Sắp đến lễ Phật đản (31/5) nhưng không thể thực hành nghi thức phóng sinh cầu bình an, chị Minh Hường, 30 tuổi, ở Hà Nội chuyển 60.000 đồng cho một tài khoản trên mạng, nhờ thả 20 con cá xuống sông trong buổi phát trực tiếp (livestream) của người này.
Thói quen thả cá ngày rằm, mùng một của chị Hường tạm ngừng từ cuối năm 2024 do nhà xa sông và bận chăm con. Giữa năm 2025, chị xem một phiên livestream phóng sinh trên mạng xã hội. Thấy chủ kênh ngồi cạnh dòng sông, đọc đúng tên người gửi tiền và chắp tay khấn trước khi thả cá, chị nhắn tin xin số tài khoản.
Với giá 3.000 đồng mỗi con cá trê hoặc chạch, chị nhẩm tính việc này tiết kiệm thời gian đi lại và tìm nguồn nước. “Tôi được trực tiếp nhìn họ đếm cá thả xuống sông, yên tâm không bị lừa”, chị Hường nói.
Kể từ đó, mỗi tháng chị chi 100.000 đồng cho dịch vụ này.
Từng gửi tiền cho các nhóm thiện nguyện làm dịch vụ phóng sinh nhưng lo lắng vì không có hình ảnh chứng minh, Minh Hân, 22 tuổi, ở TP HCM chuyển sang đặt dịch vụ qua livestream trên TikTok. Nữ sinh viên cho biết các kênh này hoạt động hàng ngày, cung cấp cá nhỏ giá 3.000 đồng một con hoặc cá lớn theo giá thị trường. “Sự tiện lợi giúp tôi dễ dàng thực hiện mong muốn, miễn mình thành tâm”, Hân nói.
Khảo sát của VnExpress ghi nhận dịch vụ “phóng sinh trực tuyến” xuất hiện từ dịp Lễ Vu Lan (Rằm tháng 7) năm 2025 và duy trì đến nay. Các phiên livestream vào những ngày Rằm, Mùng 1 âm lịch hàng tháng thường thu hút hàng nghìn người theo dõi.
Trưa 26/5, một phiên livestream trên mạng xã hội TikTok đã nhận đặt hàng của hàng trăm người. Chủ kênh ngồi bên bờ sông, liên tục nói: “Các bác bình luận thông tin để em thả cá và đọc văn khấn”. Sau vài suất miễn phí, chủ kênh gợi ý người xem “hồi hướng công đức” cần quét mã QR chuyển khoản.
Anh Quốc Bình, chủ một kênh livestream phóng sinh hoạt động từ giữa năm 2025, cho biết mỗi phiên thu hút vài trăm người xem, thả từ vài trăm đến 1.000 con cá. Ngày thường, anh phát sóng 6 tiếng, riêng ngày rằm và mùng một kéo dài khoảng 12 tiếng.
Hữu Mạnh, thành viên đội thiện nguyện tại An Giang, thường xuyên nhận tiền mua cá thả xuống sông Tiền từ những người bận rộn. Sau khi nhận yêu cầu, nhóm anh Mạnh sẽ chụp ảnh cá đã mua kèm hóa đơn để khách kiểm chứng.
Tuy nhiên, dịch vụ đang gây ra những tranh luận trái chiều. Một bên ủng hộ sự tiện lợi, đề cao tâm ý người hướng thiện. Phía đối diện lo ngại nguy cơ trục lợi, lừa đảo từ các tài khoản ẩn danh, đồng thời đánh giá việc vắng mặt trực tiếp làm suy giảm sự thành tâm.
Từng coi phóng sinh trực tuyến là tiện lợi, Ngọc Linh, 29 tuổi, ở Ninh Bình cho biết cô thất vọng khi chứng kiến người làm dịch vụ đổ thẳng chậu cá xuống một con kênh nước đen kịt. “Nghe nhiều người cảnh báo về việc cá vừa thả lập tức bị bắt lại mang đi bán, tôi quyết định dừng việc chuyển khoản”, Linh kể.
Tiến sĩ Nguyễn Đức Hiển, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Đào tạo Văn hóa Truyền thống, cho biết phóng sinh chịu ảnh hưởng từ tinh thần từ bi của Phật giáo, nuôi dưỡng lòng thương yêu, giảm sát nghiệp. Khởi thủy của phong tục này, người dân thường mua (giải cứu) các loài vật sắp bị giết hại, mang đến môi trường phù hợp để thả kèm tâm niệm cầu an.
Dịch vụ phóng sinh trực tuyến ra đời từ nhịp sống hiện đại bận rộn, không hoàn toàn mang tính tiêu cực. Tuy nhiên, việc công khai số tiền, xướng tên liên tục trên sóng trực tiếp khiến giá trị cốt lõi biến tướng thành hành vi biểu diễn tâm linh. “Việc nhờ người phóng sinh hộ thiếu minh bạch tiềm ẩn rủi ro lừa đảo, tạo tâm lý ỷ lại rằng chỉ cần chuyển tiền là xong việc thiện”, ông Hiển nói.
Chuyên gia cũng chỉ ra nghịch lý khi nhu cầu tăng cao kích thích thị trường đánh bắt và việc thả sinh vật sai môi trường đang đe dọa hệ sinh thái. Tháng 5/2026, UBND TP Đà Nẵng đã ban hành văn bản chấn chỉnh tình trạng phóng sinh sai cách, khuyến khích thực hành tín ngưỡng gắn với bảo vệ đa dạng sinh học.
“Phóng sinh trong thời hiện đại cần hiểu rộng ra bao gồm bảo vệ môi trường, hạn chế sát sinh, giúp đỡ con người và lan tỏa năng lượng tích cực”, vị chuyên gia nói.
Phó giáo sư Bùi Hoài Sơn, Thường trực Ủy ban Văn hóa, Giáo dục của Quốc hội, cho biết hoạt động phóng sinh khi biến thành kinh doanh sinh lời sẽ triệt tiêu ý nghĩa gốc và dung túng hành vi sát sinh. Ông khuyến nghị người dân hướng tới ủng hộ các tổ chức bảo vệ động vật, giữ gìn môi trường thay vì chạy theo các trào lưu trên mạng.
Mới đây, bác sĩ chuyên khoa thận Hồng Vĩnh Tường (Đài Loan, Trung Quốc) chia sẻ trường hợp nam bệnh nhân 50 tuổi rơi vào suy thận mạn, cận kề nguy cơ phải chạy thận do sử dụng cà phê ẩm mốc. Câu chuyện như một hồi chuông cảnh tỉnh cho mọi người về những nguy cơ sức khỏe tiềm ẩn từ thói quen ăn uống thiếu an toàn.
Theo China Times, người đàn ông trên không hút thuốc, không uống rượu, thường xuyên chạy bộ mỗi sáng và uống cà phê đen hằng ngày.
Cuối năm ngoái, ông bắt đầu xuất hiện dấu hiệu bất thường như nước tiểu có nhiều bọt và rất lâu tan, kèm theo hiện tượng phù ở mắt cá chân. Chủ quan nghĩ do vận động quá sức nên ông không đi khám.
Một ngày gần đây, trong lúc chạy bộ buổi sáng, ông bất ngờ ngất xỉu và được đưa vào bệnh viện cấp cứu. Kết quả kiểm tra cho thấy mức lọc cầu thận đã giảm mạnh, tương đương suy thận mạn giai đoạn cuối.
Do bệnh nhân không có tiền sử tiểu đường, cao huyết áp hay bệnh gout, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường đi sâu tìm hiểu thói quen sinh hoạt.
Bác sĩ phát hiện bệnh nhân thường có thói quen mua cà phê hạt số lượng lớn mỗi khi có đợt khuyến mại để tích trữ. Ông bảo quản chúng trong thời gian dài, ngay cả khi hạt cà phê đã đổi màu, xuất hiện nấm mốc, ông vẫn tiếc rẻ sử dụng mà không nỡ vứt bỏ. Do thời gian dài tiêu thụ cà phê bị ẩm mốc, biến chất, trong cơ thể ông tích tụ một lượng lớn độc tố ochratoxin, từ đó dẫn đến tổn thương chức năng thận mà bản thân không hề hay biết.
Đáng chú ý, bệnh nhân nghĩ rằng chỉ cần pha cà phê bằng nước sôi 100 độ C là có thể tiêu diệt được mọi vi khuẩn. Tuy nhiên, ochratoxin chỉ bị phân hủy khi nhiệt độ trên 280°C. Nước sôi 100°C hoàn toàn không có tác dụng với loại độc tố này.
Ochratoxin khi vào cơ thể, chúng tập trung tấn công và làm tổn hại thận thông qua 3 cơ chế: kích hoạt các phản ứng viêm dẫn đến hoại tử tế bào, làm tê liệt quá trình chuyển hóa của ống thận và gây xơ hóa mô thận mãn tính.
Do đó, việc tích trữ cà phê hạt không đúng cách không phải là tiết kiệm tiền mà đang đánh cược với sức khỏe thận.
Bác sĩ cũng cảnh báo, trong quá trình thu hái, vận chuyển và bảo quản, chỉ cần độ ẩm môi trường vượt quá 18,5% thì ochratoxin có thể lan nhanh. Đặc biệt nguy hiểm là các loại cà phê giá rẻ, đóng gói lớn, không thương hiệu và không rõ nguồn gốc. Một số sản phẩm sử dụng cách rang rất đậm để che đi mùi mốc khiến người tiêu dùng nhầm tưởng đó là hương vị cháy thơm.
Tọa lạc ngay tại trung tâm của Bắc Kinh trong suốt 600 năm qua, Tử Cấm Thành luôn được xem là hoàng cung của Trung Quốc từ triều Minh cho tới cuối nhà Thanh. Không chỉ có giới hoàng tộc, đây cũng là nơi sinh hoạt của rất nhiều phi tần và người hầu sẵn sàng phản bội và hãm hại nhau để tranh giành ảnh hưởng. Các số liệu cho thấy đã có tới hàng ngàn người bị giết hại trong lịch sử đẫm máu của Tử Cấm Thành.
Tử Cấm Thành có diện tích lên tới 720.000m², quần thể này sở hữu hơn 800 cung điện lớn nhỏ cùng gần 10.000 căn phòng. Mỗi khu vực đều được phân chia chức năng rõ ràng: nơi dành cho hoàng đế thiết triều, nơi xử lý quốc sự và những khu hậu cung dành cho hàng trăm phi tần sinh sống. Thế nhưng điều khiến nhiều người bất ngờ là thiết kế ban đầu của Tử Cấm Thành lại không hề có nhà vệ sinh.
Không chỉ gây choáng ngợp bởi quy mô, Tử Cấm Thành còn là kỳ tích xây dựng khiến giới khảo cổ kinh ngạc suốt nhiều thế kỷ. Trải qua hơn sáu thế kỷ cùng hàng trăm trận động đất lớn nhỏ, Tử Cấm Thành vẫn đứng vững đầy kinh ngạc.
Đặc biệt giữa hàng ngàn mái ngói vàng son của Tử Cấm Thành, vẫn tồn tại một nơi chưa từng được mở ra cho khách tham quan lãnh cung. Đó không chỉ là một góc khuất bị lãng quên, mà còn là biểu tượng cho nỗi cô độc và bi kịch khắc nghiệt nhất chốn hậu cung phong kiến.
Lãnh cung chính là nơi những phi tần thất sủng, cung nữ phạm lỗi hoặc những người không còn được hoàng đế đoái hoài bị đày tới để sống quãng đời còn lại trong cô quạnh.
Không có tiếng nhạc cung đình, không ánh đèn rực rỡ, lãnh cung chỉ còn lại sự im lặng đến đáng sợ. Một khi bước vào nơi này, gần như không còn cơ hội quay lại thế giới bên ngoài. Cả khu chỉ có một lối ra vào duy nhất để đưa cơm nước hằng ngày.
Theo thời gian, sự cô lập kéo dài khiến nhiều người rơi vào tuyệt vọng, trầm cảm, thậm chí phát điên. Chính vì vậy, lãnh cung thường bị đồn đại như một nơi "ma ám" giữa hoàng thành rộng lớn.
Điều khiến nhiều người bất ngờ là lãnh cung thực chất không phải một địa điểm cố định. Trong hồi ký "Nửa đời trước của tôi", Phổ Nghi tiết lộ rằng bên trong Tử Cấm Thành không hề tồn tại một cung điện mang tên "lãnh cung".
Bất kỳ căn phòng hay khu vực nào dùng để giam giữ phi tần thất sủng đều có thể trở thành lãnh cung.
Ngày nay, dù Tử Cấm Thành đã trở thành điểm tham quan nổi tiếng thế giới, những khu vực từng được xem là lãnh cung vẫn đóng kín.
Một phần vì nhiều nơi đã xuống cấp nghiêm trọng, tiềm ẩn nguy hiểm và tốn kém chi phí trùng tu. Nhưng sâu xa hơn, đó còn là nơi lưu giữ những ký ức đau thương nhất của hậu cung những số phận từng bị chôn vùi sau bức tường đỏ thẫm của hoàng thành.
Có lẽ vì thế mà lãnh cung vẫn mãi là bí mật u tối nhất trong lịch sử Tử Cấm Thành nơi ánh hào quang quyền lực không bao giờ có thể soi tới.
Giữa tháng 4, Kim Ánh, 27 tuổi, tìm vé ôtô từ Hà Nội về Nghệ An cho kỳ nghỉ 30/4 nhưng các hãng xe quen đều báo hết chỗ. Chuyển hướng tìm vé tàu hỏa, cô thấy các chuyến tàu ngày cao điểm 25-26/4 đều hết vé giường nằm, ngày thường chỉ còn vài vé với giá 700.000 đến 900.000 đồng một chiều.
"Tôi phải tăng ca để xin nghỉ 9 ngày, giờ không thể mua vé vì các nhóm sang nhượng chỉ toàn người tìm mua, không ai bán", Ánh nói.
Phương án ra bến Nước Ngầm bắt xe ngoài cũng bị cô loại bỏ do lo ngại cảnh nhồi nhét và bắt khách dọc đường.
Trái với Ánh, Hà Thư, 22 tuổi, chủ động liên hệ đặt vé từ Hà Nội về Hà Tĩnh từ giữa tháng 3. Sau khi gọi 5 nhà xe, cô mua được vé giường đôi với giá hơn một triệu đồng, gấp đôi năm ngoái. Tuy nhiên, Thư chưa thể mua vé chiều ra Hà Nội vào ngày 3/5. "Nếu không có vé xe khách, tôi sẽ thuê xe ghép với chi phí cao hơn", cô cho biết.
Theo khảo sát của VnExpress, đến ngày 21/4, nhiều hãng xe lớn tuyến Hà Nội đi Nghệ An, Hà Tĩnh đã khóa hệ thống đặt vé trực tuyến, tổng đài liên tục báo bận do kín chỗ. Tình trạng tương tự diễn ra ở hệ thống đường sắt. Các chuyến tàu từ Hà Nội đi Nghệ An, Quảng Trị ngày 24, 25 và 30/4 đã kín chỗ, giá 700.000 đồng đến 1,3 triệu đồng một lượt.
Trên diễn đàn trao đổi vé tàu xe Nghệ An - Hà Tĩnh với hơn 41.000 thành viên, mỗi ngày có hàng chục bài viết tìm mua lại vé, tập trung vào chiều về ngày 24/4 và chiều đi 2-3/5. Thi thoảng có một số người nhượng lại vé giá 250.000-350.000 đồng và lập tức có người chốt mua sau vài phút.
Ông Dũng, Giám đốc nhà xe Dũng Minh chuyên tuyến Hà Nội - Nghệ An - Hà Tĩnh, cho biết toàn bộ vé dịp lễ đã bán hết trong ngày đầu mở cửa hệ thống hồi tháng 3. Đơn vị phải huy động thêm 30 xe tăng cường suốt kỳ nghỉ nhưng vẫn không đáp ứng đủ nhu cầu.
Theo ông Dũng, do kỳ nghỉ giỗ Tổ Hùng Vương và 30/4 sát nhau, khách có xu hướng đặt khứ hồi chặng dài để nghỉ xuyên suốt 9 ngày. Lượng khách năm nay tăng gấp đôi năm ngoái.
Lý giải nguyên nhân nhiều tuyến xe miền Trung luôn khan hiếm vé, Trọng An, một phụ xe khách tuyến Hà Nội - Nghệ An, cho biết người dân các tỉnh lân cận thủ đô như Ninh Bình, Thanh Hóa có thể linh động đi xe máy. Trong khi đó, với quãng đường trên 300 km, ôtô giường nằm là lựa chọn tối ưu của người miền Trung. Ám ảnh cảnh nhồi nhét dịp lễ, hành khách thường ưu tiên chốt vé xe chất lượng cao từ sớm.
Tại các bến xe truyền thống, lượng vé bán tại quầy vẫn còn, hoạt động theo nguyên tắc khách đến trước xếp chỗ trước.
Cùng với sự khan hiếm, chi phí đi lại cũng tăng. Ngành đường sắt điều chỉnh giá vé tăng 10-15% do biến động giá nhiên liệu. Tính đến đầu tháng 4, hơn 44.200 vé đã bán ra. Đường sắt Việt Nam đã tăng cường hàng loạt chuyến tàu khu đoạn trên tuyến Bắc - Nam và các tuyến trọng điểm như Hà Nội đi Lào Cai, Hải Phòng, Đồng Hới; TP HCM đi Nha Trang, Phan Thiết.
Tình hình hàng không cũng không kém phần căng thẳng. Dữ liệu từ các hãng bay cho thấy các chặng giờ đẹp ngày 29-30/4 và 3-4/5 đã kín chỗ. Vé bay lệch ngày lệch giờ rẻ hơn khoảng 1-2 triệu đồng.
Vừa được cấp trên duyệt nghỉ thông 9 ngày dịp lễ, Thảo Nhi, 30 tuổi, ở TP HCM thấy vé máy bay về Nghệ An ngày 25/4 vọt lên 4 triệu đồng một chiều, gần gấp đôi dịp Tết. Chuyển sang tìm vé tàu, hệ thống chỉ báo còn ghế ngồi.
Không muốn đi ôtô giường nằm đường dài, Nhi lùi lịch về quê 2 ngày và quay lại thành phố sớm hơn. Cô chấp nhận bay chuyến đêm muộn để mua được vé với giá 2-2,5 triệu đồng.
Do không mua được vé xe khách, anh Quang Minh, 30 tuổi, quê Nghệ An chọn ở lại Hà Nội. Hiện giá vé tàu giường nằm dao động 800.000 đến một triệu đồng, tương đương dịp Tết. "Chi phí đi lại quá tốn kém, lại ngại cảnh chen chúc ở bến xe nên tôi chọn ở lại", anh Minh nói.
