Lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào ngày 8/4 đem lại không khí yên tĩnh cho thủ đô Tehran sau hơn một tháng hứng chịu các trận không kích dồn dập. “Mọi người đều cảm thấy như được sống lại”, một sinh viên đại học cho hay. “Ai cũng hạnh phúc”.
Tuy nhiên, anh lo ngại giao tranh còn lâu mới kết thúc. Lệnh ngừng bắn đang lung lay vì chiến dịch của Israel nhằm vào Hezbollah ở Lebanon, lực lượng được Iran hậu thuẫn, cũng như việc Tehran từ chối mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch với nguồn cung năng lượng thế giới.
Maryam Saeedpoor, nhiếp ảnh gia sống ở trung tâm Tehran, từng cố làm cho bản thân bận rộn bằng cách vẽ tranh khi tiếng tên lửa tập kích vang vọng khắp thành phố. “Nhưng tay tôi run rẩy, không vẽ nổi”, cô kể lại.
Cô không cảm thấy yên tâm trước thỏa thuận ngừng bắn cũng như quyết định rút lại lời đe dọa “xóa sổ nền văn minh Iran” của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Saeedpoor lo ngại các cuộc không kích đã gây thiệt hại lâu dài cho ngành công nghiệp và cơ sở hạ tầng của Iran, những thứ đã giúp đất nước vượt qua hàng chục năm dưới lệnh trừng phạt quốc tế. Đối với cô, lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần chỉ là “tạm thời” và không có gì đảm bảo chiến sự đã kết thúc.
“Theo tôi, Tehran là thành phố ấm áp và đẹp nhất thế giới, nhưng giờ đây, nó đầy rẫy nỗi buồn và đau đớn”, Saeedpoor nói. “Họ nói rằng muốn hạ sát các lãnh đạo chính phủ nhưng đã có quá nhiều người vô tội thiệt mạng”.
Trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, trên một con phố gần nhà, cô đã nhìn thấy các đội cứu nạn tìm kiếm người sống sót trong đống đổ nát.
“May là cư dân đều không ở nhà vào ngày hôm đó. Tất cả ngôi nhà dọc con phố đều bị phá hủy vì họ đã tấn công một đồn cảnh sát”, cô nói.
Iran ghi nhận hơn 2.000 người thiệt mạng và hàng chục nghìn người bị thương trong hơn một tháng chiến sự. Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran cho hay hàng nghìn nhà dân đã bị hư hại.
Trước khi lệnh ngừng bắn được công bố, người dân Iran đã tích trữ nước hoặc sơ tán đến vùng an toàn hơn sau khi ông Trump đe dọa về hạn chót tối hậu thư. Nhiều người đã trải qua một đêm không ngủ cho đến khi thỏa thuận ngừng bắn được công bố trước thời hạn mà ông Trump đưa ra.
Một người đàn ông gần 30 tuổi làm việc trong ngành quảng cáo cho biết đã giật mình tỉnh giấc trước bình minh. Khi không nghe thấy tiếng nổ của hệ thống phòng không, anh biết rằng lệnh đình chiến đã được ban hành và “đi ngủ với nụ cười trên môi”.
Người dân Iran luôn tự hào về lịch sử nền văn minh Ba Tư tồn tại hàng nghìn năm, cũng như cơ sở hạ tầng của đất nước. Bao quanh Tehran là những ngọn núi phủ tuyết trắng; những người cai trị đất nước từ thế kỷ 19 đã xây dựng các đại lộ dài, rộng, trồng cây tiêu huyền và hệ thống kênh dẫn nước vẫn hoạt động tới ngày nay. Dầu mỏ đã đem lại sự giàu có cho đất nước, thúc đẩy xây dựng cơ sở hạ tầng trước Cách mạng Hồi giáo 1979 và cuộc chiến Iran – Iraq. Giờ đây, những vết sẹo của cuộc chiến mới đang hiện diện khắp nơi.
Nền văn minh Ba Tư nổi tiếng hơn cả có lẽ là nhờ di sản văn học; nhiều người Iran bình thường có thể trích dẫn thơ của các thi sĩ nổi tiếng. Một nhà báo địa phương gần đây đã đăng lên tài khoản X ảnh một chồng trứng bày bán tại một cửa hàng kèm biển quảng cáo: “Ai đọc thơ sẽ được giảm giá”.
Ali Jafarabadi, người đứng đầu Book City – chuỗi nhà sách lớn nhất Iran, cho biết nhiều người đã tìm đến việc đọc sách khi phải ở trong nhà trong thời gian thành phố bị oanh tạc. Doanh số bán tiểu thuyết lịch sử, sách kỹ năng sống và sách tô màu cho người lớn đã tăng lên.
Ít nhất 6 chi nhánh của ông trên khắp Tehran đã bị hư hại trong chiến sự. Một vụ nổ từ cuộc không kích đã xuyên qua chi nhánh chính trên phố Shariati nổi tiếng, làm vỡ cửa kính phía trước và một thanh kim loại đã đâm xuyên qua một dãy sách trong văn phòng của Jafarabadi.
Một phụ nữ là huấn luyện viên thể hình và người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội, cho hay gần đây cô đã bắt đầu lái xe máy quanh thành phố “như một hình thức đối đầu định kiến”. Ngoài việc yêu cầu phụ nữ phải quàng khăn che tóc dù quy định này đang dần nới lỏng, chính quyền Iran từ lâu cũng không có thiện cảm với việc phụ nữ lái xe máy.
“Trên hành trình của mình, cô chứng kiến hai thái cực đối lập của thủ đô Tehran. Ở những vùng đồi phía bắc giàu có, nhịp sống vẫn trôi đi như chưa hề có chiến sự, người người vẫn lấp đầy các quán cà phê sang trọng. Trong khi đó, tại khu trung tâm, cô ghé thăm những quán cà phê truyền thống cũ kỹ, nơi nặng mùi khói shisha và gần như chỉ có đàn ông lui tới. Thế nhưng, bom đạn không phân biệt giàu nghèo, các cuộc không kích đã tàn phá cả những khu phố thượng lưu lẫn các khu vực của tầng lớp lao động.
“Những con phố nơi các tòa nhà bị phá hủy mang một cảm giác khác hẳn”, cô nói. “Im ắng và ngập mùi tử khí”.
Đối với một số người dân, họ hy vọng cuộc chiến sẽ thay đổi chính quyền hiện tại, nhưng với những người khác, họ lại thất vọng vì Iran đồng ý dừng cuộc chiến mà họ cho là đang thắng.
Người đàn ông làm việc trong ngành quảng cáo cho biết hầu hết người dân nằm ở giữa hai thái cực đó. “Đa số người dân Iran là người ôn hòa, không giống như những gì bạn thấy trên các nền tảng như Twitter. Mọi người đều mong muốn tình hình được cải thiện, chứ không phải một tình huống cực đoan hóa bằng mọi giá”.
"Máy bay Cầu nối VC-25B đã hoàn tất quá trình chỉnh sửa và bay thử nghiệm, nó đang được sơn màu mới. Phi cơ dự kiến ra mắt vào mùa hè này trong diện mạo mới, với màu sơn đỏ, trắng và xanh dương", không quân Mỹ cho biết hôm 1/5.
"Máy bay Cầu nối VC-25B" là tên gọi của phi cơ Boeing 747-8i được Qatar tặng cho chính quyền Tổng thống Donald Trump hồi năm ngoái. Nó dự kiến được dùng làm chuyên cơ Không lực Một tạm thời, do tập đoàn Boeing đang chậm tiến độ trong dự án hoán cải hai chiếc 747-8i thành máy bay VC-25B hoàn chỉnh.
Người phát ngôn của L3Harris Technologies, nhà thầu chính trong dự án hoán cải máy bay 747-8i được Qatar tặng cho Mỹ, cũng thông báo đã hoàn thành "các sửa đổi chuyên sâu và tích hợp hệ thống thực thi nhiệm vụ" cho máy bay.
"Văn phòng Tổng thống Mỹ sẽ nhận được một phi cơ đáng tin cậy và bảo mật, trang bị hệ thống liên lạc mới, có khả năng cung cấp kết nối linh hoạt và an toàn nhằm ứng phó với các sự kiện ở mọi nơi trên thế giới mà không bị gián đoạn", người này cho hay.
Hoàng gia Qatar hồi tháng 5/2025 tặng cho chính quyền Trump máy bay Boeing 747-8, được ví như "cung điện bay". Một chiếc Boeing 747-8 thương mại hiện có giá khoảng 400 triệu USD. Mẫu máy bay này dài hơn chiếc Không lực Một hiện tại hơn 5 m.
Nhiều nghị sĩ Mỹ, nhất là các đảng viên Dân chủ, đã bày tỏ lo ngại về món quà của Qatar, cho rằng chiếc máy bay tiềm ẩn một số rủi ro an ninh và không cần thiết.
Tổng thống Trump phản bác rằng "chỉ kẻ ngốc" mới từ chối nhận máy bay của Qatar. Thủ tướng Qatar cũng phủ nhận chiếc máy bay là món quà cá nhân cho ông Trump, nói rằng đây là giao dịch giữa hai chính phủ.
Theo chuyên trang quân sự War Zone, hoán cải máy bay thành phương tiện đủ an toàn để chở Tổng thống Mỹ là nhiệm vụ rất phức tạp. Phi cơ phải cung cấp được khả năng liên lạc ổn định và bảo mật, trong đó có cả những gì cần thiết để ra lệnh tiến hành tấn công hạt nhân.
Máy bay cũng cần được gia cố ở cả bên trong và bên ngoài để chống chịu nhiều mối đe dọa, từ xung điện từ do vụ nổ hạt nhân gây ra, tên lửa phòng không cho đến hoạt động thu thập thông tin tình báo. Điều đó đòi hỏi những chỉnh sửa lớn, tới cả cấu trúc bên ngoài của máy bay.
"Kể từ bây giờ, người nước ngoài đang tạm trú tại Mỹ và muốn có thẻ xanh phải trở về nước mình để nộp đơn, trừ những trường hợp đặc biệt", ông Zach Kahler, phát ngôn viên Cơ quan Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS), cho biết ngày 22.5.
Theo ông Kahler, chính sách này nhằm bảo đảm hệ thống nhập cư Mỹ vận hành "đúng như luật định", thay vì tạo điều kiện cho các kẽ hở.
Quy trình cấp thẻ xanh đã không thay đổi trong hơn 60 năm, và động thái này đã đánh dấu bước đi quan trọng mới nhất của chính quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump về chính sách nhập cư, theo The Guardian.
Trong bản ghi nhớ chính sách, USCIS yêu cầu các viên chức xét duyệt hồ sơ xem xét từng trường hợp cụ thể, cân nhắc toàn bộ bằng chứng và hoàn cảnh liên quan để quyết định liệu người nộp đơn có đủ điều kiện được điều chỉnh tình trạng cư trú tại Mỹ hay không.
Trước đây, người nước ngoài muốn xin thẻ xanh thường có 2 lựa chọn: nộp hồ sơ tại lãnh sự quán Mỹ ở nước ngoài, hoặc xin "điều chỉnh tình trạng cư trú" khi đang ở Mỹ. Chính sách mới có thể khiến nhiều người đang ở Mỹ bằng thị thực tạm thời phải rời khỏi nước này trong thời gian hồ sơ được xử lý, theo Reuters.
Quy định nhìn chung áp dụng với người nước ngoài vào Mỹ bằng thị thực tạm thời không định cư, gồm sinh viên, lao động có thị thực H-1B hoặc L và khách du lịch. Theo các chuyên gia luật nhập cư, thay đổi này có thể ảnh hưởng đến hàng trăm nghìn người mỗi năm, trong bối cảnh chính quyền Tổng thống Trump đang tăng cường siết chính sách nhập cư.
Mỹ cấp khoảng 1 triệu thẻ xanh mỗi năm, trong đó khoảng một nửa dành cho thân nhân ở nước ngoài được công dân Mỹ bảo lãnh. Các hồ sơ dạng này thường được xử lý bên ngoài lãnh thổ Mỹ.
Các nhóm hỗ trợ người nhập cư, chuyên gia chính sách và luật sư di trú đã chỉ trích động thái này, cho rằng chính sách mới có thể làm xáo trộn cuộc sống của nhiều gia đình, buộc người xin thẻ xanh phải rời bỏ công việc, nhà cửa và người thân trong thời gian chưa xác định.
Tổ chức HIAS, chuyên hỗ trợ người tị nạn và người nhập cư, cảnh báo thay đổi này có thể ảnh hưởng đến cả những nhóm dễ tổn thương như nạn nhân buôn người hoặc trẻ em bị bạo hành và bị bỏ rơi, nếu họ buộc phải quay lại những quốc gia từng rời bỏ để hoàn tất thủ tục thường trú tại Mỹ.
Hiện chưa rõ các hồ sơ xin thẻ xanh đang chờ xử lý tại Mỹ sẽ bị ảnh hưởng ra sao.
Theo 1 trong 2 phán quyết trên, Tối cao Pháp viện chấp nhận đề nghị của chính quyền Tổng thống Donald Trump tiến tới chấm dứt Quy chế Bảo vệ Tạm thời (TPS) cho hàng trăm ngàn người Haiti và Syria đang cư trú hợp pháp tại Mỹ. Quyết định trên khiến những người Haiti và Syria đang được hưởng TPS đối mặt nguy cơ bị trục xuất, thậm chí trong lúc họ đang trong quá trình chờ kết quả xin các diện nhập cư khác.
Phán quyết được cho sẽ gây ra tác động đáng kể cho nền kinh tế. Kết quả phân tích của FWD.us, tổ chức vận động chính sách về nhập cư cho người Haiti, cho thấy cộng đồng này đang đóng góp khoảng 5,9 tỉ USD cho kinh tế Mỹ, chưa kể 1,9 tỉ USD tiền thuế các loại.
Phán quyết còn lại được cho làm thay đổi căn bản hệ thống tị nạn của Mỹ, Tòa Tối cao cũng bật đèn xanh cho Nhà Trắng từ chối người tị nạn trước khi họ đặt chân lên nước này theo đường biên giới Mỹ - Mexico. Đây là chính sách cho phép các đặc vụ liên bang từ chối người xin tị nạn ở biên giới, khiến họ không thể trải qua quy trình kiểm tra chính thức vốn là bước đầu tiên trong quy trình xét duyệt có thể dẫn đến khả năng được tị nạn ở Mỹ.
