Đằng sau những tấm thẻ xác nhận khuyết tật đối vớinhiều trường hợp sẽ là một hành trình đi xa và vất vả.
Thương mẹ, từ một người phụ nữ từng đi chợ, làm vườn, chăm lo mọi việc trong nhà, mẹ trở thành người cần được chăm sóc.
Gia đình tôi sau đó làm hồ sơ để mẹ được hưởng chế độ trợ cấp ở diện là con liệt sĩ bị khuyết tật (ông ngoại tôi là liệt sĩ, bà ngoại là thương binh). Khoản hỗ trợ hàng tháng tuy không lớn, nhưng phần nào giúp trang trải chi phí thuốc men cho mẹ. Chúng tôi rất biết ơn về sự hỗ trợ này, vì gia đình thuộc diện khó khăn và neo đơn. Nhưng để có được tấm giấy xác nhận ấy, hành trình với chúng tôi đúng là hành trình những chuyến đi xa.
Vì mẹ thuộc diện con liệt sĩ (theo quy định về thủ tục hành chính trường hợp thân nhân là conbị khuyết tật nặng phải có thêm giấy xác nhận mức độ khuyết tật của Hội đồng xác định mức độ khuyết tật và Hội đồng giám định y khoa cấp tỉnh – TT) nên mẹ không thể chỉ khám ở xã như diện khuyết tật thông thường, mà phải nhiều lần xuống bệnh viện tuyến tỉnh theo chỉ định để khám và hoàn tất hồ sơ.
Quãng đường cả đi lẫn về hơn 100 cây số, trong khi mẹ không thể tự đi lại. Mỗi lần như vậy, gia đình đều phải thuê xe taxi, vì tuyến đường và phương tiện công cộng ở ngoài quê không phù hợp cho người ngồi xe lăn.
Chi phí khám bệnh, chi phí di chuyển, thời gian chờ đợi… tất cả dồn lại thành một gánh nặng không nhỏ cho mấy mẹ con. Thật vất vả, để được xác nhận là “khó khăn”, người ta lại phải vượt qua một hành trình cũng khá khó khăn
Câu chuyện của mẹ tôi không phải là cá biệt. Nhiều người khuyết tật ở diện con em liệt sĩ, đặc biệt ở vùng nông thôn, đang gặp những rvtương tự khi tiếp cận chính sách hỗ trợ.
Tôi nghĩ, một trong những điều cần được cải thiện là cách thức triển khai. Thay vì yêu cầu người khuyết tật di chuyển xa để thẩm định, các cơ quan chức năng hoàn toàn có thể tổ chức các đợt khám, đánh giá tại địa phương cấp thôn, xã. Việc cử đội ngũ y bác sĩ đến tận nơi, thậm chí là tận nhà (trường hợp nhiều người neo đơn, không thể đi lại,..) không chỉ giảm chi phí cho người dân, mà còn thể hiện sự chủ động của chính sách.
Bên cạnh đó, thủ tục hành chính cũng cần được đơn giản hóa. Việc phải đi lại nhiều lần, bổ sung giấy tờ phức tạp vô tình khiến nhiều người nản lòng, thậm chí từ bỏ quyền lợi chính đáng của mình. Một chính sách nhân văn không chỉ nằm ở nội dung hỗ trợ, mà còn ở cách nó đến được với người cần.
Ngoài chính sách trợ cấp, vấn đề lớn hơn là khả năng tiếp cận các tiện ích và cơ hội việc làm của người khuyết tật.
Nhiều công trình công cộng vẫn thiếu lối đi cho xe lăn. Phương tiện giao thông chưa thân thiện. Nơi làm việc hiếm khi được thiết kế phù hợp. Điều đó khiến người khuyết tật, dù có năng lực, vẫn khó hòa nhập.
Để thay đổi điều này, cần có những quy định rõ ràng hơn về thiết kế không gian tiếp cận trong xây dựng, giao thông và môi trường làm việc.
Người khuyết tật không cần được “ưu tiên” theo nghĩa đặc biệt, mà cần một môi trường đủ công bằng để họ có thể tự bước đi theo cách của riêng mình.
Sau những tháng ngày đầu đầy tuyệt vọng, mẹ tôi dần học cách sống cùng chiếc xe lăn. Bà tập làm lại những việc nhỏ, từ việc tự di chuyển trong nhà, đến việc nấu ăn, chăm sóc bản thân. Có những ngày mẹ buồn, có những lúc mệt mỏi, nhưng bà không cho phép mình dừng lại quá lâu. Bà vẫn lọ mọ làm những việc trong khả năng để ngày trôi qua có ý nghĩa.
“Tàn nhưng không phế” – câu nói tưởng chừng quen thuộc ấy, với mẹ tôi, không phải là khẩu hiệu, mà là một hành trình.
Người khuyết tật, hơn ai hết, cần vượt qua chính mình. Nhưng để làm được điều đó, họ cần một môi trường không rào cản, một xã hội không định kiến, và một hệ thống chính sách đủ thấu hiểu.
Một xã hội văn minh không chỉ được đo bằng tốc độ phát triển, mà còn bằng cách nó đối xử với những người yếu thế nhất.
Người khuyết tật không cần những lời hứa lớn lao. Họ cần những thay đổi cụ thể từ chính sách thuận tiện hơn, không gian dễ tiếp cận hơn, và một ánh nhìn công bằng hơn từ cộng đồng.
Chia sẻ với truyền thông Trung Quốc về vụ việc, cô gái họ Bạch (26 tuổi) cho hay: “Từ khoảnh khắc anh ta trốn tránh trách nhiệm, mối quan hệ giữa chúng tôi đã không còn là người yêu, mà trở thành bên gây tai nạn và nạn nhân, bị đơn và nguyên đơn”.
Trước đó, cô Bạch từng có mối quan hệ tình cảm rất tốt với chàng trai họ Trương. Tháng 4/2024, cô và gia đình bạn trai đi du lịch trên ô tô tự lái nhưng không may gặp tai nạn.
Chiếc xe do anh Trương điều khiển đã va chạm với một xe tải lớn, khiến cả 5 người trên xe bị thương, trong đó cô Bạch bị thương nặng nhất. Chẩn đoán y tế cho thấy cô Bạch bị liệt nửa người. Bạn trai cô, anh Trương, được xác định là nguyên nhân chính gây tai nạn do lái xe lấn làn.
Theo cơ quan chức năng, bạn trai cô phải chịu trách nhiệm pháp lý. Người bạn trai cũng từng hứa sẽ chịu trách nhiệm và ứng trước hơn 100.000 nhân dân tệ (350 triệu đồng) chi phí y tế và chăm sóc cô Bạch. Tuy nhiên, 2 tháng sau, anh Trương và gia đình đột nhiên biến mất.
Sau khi không liên lạc được với bạn trai, cô Bạch đã khởi kiện anh Trương. Vụ án đã được đưa ra xét xử vào ngày 7/4 vừa qua. “Lý do tôi khởi kiện rất đơn giản: Tôi đã phải trả giá rồi, không thể để người lái xe không chịu trách nhiệm”, cô Bạch cho hay.
Cô gái 26 tuổi vốn làm việc tại một ngân hàng nhưng sau vụ tai nạn đã không thể đi lại. Cô nhận được một khoản trợ cấp từ nơi làm việc song khoản tiền này chỉ đủ để trang trải một phần khó khăn trong cuộc sống.
Một mình đối mặt với biến cố bất ngờ, cô Bạch còn phải chịu thêm tổn thương từ những bình luận tiêu cực trên mạng. Nhiều người cho rằng, cô gái đang cố tình “đào mỏ” gia đình bạn trai khi người kia không còn tình cảm.
Nạn nhân cho biết, sau khi bạn trai biến mất, cô không còn khả năng chi trả chi phí điều trị tiếp theo nên đành rời bệnh viện, về quê nhà để tĩnh dưỡng.
Hiện tại, cô Bạch đang kiên trì thực hiện những bài phục hồi chức năng cơ bản. Cô cho biết đầu gối không thể giữ vững, chân xuất hiện tình trạng teo cơ nhanh, không thể ngồi lâu liên tục, ban đêm cũng không thể ngủ.
Từ một cô gái xinh đẹp, sau vụ tai nạn, cô đối diện với nhiều biến chứng, bàng quang bị teo, nguy cơ phải mang túi đựng nước tiểu suốt đời.
Trong suốt một năm qua, cô gái phải ngồi xe lăn và nỗ lực tìm mọi cách thích nghi với cuộc sống mới. Bên cạnh những lời công kích, cô cũng nhận được nhiều sự ủng hộ và động viên từ cộng đồng mạng.
Cô bày tỏ: “Tôi cảm thấy mình như một ngọn cỏ, dù là trên nền xi măng hay dưới mái hiên, tôi vẫn cố gắng vươn lên bằng tất cả sức lực để sống thật tốt”.
Sau vụ tai nạn, điều thu hút sự chú ý của dư luận không chỉ là diễn biến sự việc, mà còn là đời sống của hai người từng là một cặp đôi có nhiều kỷ niệm đẹp, giờ bỗng hóa người dưng. Một người thì phải đối mặt với biến cố, chịu thêm tổn thương từ bạo lực mạng, một người thì biến mất.
Một phóng viên đã liên hệ với anh Trương - bạn trai cũ của cô gái. Anh này cho biết sẽ chờ phán quyết của tòa án.
Ngày 28-4, Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm 140 năm Ngày Quốc tế Lao động (1-5-1886 - 1-5-2026), và tuyên dương chủ tịch Công đoàn cơ sở xuất sắc tiêu biểu trong đối thoại và thương lượng tập thể năm 2026.
Tại buổi lễ, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn khẳng định Công đoàn Việt Nam đã khẳng định rõ nét vai trò là tổ chức chính trị - xã hội rộng lớn của giai cấp công nhân và là chỗ dựa tin cậy của đoàn viên, người lao động. Hoạt động của Công đoàn ngày càng thiết thực, hiệu quả, có chiều sâu, đi vào thực chất.
"Mỗi năm, hàng vạn cuộc đối thoại được tổ chức, kịp thời giải quyết hàng nghìn ý kiến, kiến nghị của đoàn viên, người lao động.
Nhiều thỏa ước lao động tập thể được ký kết, góp phần cải thiện điều kiện làm việc, nâng cao thu nhập và phúc lợi cho đoàn viên, người lao động", Chủ tịch Quốc hội nêu.
Dịp này, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị các cấp công đoàn quán triệt sâu sắc nhiệm vụ, tập trung cho mục tiêu nâng cao năng suất lao động, tăng trưởng hai con số, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo…
Công đoàn tiếp tục phát huy vai trò xây dựng giai cấp công nhân hiện đại, lớn mạnh thực sự tiên phong trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và đóng góp xứng đáng vào phong trào công nhân quốc tế. Đội ngũ cán bộ Công đoàn thể hiện bản lĩnh, nhiệt huyết, trách nhiệm, gắn bó với người lao động, nắm chắc tình hình phát triển của doanh nghiệp.
Chủ tịch Quốc hội lưu ý các cấp Công đoàn đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, chú trọng nâng cao hiệu quả đối thoại, thương lượng tập thể, đồng thời đề xuất, xây dựng, hoàn thiện chính sách pháp luật liên quan đến công nhân lao động và tổ chức Công đoàn…
Năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký sắc lệnh quy định ngày 1-5 là Ngày Quốc tế Lao động - ngày công nhân lao động được nghỉ làm việc có hưởng lương. Từ đó, Quốc tế Lao động luôn được tổ chức trang trọng, gắn với tháng 5 - Tháng Công nhân.
Tháng Công nhân, theo Chủ tịch Tổng liên đoàn Lao động Việt Nam Nguyễn Anh Tuấn, là cao điểm chăm lo đời sống công nhân, người lao động, khơi dậy tinh thần đoàn kết, thi đua lao động giỏi, lao động sáng tạo, xây dựng quan hệ lao động hài hòa, ổn định, tiến bộ.
Phát huy tinh thần đấu tranh, bảo vệ quyền lợi của người lao động 140 năm về trước, tổ chức Công đoàn và đội ngũ ở cơ sở đang tiếp tục bảo vệ quyền lợi người lao động thiết thực, hiệu quả, trong đó có đối thoại và thương lượng tập thể.
Qua đó người lao động và chủ sử dụng lao động lắng nghe ý kiến của nhau, giải quyết phát sinh trong quan hệ lao động, bảo vệ quyền lợi của người lao động…
"Thỏa ước lao động tập thể được ký kết làm gia tăng lợi ích, phúc lợi cho người lao động, đó là tiền lương, tiền thưởng, nghỉ thêm giờ, bữa ăn ca, điều kiện làm việc, các hỗ trợ khác, giúp nâng cao đời sống người lao động", ông Tuấn nêu.
Từ việc rèn luyện kỹ năng, thay đổi suy nghĩ đến tập làm quen dần với các cuộc gọi, người trẻ có thể vượt qua nỗi sợ này và giao tiếp tự tin hơn.
Hơn 15 năm kinh nghiệm trong ngành nhân sự, anh Bùi Đoàn Chung (nhà sáng lập Cộng đồng Nghề nhân sự Việt Nam) cho rằng nhiều bạn trẻ mắc “hội chứng sợ nghe điện thoại” do không thoải mái khi giao tiếp hoặc không có kỹ năng giao tiếp qua điện thoại.
“Các bạn quen với việc nhắn tin hơn là trao đổi qua điện thoại. Không ít trường hợp có số điện thoại nhưng không gọi điện mà chỉ nhắn tin, và từ chối bắt máy. Một số khác cảm thấy áp lực khi giao tiếp qua điện thoại vì không đoán được đối phương đang nghĩ gì hoặc trông như thế nào”, anh Chung cho hay.
Anh Chung cho biết một số bạn sử dụng số điện thoại để nhắn tin hoặc kết bạn qua Zalo trước khi gọi, vì muốn biết người đó là ai, trông như thế nào. Nếu cảm thấy không phù hợp hoặc không tin tưởng, họ có thể từ chối gọi điện.
Anh Chung nói tắt chuông điện thoại khi đi làm là phép lịch sự tối thiểu để không ảnh hưởng tới người khác trong môi trường công sở, nhưng thói quen ngại giao tiếp qua điện thoại có thể khiến công việc bị ngưng trệ, thậm chí mất cơ hội do không nghe máy vì hội chứng sợ nghe điện thoại.
Do vậy, các bạn trẻ cần phải xác định rõ hơn về vai trò, nhiệm vụ của mình trong công việc. Nhất là các công việc cần phải nghe điện thoại như sales, dịch vụ khách hàng, tư vấn… để có cách ứng phó phù hợp.
Trường hợp không thoải mái nghe điện thoại thì có thể lựa chọn các công việc khác. Một số trường hợp nặng hơn do di chứng hoặc ám ảnh tâm lý thì cần đến cơ sở y tế để khám và điều trị.
Anh Chung còn khuyên nếu chưa có các kỹ năng giao tiếp qua điện thoại hoặc chưa tự tin, có thể học thêm phương pháp, cách thức, khóa học giao tiếp qua điện thoại. Việc này không chỉ giúp giải quyết công việc một cách nhanh chóng mà còn gây thiện cảm với người khác qua cách trò chuyện duyên dáng, giọng điệu ấm áp…
Tốt nghiệp loại xuất sắc ngành tâm lý học (Trường ĐH Sư phạm TP.HCM) cùng với các giải thưởng nghiên cứu khoa học và loạt bài báo khoa học được công bố trên các tạp chí có uy tín trong ngành, chị Lê Phan Thảo Nghi (hiện là giáo viên kỹ năng sống tại TP.HCM) cho rằng hội chứng xuất phát từ nỗi sợ bị đánh giá tiêu cực.
Khi nói chuyện qua điện thoại, người ta không nhìn thấy nét mặt hay cử chỉ của đối phương nên khó đoán họ đang nghĩ gì. Vì vậy, người nghe dễ hiểu sai hoặc tưởng tượng theo hướng tiêu cực, dẫn đến cảm giác như mình đang bị người khác đánh giá.
“Người trẻ có thể nghĩ: “Mình nói sai thì sao?”, “Người ta có đang khó chịu không?”. Đồng thời, áp lực phải phản hồi liền trong cuộc gọi cũng làm tăng tải nhận thức và cảm giác mất kiểm soát, đặc biệt ở những người có xu hướng lo âu hoặc cầu toàn”, Nghi cho hay.
Chị Nghi cho biết nhiều bạn trẻ hiện nay thích nhắn tin hơn vì họ có thời gian suy nghĩ, sửa lại câu chữ và kiểm soát nội dung trước khi trả lời. Còn khi gọi điện, mọi thứ diễn ra ngay lập tức nên dễ tạo cảm giác áp lực.
Bên cạnh đó, những trải nghiệm trước đây như nhận cuộc gọi báo tin xấu, lừa đảo, bị la mắng hoặc rơi vào tình huống khó xử cũng có thể khiến họ rơi vào hội chứng này.
Thảo Nghi khuyên áp dụng các kỹ thuật từ liệu pháp nhận thức - hành vi (CBT). Ví dụ, ta có thể tập nhận ra và điều chỉnh những suy nghĩ tiêu cực kiểu như “mình sẽ nói sai” hay “người ta đang đánh giá mình”.
Ngoài ra, ta nên tập làm quen với việc gọi điện bằng những cuộc gọi ngắn, ít áp lực trước, rồi dần dần tăng lên. Cách này giúp ta bớt sợ và không né tránh điện thoại nữa.
“Người trẻ nên chủ động rèn luyện giao tiếp qua điện thoại bằng cách chuẩn bị trước nội dung chính, luyện tập kịch bản hội thoại và học cách sử dụng giọng điệu, nhịp điệu lời nói một cách rõ ràng”, Nghi khuyên.
Ngoài ra, bạn trẻ nên thiết lập những “quy ước giao tiếp” trong công việc, như hẹn trước thời gian gọi hoặc xác định rõ những việc khẩn cấp rồi hẳn gọi để giảm áp lực tâm lý.
Các trường học và tổ chức nên chú trọng hơn đến việc rèn luyện kỹ năng giao tiếp thực tế, nhất là những kỹ năng cần dùng trong công việc. Đồng thời, việc tạo ra môi trường giao tiếp an toàn, ít phán xét giúp người trẻ tự tin hơn và giảm bớt lo lắng khi giao tiếp.
