Giữa những đô thị đang vươn mình mạnh mẽ, vẫn còn đó những “gờ cao” vô cảm tại các công trình công cộng đang tước đi quyền được hòa nhập cơ bản nhất của hàng triệu người khuyết tật.
Dù Luật Người khuyết tật, quy chuẩn xây dựng về tiếp cận đã có hiệu lực từ lâu, việc thực thi các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về xây dựng công trình đảm bảo người khuyết tật tiếp cận vẫn chưa thực sự hiệu quả.
Dạo quanh các tuyến phố chính của nơi tôi đang ở hay thậm chí là các trụ sở cơ quan hành chính, không khó để bắt gặp những hình ảnh trớ trêu. Một vỉa hè được lát đá hoa cương sang trọng nhưng lại thiếu đường dốc cho xe lăn, hay có đường lên nhưng không có đường xuống, gờ cao, khoảng cách xa không đúng quy chuẩn.
Một nhà vệ sinh công cộng gắn mác “hiện đại” nhưng lối vào lại hẹp hơn bề ngang một chiếc xe lăn tiêu chuẩn, không có đường lên cho người khuyết tật.
Một người khuyết tật vận động có thể phải luôn nhìn trước ngó sau nhờ người khiêng xe lăn khi đến trụ sở UBND phường xã, hay đi bệnh viện. Lúc đó, họ cảm giác mình như một gánh nặng. Chỉ một cái gờ xi măng nhỏ thôi cũng đủ để ngăn bước chân người khuyết tật vận động với thế giới bên ngoài.
Ngay đường lên cho người khuyết tật lại có một rãnh sâu thoát nước
Ở các công trình công cộng hiện còn tồn tại nhiều vấn đề về thiết kế, ngăn cản người khuyết tật vận động hòa nhập. Đó là đường dốc siêu dốc: có những công trình xây đường dốc cho xe lăn với độ dốc lên đến 300 hoặc 450. Đây không phải là lối đi, đây là một “cái bẫy” nguy hiểm. Theo quy chuẩn, độ dốc lý tưởng phải là 1/12.
Vỉa hè bị chiếm: Ngay cả khi vỉa hè có lối lên xuống thì việc hàng quán, xe máy bủa vây đã biến những nỗ lực tiếp cận này trở nên vô nghĩa.
Còn với hệ thống giao thông công cộng, xe buýt sàn thấp vẫn là một khái niệm xa xỉ tại nhiều tỉnh thành.
Việc thiếu vắng các hạng mục tiếp cận vật lý không đơn thuần là thiếu một lối đi. Khi thiết kế một công trình công cộng mà quên đi người khuyết tật, chúng ta đã vô tình gạt họ ra khỏi đời sống xã hội, tước đi quyền tự lập của họ.
Cần phải khẳng định mạnh mẽ rằng: Tiếp cận vật lý là quyền, không phải là sự ban ơn. Người khuyết tật có quyền được đi học, đi làm, đi khám bệnh và hưởng thụ văn hóa mà không cần phải phụ thuộc hoàn toàn vào sự giúp đỡ của người khác.
Một xã hội văn minh là một xã hội mà ở đó người yếu thế nhất vẫn có thể di chuyển tự do. Các địa phương cần có chế tài nghiêm khắc hơn đối với các công trình công cộng không tuân thủ quy chuẩn tiếp cận. Đã đến lúc các kiến trúc sư, các nhà thầu xây dựng và cơ quan quản lý phải đặt mình vào vị trí của người ngồi xe lăn trước khi đặt viên gạch đầu tiên.
Đừng để những “gờ nhỏ” tiếp tục ngăn cản những khát vọng lớn. Một lối đi bằng phẳng, một tay vịn đúng tầm, một thang máy có chữ nổi… không chỉ là những khối bê tông, sắt thép. Đó là sự thấu cảm, là sự công bằng và là thước đo lòng nhân ái của một cộng đồng.
Mong rằng, đã đến lúc chúng ta đo lường sự phát triển bằng nụ cười tự tin của người khuyết tật khi họ có thể tự mình lăn bánh vào những không gian công cộng.
Ngày 2-4, chị Lê Thị Hồng Trang, trú phường Lâm Viên - Đà Lạt, cho biết gia đình đã đến Công an phường Lâm Viên - Đà Lạt và Công an phường Xuân Hương - Đà Lạt trình báo về việc mất kết nối với con gái là Trương Minh Bảo Yến (14 tuổi).
Theo gia đình, Bảo Yến là học sinh lớp 8A4 Trường THCS Phan Chu Trinh, phường Xuân Hương - Đà Lạt.
Khoảng 17h ngày 1-4, người thân đưa em đến học thêm tại một trung tâm trên đường Hùng Vương. Đến khoảng 18h45 cùng ngày, khi người nhà đến đón thì không thấy em còn ở lớp, đồng thời cũng không thể liên lạc.
"Trước đây bé từng bị một số bạn đã nghỉ học rủ đi chơi, nhưng gia đình phát hiện và đón về. Lần này bé rời nhà đi, không mang theo điện thoại nên gia đình không thể liên lạc được. Trước thời điểm mất liên lạc, tâm lý của bé bình thường", chị Trang cho biết.
Theo thông tin từ gia đình, Bảo Yến cao khoảng 1,62m, nặng 44kg, tóc dài. Khi rời đi, em mặc áo khoác màu đen có 2 tai thỏ trắng, quần xám, dép đen, mang ba lô màu nâu và đi xe đạp điện màu xanh dương.
Liên quan vụ việc, cô Lê Vũ Tú Anh - giáo viên chủ nhiệm lớp 8A4 - cho biết sau khi nắm thông tin, giáo viên cùng lãnh đạo nhà trường đã phối hợp với gia đình và lực lượng chức năng để tìm kiếm.
Theo cô Tú Anh, trong học tập, Bảo Yến có tiến bộ, kỳ thi vừa qua đạt điểm cao, không có biểu hiện bất thường về tâm lý hay áp lực học hành.
Hiện Công an phường Lâm Viên - Đà Lạt và Công an phường Xuân Hương - Đà Lạt đang rà soát, trích xuất camera an ninh trên các tuyến đường để tìm tung tích bé gái.
Gia đình cho biết ai nhìn thấy hoặc có thông tin liên quan đến em Trương Minh Bảo Yến có thể báo cho người thân qua số điện thoại 0869168549.
Matthew Morris, 36 tuổi và vợ Shanon ở New York quyết định không mua nhẫn đính hôn. Họ chi khoảng 300 USD cho một thợ xăm để ghi dấu biểu tượng Pokemon lên ngón áp út. "Nhẫn xăm rẻ hơn kim cương thật rất nhiều. Vợ tôi vốn không thích đồ trang sức nên đây là lựa chọn phù hợp nhất", Morris nói.
Lindsay Beck, 42 tuổi, ở California cũng chọn phương án này để giảm bớt gánh nặng tài chính. "Chúng tôi không cần chi tới 10.000 USD cho một chiếc nhẫn. Vợ chồng tôi thà dùng số tiền đó để đi du lịch hai, ba chuyến mỗi năm", Beck cho biết.
Theo khảo sát nền tảng tài chính Chime, thế hệ Millennials và Gen Z đang thay đổi quy chuẩn đính hôn truyền thống. Khoảng 25% người được khảo sát cho biết họ cân nhắc bỏ hẳn việc đeo nhẫn cưới để thay bằng hình xăm trên ngón tay.
Báo cáo cũng chỉ ra 30% cặp đôi chọn các loại đá quý giá rẻ, và 26% ưu tiên dùng tiền cho các trải nghiệm chung như du lịch thay cho trang sức xa xỉ. Mạng xã hội góp phần thúc đẩy sự thay đổi này khi 61% người dùng thừa nhận TikTok và Instagram đã định hình lại cách họ tổ chức lễ cầu hôn.
Các chuyên gia Mỹ nhận định xu hướng này không chỉ là vấn đề tài chính mà còn là sự thay đổi về mặt cảm xúc. Biểu tượng vĩnh cửu của kim cương đang dần bị thay thế bằng tính "duy nhất" của hình xăm.
Tiến sĩ Clay Brigance, chuyên gia tâm lý tại trung tâm Shiloh Counseling, nhận định thế hệ trẻ hiện nay tập trung vào những giá trị mang ý nghĩa cá nhân hơn là chạy theo truyền thống. "Hình xăm trên ngón tay là một cam kết lớn, bởi nó không phải thứ có thể tháo ra mà đã trở thành một phần cơ thể bạn", ông Brigance phân tích.
Sự việc diễn ra tại Trường THPT Bảo An, thành phố Thâm Quyến. Trong thư kiến nghị gửi ban giám hiệu, một nam sinh lớp 12 phản ánh tiếng chim cu gáy trên ngọn cây sát lớp học làm ảnh hưởng quá trình ôn luyện cho kỳ thi đại học (Cao khảo).
Em lập luận rằng âm thanh của loài chim này có tần số quá cao, khiến học sinh mất tập trung. Học sinh này yêu cầu nhà trường dời tổ chim đi nơi khác.
Ông Viên Vệ Tinh (Yuan Weixing), hiệu trưởng nhà trường, sau đó đã viết một bức thư ngỏ để hồi đáp. Ông ghi nhận áp lực học tập và khả năng diễn đạt của nam sinh, nhưng bác bỏ yêu cầu dỡ tổ chim. "Tiếng chim có thể cắt ngang mạch ôn thi, nhưng thầy lại thấy đây là cơ hội để các em học cách chung sống với vạn vật", vị hiệu trưởng viết.
Ông đưa ra ba lý do cho quyết định của mình. Thứ nhất, muôn loài đều có nhịp sống riêng. Tiếng chim hót là bản năng tự nhiên và thế giới không vận hành xoay quanh một cá nhân hay vì con người đang phải đối mặt với kỳ thi.
Thứ hai, những phiền toái đôi khi lại là chất liệu tạo nên kỷ niệm. "Nhiều năm sau, khi nhớ lại mùa xuân năm lớp 12, ký ức đọng lại trong các em có thể không phải là công thức toán học, mà là buổi hoàng hôn lộng gió, bầy chim gáy và khoảnh khắc các em nhìn nhau mỉm cười giữa tiếng ồn ào. Bản lĩnh con người lớn lên từ chính những sự không thoải mái", thầy hiệu trưởng viết.
Thứ ba, học cách tôn trọng tự nhiên. Ông khen ngợi sự lương thiện của nam sinh khi đề xuất đưa tổ chim về "vùng núi xanh", nhưng nhắc nhở rằng khuôn viên trường cũng chính là nhà của chúng. "Cây cối trong trường là nơi an toàn để chúng sinh sống", thư có đoạn viết.
Vị hiệu trưởng khuyên học sinh hãy coi tiếng chim như "tiếng ồn trắng" (white noise) để xoa dịu tâm trí. Ông nhấn mạnh kỳ thi đại học rất quan trọng, nhưng cũng chỉ là một con sóng nhỏ trên dòng chảy dài của cuộc đời. Khả năng thấu hiểu, tôn trọng sự sống mới là tài sản vô giá trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.
"Học tập không có nghĩa là vắt kiệt từng phút, mà là rèn luyện sự tập trung trong từng khoảnh khắc. Mong em giữa tiếng chim hót, vừa giữ được sự tĩnh tâm, vừa lắng nghe được tiếng vọng của sự sống", thầy viết.
Lá thư của thầy hiệu trưởng gây "sốt" trên mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều người đánh giá cao tư duy giáo dục của người thầy nhưng cũng một số ý kiến cho rằng thầy "chỉ nói đạo lý" mà không giải quyết vấn đề thực tế cho học sinh cuối cấp.
Theo truyền thông địa phương, sau khi viết thư ngỏ, thầy hiệu trưởng đã trực tiếp gặp gỡ nam sinh để trò chuyện và tặng em những chiếc nút bịt tai chống ồn. Cậu học trò sau đó chia sẻ đã có một góc nhìn mới: "Chỉ khi học cách thích nghi và bao dung với thế giới, thế giới mới bao dung lại chúng ta".
Bộ phận hậu cần của nhà trường cũng đang lên phương án đặt các tổ chim nhân tạo ở khu vực xa lớp học để dần dần điều hướng bầy chim làm tổ mới.
