Sắp đến lễ Phật đản (31/5) nhưng không thể thực hành nghi thức phóng sinh cầu bình an, chị Minh Hường, 30 tuổi, ở Hà Nội chuyển 60.000 đồng cho một tài khoản trên mạng, nhờ thả 20 con cá xuống sông trong buổi phát trực tiếp (livestream) của người này.
Thói quen thả cá ngày rằm, mùng một của chị Hường tạm ngừng từ cuối năm 2024 do nhà xa sông và bận chăm con. Giữa năm 2025, chị xem một phiên livestream phóng sinh trên mạng xã hội. Thấy chủ kênh ngồi cạnh dòng sông, đọc đúng tên người gửi tiền và chắp tay khấn trước khi thả cá, chị nhắn tin xin số tài khoản.
Với giá 3.000 đồng mỗi con cá trê hoặc chạch, chị nhẩm tính việc này tiết kiệm thời gian đi lại và tìm nguồn nước. “Tôi được trực tiếp nhìn họ đếm cá thả xuống sông, yên tâm không bị lừa”, chị Hường nói.
Kể từ đó, mỗi tháng chị chi 100.000 đồng cho dịch vụ này.
Từng gửi tiền cho các nhóm thiện nguyện làm dịch vụ phóng sinh nhưng lo lắng vì không có hình ảnh chứng minh, Minh Hân, 22 tuổi, ở TP HCM chuyển sang đặt dịch vụ qua livestream trên TikTok. Nữ sinh viên cho biết các kênh này hoạt động hàng ngày, cung cấp cá nhỏ giá 3.000 đồng một con hoặc cá lớn theo giá thị trường. “Sự tiện lợi giúp tôi dễ dàng thực hiện mong muốn, miễn mình thành tâm”, Hân nói.
Khảo sát của VnExpress ghi nhận dịch vụ “phóng sinh trực tuyến” xuất hiện từ dịp Lễ Vu Lan (Rằm tháng 7) năm 2025 và duy trì đến nay. Các phiên livestream vào những ngày Rằm, Mùng 1 âm lịch hàng tháng thường thu hút hàng nghìn người theo dõi.
Trưa 26/5, một phiên livestream trên mạng xã hội TikTok đã nhận đặt hàng của hàng trăm người. Chủ kênh ngồi bên bờ sông, liên tục nói: “Các bác bình luận thông tin để em thả cá và đọc văn khấn”. Sau vài suất miễn phí, chủ kênh gợi ý người xem “hồi hướng công đức” cần quét mã QR chuyển khoản.
Anh Quốc Bình, chủ một kênh livestream phóng sinh hoạt động từ giữa năm 2025, cho biết mỗi phiên thu hút vài trăm người xem, thả từ vài trăm đến 1.000 con cá. Ngày thường, anh phát sóng 6 tiếng, riêng ngày rằm và mùng một kéo dài khoảng 12 tiếng.
Hữu Mạnh, thành viên đội thiện nguyện tại An Giang, thường xuyên nhận tiền mua cá thả xuống sông Tiền từ những người bận rộn. Sau khi nhận yêu cầu, nhóm anh Mạnh sẽ chụp ảnh cá đã mua kèm hóa đơn để khách kiểm chứng.
Tuy nhiên, dịch vụ đang gây ra những tranh luận trái chiều. Một bên ủng hộ sự tiện lợi, đề cao tâm ý người hướng thiện. Phía đối diện lo ngại nguy cơ trục lợi, lừa đảo từ các tài khoản ẩn danh, đồng thời đánh giá việc vắng mặt trực tiếp làm suy giảm sự thành tâm.
Từng coi phóng sinh trực tuyến là tiện lợi, Ngọc Linh, 29 tuổi, ở Ninh Bình cho biết cô thất vọng khi chứng kiến người làm dịch vụ đổ thẳng chậu cá xuống một con kênh nước đen kịt. “Nghe nhiều người cảnh báo về việc cá vừa thả lập tức bị bắt lại mang đi bán, tôi quyết định dừng việc chuyển khoản”, Linh kể.
Tiến sĩ Nguyễn Đức Hiển, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đào tạo Văn hóa Truyền thống, cho biết phóng sinh chịu ảnh hưởng từ tinh thần từ bi của Phật giáo, nuôi dưỡng lòng thương yêu, giảm sát nghiệp. Khởi thủy của phong tục này, người dân thường mua (giải cứu) các loài vật sắp bị giết hại, mang đến môi trường phù hợp để thả kèm tâm niệm cầu an.
Dịch vụ phóng sinh trực tuyến ra đời từ nhịp sống hiện đại bận rộn, không hoàn toàn mang tính tiêu cực. Tuy nhiên, việc công khai số tiền, xướng tên liên tục trên sóng trực tiếp khiến giá trị cốt lõi biến tướng thành hành vi biểu diễn tâm linh. “Việc nhờ người phóng sinh hộ thiếu minh bạch tiềm ẩn rủi ro lừa đảo, tạo tâm lý ỷ lại rằng chỉ cần chuyển tiền là xong việc thiện”, ông Hiển nói.
Chuyên gia cũng chỉ ra nghịch lý khi nhu cầu tăng cao kích thích thị trường đánh bắt và việc thả sinh vật sai môi trường đang đe dọa hệ sinh thái. Tháng 5/2026, UBND TP Đà Nẵng đã ban hành văn bản chấn chỉnh tình trạng phóng sinh sai cách, khuyến khích thực hành tín ngưỡng gắn với bảo vệ đa dạng sinh học.
“Phóng sinh trong thời hiện đại cần hiểu rộng ra bao gồm bảo vệ môi trường, hạn chế sát sinh, giúp đỡ con người và lan tỏa năng lượng tích cực”, vị chuyên gia nói.
Phó giáo sư Bùi Hoài Sơn, Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, cho biết hoạt động phóng sinh khi biến thành kinh doanh sinh lời sẽ triệt tiêu ý nghĩa gốc và dung túng hành vi sát sinh. Ông khuyến nghị người dân hướng tới ủng hộ các tổ chức bảo vệ động vật, giữ gìn môi trường thay vì chạy theo các trào lưu trên mạng.
Trong một công viên ở quận Hoài Nhu, Bắc Kinh đầu hè, He Zihao dìu mẹ, bà Gao Wenxia, tập đi sau đợt hóa trị. Trở về phòng trọ, cậu nấu bữa trưa. Đây là lịch trình hàng ngày của thiếu niên 18 tuổi kể từ khi lên Bắc Kinh chăm sóc mẹ.
Trước đó, Zihao có thời gian dài nổi loạn và sống khép kín. Do cha mẹ kinh doanh thất bại dẫn đến ly hôn và gánh nợ, Zihao được gửi về Thiểm Tây sống cùng ông bà nội. Thiếu vắng sự chăm sóc của gia đình, cậu dần chán học và nghiện game trực tuyến. Căng thẳng giữa hai mẹ con lên đỉnh điểm khi bà Gao trong một lần về quê thăm con đã đập vỡ điện thoại của Zihao. Cậu phản ứng mạnh và từ chối sự quản lý của mẹ.
Lên lớp 10, Zihao bỏ học, dự định tới Cam Túc kinh doanh cùng một người bạn quen qua mạng. Cậu lừa vay tiền của bà ngoại để làm vốn. Biết chuyện, bà Gao ngất xỉu khi gọi điện nói chuyện với con. Zihao sau đó quyết định quay về nhà.
Lần đầu tiên, thay vì trách mắng, người mẹ dịu giọng nói với con: "Mẹ biết con có ước mơ, nhưng lúc này học hành vẫn là con đường tốt nhất". Một người họ hàng sau đó kể cho Zihao về cuộc sống của mẹ tại Bắc Kinh. Ban ngày bà làm dịch vụ spa, tối đi phụ bán thịt xiên nướng để trả nợ và gửi tiền nuôi con. Zihao cho biết sau khi nghe chuyện, cảm nhận được sự hy sinh phía sau vẻ nghiêm khắc của mẹ. Cậu hứa chuyên tâm học hành.
Không lâu sau, bà Gao phát hiện mắc ung thư cổ tử cung giai đoạn cuối. Bà giấu bệnh, tự vay mượn tiền phẫu thuật. Trong kỳ nghỉ đông, Zihao vô tình thấy hồ sơ bệnh án của mẹ ghi dòng chữ "ung thư cổ tử cung giai đoạn 4". Cậu đã khóc suốt một đêm.
"Nếu mất nốt mẹ, mình chẳng còn ai nữa", Zihao nghĩ. Sau cú sốc ấy là cảm giác hối hận. Cậu nhận ra suốt những năm tháng nổi loạn, mẹ đã âm thầm chống chọi với áp lực cuộc sống và bệnh tật.
Zihao quyết định bảo lưu việc học để kiếm tiền. Cậu mượn thông tin của mẹ để đăng ký giao đồ ăn nhưng tài khoản bị khóa do sai quy định. Cậu chuyển sang nghề làm mascot sống (mặc đồ thú bông đứng mời khách), bán bóng bay và cắt ghép video thuê. Số tiền kiếm được mỗi tháng ở mức vài nghìn tệ, trong khi chi phí điều trị dự kiến lên tới hàng trăm nghìn tệ.
Tháng 4/2025, chương trình "Vương Bà mai mối" ở Hà Nam gây sốt mạng xã hội, Zihao nảy ra ý định tới hiện trường cầu cứu. Trên sân khấu, trước hàng nghìn người, cậu mặc áo in ảnh mẹ sau phẫu thuật và nói: "Cháu xin lỗi vì chiếm dụng tài nguyên công cộng, nhưng mẹ cháu đang cần tiền cứu mạng. Cháu sẵn sàng hy sinh tất cả vì mẹ".
Video này lan truyền trên mạng xã hội. Nhiều người xúc động trước sự hiếu thảo của thiếu niên nổi loạn nhưng nay bất chấp để cứu mẹ. Sau vài ngày, số tiền quyên góp chuyển về cho gia đình vượt 500.000 tệ (khoảng 70.000 USD).
Có kinh phí điều trị, Zihao lên Bắc Kinh làm chỗ dựa cho mẹ trong các đợt hóa trị. Cậu tự học nấu ăn, dọn dẹp và học ảo thuật để biểu diễn trong phòng bệnh. Dịp sinh nhật bà Gao, cậu mua bánh kem và mời các y bác sĩ cùng dự.
"Mẹ là người hạnh phúc nhất thế giới", bà Gao nói.
Hiện bệnh tình của bà Gao tạm ổn định. Ngoài thời gian chăm sóc mẹ, Zihao làm thêm và chia sẻ video về quá trình điều trị của bà Gao lên mạng xã hội. Cậu ghi chép danh sách những người đã ủng hộ tiền và cho biết sẽ tìm cách đền đáp sự giúp đỡ này trong tương lai.
Cuối tháng 6, giáo sư kiêm nhà báo Thomas Chatterton Williams từ Mỹ trở lại Pháp đúng lúc nước này bước vào đợt nắng nóng cực đoan (canicule). Một số nơi nhiệt độ gần chạm 44 độ C, kéo theo hàng loạt ca nhập viện do sốc nhiệt, đuối nước khi giải nhiệt tại sông hồ và tử vong do bị bỏ quên trong ôtô.
Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ước tính mỗi năm châu Âu có hơn 175.000 người tử vong vì các nguyên nhân liên quan đến nắng nóng tại châu Âu.
Trên mạng xã hội X, cây bút kinh tế người Mỹ Noah Smith giục người châu Âu "lắp ngay điều hòa để cứu mạng người thân", trong khi Patrick Collison, CEO của tập đoàn dịch vụ phần mềm và tài chính Stripe, cho rằng châu Âu đang ngụy biện.
Theo tác giả Thomas, sự bất đồng này nằm ở giới hạn chịu đựng. Từng sống ở Mỹ và châu Âu, ông nhận thấy người Mỹ có xu hướng coi sự nóng bức là thất bại của cơ sở hạ tầng, trong khi người châu Âu xem đó là một phần tất yếu của cuộc sống.
Tại Paris, nhịp sống vẫn tiếp diễn, đợt nóng này không giống bối cảnh "tận thế" như truyền thông mô tả. Các quán cà phê và tiệm kem chật cứng. Lễ hội Âm nhạc ngoài trời (Fête de la Musique) thu hút nửa triệu người tham gia.
Dù trường học đóng cửa vì không có hệ thống kiểm soát nhiệt độ, phụ huynh vẫn tìm cách đưa trẻ đến hồ bơi hoặc bảo tàng để giải nhiệt. Những ngôi nhà truyền thống tại Pháp được thiết kế để không gian tự "thở".
"Khi ở nhà, tôi xịt một chút nước lên người và uống nhiều nước hơn. Tôi đóng kín cửa chớp kim loại để cản nắng trưa và mở đón gió vào buổi tối", Thomas nói.
Theo tác giả, gốc rễ của cuộc tranh luận là sự khác biệt văn hóa. Người Mỹ coi sự khó chịu về thể chất là thách thức cần khắc phục ngay lập tức. Ngược lại, nhiều người châu Âu coi việc lạm dụng khí lạnh là hoang phí. Họ tự hào về lối sống tiết kiệm: chắt chiu nước khi rửa bát, mặc thêm áo thay vì bật lò sưởi và vét sạch thức ăn trên đĩa.
Tại Paris, chính quyền và người dân không thích các cục nóng điều hòa treo trên cửa sổ hay mái nhà. Việc lắp đặt thiết bị này cần giấy phép đặc biệt để giữ gìn vẻ đẹp kiến trúc.
"Ở Mỹ, tôi không ngần ngại bật điều hòa. Nhưng khi ở Paris, việc chống chọi với cái nóng mà không cần máy móc lại mang đến cảm giác thỏa mãn, thậm chí có phần cao quý", Thomas cho biết.
Rạn nứt đang xuất hiện trong nội bộ châu Âu. Tại Pháp, đảng Tập hợp Quốc gia của bà Marine Le Pen đang chính trị hóa vấn đề điều hòa, biến nó thành công cụ chỉ trích các nhà môi trường học, tương tự cách người Mỹ từng tranh cãi về việc đeo khẩu trang.
Tuy nhiên, giới chuyên gia đánh giá một giải pháp trung hòa là cần thiết. Châu Âu cần lắp điều hòa tại các cơ sở trọng yếu như trường học, phương tiện công cộng và bệnh viện. Hôm thứ 5 tuần trước là ngày nóng nhất lịch sử Pháp, khiến một tài xế xe buýt ngất xỉu và đâm vào gốc cây. Các khu sản khoa quá tải, hàng trăm nghìn gia cầm chết, nhiều thành phố cấm bán rượu bia để giảm tải cho hệ thống y tế.
Một trải nghiệm của Thomas cho thấy giới hạn của thói quen này. Khi ông lên taxi giữa đợt nắng nóng, tài xế mở toang cửa kính đón gió nóng hầm hập như luồng hơi từ máy sấy tóc. Họ đi hơn 10 phút như vậy trước khi người lái xe phải bật điều hòa.
"Lựa chọn chịu đựng cái nóng của anh ấy cuối cùng cũng không thể chống đỡ nổi thực tại", Thomas nói.
Ngày 19-6, Đại hội đại biểu Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Lâm Đồng lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2029 đã diễn ra.
Tại đại hội, các đại biểu đã hiệp thương chọn cử Ủy ban Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Lâm Đồng khóa I gồm 71 ủy viên là những cán bộ, hội viên tiêu biểu, đại diện cho các tầng lớp thanh niên trong tỉnh.
Chị H'Hồng, Phó bí thư Tỉnh Đoàn Lâm Đồng, được cử làm Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh lần thứ I, nhiệm kỳ 2026 - 2029. Chị H'Hồng bày tỏ trân trọng trước tín nhiệm của đại hội. Chị nói đây vừa là niềm vinh dự, vừa là trách nhiệm lớn trước tuổi trẻ toàn tỉnh.
Chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam tỉnh Lâm Đồng H'Hồng cho biết trong bối cảnh tỉnh sau sáp nhập đang bước vào giai đoạn phát triển mới, tổ chức Hội sẽ tiếp tục đổi mới nội dung, phương thức hoạt động, phát huy vai trò đoàn kết, tập hợp thanh niên, khơi dậy khát vọng cống hiến và trách nhiệm của tuổi trẻ với quê hương, đất nước.
Thay mặt Ủy ban Hội khóa mới, chị H'Hồng cam kết phát huy tinh thần đoàn kết, dân chủ, trách nhiệm, nỗ lực triển khai hiệu quả nghị quyết đại hội. Chị mong tiếp tục nhận được sự quan tâm, đồng hành của các cấp, các ngành và đông đảo hội viên, thanh niên để hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.
