta không rõ ông ấy còn sống hay đã chết", thêm rằng đây là điều "thật bất thường".
Một nguồn tin nói với CNN tháng trước rằng ông Khamenei bị gãy chân, bầm tím mắt trái và bị thương nhẹ ở mặt trong cùng đợt không kích đã khiến cha ông cùng nhiều chỉ huy quân sự cấp cao của Iran thiệt mạng. New York Times ngày 23/4 dẫn lời các quan chức Iran giấu tên cho biết Lãnh tụ Tối cao bị thương nặng trong cuộc tập kích của Mỹ - Israel ngày 28/2, nhưng "vẫn minh mẫn và đang giám sát các công việc".
Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 27/4 nói rằng "có dấu hiệu cho thấy" ông Khamenei vẫn còn sống, nhưng chưa rõ mức độ uy tín và quyền lực của lãnh đạo này tại Iran. "Chúng tôi không có bằng chứng cho thấy ông ấy không còn sống. Nhưng còn sống và nắm quyền là hai vấn đề khác nhau", ông Rubio cho hay.
Reuters dẫn nguồn tin giấu tên cho biết ông Khamenei vẫn họp với quan chức cấp cao thông qua cuộc gọi, và tham gia quá trình ra quyết định đối với các vấn đề quan trọng, bao gồm cả chiến sự và đàm phán với Mỹ.
Trong cuộc gặp ngày 27/4, người đứng đầu Điện Kremlin nói rằng người dân Iran đang "chiến đấu dũng cảm và kiên cường để bảo vệ độc lập và chủ quyền", đồng thời khẳng định Nga "sẽ làm mọi thứ phù hợp với lợi ích của Iran và toàn bộ các quốc gia trong khu vực nhằm bảo đảm hòa bình sớm lập lại".
Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi hôm nay cho biết ông hoan nghênh sự ủng hộ của Nga đối với giải pháp ngoại giao và ca ngợi sức mạnh của mối quan hệ giữa hai nước. Theo ông, các sự kiện gần đây đã chứng minh chiều sâu quan hệ đối tác chiến lược giữa hai bên.
Nga lên án mạnh mẽ cuộc tấn công mà Mỹ - Israel phát động ngày 28/2 nhằm vào Iran và đã đề xuất đóng vai trò trung gian hòa giải để giúp khôi phục sự ổn định ở Trung Đông. Nga cũng nhiều lần đề nghị chuyển kho uranium đã làm giàu của Iran sang nước này nhằm giảm bớt căng thẳng, song Mỹ bác bỏ.
Một nhân viên vệ sinh và một bảo vệ tại khu chung cư ở Bắc Kinh đang làm việc dưới mặt đất thì nghe thấy tiếng kêu cứu vọng xuống từ trên cao hôm 1/4. Ngước lên nhìn, họ phát hiện một cụ bà đang bám vào hệ thống rào chắn bảo vệ điều hòa ở tầng 26.
Họ lập tức gọi cứu hộ và nhắc cụ giữ nguyên vị trí chờ người đến cứu. Tuy nhiên, cụ bà vẫn tiếp tục leo xuống đến khi kiệt sức và dừng lại ở tầng 21, cách mặt đất khoảng 50 m.
Lúc này, lực lượng cứu hỏa đã có mặt tại hiện trường và tiến hành giải cứu. Họ buộc dây vào người cụ bà, cắt song sắt để tạo khoảng trống cho cụ bà ngồi nghỉ trên dàn nóng điều hòa, cung cấp áo khoác và nước uống.
Sau khi để bà nghỉ ngơi 20 phút, họ dùng cáng tạo thành cầu nối giữa bệ dàn nóng điều hòa và cửa sổ của căn hộ tầng 21, rồi nhoài người ra ngoài để đưa cụ bà vào bên trong. Cụ không bị thương, chỉ cảm thấy kiệt sức và sợ hãi.
Cụ cho hay sống một mình trong căn hộ ở tầng 27 và vô tình khóa cửa nhốt mình trong phòng ngủ, trong khi điện thoại để ở phòng khách. Cụ quyết định bám rào chắn điều hòa để leo xuống. Người thân của cụ bà đã vội vàng chạy đến sau khi được báo tin và cảm ơn lực lượng cứu hỏa.
Video về sự việc thu hút hơn 4 triệu lượt xem trên một nền tảng mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều người thán phục sức mạnh thể chất và ý chí của cụ, đặt cho cụ biệt danh "bà ngoại siêu nhân" và "phiên bản bà ngoại của Alex Honnold". Honnold là nhà leo núi tự do nổi tiếng, người gần đây đã chinh phục tòa nhà chọc trời Đài Bắc 101 cao 508 m mà không cần buộc dây hay thiết bị an toàn.
"Người sinh năm 89 không dám leo xuống từ tầng 27, nhưng một cụ bà 89 tuổi đã dám làm điều đó", một người bình luận.
