Lệnh ngừng bắn có hiệu lực vào ngày 8/4 đem lại không khí yên tĩnh cho thủ đô Tehran sau hơn một tháng hứng chịu các trận không kích dồn dập. “Mọi người đều cảm thấy như được sống lại”, một sinh viên đại học cho hay. “Ai cũng hạnh phúc”.
Tuy nhiên, anh lo ngại giao tranh còn lâu mới kết thúc. Lệnh ngừng bắn đang lung lay vì chiến dịch của Israel nhằm vào Hezbollah ở Lebanon, lực lượng được Iran hậu thuẫn, cũng như việc Tehran từ chối mở cửa hoàn toàn eo biển Hormuz, tuyến hàng hải huyết mạch với nguồn cung năng lượng thế giới.
Maryam Saeedpoor, nhiếp ảnh gia sống ở trung tâm Tehran, từng cố làm cho bản thân bận rộn bằng cách vẽ tranh khi tiếng tên lửa tập kích vang vọng khắp thành phố. “Nhưng tay tôi run rẩy, không vẽ nổi”, cô kể lại.
Cô không cảm thấy yên tâm trước thỏa thuận ngừng bắn cũng như quyết định rút lại lời đe dọa “xóa sổ nền văn minh Iran” của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Saeedpoor lo ngại các cuộc không kích đã gây thiệt hại lâu dài cho ngành công nghiệp và cơ sở hạ tầng của Iran, những thứ đã giúp đất nước vượt qua hàng chục năm dưới lệnh trừng phạt quốc tế. Đối với cô, lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần chỉ là “tạm thời” và không có gì đảm bảo chiến sự đã kết thúc.
“Theo tôi, Tehran là thành phố ấm áp và đẹp nhất thế giới, nhưng giờ đây, nó đầy rẫy nỗi buồn và đau đớn”, Saeedpoor nói. “Họ nói rằng muốn hạ sát các lãnh đạo chính phủ nhưng đã có quá nhiều người vô tội thiệt mạng”.
Trước khi lệnh ngừng bắn có hiệu lực, trên một con phố gần nhà, cô đã nhìn thấy các đội cứu nạn tìm kiếm người sống sót trong đống đổ nát.
“May là cư dân đều không ở nhà vào ngày hôm đó. Tất cả ngôi nhà dọc con phố đều bị phá hủy vì họ đã tấn công một đồn cảnh sát”, cô nói.
Iran ghi nhận hơn 2.000 người thiệt mạng và hàng chục nghìn người bị thương trong hơn một tháng chiến sự. Hội Trăng lưỡi liềm đỏ Iran cho hay hàng nghìn nhà dân đã bị hư hại.
Trước khi lệnh ngừng bắn được công bố, người dân Iran đã tích trữ nước hoặc sơ tán đến vùng an toàn hơn sau khi ông Trump đe dọa về hạn chót tối hậu thư. Nhiều người đã trải qua một đêm không ngủ cho đến khi thỏa thuận ngừng bắn được công bố trước thời hạn mà ông Trump đưa ra.
Một người đàn ông gần 30 tuổi làm việc trong ngành quảng cáo cho biết đã giật mình tỉnh giấc trước bình minh. Khi không nghe thấy tiếng nổ của hệ thống phòng không, anh biết rằng lệnh đình chiến đã được ban hành và “đi ngủ với nụ cười trên môi”.
Người dân Iran luôn tự hào về lịch sử nền văn minh Ba Tư tồn tại hàng nghìn năm, cũng như cơ sở hạ tầng của đất nước. Bao quanh Tehran là những ngọn núi phủ tuyết trắng; những người cai trị đất nước từ thế kỷ 19 đã xây dựng các đại lộ dài, rộng, trồng cây tiêu huyền và hệ thống kênh dẫn nước vẫn hoạt động tới ngày nay. Dầu mỏ đã đem lại sự giàu có cho đất nước, thúc đẩy xây dựng cơ sở hạ tầng trước Cách mạng Hồi giáo 1979 và cuộc chiến Iran – Iraq. Giờ đây, những vết sẹo của cuộc chiến mới đang hiện diện khắp nơi.
Nền văn minh Ba Tư nổi tiếng hơn cả có lẽ là nhờ di sản văn học; nhiều người Iran bình thường có thể trích dẫn thơ của các thi sĩ nổi tiếng. Một nhà báo địa phương gần đây đã đăng lên tài khoản X ảnh một chồng trứng bày bán tại một cửa hàng kèm biển quảng cáo: “Ai đọc thơ sẽ được giảm giá”.
Ali Jafarabadi, người đứng đầu Book City – chuỗi nhà sách lớn nhất Iran, cho biết nhiều người đã tìm đến việc đọc sách khi phải ở trong nhà trong thời gian thành phố bị oanh tạc. Doanh số bán tiểu thuyết lịch sử, sách kỹ năng sống và sách tô màu cho người lớn đã tăng lên.
Ít nhất 6 chi nhánh của ông trên khắp Tehran đã bị hư hại trong chiến sự. Một vụ nổ từ cuộc không kích đã xuyên qua chi nhánh chính trên phố Shariati nổi tiếng, làm vỡ cửa kính phía trước và một thanh kim loại đã đâm xuyên qua một dãy sách trong văn phòng của Jafarabadi.
Một phụ nữ là huấn luyện viên thể hình và người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội, cho hay gần đây cô đã bắt đầu lái xe máy quanh thành phố “như một hình thức đối đầu định kiến”. Ngoài việc yêu cầu phụ nữ phải quàng khăn che tóc dù quy định này đang dần nới lỏng, chính quyền Iran từ lâu cũng không có thiện cảm với việc phụ nữ lái xe máy.
“Trên hành trình của mình, cô chứng kiến hai thái cực đối lập của thủ đô Tehran. Ở những vùng đồi phía bắc giàu có, nhịp sống vẫn trôi đi như chưa hề có chiến sự, người người vẫn lấp đầy các quán cà phê sang trọng. Trong khi đó, tại khu trung tâm, cô ghé thăm những quán cà phê truyền thống cũ kỹ, nơi nặng mùi khói shisha và gần như chỉ có đàn ông lui tới. Thế nhưng, bom đạn không phân biệt giàu nghèo, các cuộc không kích đã tàn phá cả những khu phố thượng lưu lẫn các khu vực của tầng lớp lao động.
“Những con phố nơi các tòa nhà bị phá hủy mang một cảm giác khác hẳn”, cô nói. “Im ắng và ngập mùi tử khí”.
Đối với một số người dân, họ hy vọng cuộc chiến sẽ thay đổi chính quyền hiện tại, nhưng với những người khác, họ lại thất vọng vì Iran đồng ý dừng cuộc chiến mà họ cho là đang thắng.
Người đàn ông làm việc trong ngành quảng cáo cho biết hầu hết người dân nằm ở giữa hai thái cực đó. “Đa số người dân Iran là người ôn hòa, không giống như những gì bạn thấy trên các nền tảng như Twitter. Mọi người đều mong muốn tình hình được cải thiện, chứ không phải một tình huống cực đoan hóa bằng mọi giá”.
AFP dẫn lời người phát ngôn Yusuke Koide của Sở Cảnh sát Tokyo xác nhận xảy ra vụ một người đàn ông phun chất lạ chưa xác định lên máy ATM ở tầng trệt của trung tâm mua sắm sang trọng Ginza Six ở trung tâm Tokyo.
Còn một viên chức của Sở Cứu hỏa cho hay có khoảng 20 người bị thương sau khi được trình báo về "mùi lạ" bên trong tòa nhà.
Con đường phía trước tòa nhà, vốn tọa lạc tại khu mua sắm cao cấp và đông đúc du khách của quận Ginza, đã bị phong tỏa sau vụ việc, và nhiều xe cứu hỏa đậu dọc theo con đường này.
Theo phóng viên AFP có mặt tại hiện trường, hai người được đưa lên xe cứu thương bằng cáng, trong khi các lính cứu hỏa nhân viên mặc đồ bảo hộ chống độc bận rộn đưa người rời khỏi tòa nhà để đến kiểm tra tại các xe tải chuyên dụng đậu gần đó.
Đài NHK ghi nhận thông tin sơ bộ cho thấy những người bị thương có vẻ không quá nghiêm trọng.
Một cụ bà 70 tuổi có mặt trong trung tâm mua sắm kể lại bà tự dưng cảm thấy bị rát và đau họng khi đến gần máy ATM bị phun chất lạ.
Giới hữu trách cho biết cảnh sát đang điều tra vụ việc.
Dù Nhật Bản hiếm khi xảy ra những vụ phạm tội bạo lực nghiêm trọng, đôi khi nước này lại có những vụ tấn công bằng dao hoặc thậm chí nổ súng, trong đó có vụ ám sát cố Thủ tướng Shinzo Abe năm 2022.
Tháng 12 năm ngoái, 14 người bị thương trong vụ tấn công bằng dao tại một nhà máy ở miền trung Nhật Bản. Hung thủ trong quá trình gây án cũng phun một chất lỏng.
Vụ tấn công khét tiếng nhất liên quan đến chất độc trong thời hiện đại ở Nhật Bản đã xảy ra vào ngày 20.3.1995. Lúc đó, 5 thành viên của giáo phái Aum đã phát tán khí sarin trên các đoàn tàu đông người vào buổi sáng, khiến 14 người thiệt mạng và hơn 5.800 người bị ảnh hưởng sức khỏe.
"Các máy bay xâm nhập của địch ở phía nam Isfahan, bao gồm hai trực thăng Black Hawk và một máy bay vận tải quân sự C-130, đã bị bắn trúng và đang bốc cháy", Bộ tư lệnh Trung tâm Khatam al-Anbiya phụ trách hoạt động tác chiến của lực lượng vũ trang Iran hôm nay ra tuyên bố.
Đài truyền hình và phát thanh IRIB của Iran đăng video được mô tả là xác hai trực thăng Black Hawk và vận tải cơ C-130, cho thấy các mảnh vỡ cháy đen trên mặt đất, trong đó có vật thể giống cánh quạt trực thăng và một số vật thể như động cơ cỡ lớn.
Theo hãng thông tấn Fars, chiếc C-130 bị đơn vị đặc nhiệm cảnh sát Faraj của Iran phá hủy. "Đây là nỗ lực tuyệt vọng của ông Trump nhằm che đậy một thất bại lớn", Fars cho biết.
Bộ Quốc phòng Mỹ và Lầu Năm Góc chưa bình luận về thông tin trên.
Hai thành viên tổ bay trên chiếc F-15E Strike Eagle đã phóng ghế thoát hiểm khi tiêm kích bị bắn hạ tại Iran ngày 3/4. Trong khi phi công buồng trước được giải cứu nhanh chóng, sĩ quan điều khiển vũ khí, hay còn gọi là phi công buồng sau, mắc kẹt tại Iran. Sự việc khiến Mỹ kích hoạt chiến dịch tìm kiếm khẩn cấp.
Chiến dịch giải cứu diễn ra vào đêm 4/4, huy động hàng trăm lính đặc nhiệm, hàng chục máy bay chiến đấu, trực thăng cùng các năng lực tình báo mạng, không gian và nhiều phương tiện trinh sát khác.
New York Times dẫn lời quan chức Mỹ giấu tên nói rằng sau khi phi công được giải cứu, hai chiếc máy bay vận tải làm nhiệm vụ đưa đội đặc nhiệm và phi công về nơi an toàn đã mắc kẹt tại một căn cứ hẻo lánh ở Iran. Các chỉ huy sau đó quyết định điều thêm ba máy bay khác đến để di tản toàn bộ quân nhân Mỹ. Họ "cho nổ tung hai chiếc máy bay gặp sự cố thay vì để chúng rơi vào tay phía Iran".
Tài khoản mạng xã hội chuyên thu thập dữ liệu tình báo nguồn mở OSINTWarfare nói rằng một vận tải cơ C-130 tham gia chiến dịch tìm kiếm phi công ở tây nam Iran "bị mắc kẹt, không thể di chuyển". Đặc nhiệm Delta của Mỹ sau đó phá hủy phi cơ này.
Hãng AFP ngày 21.4 đưa tin một nữ du khách Canada bị bắn chết và năm người khác bị thương bởi một tay súng tại khu di tích khảo cổ Teotihuacan nổi tiếng của Mexico.
Ông Cristobal Castaneda, thư ký an ninh bang Mexico nơi khu di tích tọa lạc, cho biết hung thủ đã tự sát sau khi nổ súng tại điểm du lịch nổi tiếng này, nơi có các kim tự tháp có niên đại trước thời Aztec (1300-1521).
Các đoạn phim trên mạng xã hội cho thấy những kẻ có vũ trang bắn súng lục liên tục ở khu vực giữa Kim tự tháp Mặt trăng, trong khi một số du khách tìm chỗ trú ẩn phía sau cầu thang bên dưới và những người khác bỏ chạy.
"Có người đang bắn chúng ta, hãy cẩn thận các bạn, hãy cử lực lượng an ninh đến", theo một giọng nói trong đoạn phim.
Lực lượng chức năng tại hiện trường đã thu giữ một khẩu súng, một con dao và đạn dược chưa sử dụng, đồng thời sơ tán du khách khỏi khu vực.
Du khách người Mỹ Anna Durmont, một nhà sử học nghệ thuật 37 tuổi, kể rằng bà đang đi bộ về phía kim tự tháp thì giật mình khi nhìn thấy các xe cứu hộ và cảnh sát.
"Thực ra lúc đó tôi cảm thấy vô cùng bình tĩnh. Mọi việc dường như diễn ra rất có kiểm soát. Công viên đầy những người bán đồ lưu niệm và họ vẫn chưa rời đi. Mãi đến khi đến gần hơn, chúng tôi mới nhận ra đó là một tình huống khẩn cấp nghiêm trọng", bà Durmont nói và giải thích rằng mình không nghe thấy tiếng súng.
Cơ quan y tế Mexico cho biết một số nạn nhân đang được điều trị tại một bệnh viện gần đó vì vết thương do đạn bắn, trong đó có một thiếu niên. Một số người đã hoảng loạn và bị thương do ngã xuống cầu thang dốc 47 bậc của kim tự tháp.
Những người bị thương bao gồm hai người Colombia, một người Canada và một người Nga.
Tổng thống Mexico Claudia Sheinbaum cho biết lực lượng an ninh liên bang và tiểu bang đang được triển khai đến hiện trường và chính quyền của bà đang liên lạc với chính phủ Canada.
"Những gì xảy ra hôm nay ở Teotihuacan khiến chúng tôi vô cùng đau lòng. Tôi xin bày tỏ sự chia buồn sâu sắc nhất tới những người bị ảnh hưởng và gia đình họ", bà Sheinbaum viết trên X.
Thành phố kim tự tháp hơn 2.000 năm tuổi là một trong những địa điểm khảo cổ quan trọng nhất của Mexico cũng như một trong những điểm du lịch nổi tiếng nhất gần Mexico City. Hơn 1,8 triệu người đã đến thăm nơi này vào năm 2025.
Mexico City đang chuẩn bị cho sự gia tăng đột biến lượng khách du lịch nước ngoài, trước thềm World Cup 2026 vào tháng 6, giải đấu được đồng tổ chức bởi Mexico, Mỹ và Canada.
