Tôi từng nghĩ chuyện mua nhà chỉ cần đủ tiền và một chút kiên nhẫn. Nhưng sau ba lần làm việc với “cò nhà đất”, tôi nhận ra mình đã bị “quay như chong chóng” bởi những chiêu trò đẩy giá và tạo sốt ảo tinh vi đến mức khó tin.
Lần đầu tiên, tôi tìm được một căn hộ hai phòng ngủ, giá rao ban đầu 2,8 tỷ đồng – vừa tầm với khả năng vay mượn của gia đình tôi. Môi giới nói rất chắc nịch: “Anh chị phải quyết nhanh, căn này đang có ba người khác đặt cọc rồi”. Không muốn mất cơ hội, tôi xin xem nhà ngay trong ngày. Khi đến nơi, căn hộ đúng như mô tả, nhưng điều khiến tôi băn khoăn là không hề có dấu hiệu “tranh mua” như lời môi giới nói. Tôi vẫn cố giữ bình tĩnh, nói cần thêm thời gian suy nghĩ.
Chỉ một ngày sau, môi giới gọi lại, giọng gấp gáp: “Căn đó người ta trả 2,95 tỷ rồi, nếu anh chị không chốt thì mất luôn”. Áp lực tâm lý tăng lên rõ rệt. Nhưng khi tôi nhờ một người quen sống trong cùng tòa nhà hỏi thăm, mới biết căn hộ đó đã rao bán nhiều tháng, giá ban đầu chỉ khoảng 2,6 tỷ. Những “khách mua khác” hóa ra chỉ là cái cớ để đẩy giá.
Lần thứ hai, tôi cẩn trọng hơn khi làm việc với một môi giới khác, được giới thiệu là “uy tín”. Căn hộ này ở vị trí đẹp hơn, giá rao 3,2 tỷ. Môi giới đưa tôi đi xem, phân tích đủ thứ về tiện ích nội khu, tiềm năng tăng giá, rồi khéo léo nhấn mạnh: “Dự án bên cạnh sắp triển khai, giá khu này sẽ còn tăng mạnh”.
Lần này, tôi không vội. Tôi tự đi khảo sát khu vực, hỏi cư dân trong tòa nhà, kiểm tra thông tin quy hoạch. Nhưng điều bất ngờ là chỉ trong một tuần, tôi thấy có ít nhất bốn tin rao cùng căn hộ, mỗi tin một mức giá khác nhau, chênh nhau đến 200 triệu đồng. Khi tôi hỏi lại, môi giới nói: “Đó là do các bên khác nhau đăng, giá em đang báo anh chị là tốt nhất rồi”. Tôi bắt đầu nghi ngờ thị trường không hẳn đang “sốt”, mà dường như đang bị “làm cho sốt”.
>> Chung cư vùng ven 58 m2 giá 6,6 tỷ là đắt vô lý’
Bẵng đi một thời gian, khi nghĩ mình đã đủ kinh nghiệm để không bị dẫn dắt, tôi mới quay lại tìm nhà. Nhưng mọi chuyện vẫn không đơn giản như tôi nghĩ. Căn hộ tôi nhắm lần này có giá 3 tỷ, pháp lý đầy đủ. Môi giới tỏ ra rất minh bạch, thậm chí còn khuyên tôi thương lượng xuống 50-100 triệu.
Sau vài vòng trao đổi, chủ nhà đồng ý bán với giá 2,95 tỷ. Tôi gần như đã quyết định đặt cọc ngay sau buổi làm việc hôm đó. Nhưng đúng tối đó, môi giới lại báo: “Có người khác trả đúng 3 tỷ, nếu anh chị không nâng giá thì chủ sẽ bán cho họ”.
Lần này, tôi không còn tin nữa. Tôi đề nghị được gặp trực tiếp chủ nhà. Môi giới ban đầu tìm cách né tránh, nhưng khi tôi kiên quyết, nếu không làm việc trực tiếp thì sẽ không mua. Cuối cùng, tôi quyết định dừng giao dịch vì không muốn bị môi giới ép giá.
Ba lần, ba cách khác nhau, nhưng các “cò nhà đất” hầu như cùng một mục tiêu: đẩy giá lên bằng cách lợi dụng tâm lý sợ mất cơ hội của người mua. Tôi không phủ nhận vai trò của môi giới trong việc kết nối người mua và người bán. Nhưng nếu những chiêu trò như vậy tiếp tục tồn tại, người mua như tôi sẽ ngày càng mất niềm tin vào thị trường. Nếu thị trường cứ tiếp tục bị thổi giá bằng những “cơn sốt ảo” như vậy, giấc mơ an cư của nhiều người như tôi sẽ ngày càng xa vời.
Mấy chục năm trước, thế hệ chúng tôi từng cùng nhau trải qua cảm giác hồi hộp chờ điểm thi đại học. Khi ấy, điện thoại thông minh chưa có, mạng xã hội càng không. Muốn biết điểm thi, chúng tôi phải chờ báo giấy hoặc dò danh sách niêm yết ở trường. Thời gian chờ đợi dài đằng đẵng nhưng lại thoải mái hơn bây giờ rất nhiều.
Còn giờ, chỉ vài phút sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố điểm thi tốt nghiệp THPT năm 2026, điện thoại của tôi liên tục báo tin nhắn từ nhóm bạn thân. "Các con được bao nhiêu điểm rồi?", một người bạn trong nhóm hỏi. Ngay lập tức, cả nhóm bắt đầu chia sẻ kết quả của con mình. Một người bạn thân của tôi chia sẻ con gái thi khối D14 được 26,65 điểm, hiện đang không biết con có đỗ Trường Đại học Luật Hà Nội hay Học viện Ngoại giao như đúng nguyện vọng hay không? Một người bạn khác cho biết con đạt 26,5 điểm khối D01, gia đình đang thấp thỏm nuôi hy vọng vào Trường Đại học Ngoại thương.
Nếu nhìn những con số ấy cách đây khoảng 10 năm, nhiều người sẽ nghĩ cơ hội trúng tuyển đại học của các con rất rộng mở. Nhưng không ai trong số họ thực sự yên tâm mà có chung một tâm trạng lo lắng. Họ lo vì không biết điểm chuẩn năm nay sẽ tăng hay giảm, lo vì chỉ cần chênh vài phần mười điểm là cánh cửa vào ngành học mơ ước có thể khép lại, lo vì những năm gần đây tuyển sinh đại học ngày càng trở thành một cuộc cạnh tranh khốc liệt mà ngay cả những thí sinh có thành tích rất cao cũng không dám chắc chiến thắng. Nhìn những tin nhắn ấy, tôi chợt nhớ đến câu chuyện xôn xao mấy ngày gần đây khi một thí sinh đạt 9 điểm Toán, 8 điểm Tiếng Anh vẫn nơm nớp sợ trượt đại học.
Mùa tuyển sinh đại học những năm gần đây đang cho thấy một thực tế nhiều thí sinh đạt tổng điểm 26-27, thậm chí 28 điểm vẫn thấp thỏm, không dám chắc mình có thể bước chân vào ngành học hoặc ngôi trường đại học đã theo đuổi suốt nhiều năm hay không? Nghe có vẻ nghịch lý, nhưng đó lại là thực trạng của giáo dục hiện nay.
>> Vỡ mộng lớp 10 trường top dù con năm nào cũng đạt học sinh giỏi
Điều thay đổi không phải ở năng lực của học sinh, mà ở cách thức tuyển sinh và mức độ cạnh tranh của hệ thống. Nếu như trước đây, kết quả của một kỳ thi gần như quyết định toàn bộ cơ hội vào đại học, thì nay bức tranh tuyển sinh đã trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Các trường đại học đồng thời sử dụng nhiều phương thức xét tuyển như học bạ, đánh giá năng lực, đánh giá tư duy, xét tuyển kết hợp với chứng chỉ ngoại ngữ quốc tế, tuyển thẳng và xét điểm thi tốt nghiệp THPT. Mỗi phương thức đều có những ưu điểm riêng, nhưng đi kèm với đó là một thực tế: số lượng chỉ tiêu dành riêng cho thí sinh xét bằng điểm thi tốt nghiệp không còn lớn như trước.
Nói một cách dễ hiểu, cuộc đua không còn diễn ra trên một đường chạy duy nhất. Khi cánh cửa được mở theo nhiều hướng khác nhau, áp lực cạnh tranh ở từng hướng cũng tăng lên. Điều đó lý giải vì sao có những em đạt mức điểm mà trước đây gần như chắc chắn đỗ đại học, nay vẫn phải cân nhắc từng nguyện vọng, từng khả năng rủi ro. Đặc biệt ở những ngành học được xã hội đánh giá cao về cơ hội nghề nghiệp như Kinh tế, Luật, Ngoại thương, Công nghệ thông tin, hay Y khoa, khoảng cách giữa người đỗ và người trượt đôi khi chỉ là 0,25 điểm.
Tôi vẫn nhớ câu nói của một phụ huynh trong một lần trò chuyện về mùa tuyển sinh: "Ngày chúng tôi thi đại học, được 24 điểm là cả nhà mở tiệc ăn mừng. Còn bây giờ, con tôi đạt 27 điểm mà vẫn ngồi phân tích điểm chuẩn mỗi tối". Đó là bức tranh thu nhỏ của giáo dục đại học hiện nay. Điểm số vẫn quan trọng, nhưng không còn là tấm vé bảo đảm cho sự yên tâm tuyệt đối.
Khi những dòng tin nhắn cuối cùng trong nhóm chat sáng nay tạm lắng xuống, tôi ngồi nhìn lại cuộc trò chuyện của những người bạn đã gắn bó với nhau từ thời sinh viên. Chúng tôi từng là những cô cậu học trò háo hức chờ kết quả thi đại học, rồi trở thành những người cha, người mẹ hồi hộp chờ điểm thi của con. Tôi luôn cho rằng trong giáo dục, sự phù hợp đôi khi quan trọng hơn danh tiếng. Một ngôi trường nổi tiếng có thể mang lại niềm tự hào nhất thời, nhưng một môi trường phù hợp mới là nơi giúp người trẻ phát triển bền vững.
Có những học sinh bước vào trường top đầu nhưng chật vật suốt những năm đại học vì chọn sai ngành. Ngược lại, có những em học ở một ngôi trường ít được nhắc đến hơn, nhưng lại tìm thấy niềm yêu thích, cơ hội phát triển và cuối cùng xây dựng được sự nghiệp đáng mơ ước. Thành công của một con người chưa bao giờ được quyết định hoàn toàn bởi tên trường ghi trên tấm bằng, mà được tạo nên bởi cách họ học tập, làm việc và không ngừng hoàn thiện bản thân sau khi rời giảng đường.
Làm việc trong lĩnh vực giáo dục nhiều năm, tôi càng tin rằng đại học chỉ là một cột mốc, không phải đích đến cuối cùng. Cuộc đời mỗi người dài hơn rất nhiều so với một mùa tuyển sinh. Những người thành công nhất mà tôi từng gặp không phải ai cũng khởi đầu bằng một hành trình hoàn hảo. Họ không để một thất bại hay một sự chệch hướng tạm thời định nghĩa cả cuộc đời mình. Họ tiếp tục học hỏi, tiếp tục thích nghi và tiếp tục tiến về phía trước.
Điều quan trọng là chúng ta đừng để một kết quả tuyển sinh trở thành thước đo duy nhất cho giá trị của một con người. Một nguyện vọng không đạt được có thể khiến các em thất vọng trong một thời gian, nhưng không thể quyết định toàn bộ tương lai của các em.
Tôi năm nay 34 tuổi, có hai cậu con trai. Bé đầu 7 tuổi và thứ hai 3 tuổi. Chồng đi làm ăn xa nên mình tôi nuôi dạy con. Cậu con trai đầu của tôi tuy mới lên 7 nhưng tính tình khá bướng với lì lợm.
Tôi nói gì con cũng cãi, ông bà nói con cũng cãi cho bằng được. Con không bao giờ biết mình sai, thường xuyên đổ lỗi cho người khác. Lỗi của con, con lúc nào cũng tìm lý do để giải thích cho mình.
Tôi đã áp dụng nhiều biện pháp, từ mềm mỏng, tâm sự đến quát mắng, đánh đòn nhưng sau mọi thứ đâu lại vào đấy. Cách đây mấy hôm, soạn sách cho con, tôi thấy dòng chữ: Mẹ rất độc ác, tim tôi như hững lại một nhịp mà cứ thế tôi òa khóc.
Khóc như một đứa trẻ trước mặt con. Lúc này con xin lỗi tôi, con bảo là do mẹ hay nạt con với đánh con nên con mới viết thế. Vậy hóa ra bao lần tôi phạt, con không nghĩ rằng do mình sai mà trong suy nghĩ của con là do tôi độc ác.
Tôi cảm thấy bất lực thực sự, con mới 7 tuổi đã như thế thì mấy năm nữa con bước vào tuổi dậy thì tôi làm sao dạy dỗ được con nên người. Phải chăng vì sống xa chồng, nhà không có đàn ông nên con trai tôi mới lì lợm và bướng bỉnh như thế.
Do tôi nghĩ quá vấn đề lên, hay do con tôi thực sự là một đứa trẻ hư. Tôi cần các bậc làm cha, làm mẹ trên diễn đàn cho tôi một lời khuyên. Thực sự mà nói, làm mẹ của hai cậu con trai thời buổi bây giờ tôi có quá nhiều nỗi lo.
Một câu chuyện khá bi hài gần đây: Một quán lẩu gà dược liệu ở Phật Sơn (Trung Quốc) bất ngờ trở thành điểm nóng khi lượng khách tăng vọt lên khoảng 3.000 người mỗi ngày. Chủ quán ông Mo, 62 tuổi vốn là một thầy thuốc Đông y, mở quán nhỏ tại quận Thuận Đức với lượng khách ban đầu chỉ vài chục người quen.
Mọi chuyện thay đổi khi một người có ảnh hưởng trên mạng ghé ăn và chia sẻ trải nghiệm. Chỉ trong thời gian ngắn, quán tăng từ khoảng 10 bàn lên đến 200 bàn mỗi ngày, quá tải đến mức chính chủ quán rơi vào tình trạng kiệt sức.
Đáng chú ý, thay vì tăng giá để giảm áp lực, ông lại chọn cách công khai công thức nấu ăn với hy vọng khách sẽ bớt đổ về hoặc nói món ăn dở để đuổi bớt khách.
Câu chuyện đặt ra một câu hỏi thú vị, trong kinh doanh, khi nhu cầu tăng đột biến, nên tận dụng cơ hội để tối đa lợi nhuận hay giữ nguyên giá trị ban đầu và chấp nhận áp lực?