Báo Tuổi Trẻ giới thiệu ý kiến các nhà quản lý và các chuyên gia về giải pháp để làm sao xe buýt trở thành phương tiện chủ yếu của người dân.
* PGS.TS Vũ Anh Tuấn (Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu giao thông vận tải Việt Đức, Trường ĐH Việt Đức):
Chính sách miễn vé xe buýt có thể tạo ra “cú hích” ban đầu, giúp người dân tiếp cận và trải nghiệm giao thông công cộng. Tuy nhiên, điều cốt lõi vẫn nằm ở chất lượng dịch vụ, việc đi lại thuận tiện và khả năng đáp ứng của hệ thống.
Khi người dân đã bắt đầu chuyển sang thử nghiệm xe buýt sẽ là thời điểm cần tận dụng để nâng cấp toàn diện mạng lưới. Việc mở rộng tuyến, tăng số lượng phương tiện và cải thiện chất lượng phục vụ là những yếu tố then chốt để giữ chân hành khách trong trung và dài hạn. Trước khi mở rộng địa giới, TP.HCM có khoảng 300 xe buýt trên mỗi 1 triệu dân. Mức này thấp hơn nhiều so với các đô thị lớn trong khu vực như Bangkok (Thái Lan) hay Jakarta (Indonesia), nơi thường duy trì khoảng 900 – 1.000 xe/1 triệu dân để có thể đáp ứng khoảng 20 – 30% nhu cầu đi lại hằng ngày. Để đạt được tỉ lệ này ngoài việc đủ số lượng phương tiện còn phải bảo đảm mạng lưới tuyến, mật độ điểm dừng, nhà chờ được phân bố hợp lý, tránh tình trạng “vùng trắng” xe buýt.
Đồng thời, Nhà nước cần ưu tiên đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, xây dựng hệ thống vé điện tử và một nền tảng dùng chung để người dân có thể tra cứu hành trình, thời gian xe đến, thanh toán và đặt chỗ. Đây là nền tảng quan trọng để phát triển mô hình giao thông thông minh, kết nối đồng bộ giữa xe buýt, metro, xe đạp công cộng và các loại hình vận tải khác.
Trước mắt, TP.HCM chưa nên miễn phí đại trà mà cần thí điểm có kiểm soát, ưu tiên các tuyến còn dư năng lực hoặc đóng vai trò kết nối với metro. Cũng có thể áp dụng miễn phí có điều kiện theo nhóm đối tượng hoặc khung giờ để phân bổ lại nhu cầu, giảm áp lực vào giờ cao điểm.
Song song đó, Nhà nước cũng cần tái cấu trúc mạng lưới xe buýt theo hướng hình thành các tuyến trục, tuyến liên vùng, kết hợp làn ưu tiên cho xe buýt tại các tuyến đường có nhu cầu lớn. Cải thiện khả năng tiếp cận như hạ tầng đi bộ, các bãi đỗ “park and ride” (nơi người dân gửi xe cá nhân rồi chuyển sang đi xe buýt, metro – PV), hay kết nối xe đạp.
* Chị Nguyễn Thị Ngọc Tú (TP.HCM):
Để thu hút người dân đi xe buýt thì cần có nhiều cải thiện bên cạnh việc miễn phí. Xe buýt cần sạch sẽ, có nhiều tuyến hơn để người dân có thể đi bộ một khoảng ngắn là có thể đón được xe. Bên cạnh đó, người dân chỉ thực sự “mặn mà” với xe buýt khi hành trình đi bộ đến trạm xe buýt được an toàn và thoải mái.
Ngoài việc cải thiện hạ tầng, tôi mong có một ứng dụng theo dõi hành trình của xe buýt theo thời gian thực. Nếu có một ứng dụng thông minh hiển thị chính xác vị trí xe và thời gian cập bến dự kiến thì người dân sẽ chủ động được kế hoạch khi chọn xe buýt.
* Ông Bùi Hòa An (Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM):
Sở Xây dựng TP.HCM nghiên cứu để nâng cao chất lượng phục vụ của xe buýt, phát triển ứng dụng theo dõi xe buýt, và khả năng làm làn đường riêng để đảm bảo xe chạy nhanh, đúng giờ và người dân theo dõi được hành trình, chủ động thời gian khi đi xe buýt.
Các xe đều có gắn camera theo dõi. Với ứng dụng theo dõi xe buýt, sở đang phát triển tính năng hiển thị vị trí, thời gian thực của xe buýt trên bản đồ để người dân tiện theo dõi, dự kiến sẽ hoàn thành trong ba tháng nữa. Sở cũng đã xin phép và đang tích hợp ứng dụng này lên nền tảng VNeID để tăng tính tiện dụng.
Về làn đường riêng để xe buýt đi nhanh, đến trạm đúng giờ, Sở Xây dựng có nghiên cứu nhưng chưa thể thực hiện bởi khu vực trung tâm có mật độ giao thông cao. Nếu chính sách miễn phí xe buýt hiệu quả, giảm phương tiện cá nhân thì mới có cơ sở thực hiện việc này. Sở cũng đã có kế hoạch tái cơ cấu lại mạng lưới, bố trí thêm các tuyến đan xen để rút ngắn thời gian chờ giữa các chuyến (hiện đang ở mức 8 – 15 phút tùy tuyến).
* Ông Nguyễn Minh Tuấn (Phó giám đốc Trung tâm Quản lý và Điều hành giao thông Hà Nội):
Xe buýt hiện vẫn chưa thực sự thu hút được người dân. Nguyên nhân đầu tiên là thói quen đi lại của người dân, họ muốn đi xe cá nhân đến tận cửa nhà. Bên cạnh đó, hạ tầng dành riêng cho xe buýt còn thiếu, phần lớn xe buýt vẫn phải đi chung với các phương tiện khác, làm giảm khả năng lưu thông và hiệu quả vận hành.
Xe đi chậm và thời gian không ổn định cũng khiến người dân không ưu tiên chọn xe buýt. Hiện vận tốc trung bình của các tuyến xe buýt nội đô Hà Nội chỉ đạt khoảng 14 – 15km/h. Để xe buýt đi nhanh và đúng giờ, Nhà nước cần có những giải pháp hạ tầng đột phá như thiết lập các “luồng xanh” và làn đường dành riêng cho xe buýt.
* Tiến sĩ Nguyễn Xuân Thủy (nguyên Giám đốc Nhà xuất bản Giao Thông Vận Tải):
Hà Nội và TP.HCM đã có hàng ngàn xe buýt và đang tiếp tục bổ sung các tuyến để tiếp cận tất cả các khu dân cư. Đây là “hướng đi đúng” nhưng nhìn vào đến nay vẫn chưa đảm bảo chất lượng, chưa đảm bảo các điều kiện để người dân “mặn mà” với xe buýt.
Để người dân thật sự lựa chọn xe buýt là phương tiện ưu tiên, cần đảm bảo 5 tiêu chí: xe buýt phải đi đúng giờ hơn, đi lại phải nhanh hơn, phương tiện chất lượng tốt hơn, thái độ phục vụ của nhân viên phải chu đáo, tận tình hơn và cuối cùng là giá cả phải hợp lý hơn. Thực tế thì các tuyến xe buýt nhanh ở Hà Nội chưa hiệu quả vì thực tế cũng không nhanh hơn bình thường là bao.
Ở một số nước, xe buýt chỉ sai số thời gian trong khoảng ± 3 phút. Tại các trạm xe buýt gần như đều có đồng hồ báo giờ, mấy phút nữa thì xe buýt tới, để người dân biết, chờ đợi, từ đó sẽ ràng buộc người lái xe phải đến đúng giờ so với quy định, chỉ sai sót trong vòng 5 phút đổ lại.
* Ông Minh Khuê (phường Đức Nhuận, TP.HCM):
Tuần trước, tôi có cuộc hẹn ở đường Nguyễn Cửu Vân (quận Bình Thạnh cũ, thuộc TP.HCM) lúc 14h. Nếu tôi đi xe máy thì chừng 20 phút đến nơi nhưng lần này, tôi quyết định ngồi xe buýt. Sau khi nghiên cứu kỹ “đường đi nước bước” trên App GoMo (trước đây là Busmap), tôi chọn đón xe ở “trạm Tháp nước” (đường Hồ Văn Huê) tới đường Nguyễn Cửu Vân.
13h20 đón xe ở trạm Tháp nước. Một lúc sau, xe số 3 (Thạnh Xuân – Bến Thành) dừng tại trạm. Cảm giác đầu tiên của tôi là xe đến khá đúng giờ. Bước lên xe, sàn sạch sẽ, máy lạnh mát rượi. Xuống trạm công viên Lê Văn Tám lúc 13h40, tôi chờ xe số 10 (bến xe miền Tây – Đại học Quốc gia) để đi Nguyễn Cửu Vân. App báo xe số 10 khoảng 3 phút nhưng 10 phút cũng chưa thấy xe tới. Đến 13h50, tôi đành đặt xe ôm công nghệ để đi và tới điểm hẹn trễ 5 phút.
Tôi đã có ý định chuyển qua đi xe buýt. Tôi cũng đã tra cứu đường để đưa con đi học ở trung tâm thành phố, đi Nhà thiếu nhi thành phố bằng xe buýt. Và “mong ước” đầu tiên của tôi là xe buýt phải đúng giờ.
Tối 27.4, đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa, Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị Quân đội nhân dân Việt Nam, cùng đoàn công tác Trung ương đã đến viếng Nghĩa trang liệt sĩ phường Quy Nhơn Nam, tỉnh Gia Lai (trước đây thuộc thành phố Quy Nhơn, tỉnh Bình Định).
Tham dự lễ viếng còn có lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh Gia Lai và đại diện các sở, ngành địa phương. Đây là hoạt động ý nghĩa trong chương trình công tác của đoàn nhân kỷ niệm 51, năm ngày thống nhất đất nước (30.4.1975 - 30.4.2026).
Chiều cùng ngày, đoàn công tác cũng đã đến thăm, tặng quà cho 3 gia đình chính sách trên địa bàn phường Quy Nhơn Nam.
Thay mặt lãnh đạo Đảng, Nhà nước và Quân ủy Trung ương, đại tướng Nguyễn Trọng Nghĩa đã ân cần thăm hỏi sức khỏe, đời sống, đồng thời bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc trước những đóng góp, hy sinh của các gia đình chính sách, người có công với cách mạng.
Ông cũng nhấn mạnh, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm chăm lo đời sống nhân dân, nhất là đồng bào vùng sâu, vùng xa và các gia đình còn khó khăn, với mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau.
Đại tướng cũng đề nghị cấp ủy, chính quyền địa phương và lực lượng vũ trang tỉnh Gia Lai tiếp tục thực hiện tốt chính sách hậu phương quân đội; đẩy mạnh hỗ trợ người dân phát triển kinh tế, ổn định đời sống, góp phần giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội trên địa bàn chiến lược Tây nguyên.
Khoảng 20 giờ sau khi Nguyễn Tuấn Anh, 19 tuổi, sinh viên Đại học Đại Nam mất liên lạc, thông tin hỗ trợ tìm kiếm do UBND xã Đạo Trù phát đi nhanh chóng lan truyền trên mạng xã hội và các hội nhóm leo núi. Ngay sau đó, khu vực chân núi nhanh chóng trở thành điểm tập kết của hàng trăm người gồm công an, quân đội, kiểm lâm, dân quân tự vệ, người dân địa phương và các nhóm trail và trekking đến từ Hà Nội và nhiều tỉnh lân cận.
Nhiều người mang theo flycam, đèn chiếu sáng công suất lớn, thậm chí thiết bị camera nhiệt để hỗ trợ rà soát trong điều kiện rừng núi phức tạp, tầm nhìn hạn chế.
Ngay trong đêm, trung tâm chỉ huy được thiết lập tại chân núi. Theo Thượng tá Phan Văn Thực, Chỉ huy trưởng Ban Chỉ huy quân sự xã Đạo Trù, riêng lực lượng quân sự gồm ban chỉ huy khoảng 10 người, dân quân 96 người và lực lượng phối hợp hơn 100 người. Tại đây, 8 tổ tìm kiếm được thành lập, phân chia rõ từng khu vực và nhiệm vụ cụ thể.
Các lực lượng sử dụng bản đồ vệ tinh để xác định vùng nghi vấn, từ đó xây dựng phương án tìm kiếm theo hình thức cuốn chiếu. Mỗi tổ sau khi rà soát xong khu vực được phân công sẽ báo về trung tâm qua bộ đàm để nhận nhiệm vụ tiếp theo, nhằm tránh chồng chéo và đảm bảo bao phủ toàn bộ khu vực nghi vấn.
Trong số những người tham gia tự nguyện, anh Nguyễn Văn Hạnh (32 tuổi, Phú Thọ, cách hiện trường khoảng 30 km) cho biết nhận tin vào chiều tối hôm 20/4, dự định sáng sớm hôm sau lên tìm kiếm, nhưng anh gần như không ngủ được.
"Khoảng 1 giờ sáng tôi dậy luôn, chuẩn bị đồ rồi đi," anh Hạnh kể. Anh làm công nhân, cuối tuần thường leo núi để rèn luyện sức khỏe. Dù từng tham gia hỗ trợ bão lũ ở vùng cao, đây là lần đầu anh tham gia một cuộc tìm kiếm người mất tích trong điều kiện rừng núi kéo dài xuyên đêm.
Khi lên đến khu vực tập kết, anh Hạnh gặp thêm ba người khác từ các nhóm riêng, nhanh chóng lập thành một tổ và nhận bộ đàm để bắt đầu nhiệm vụ.
"Gặp nhau ở trung tâm là ghép nhóm luôn rồi đi," anh nói. Sau đó, các tổ tỏa vào rừng, bám theo suối, lối mòn và các sườn dốc trong điều kiện địa hình trơn trượt, nhiều đoạn phải bám cây để di chuyển.
Anh Hạnh cho biết địa hình ven suối đặc biệt khó đi, nhiều đoạn đá trơn, dốc và bị cây rừng chắn ngang. Có những vị trí đất ướt, chân lún sâu xuống bùn, buộc phải dò từng bước để tránh trượt ngã. "Nhiều lúc phải bám vào cây mới đi được, cứ lần từng bước một," anh kể.
Trong khi đó, anh Nguyễn Đăng Khoa (44 tuổi, Hà Nội), làm kinh doanh và tham gia cộng đồng chạy trail Việt Nam Ultra, cho biết nhận tin qua mạng xã hội và xuất phát lúc khoảng 21h tối 20/4.
Trước khi lên núi, anh chuẩn bị dinh dưỡng như một vận động viên gồm lương khô, thanh năng lượng, muối điện giải và nước, do xác định có thể phải tìm kiếm trong nhiều giờ giữa điều kiện khắc nghiệt.
Khi đến hiện trường, anh cùng các vận động viên chạy địa hình, nhà vô địch các giải trail cũng như ba người đồng bào dân tộc Mông có khả năng lần theo dấu chân được chia vào các tổ tìm kiếm. "Nhóm tôi truy vết từ dấu chân, vết cây gãy, dấu gậy trên đất và cả những dấu vết nhỏ nhất trong rừng," anh nói.
Lực lượng được chia thành nhiều mũi, trong đó một mũi bám đường mòn, một mũi đi theo suối để lần dấu. Theo anh Khoa, chính hướng đi theo suối đã mang lại những dấu hiệu quan trọng khi phát hiện các vết trượt, dấu di chuyển và dấu vết đồ ăn như vỏ bánh.
Từ độ cao 1.300 m xuống là khu vực suối đá, việc di chuyển đặc biệt nguy hiểm với nhiều đoạn sạt lở và hai bên dựng đứng, nhưng các nhóm vẫn duy trì tìm kiếm xuyên đêm nhờ kinh nghiệm chạy ultra trail.
"Tôi từng chạy 100 km, 160 km nên quen với việc đi đêm," anh Khoa nói. Trước khi tìm thấy Tuấn Anh, các nhóm đưa ra nhiều kịch bản khác nhau, từ kiệt sức, mất ý thức đến tình huống xấu hơn, nhưng nguyên tắc chung là không chủ quan và không bỏ sót khu vực nào.
Khoảng hơn 7 giờ sáng, khi các mũi tìm kiếm thu hẹp phạm vi, các nhóm bắt đầu gọi lớn tên nạn nhân giữa rừng. "Lúc đó tôi gần sát khu vực rồi, vừa đi vừa gọi tên," anh kể. Không lâu sau, nam sinh được tìm thấy trong tình trạng kiệt sức nhưng vẫn tỉnh táo.
Theo lời kể của Tuấn Anh sau khi được tìm thấy, cậu đã bị tách đoàn, đi nhầm đường và mất liên lạc do điện thoại hết pin. Trong quá trình di chuyển, nam sinh kể nhiều lần trượt ngã ở khu vực suối đá, có lúc phải bám vào đá để xuống dốc, nhưng vẫn cầm cự qua đêm nhờ áo mưa chuyên dụng và bánh mang theo.
Tìm được nam sinh còn sống nguyên lành, mọi người nhẹ nhõm quên hết mệt mỏi. Hàng trăm con người xa lạ đã cùng chung một mục tiêu, vượt qua gian nan xuyên đêm tìm kiếm đồng bào giữa núi rừng sương lạnh. Thượng tá Phan Văn Thực đánh giá lực lượng công an, quân đội, kiểm lâm đã thực hiện nhiệm vụ đúng chức trách, trong khi điểm đáng chú ý nhất là sự tham gia rất lớn của cộng đồng tự phát khi lúc cao điểm nhất lên tới hàng chục người. Người dân địa phương khi biết tin cũng đã mang thực phẩm đến trung tâm chỉ huy để tiếp tế cho các lực lượng.
"Tôi đánh giá rất cao tinh thần cộng đồng. Rất nhiều bạn trẻ, các nhóm leo núi, trekking từ Hà Nội, Hải Phòng, Ninh Bình, Phú Thọ... đã chủ động liên hệ xin tham gia, đi xuyên đêm để hỗ trợ tìm kiếm", ông nói.
Ngày 1-6, Giám đốc Sở Y tế TP.HCM Tăng Chí Thượng cho biết TP.HCM đã chính thức khởi động chương trình hỗ trợ nâng cao năng lực cho các trung tâm y tế khu vực trên địa bàn, tiếp nối những kết quả tích cực từ mô hình hỗ trợ chuyên môn cho Trung tâm Y tế Quân dân y đặc khu Côn Đảo.
Điểm đến đầu tiên của chương trình là Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm, địa bàn có tốc độ phát triển nhanh về du lịch, dịch vụ và dân cư, kéo theo nhu cầu ngày càng cao về chăm sóc sức khỏe cho người dân và du khách.
Trước đó, ngành y tế TP.HCM đã triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ chuyên môn, kỹ thuật cho các cơ sở y tế tại khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu như Bệnh viện Đa khoa Vũng Tàu, Bệnh viện Đa khoa Bà Rịa, Bệnh viện Y học cổ truyền và đặc biệt là Trung tâm Y tế Quân dân y đặc khu Côn Đảo.
Từ những kết quả đạt được, Sở Y tế tiếp tục mở rộng mô hình hỗ trợ đến các trung tâm y tế khu vực, trong đó Hồ Tràm được xác định là địa bàn ưu tiên trong giai đoạn đầu.
Sau khi khảo sát thực tế về cơ sở vật chất, nhân lực và nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân địa phương, Sở Y tế TP.HCM đã giao 4 bệnh viện đầu ngành trực tiếp hỗ trợ phát triển chuyên môn cho Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm.
Cụ thể, Bệnh viện Nhi đồng 1 hỗ trợ phát triển chuyên khoa nhi; Bệnh viện An Bình hỗ trợ lĩnh vực cấp cứu, hồi sức và nội khoa; Bệnh viện Đa khoa khu vực Thủ Đức hỗ trợ phát triển chuyên ngành cấp cứu chấn thương, ngoại khoa và chấn thương chỉnh hình; Bệnh viện Mắt Bà Rịa hỗ trợ chuyên khoa mắt.
Điểm đáng chú ý là bên cạnh việc chuyển giao kỹ thuật, đào tạo và hỗ trợ hội chẩn từ xa, Sở Y tế TP.HCM lựa chọn triển khai mô hình luân phiên nhân viên y tế tương tự như mô hình đang được áp dụng hiệu quả tại đặc khu Côn Đảo.
Theo đó, các bác sĩ, điều dưỡng và kỹ thuật viên từ các bệnh viện tuyến trên sẽ luân phiên đến làm việc trực tiếp tại Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm trong từng giai đoạn, mỗi đợt luân phiên kéo dài 1 tháng, các bác sĩ luân phiên vừa tham gia khám chữa bệnh, vừa "cầm tay chỉ việc", đào tạo tại chỗ cho đội ngũ y tế địa phương. 10 bác sĩ, điều dưỡng của các bệnh viện đã chính thức nhận nhiệm vụ luân phiên công tác tại Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm.
Giải pháp này được lựa chọn trong bối cảnh Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm hiện còn thiếu hụt nhân lực ở một số chuyên khoa, trong khi nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân và du khách ngày càng tăng.
Việc tăng cường nhân lực luân phiên không chỉ giúp nâng cao năng lực chuyên môn trước mắt mà còn góp phần xây dựng đội ngũ y tế tại chỗ có đủ khả năng đảm nhận các kỹ thuật chuyên môn trong tương lai.
Mục tiêu của chương trình không đơn thuần là hỗ trợ một cơ sở y tế riêng lẻ mà hướng đến xây dựng mạng lưới chăm sóc sức khỏe đồng đều trên toàn địa bàn TP.HCM sau hợp nhất.
Người dân tại các khu vực xa trung tâm cần được tiếp cận các dịch vụ y tế chất lượng ngay tại địa phương, giảm nhu cầu chuyển tuyến không cần thiết và giảm áp lực cho các bệnh viện tuyến cuối.
"Từ những kết quả tích cực đạt được tại Côn Đảo trong thời gian qua, ngành y tế TP.HCM kỳ vọng mô hình hỗ trợ chuyên môn gắn với luân phiên nhân lực sẽ tiếp tục phát huy hiệu quả tại Hồ Tràm.
Điều này góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cho người dân địa phương, đồng thời từng bước xây dựng Trung tâm Y tế khu vực Hồ Tràm sớm trở thành một bệnh viện có đủ năng lực đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh của người dân và du khách tại một trong những khu vực phát triển năng động của TP.HCM", ông Thượng cho hay.
